ТНВ каналында “Юлчы” тапшыруларының яңа 3 сезоны башлана.

Юлчы Россия буйлап урнашкан татар авыллары тарихын, көнкүрешен барлауны максаты итеп куеп, яңа сәфәрләренә җыена.
⠀
Февраль ае тапшырулары Чувашиядәге татар авылларына багышланачак. ТНВ каналында 13, 15, 22, 29 февраль көннәрендә карарга онытмагыз.

View this post on Instagram

A post shared by ⚡️TATAR TODAY агентлыгы⚡️🌍 🔊📺 (@tatar_today)

Запись Татар авыллары тарихын, көнкүрешен барлаучы “Юлчы” яңа сезонын башлый [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Альберт Әтнә районының Кышлау авылында туган. 29 яшьтә. Өйләнгән. Хатыны Кадрия – хисапчы, кызлары Сәидәгә 4 яшь, икенче балаларын көтәләр.

– Альберт, белемең буенча син кем?

– Мәктәптән соң КДУның Халыкара мөнәсәбәтләр һәм политология факультетына укырга кердем. Монда дүрт-биш төрле тарих укыдык. Мин – сәясәт өлкәсе белгече.

– Түләүсез бүлектә укыдыңмы?

– Түләүледә. Иң кызыгы: түләүсездә белем алган бөтен кеше таралды да бетте, кайсы диплом да ала алмады. Ә мине шуннан соң аспирантурага бюджетка чакырдылар. Үземчә гарьләндем инде. Бердәнбер бюджет урыны иде, имтиханнар тапшырып, укырга кердем. Өч елдан соң күңелем кайтты да ташладым. Диссертация язмадым, бер-ике имтихан да тапшырасы калды әле. Хәзер “академик ялда” дип аталам.

– “Бердәм Россия” фондында да эшләп алгансың икән…

– Диплом язып йөргән вакытта чакырдылар. Һөнәрем шул өлкә буенча бит. Бик тә ярап торды ул миңа. Кешеләр белән аралашырга, документлар, килешүләр белән эшләргә өйрәндем. Әле ул вакытта “Яңа Гасыр”да “Кара-каршы” тапшыруын алып бара идем. Шуннан соң фондтагылар карар кабул итәргә кушты, “кайсы өлкә якынрак – шуны сайла, ике арада бәргәләнеп йөрмә” диделәр. Телевидениегә киттем.

– Әти-әниең кемнәр?

– Әни – җирле үзидарә башлыгы. Әтине шәхси эшмәкәр дисәң дә була. Күбрәк техника белән эш итә. Сөт җыя.

– Телевидениегә кайчан һәм ничек барып кердең?

– Рәмилә Сәхәбетдинова ниндидер интервью алырга килгәч, мине күреп алды да чакырды. “Яшьләр тукталышы”на башта сюжетлар эшләп йөрдем, соңыннан бер-ике ел алып бардым, аннан “Кара каршы”, “Тәнәфес”…

– “Без тарихта эзлебез” дигән тапшыруда да күрендең бит әле. Ул тапшыруларның исемнәре, җисемнәре үзгәреп кенә тора. Халык аларны югалтып, аптырап бетә…

– “Кара каршы” озак еллар барды да форматы искерде. “Таяну ноктасы” кебек тапшыруның кирәклеге сизелә башлады. Кешеләрне өстәл артына утыртып сөйләштерү бер хәл, ә инде уятып, бәхәсләштерү – икенче әйбер. “Без тарихта эзлебез”гә мине Миләүшә Айтуганова кертеп җибәрде. Сценарийлар яздык та чыгып киттек. Иске Казаннан башладык. Чиста тарихи тапшыру иде ул.

* * *

Әңгәмәне тулысынча "Акчарлак" газетасының 9 нчы саныннан укый аласыз.

Фото: шәхси архивыннан

Запись ТНВда юлчы – Альберт Шакиров “академик ял” ала впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әгәр дә “Яу” фильмы “Мунча ташы” тамашачысын кинозалларына китерә ала икән – мин бу фильмның кимчелекләренә күз йомарга әзер.

Ә әлегә төшерүчеләр фильм турында тәнкыйтьне кабул итәргә, конструктив тәнкыйть булган очракта, фильмга төзәтмәләр кертәчәген әйтә. “Безнең ашыгып, хәтта эш тәмамланмаган килеш, кинофестивальгә гариза бирүебез – фильм турында белгечләр фикерен ишетәсе килүдән”, – диде Альберт Шакиров.

Мин, әлбәттә, кино мәсьәләсендә дипломлы белгеч түгел, шулай да фикеремне әйтергә җөръәт итәм.

“Мунча ташы” юмор театрының Казанда гына да 10-13 мең тамашачысы бара. Моны аларның 1000 урынлык “Уникс” залында бер-ике атна дәвамында концерт куюыннан чамаларга була. Фильмны төшерүчеләр “Яу”ның бюджетын уртача алганда 6 миллион сум дип әйтәләр. Димәк, “Яу” комедиясе турында әлеге максатчан аудиториягә тиешле мәгълүмат барып ирешсә, әлеге тамашачының яртысы гына килсә дә, кино бюджетының уннан берен Казан тамашачысы каплый дигән сүз. Калганнарын – Татарстан районнары арасында тигезләп бүләбез.

“Яу”ны караган тамашачы икенче юлы килеп, “Мулла”ны, “Байгал”ны карарга мөмкин. “Остазбикә”не, тагын башка фильмнарны. Бу инде татар киносының үз тамашачысы бар, Татарстанда төшерелгән фильмнарның прокаты бар дип сөйләргә җирлек бирәчәк.

Ярар, акча һәм тамашачы мәсьәләсен бераз күзалладык. Инде фильмны “сүтеп җыеп” карыйк. Фильм 90 минут бара. Сәгать ярым! “Мунча ташы”ның ун мең тамашачысы минем белән килешмәскә дә мөмкин, әмма шулкадәр вакыт Гамил Әсхәдуллага карап утыру ялыктыра, җәмәгать. Ни өчен Гамил Әсхәдуллагамы? Соң ул бит фильмның төп герое. Хәтта әйтергә куркыныч һәм уңайсыз: әмма “Мунча ташы”ның “йолдызы” булган Гамил Әсхәдулла Казан ханы ролен башкара. Күз алдына китерегез: Гамил Әсхәдулла – Казан ханы! Башка рольләрдә әлеге юмор театрының башка артистлары һәм Тинчурин, Кариев һәм Әтнә театрлары артистлары.

Фильмда хәтта Салават Фәтхетдинов та төшкән. Сарай җырчысы ролендә, ягъни, үз образында. Бөтен күмәк күренешләрне дә кертеп, тамашада 200ләп артист һәм артист кебегрәк кешеләр төшкән. Әмма әле бу чик түгел. Альберт Шакиров әйтүенчә, әле фильм яңа кадрлар белән тулыландырылачак. Эксклюзив хәбәр буларак әйтәм – Фирдүс Тямаев та төшәчәк! Продюсерга Фирдүснең бик органик, уңайлы артист булуы турында хәбәрләр килеп ирешкән. Күрәсең, “Әпипә” проекты авторлары әйткәндер, яңа мюзиклда Фирдүс Тямаев шактый гына масштаблы роль башкара – ул җырчы кызларны гастрольгә йөрткән транспортның шоферы ролендә.

Фото фильмның социаль челтәрдәге аккаунтыннан

Эчтәлегенә килгәндә, вакыйгалар 1430 елда бара. Бу әле Казан ханлыгын чәчәк аткан чоры. Әлбәттә, дошманнар теш кайрый. Әстерхан ханы Мотыйк та Казан ханлыгы тәхете турында хыяллана, ханлыкны яулап алу өчен ул хәйләкәр план кора һәм ике яугирен Казанга озата. Азамат белән Батыр Казан ханы мәҗлесенә үтеп керергә тиеш булалар.

Фильмда вакыйгалар Булат белән Азаматның диверсант булып Казанга юл тотуы тирәсендә бара. Яугирләр, гүзәл кыз күреп башларын югалтып, киемсез дә калалар, татар һәм рус әкиятләре “законнары” буенча алар Убырлы карчык өенә дә эләгәләр, юлбасарлар өненә дә килеп чыгалар. Фильмда Мәскәү патшасына да, аның явына да урын бирелгән. Ханлыкның үзендәге эчке дошманнар да күрсәтелгән. Кыскасы, бөтенесе бергә тупланган “почти тарихи” җирлеккә корылган, кәмит белән болгатылган бер жанр барлыкка килгән. Болар барысы да “Мунча ташы” стилистикасына корылган.

Авторлар фильмны бүгенге көн турында диләр. “Моны тарихи фильм дип әйтергә ярамый. Бөтен персонажлар да уйлап чыгарылган. Барлык сюжетлар да уйлап чыгарылган. Бу тарихи декорацияләр белән бүгенге көнебезгә пародия, – дип аңлатты Альберт Шакиров. – Элекке заманда да, хәзер дә кешенең асылы үзгәрмәвен күрсәтә. Саранлык, көнчелек кебек кимчелекләр кайсы гына заманда да бар инде ул. Мәхәббәт һәм тугрылык кебек сыйфатлар да бар ”.

“Фильм “Мунча ташы” аудиториясенә юнәлтелгәнгә, шушы стилистикада төшерелде. Рольләрне дә башта алар арасында бүлеп чыктык”, – ди Альберт Шакиров. Проектка рольләр бүленгәннән соң гына чакырылган Айдар Габдрахманов, яңа кастинг оештырып, кайбер артистларны алыштыру турында да сорап караган. Әмма рөхсәт ала алмаган һәм аңа фильмны безнең үткән гасыр яшьлегендәге мәгълүм эстрада җырындагыча, “Я его слепила из того, что было…” дип эшләргә туры килгән. Җырны Алина Апина: “А потом что было, то и полюбила”, – дип дәвам итә бит. Айдар Габдрахманов фильмын яратуы турында әйтмәде, әмма эстрада артистлары белән клиплар һәм шундый видеопродукция төшереп азмы-күпме тәҗрибә туплап өлгергән яшь егет, “комедия жанрына караганда драма жанрына” өстенлек бирсә дә, үзенең бу эшен тырышып эшләвен әйтте.

Артистларның уены турында ни әйтим? Алар начар уйныйлар. Әмма ихлас уйныйлар. Әйтик, Гамил Әсхәдулла ханны уйнамый, ә хан булып кыланган Гамил Әсхәдулланы уйный. Башта куелмаган тавыш белән уңайсыз дикция колакны “авырттырса да”, карый-карый ияләшенелә икән. Ә Искәндәр Мотыйгулла уйнаган Әстерхан ханы булган кадрлар күрсәтелгәндә – гафу үтенәм! – мин экранга карамаска тырышып, инстаграм яңалыкларын укып утырдым. Ул бернинди режиссурага бирешми торган “нык” “актер” булып чыкты.

Фильмда төрле сюжетларга урын бирелеп, алар бөтенесе кульминация буларак, Казан ханлыгы мәҗлесендә бергә килеп төйнәлә. Фильмны караганда “Иван Васильевич меняет профессию” фильмы да искә төшеп китә – режиссер кайбер кадрлар белән әлеге фильмга дә “сәлам юллаган”.

Фильмны тамашачыга тәкъдим иткәндә төшерүчеләр Казан тирәсендә тарихи жанрны эшләрлек урыннар калмавына зарланып алдылар. Фильм төшерү өчен урын эзләү шактый мәшәкатьле булган. Гел табып та бетерә алмаганнар. Хәзер, әнә – техниклар кадрларны тимерчыбыклар, рельслар кебек заман “рәхәтлекләреннән” чистартып утыралар.

Фильм тәкъдим ителгәч, аны зурдан кубып мактаган кеше журналист һәм җәмәгать эшлеклесе Әлмира Әдиятуллина булды. Милләт өчен фаҗигале вакыйгаларны күрсәткән кино төшерү төркеменә ул рәхмәтләрен укыды һәм фильмны мөмкин кадәр зуррак аудитория күрергә тиешлеген әйтте. Әлмира ханым мөселман кинофестиваленең иң тугры тамашачысы. Үзе генә түгел – аның бер төркем теләктәшләре бар.

Әгәр бу фильмны карап кемнәрдер “алай булган яки булмаган” дип бәхәс куптара, авторларны сүгә һәм хакыйкатьне табарга теләп тарих китапларына ябыша икән – бу фильм авторларының зур уңышы. Кайбер журналистлар тарихи фаҗигага киная белән карарга ярамый, фәлән-төгән дип буза куптара икән, монысы да табигый. Кемдер кенәзне мунча кертү күренешеннән борынын җыерган булып кылана икән – монысына да гаҗәпләнмим. Әгәр кемдер Гамил Әсхәдулланың уеныннан көлеп кенә кайтып китә икән, монысы булырга мөмкин… Без тере милләт икән, бөтен реакция табигый.

Ә мин бу фильмны хуплыйм. Без үзебез турында шулай киная белән генә әйтә алабыз. Без үзебездән көлеп кенә үзебезне уйланырга этәрә алабыз.

Кыен чакта чарасызлыктан көлә башлау да була бит әле. Бу – саташу ук түгел, башы гына.

Чыганак: "Интертат.Татар"

Автор: Рузилә МӨХӘММӘТОВА

Фото: Кинофестиваль матбугат үзәге һәм Рамил Гали фотолары

Запись “Мунча ташы” милли фильм төшерә: Салават Фәтхетдинов актер булган, Тямаевны шофер итмәкче впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..