Свердлау өлкәсе Кече Торыш авылы халкы кызыклы бизнес белән шөгыльләнә. Яшь эшмәкәр Гүзәл Сәнҗапова җитәкчелегендә авыл әбиләре табигый балдан крем ясап, аны сатуга куялар. Аларның бу эше шактый популярлык казана. 

Гүзәл Сәнҗапова Мәскәүгә 8 ел элек укырга килгән бер татар кызы. Ул кызыклы бизнес-проектка нигез салучы, ягъни Урал якларында табыла торган табигый балдан җиләкле крем ясап сата башлый. Гүзәл һәм аның әтисе алып барган бу кәсеп чынлыкта акча хакына түгел, ә үлеп баручы татар авылында эш урыннары булдыру, авыл кешеләренең тормыш шартларын яхшыртуга хезмәт итә.

Бүгенге көндә исә яшь эшмәкәр тагын бер зур проектка тотынган. “ИКЕА белән хезмәттәшлеккә бер ярты ел әзерләндек. Авылыбыз Кече Торышта урнашкан бер иске генә йорт тегү остаханәсенә әверелде. Хәзер анда мендәрләр өчен ике төрле тышлык  һәм кардхолдерлар тегәләр, аларны эксклюзив рәвештә ИКЕАда сатып алырга була. Шунысы да горурлык өсти: авылыбызны 8 миллион кеше беләчәк” дип, бу проект турында Инстаграмда хәбәр итәләр.

View this post on Instagram

A post shared by КРЕМ-МЕД И КОСМЕТИКА (@malyi_turish)

Мәгълүмат coccobello_honey Инстаграм битеннән

Запись Гүзәл Сәнҗапова авыл апалары белән ИКЕАны яулый [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Кичә Казанда 300дән артык бизнес вәкиле һәм бу өлкәдә үзен әле яңа гына сыный башлаган эшмәкәрләр бер мәйданда җыелды. Казанда “Эшмәкәрлек фабрикасы” федераль белем бирү проектының бишенче – юбилей чыгарылышы узды. Чарада Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов та катнашты. Аңлашыла ки, фабриканың төп максаты республикада эшмәкәрләр санын арттырудан гыйбарәт. Бизнесмен булырга әлеге өлкәдә зур уңышка ирешкән эшмәкәр укыта. Былтыр проект кысасында “Фабрика–балалар” белем бирү курсы да гамәлгә керде. Биш ел эчендә “Эшмәкәрләр фабрикасы”нда 45 меңнән артык кеше кунак булган, барлыгы 3 мең 259 булачак эшмәкәр белемен арттырган, 800 проект эшли башлаган. Фабрикага ихтыяҗ елдан-ел арта. Чагыштыру өчен, белем бирү проекты турында игълан ителгән елны 100гә якын кеше эшмәкәрлеккә өйрәнү теләген белдергән булган.

Фабриканы тәмамлаучылар тәкъдим иткән иң кызыклы проектлар белән Рөстәм Миңнеханов та танышты. “Үз бизнесыңны оештыру – бик җаваплы адым. Ул уйламыйча эш иткәнне яратмый. Шуңа күрә яшь эшмәкәрләргә ярдәм итәргә кирәк. Ул сүз белән генә чикләнергә тиеш түгел”, – диде республика башлыгы. Данис Тимербулатов – һөнәре буенча инженер. Ул Түбән Камада заводта эшли. “Үземне эшмәкәрлек өлкәсендә сынап карарга булдым. Шуңа күрә фабрикага килдем. Мин “татарча киндер” тәкъдим итәм. Әлеге тәм-томда шоколад урынына чәк-чәк кулланыла. Аның эчендәге уенчыгы да үзенчәлекле: барлыгы биш төрле барс сынын җыярга мөмкин. Арада хоккейчы-барс, нефтьче-барс та бар. Алга таба республика тарихына бәйле уенчыклар иҗат итәргә мөмкин. Баллы ризыкны Татарстандагы кибетләр челтәре аша сатарга телим”, – ди егет.

КФУның өченче курсында белем алучы Муса, Максим һәм Андрей исә кешенең холкына, үз-үзен тотышына, хәтта яраткан төсенә туры килә торган бүләкләр ясыйлар. Карап торышка гап-гади тартма ул. Ә эчендә ниләр генә юк. “Заказларны интернет аша кабул итәбез. Иң элек бүләкләнүче кеше турында мәгълүмат җыябыз. Аннары тартма эченә салына торган әйберләрне туплауга керешәбез. Безнең максат кешенең бөтен хис-тойгыларын эшкә җигүдән гыйбарәт. Кешенең яраткан исенә кадәр – кыскасы, барысын да исәпкә алабыз. Бер бүләк уртача 2 мең 500 сум тора”, – дип сөйләде егетләр. Тышына “Яратам” дип язылган тартма эченә “ВТ” хәбәрчесе дә күз салды. Биредә киптерелгән җиләк-җимешләр, инжир кайнатмасы, “Биибезме?” дип язылган кызыл төстәге шәм һәм тышына “Алга” дип язылган чәкчәк бар иде. Әлеге төр бизнестан чиста керем 35 процент тәшкил итә, ди.

Рөстәм Миңнеханов заманча милли өс киеме тәкъдим итүчеләр янында да тукталды. “Бүген без мәгълүмат ташкыны заманында яшибез. Яшьләрне китап укырга, Татарстан, Казан тарихын өйрәнергә мәҗбүр итеп булмый. Без исә тарихыбызны өс киеме аша җиткерергә телибез”, – ди Тимерхан Зыятдинов. Мәсәлән, аркасына Казан Кремле төшерелгән калын кофтаның эчке ягында… зур хәрефләр белән бизәкләп, Казан Кремленең тарихы язылган. “Синең аркаңда нәрсә ясалган соң, дип сорау бирүчегә, кофтаны салып күрсәтү дә җитә”, – ди “Алга” брендын тәкъдим итүчеләр. Дөрес, мондый кием-салым арзан түгел. Түшенә “Алга” дип язылган, ә беләгенә Татарстан гербы төшерелгән кышкы куртка, мәсәлән, 20 мең сум чамасы тора.

Данияр Гомәров – фабрикада иң яшь катнашучыларының берсе. “Үскәч эшмәкәр буласым килә”, – диде 13 яшьлек малай. Данияр сыр кайнату эшенә тотынган. 22 кило әзер продукция сатарга өлгергән дә инде. “Сөтне Мамадыш районында яшәүче дәү әниемнән алып киләбез. Сыр кайнатырга әнием булыша. Чиста керем 15 мең сум тәшкил итте. Шул акчага үземә велосипед сатып алдым”, – ди булачак эшмәкәр. Эшне тагын да җәелдерергә тели ул. “Тик моның өчен 200 мең сумлык җиһаз сатып алырга кирәк”, – диде Данияр, чыгарылыш кичәсендә катнашкан инвесторларга мөрәҗәгать итеп. “Дәү әниең яки әтиең инвестор булырга теләмиме?” – дип кызыксынды Президент. “Минем әтием юк”, – дигән җавап ишеткәч: “Без сиңа үзебез ярдәм итәчәкбез”, – дип белдерде Рөстәм Миңнеханов. Президент белем бирү проектында балаларның бик теләп катнашуын югары бәяләде. “Эшмәкәрлек фабрикасы”на алга таба да уңышлар теләде. Бездән үрнәк алучылар да бар! Быел илнең Киров, Түбән , Тула өлкәләрендә һәм Дагстанда эшмәкәрләрне укыта башлаганнар.

(Эльвира Вәлиева/“Ватаным Татарстан”, /№ 178, 08.12.2018/)

Фото:

Запись Татарстанда Рөстәм Миңнеханов 13 яшьлек бизнесменга ярдәм итәргә боера впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ул үзе дә гөл кебек… Ире һәм биш улы ышыгында яшәүче хатын-кыз башкача була да алмыйдыр. Аның тортларын мактадылар да, журналист әрсезлегемне эшкә җигеп, сыйланып чыгарга булдым. Капкадан кердем дә, телсез басып калдым. Бөтен җир шау чәчәккә күмелгән, шулар арасында кошлар сайрый.

— Сәрия апа, монда ничә төрле чәчәк бар? — дим, ә үзем әле берсенә, әле икенчесенә барып, борын сузам. 

— Төгәл санаганым юк. 20 ләп күпьеллык чәчәк, 8-9 төрле лилия, 20 ләп төп дәлия, куаксыманнар 5-6 төр бугай — күп инде… Ун яшемнән үстерәм. Бәрхет чәчәкләрдән башлаган идем, шуннан бирле бу “чир” китми. Суын сибеп, чүбен утасаң, җәй буе атып утыра. Яңа чәчәк күргән саен, йә орлыгын, йә суганчасын алып кайтып утыртам…

Өлкәнрәк буын хәтерлидер, элегрәк авылларда мәҗлес өчен гөбәдия, бәлеш пешерүчеләр булган. Кулыннан ризык уңган хуҗабикәләрне эшсез тотмаганнар. Ә хәзер торт пешерү модада. Хәтта ул аерым бер сәнгатькә әйләнде. Аны ничек кенә бизәмиләр, нинди генә яңалык уйлап тапмыйлар. Бу юнәлеш популярлаша бара. Шуны күздә тотып, Сәрия апа да эшмәкәрлеккә кереп китәргә уйлаганмы икән әллә, дип үзеннән кызыксынам.

— Юк, нинди бизнес, ди?! Без кечкенә чакта кәгазь тартмаларда тортлар сатыла иде. Аларның өстендә майдан эшләнгән матур розалар, чәчәкләр була иде. Әнә шуларны җентекләп карап, үзем дә шундый итеп ясарга хыялланып үстем…

— Өйдә тортлар пешереп сатучыларга салым салу турында сүз бара. Моңа ничек карыйсыз? 

— Анысын булдырырлар. Акча эшләү максатыннан пешермим, балачак хыялымны тормышка ашырасым килде. Үзем өчен генә эшләдем. Заказлар кабул итәм, дип реклама биргәнем юк, кешене тыңлап кына башкарам. Ул салымны ничек куясылары да билгеле түгел әле. Тортның үз бәясеннәнме, әллә чыгымнарны исәпләгәч калган керемнәнме? Аннан соң, күпме пешергәнеңне кем һәм нинди счетчик исәпли икән? Андый катлаулыга китсә, кешегә пешермәм, үзебездән дә артмас, — ди Сәрия апа…

Эльвира ФАТЫЙХОВА

Чыганак һәм фото: Ирек мәйданы

Запись Торт пешерүчеләргә салым түләтсәләр Кукмарадан Сәрия ханым нишлиячәген әйтте [фото] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Казанның Аркылы Нокса урамында урнашкан Михаил Скоблионк офисында шартлаткыч җайланма эшләгән. Нәтиҗәдә, бите пешкән эшмәкәрне хастаханәгә озатканнар. Ир-атка республика офтальмология хастаханәсендә операция ясалды. Табиблар аның гомерен һәм сәламәтлеген саклап калу өчен көрәшә.

Эшмәкәргә һөҗүм итүнең сәбәбе аның коммерция эшчәнлегенә бәйле дип фаразлыйлар. Бу хакта Россия Тикшерү комитеты ТР буенча идарәсе җитәкчесенең өлкән ярдәмчесе Андрей Шептицкий хәбәр итте.

Хәзерге вакытта офиста тикшерүчеләр эшли. Тикшерү комитеты җинаять эше кузгатты.

Чыганак, фото һәм видео: tatar-inform

Запись Казанда табиблар шартлатылган эшмәкәрнең гомерен саклап калу өчен көрәшә [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Каз өмәсенә аз вакыт калып бара. Ите тәмле булсын өчен, казларга нәрсә ашатасыз? Кышка таба рационнары үзгәрәме? (Лиза, Алабуга)

– Казларга һәрвакыт табигый чиста ризык бирергә кирәк. Җылы вакытта арпа пешереп ашатабыз, суытып, катыра башлагач, коры ризыкка күчерәбез. Җәен чирәм белән тукланалар. Безнең казлар күп вакытларын инештә үткәрә. Шулай да эчәрләренә һәрвакыт чиста сулары булу мөһим. Каз итенә ят тәм сеңмәсен өчен, абзарларын даими чистартып, асларындагы саламны алыштырып торырга кирәк. Бу бик мөһим!

Авылыгызда каз өмәләре ничек үтә? (Вәлидә, Азнакай районы)

– “Каз өмәсе” – татар халкының күркәм йоласы, матур бәйрәмнәреннән берсе. Авылның бизәге, байлык, муллык, матурлык бәйрәме ул. Әйтелгән көнгә килеп, әбиләр, апалар татар халык җырларын җырлый-җырлый каз йолкый, канат сыдыра. Өмәнең иң күңелле вакыты — чистартылган казларны көянтә башларына элеп, су буена юарга бару. Су буеннан кайтуга, кунаклар казның эч-башыннан пешерелгән кайнар бәлеш белән сыйланалар.

Каз түшкәсен эшкәртү тәртибе нинди? Аның тиресе ертылмасын өчен, йонын ничек йолкырга? (Гарифә, Түбән Кама районы)

– Түшкәләр эшкәртүдә без әллә нинди яңа инновацион методлар кулланмыйбыз. Эшне элек-электән килгән гореф-гадәт буенча башкарабыз. Суелган казларның башын алып, муенын кысып бәйләп куялар. Канатларын кисәләр. Аннан соң йонын йолкыйлар. Таба майлый торган каурыйларын бер әрҗәгә, йомшак йонын икенче әрҗәгә җыялар. Шуннан соң казның эче чистартыла: бүтәкә, бавыр, йөрәк, муенын, эч маен аерып алалар. Чистартылган һәм эче алынган каз түшкәсен кайнар суда пешеклиләр. Бу калган төкләрне чыгару, кабырчыкларын кубару өчен эшләнә. Аннан соң су буена, чишмәгә алып төшеп, яхшылап чайкап кайтаралар. Канатларын, тәпиләрен аерым кисеп алалар. Тәпиеннән бау белән бәйләп, суын саркытырга караңгы чоланга элеп куялар. Иң оста чистартылган казның бер генә шырпысы да (канат төпләре) калмый һәм бер җирдә дә тиресе ертылмый.

Каз итеннән нинди тәмле ризыклар пешерәсез? (Илмира, Буа)

– Бәйрәмнәрдә яратып ашый торган ризыгыбыз бар. Башта каз түшкәсен тозлы суда 1 көн тотабыз. Аннары суын саркытабыз, камырга төрәбез һәм салмак утта мичтә, духовкада пешерәбез. Бик тәмле була. Каз итенең үз тәме саклана. Каклаган каздан да тәмлерәк кебек тоела миңа ул. Шулай ук эч-башыннан каз бәлеше яки чуен чүлмәктә бәрәңге кушып, шулпа салып пешерәбез.

Каклаган каз күпме вакыттан соң әзер була? Аны табынга ничек чыгаралар? (Марсель, Яшел Үзән районы)

– Каклаган каз 3-4 ай дигәндә әзер була. Чистартылган һәм суы саркытылган каз түшкәләренең тышына һәм эченә жәлләмичә тоз ышкыйлар. Эченә дә тоз салып калдыралар. Кәгазь капчыкларга төрәләр дә, бүлмә температурасында элеп калдыралар. Табынга чыгарыр алдыннан, тозын кагып, яхшылап юалар. Түшеннән иң матур кисәкләрне телемләп кисеп, табынга чыгаралар. Какланган казны суыткычта сакламыйлар – тәме “китә”, кояшлы урында да тотмыйлар – кибәчәк. Эссе булмаган һәм кояш төшми торган җирдә сакларга кирәк.

Мин дә киләсе елда казлар үстереп карарга телим, бәбкәләрен кайсы вакытта сатып алалар? Нинди токым яхшырак? (Ильмир, Тукай районы)

– Каз бәбкәләрен июль азакларында алалар да, декабрьга кадәр үстерәләр. Җиргә кар яткач, кошларны суялар. Ул ноябрь азагы – декабрь башына туры килә. Токымына килгәндә, без ел саен “линда” дигән казлар алабыз. Ул токым безнең як шартларына яраклашкан. Татар халкы “линда” токымлы казларга күнеккән, танып беләләр. Бу электән килгән гадәт, дип әйтик.

Бәбкә үлемен ничек булдырмаска? (Сәлимә, Актаныш районы)

– Бәбкә үлемен булдырмас өчен, беренчедән, акча жәлләмичә 40-45 көнлек казларны алып кайту хәерле. Бәләкәйрәкләре машинада кайтканда юлны авыр кичерә. Икенчедән, бәбкәләргә экологик чиста, сыйфатлы ризык ашатырга кирәк, алларында эчәрләренә һәрвакыт чиста су булырга тиеш. Өченчедән, абзарларын даими чистартып, асларын алыштырып тору мөһим.

Күпләп каз асрау өчен нинди шартлар тудырырга кирәк? (Азамат, Ютазы районы)

– Күпләп каз асрау өчен иң элек зур абзар бинасы һәм янында сулык булырга тиеш. Без яши торган җирлек каз асрау өчен бик кулай урын булып чыкты. Авылыбызда кечкенә генә елга – инеш бар. Ул бер урында күл булып җыелып тора. Абзар табу да авырлыклар тудырмады. Колхоз чорында тракторлар төзәтә торган паркның ташландык бинасын – һөнәрханәне яңарттык, казлар өчен җайладык. Шул бинадан инешкә таба юл ярдык, инеш аша күпер салдык. Суның тирәнлеген көйләп булырлык итеп эшләдек: яз көне ташу вакытында суны төшерәбез, ташу беткәч, күтәрәбез.

Каз асрый башлаганда, нинди авырлыкларга юлыктыгыз? Ул мәсьәләләрне хәл итә алдыгызмы? (Лилия, Минзәлә)

– Иң беренче авырлык – бәбкә үлеме булды. Каз үстерү белән шөгыльләнә башлаганда кечкенәрәк бәбкәләр алган идек. Хәзер зурракларны – 40-45 көнлекләрне алабыз. Бу мәсьәлә шулай хәл ителде.

Икенчедән, күпләгән каз түшкәләрен эшкәртү проблемасы туды. Беренче елны 150-200ләп каз алдык. Аларны кем суя, эшкәртә? Бу мәсьәләне хәл итүдә әниләребез (үзенең һәм тормыш иптәшенең әниләре – ТИ искәрмәсе) ярдәм итте. Алар авыл халкы белән дус, тыгыз элемтәдә, гел аралашып торалар. Авыл апаларын җыеп, өмә уздырдылар. Хәзер казларыбының саны 400гә җитте, өмәләр авылыбызда ел саен оештырыла.

Өченчедән, “Бу кадәр итне кая куеп бетермәк кирәк? Кем шул хәтле каз сатып алыр?” дип борчылдык. Беренче елны гына күпләгән каз түшкәсен урнаштырып бетерү кыен булды. Башта Чаллыдан берничә кеше алып карады. Әлбәттә, Азнакайдан килеп алалар. Каклап та, ыслап та саткач, даими клиентларыбыз барлыкка килде: алдан ук заказ биреп куялар, без шул күләмдә әзерләп тапшырабыз. Каз ите хәтта үзебезгә дә калмый кайвакыт. Гаилә бәйрәмнәренә дип әнием җыеп куя, ә быел бөтенебезнең туган көненә җитмәде дә әле.

Күпләп каз үстерүчеләргә ТОП-5 киңәш:

1. Акча жәлләмичә, зуррак бәбкәләр алырга кирәк. 40-45 көнлекләр чыдамлырак була, бәбкә үлеме кими.

2. Токымлы казлар белән артык мавыкмаска, халкыбыз күнеккән “линда” токымын сайларга.

3. Көннәр суытып, җир туңганчы, казларга пешерелгән ризык ашатсаң, ите тәмлерәк була.

4. Каз абзарын даими чистартып торырга иренмәгез. Ит тәменә ят ис сеңмәс.

5. Авылдашларыгыз белән дус булыгыз, өмәләрегез күңелле үтә

Чыганак: Интертат

Фото: pixabay.com 

Запись Азнакайда ярты меңләп каз үстерүче Эльвир: “Каз өмәсе йола гына түгел, бизнес та” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Нәрсә генә эшләсәң дә, эшең җаныңа ятышлы булырга тиеш. Бу очракта барыгыз да минем белән килешәсездер дип уйлыйм. Әгәр дә сез эшегезне күңелегезне биреп башкарасыз икән, сезгә ул барыбер әйләнеп кайтачак. Эш сайлаганда иң мөһим критерий – яраганлык. Бу эш белән шөгыльләнергә ярыймы? Соңыннан (теге дөньяда) бу эш өчен җаваплылыкка тартмаслармы? Әгәр дә эш Коръән постулатларына да каршы килми икән, аның белән шөгыльләнергә ярый. Әгәр дә эш намаз укуны, ураза тотуны тыймый икән, ярый. Ә инде җинаятьчене яклау, вак хәрефләр белән язылган договорлар белән эш итү ислам буенча дөрес булмас. Ислам – иң соңгы һәм бик сыгылмалы дин. Безнең дин шулкадәр җиренә җиткереп эшләнгән, чәйнәлгән. Һәм тиздән без бабаларыбызның 1100 ел элек ислам кабул итүләрен бәйрәм итәчәкбез. Ягъни бу җирләрдә инде 1100 елдан артык ислам. Һәм без нинди генә вакытта яшәсәк тә, ислам бар сорауларның да чишелешен таба иде. Шуңа күрә нинди генә хәлләргә эләксәгез дә, ислам сезнең барлык сорауларыгызга да җавап табачак. Аллаһы Тәгалә безне йөрәк белән тоя торган итеп ясаган. Әгәр дә җаныгыз нидер сизә икән, берәр имамга шалтыратыгыз да, киңәшләшегез.

3.   Ир-ат хатынсыз берни дә эшли алмый. Хатын-кыз хокуклы.

Чыганак һәм фото: Интертат

Запись Рөстәм хәзрәт Хәйруллин: “Хатын-кызга бизнес түгел, матурлык кирәк” [дин вә йола] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Татар курчагы бизнесын ачып җибәргән Эльза Хөснетдинова Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән очрашып ярдәм сораган. Кулдан ясалган һәм татарча сөйләшкән курчаклар татар теленә өйрәтә ала дип саный ул.

Запись Рөстәм Миңнехановка 3500 сумлык татар курчаклары ошый. Алар аша балаларга татар телен өйрәтмәкчеләр [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Коллекция хатын-кызлар һәм ир-атлар свитшотыннан, футболка, чалбар һәм спорт костюмнарыннан тора. Киемнәрдә Толстой һәм Маяковскийның портретлары, аларның күренекле әйтемнәре сурәтләнгән.

Гаилә киләчәктә башка язучылар һәм шагыйрьләр дизайны белән дә коллекция чыгарырга планлаштыра. Әмма Ләйсән һәм Павелның иҗатын сөючеләргә бу коллекция бик охшап бетми, чөнки ул караңгы төсләрдә була.

Бәя ягыннан да бик кыйммәт. Мәсәлән: спорт костюмы – 10690 сум, свитшот – 6690 сум, ә футболка 3690 сумга төшә. Шуңа күпләр аны сатып алудан баш тарта. Әмма Павел Воля сыйфатлы кием берничек тә арзан була алмый дип саный.

Фото: соцсети

Кызыл таң

Запись Ләйсән Үтәшева һәм Павел Воля Лев Толстой һәм Маяковскийга багышлап яңа бизнес ача впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Авылдан китәсе килмәде”

XX гасыр башында Адай авылы шактый зур авыл булган, анда мең ярымнан артык кеше яшәгән. XX гасыр азагына биредә 500ләп кеше кала, күпләр авылдан күченә. 1999 елда колхоз таралгач, Фәнис Хәмәтдиновның авылдан китәсе килмәгән. “Авылда 450 кеше калды, хуҗалык саны 160 берәмлек. Яшьләргә эш юк – шәһәргә китә,” – дип сөйләде ул “Татар-информ” хәбәрчесенә.

“Игенче үз һөнәрен якларга тиеш”

– Төп эшчәнлегем – галим-агроном. Профсоюз рәисе, соңыннан колхоз рәисе булып эшләргә дә туры килде. 1999 елда колхоздан китеп баргач, шушы эшемне башлап җибәрдем, –дип искә ала Фәнис.

Игенче үз һөнәрен яклап торырга тиеш. Без кечкенәдән монда яшәгән авыл малайлары. Без дә авылны якламасак, кем яклар, – дип аңлатты ул ипи пешерергә алынуын.

– Сез ни өчен шәһәргә китмәдегез? – дип сорыйм.

– Шәһәрдә аренда хакы югары бит. Авылда тынычрак, – дип җавап бирде эшмәкәр.

Фәнис эшне колхоз пекарнясын арендага алып, көненә 200 ипи пешерүдән башлаган. Колхоз аренда хакын 100 мең сумга күтәргәч, бу эш табышсызга әйләнә. Аннары Фәнис бизнесны гаражына күчерә. Дәүләт грантын отып, җиһазлар сатып ала һәм гаражында ипи пешерә башлый. 

Эш көне егерме сәгать дәвам итә

Җитештерү эше бик чыгымлы, аны башлап җибәрү кыен дип сөйләде эшмәкәр.

– Үз эшеңне ачкач, йоклап ятып булмый. Бер пекарняда ипинең биш төрен, сохари эшләп чыгаралар, икенчесендә – 54 төр кондитерлык продукциясе. Бездә җитмешкә якын кеше эшли. Иртәнге дүртенче яртыда торып, машиналарны озатып җибәрәсең дә төнге унике, кайвакыт бергә хәтле – заявка-гаризаларны җыеп бетергәнчегә кадәр эш дәвам итә, – дип сөйләде Фәнис.

Кайбер районда ипине үзләренеке генә китерә

Ипине җитештерү генә түгел, сатуны да көйләү бик мөһим. Фәнис әйтүенчә, продукцияне сату буенча хәзер бернинди проблема юк. Аның үзенең биш кибете бар. Ипине кибетләргә илтү мәсьәләсе хәл ителгән: “Бүгенге көндә ипи йөртүче 10 машинабыз бар – барысы үзебезнеке. Якындагы районнарның 280 кибетенә ипи илтәбез”, – ди Фәнис.

Конкуренция көчле – “Сабалар кертмиләр!”

Эшмәкәр әйтүенчә, ипи пешерүчеләр арасында конкуренция бик көчле. Сабага кертмиләр – үзләренеке генә ипи китерә.

– Үз районыбызда гына унлап пешерү йорты-пекарня бар. Югалып калмас өчен, сыйфатын тотарга тырышабыз. Ипи сыйфаты буенча вак күзәнәкле, ипине кысканда, кире урынына кайта торган булырга тиеш. Бер генә көн ипиең начар чыкса, икенчесендә сөйләргә тотыналар. Технологлар белән ипинең сыйфатын яхшырту өчен гел элемтәдә торабыз.

Атлап түгел, чабып барырга кирәк

Эшмәкәр җитештерү урыннарына даими рәвештә санитар табиблар килеп чисталыкны тикшереп торуын сөйләде. Түләүләр турында сүз йөрткәндә: “Эш хакын да, салымын да, пенсионныйга түләр өчен атлап кына түгел, чабып йөреп тир түгәргә кирәк. Заманалары авыррак китте, кайвакыт китергән продукциягә акча бирә алмыйлар. Без вакытында эш хакын да, салымын да түләп барабыз”, – диде ул.

Коллегаларын үз тирәсендә туплый

Фәнис эшчеләрен элек бергә эшләгән кешеләр арасыннан сайлап алган:

– Үзебезнең авыл советы рәисе булып эшләгән күрше авыл егете Илһан экспедитор булып эшли. Бик яхшы эшли – ипиебезне Киров өлкәсенә кертә алды, – ди ул.

Эшмәкәрнең үз кибетендә саткан Рәшидә апа да коллегасы икән: “Яхшы эшче кая да кирәк. Колхоз булган чакта бухгалтер булып эшләде Рәшидә, хәзер кибеттә сата”.

Кибете әтисе исемен йөртә

Сүз уңаеннан, эшмәкәрнең бер кибете бик борынгы. Элек аның әтисе белән әнисе шул кибеттә 40 ел буе хезмәт куйган. Соңрак Фәнис абый, бинасын сатып алып, яңадан кибет булдырган. Кибетне ул әтисе Фәләхетдин исеме белән атаган.

“Авылда кешегә эш юк”

Ипи пешерүче Сәрия апа биредә ике ел эшли. Ул авыл халкы өчен бу пекарняның зур сөенеч булуын әйтте:

– Авыл җирендә шушындый эш ачып җибәрүләре генә ни тора. Әллә кая барып эшләп йөри алмыйбыз. Эш хакын вакытында алган урын сирәк, ә безгә, теләсәң, аена икегә бүлеп бирә алалар. Хәзер миңа 51нче яшь китте. Кукмарага йөреп эшләп булмый, машина да йөртә белмибез. Яшьләр машина йөртеп барып эшли алса да, безгә ул яктан кыен. Эшли күрсен, безгә эш бетмәсен, – дип тора ул.

Сәрия апа авыл халкының ипине яратып алуын искәртте.

– Элек авылга Китәктән, Кукмарадан ипи килсә, без аны капчыклап ала торган идек. Ипие, билгеле, күгәрә, без аның күгәргәнен кисеп ашадык, – дип искә ала.

Үзең пешергәне кыйбатка төшә

Сәрия апа әйтүенчә, хәзер авылда өйдә ипи пешерүчеләр сирәк очрый.

– Үзе өйдә пешергән кеше юк диярлек. Көн дә кибеткә җылы килеш килгән ипи-бәлешләрен алып торалар. Үзең пешерсәң, кибет ипиенә караганда кыйбатрак булып чыга ул, – ди.

Уллары үз янында

Фәнис Хәмәтдиновның ике улы да әтисе белән эшли: “Олы улым Илгиз Казан дәүләт технология университетын тәмамлап, үзебезнең биш кибетебезне тота. Кечесе Фәнүс тә шунда укып чыкты, хәзер биредә директор булып бишенче елын эшли,” – дип сөенә эшмәкәр.

Табадан төшкәне сатыла

– Ипине бары тик заявка белән пешерәбез. Сохари-клиндерләр иртәдән алып кичке җидегә хәтле әзерләнә дә, кич икенче смена ипи пешерә башлый. Кайвакыт, иртән шоферлар килгәндә “ипине тизрәк алыгыз, куярга урын калмады” дип аларны каршы алалар, – диде эшмәкәр.

Бухгалтерлар үз өйләрендә эшли, хисапны Интернеттан җибәрәләр

Интернет мөмкинлекләре киң булганга, аерым бүлмәдә кәгазь эше белән утыручылар юк.

– Бүлмәдә утырып эшләүнең кирәге калмады. Үз өеннән дүрт кеше заявка кабул итеп утыра, алар компьютердан эшли. Бухгалтерияне мин дә, малай алып барабыз. Хисапны ике егет бухгалтер Кукмарада эшли, – диде.

Продукцияләре көннән-көн артканга, хәзерге биналары кысан була башлаган. Эшмәкәр үз авылында 850 кв.м. пешерү йортын төзи, җәйгә ачылуын һәм анда тагын да күбрәк эшчеләр булачагын әйтте.

Ипи генә түгел, сөт тә була!

Язын эшмәкәр сөт эшкәртү заводын ачмакчы була. Сөт эшкәртү кирәк-яракларын алуда дәүләт тарафыннан оештырылган грант ярдәм иткән.

– Грантларны алуда өч тапкыр катнаштык – пекарня ачканда 850 меңгә мичләр, башка оборудование алган идек. Машиналар алганда, 450 мең оттык. Сөт эшкәртү заводын көйләп җибәрү өчен дә грантта катнашкан идек – бу юлысы 1млн. 500мең акча алдык, – дип сөйләде ул.

Уңыш сере нәрсәдә?

Үзенең уңышын эшмәкәр үз эшенә бирелеп эшләве, продукциянең сыйфатлы булуы, дәүләт тарафыннан күрсәтелгән зур ярдәм һәм дисциплина белән аңлата.

Эшмәкәр Фәнис Хәмәтдинов кешегә эшләргә җайлы булган шартлар, эш урыннарын булдыруны өстен күрә:

– Эшчеләр өчен чәй эчү, юыну бүлмәләре дә каралган. Ерактан чакырылган технологлар кунып китә торган аерым бина да салынды.

Фәнис Хәмәтдиновтан рецепт: тәмле каймаклы пирог

Бер пирог камыры өчен:

1) Су – 108 мл.

2) Шикәр комы – 6 гр.

3) Тоз – 4 гр.

4) Сыек май – 35 гр.

5) Он – 190 гр.

6) Чупрә – 5 гр.

1. Барлык ингредиендтларны кушып камыр басабыз да ярты сәгатькә җылы урында калдырабыз.

2. Камыр күтәрелгәнче каймаклы “эчен” ясыйбыз:

1) Каймак – 3 аш кашыгы;

2) Шикәр комы – 3 аш кашыгы;

3) Йомырка – 3 данә;

4) Ванилин – 1 пачка.

Каймакка бер-бер артлы йомырка ярып болгатабыз. Ванилинны шикәр комына кушып каймак-йомыркалы сыекчага өстибез дә ашыкмыйча куыкланмаслык итеп кашык белән болгатабыз.

3. Күтәрелгән камырны уклау белән җәеп табаның кырыйларына күтәртеп калдырабыз.

4. Камырның уртасына әзерләгән эчен салабыз.

5. 180 градуска көйләнгән духовкага 35-40 минутка тыгып җибәрәбез.

Чәйләрегез тәмле булсын!

Динә ШӘМСЕТДИНОВА

Запись Көненә 150 тонна ипи пешерүче эшмәкәр: “Сабалар кертмиләр, конкуренция” [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..