Хәзер кеше кешегә бик кысылып бармый. Кем белән кем өйләнешкән икән – белмичә дә калалар. Чөнки артык зурга китеп туйлар оештырган юк бит.

Шулай да, миңа әйтүчеләр булды: җан төсле акыллы кызлар тулып яткан заманда, кияүдә булып кайткан, балалы хатын алмасаң инде ул кадәр диделәр.
Өйләнгәндә аны уйламыйсың бит. Балалымы, юкмы – миңа барыбер иде. Без өйләнешкәндә малай мәктәптә укый иде. Хатын уртак балага да каршы түгел иде. Үзе дә әйтә иде әле: малай үсеп чыгып китәчәк, икенчесе кирәк дип әйтә иде. Әмма яшибез-яшибез, бала юк әле һаман. Хатын теләми, кая инде, бу малайны үстереп аякка бастырсак әле, ди. Малай дигәнең дә зур егет инде хәзер.

Мәктәпне бетерде, институтка керде. Мәктәптә үк шәләй-вәләй йөрде ул. Аңа ул белеме белән училище-мазарга гына кереп эшлисе иде, анасы теләмәде бит. Армиягә алырлар, рәтләп эш тә булмас диде. Институтка кереп укыса, әйтерсең, эш китереп тоттыралар ди аңа. Малай 3нче курста укый. Ул укырга кергәннән бирле минем дә, анасының да ял күргәнебез юк, шул бугайны ашатырга, аның укуына түләргә кирәк дип, эшлибез дә эшлибез.
Хатын икенче эшкә урнашты хәтта, мин аны күрмим дә диярлек. Иртән китә, кич кайта. Әле кайткач та кереп кенә ята алмый бит ул хатын-кыз: керләрне юарга куя, көтеп тора, ул арада ашарга пешерә.
Миңа 44 яшь, хатын бер яшькә кечерәк. Малайга да әйтеп-әйтеп карыйм инде, анаңа җиңелрәк булыр, бераз үзең дә эшли аласың бит инде, укудан соң вакыт кала бит инде дим. Әмма малай теләми, уку калдырмыйм, ди. Соң, калдырмасын, кем аңа калдырып эшләргә куша.

Хатын да малаен якларга гына тора. “Һәр нәрсәнең үз вакыты: укыганда – укырга кирәк. Аннан гомер буена эшлисе була әле”, – ди. Миңа сүз дә әйттерми ул. Үпкәли әле, малай синеке түгел бит, шуңа бәреләсең син аңа, ди. Бәрелү алай булмый бит инде ул. Мин бит малайны мәктәптә укыган чакта эшкә кумадым. Училищеда гына укыган булса, күптән эшләп ашаган булыр иде инде. Ә болай тагын ике елы бар бит әле аның. Без аңа хәзер 120 мең сум түлибез. Ел саен арта ул бәя. Хатынга да әйтәм: укып бетергәнче генә эшлим дисең, аннан соң да туктамаячаксың син дим. Аннан соң машинасы, башкасы кирәк булачак. Ул арада өйләнеп куйса, нишләрсең.
Без бит башта уртак балабыз булыр дип яши башладык. Ике бала булса, бу кадәр кыланмаслар иде. Малае да артыгын кыланмас иде, хатын да бу кадәр өфләп тормас иде малаен. Хәзер утыра әнә: кырыктан соң бала тапмыйлар инде, ди. Ник, ни булган шулкадәр кырыктан соң? Мине, мәсәлән, әни кырык икедә тапкан. Әнигә күз тимәсен, пенсиядә булса да, эшләп йөри әле ул, өйдә утырырга яратмый. Әз булса да, тама, кеше арасында йөреп кайтам дип әйтә.
Мин институтларда укымадым, бәлки заманасы да башкачарак булгандыр. Без эшләп ашадык бит. Мин мәктәптән соң әнидән акча алырга ояла башладым. Техникумда укыдым, эшләми идем, әмма әнидән акча алырга оят иде. Тартып-сузып стипендияне җиткердем, аннан эшли башладым. Ну мин малайны күреп торам бит, берничә генә сәгать булса да эшли ала ул. Юлына булса да акча эшләмәслекме инде шәһәр егетләре? И-и, мин ул яшьтә булсаммы? Кайтып та кермичә эшләр идем. Эш – эш бит инде ул, яшь чагында рәттән барысына алынырга була.

Яши-яши башыма төрле уйлар килә хәзер. Мин сау-сәламәт ир бит инде, нишләп минем балам булмаска тиеш әле дип тә уйлыйм кайчак. Уртак бала дип өйләнешкән кешеләр идек бит без. Ничә ел буе ышанып яшәгән хатынга да ачу килә башлады әле. Минем менә рәтләп ял да иткәнем юк, малайны укытасы бар дип, акча җыябыз да акча җыябыз. Аның бит атасы да исән, болай гына уйлап карасаң. Әмма үзенең баласына беркайчан да булышканы булмады аның.
Өйләнешкән мәлне бер генә сөйләшеп алган идек ул турыда, бүтән кузгаткан юк. Ярдәме булса, хатын миңа әйтер иде инде, үзе икешәр эштә эшләп газапланмас иде. Бала, бала дигән булам да, тагын берәү булса, анысын да шулай ук укытасы, ашатасы булачак инде дип куям. Монда берсенә ничекләр итеп җиткерергә белмисең әле, тагын булса, анысының да ашыйсы киләчәк, укыйсы киләчәк бит инде. Әллә анысы һава белән торырмы? Юк бит инде. Ул яктан хатын дөрес тә уйлый сыман.
Ришат, Батыр районы.

"Язмыш кочагы"

Запись “Уртак бала дип өйләнешкән кешеләр идек бит без…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ул вакытта патриотик хисләр әкәмәт иде бит. Кыз бала булсак та, үзебезне ниндидер зур төзелешләрдә, заводларда эшләгән атлы итеп күз алдына китерә идек. Авылдан шәһәргә килеп урнашкан бер төркем яшьләрнең кайсы вертолет, кайсы компрессор заводында яисә итек басу цехларында үзләренә урын тапты. Берничәбез, аларның арасында мин дә бар, типографиягә урнаштык. Типография эше галәмәт нык авыр иде инде. Әмма яшьлек, ниндидер бер серле дулкын авырлыкны әлләни сиздермичә уздырырга ярдәм итте. Эштән соң Кызыл почмакта җырлап, биеп, күңел ачырга да җай таба идек әле хәтта.

Билгеле, яшьлек янәшәсендә мәхәббәт тә йөри. Авылдан килеп бер-ике ел дигәндә, әллә ничә кеше өйләнешеп, кияүгә чыгарга җитеште, үзләренчә оя корып, гаилә булып яшәп тә киттеләр. Ә мин һаман элеккечә яши бирдем. Яллар җитте исә, авылга, әти-әни янына ашыктым. Анда ике энем, ике сеңелем дә бар бит. Алар да мине: “Казаннан апа кайта!” – дип, дүрт күз белән көтеп торалар. Эшлим, эшлим дә, бөтен акчаны аларга күчтәнәчкә тотып бетерәм. Төянеп кергән шәһәр кызын кем яратмас? Эй, рәхәт тә вакытлар бар иде дә соң! Сумкадагы тәм-томны бушатканымы күзәткән әни хәйраннар кала торган иде инде. “Шуның кадәр тәмле ашап яшисең икән, кызым. Тормышың булган”, – ди иде. Эне-сеңелләрем дә башкалардан бераз булса да аерылып, әзме-күпме шәһәр киемнәре киеп үстеләр. Аларга ни дә булса алыйм дип, әллә никадәр чират торганымны үзем генә беләм. Авылга алып кайткан күчтәнәчләрнең берсен дә шәһәрдә үзем генә авыз итеп караганым булмады. Ничек тә аларны сыйлыйсы, матуррак киендерәсе, акчалата ярдәм итәсе килеп яшәдем. Үзем өчен түгел, алар өчен эшләдем.

Эшләвемә сигезенче ел дигәндә, тулай торактан аерым бүлмә биреп сөендерделәр үземне. Моңарчы 4, 5, хәтта 6 кешелек бүлмәләрдә яшәп ялыктырган иде инде. Җитмәсә, бергә яшәгән кызлар арасында мин иң олысы булдым. Яшь аермасы, ни дисәң дә, сиздерә. Үзләре аерырга тырышмасалар да, миңа алар белән кызык түгел. Ә миңа кызык нәрсәләр – алар өчен күңелсез. Бер цехта эшләгән яшьтәшләрем арасында кияүгә чыга алмый калган бер үзем генә калдым. Тагын бер ялгыз хатын бар, әмма ул аерылып кайткан. Үзе генә ике бала үстерә. Үзем аралашучан, төскә-биткә дә кеше карамаслык түгел, өстәвенә коллективта да ир-атлар күп. Уенда булган хатын-кызга шулар арасынан берәрсен сайлап күз генә сирпе бит инде. Юк, никтер һаман да минем вакыт җитмәгән әле, дигәнгә инанып яшәдем. Әти-әни дә: “Шәхси тормышыңны җайларга вакыттыр, кызым”, – дип, беркайчан да әйтә белмәде. Үзем дә уйламадым.
Эне-сеңелләремә дә минем ялгыз булуым уңайлы булды инде анысы. Үзләренә кирәк чакта минем янга килеп күпме кирәк, шуның кадәр яшәп киттеләр. 18 квадрат метрлы бүлмәдә тормыш итәр өчен барысы да бар иде. Икесе минем янда яшәп укыды, аннан тормышка чыгып, үз тормышларын булдырдылар. Ике энем авылда калды, аларның да үз гаиләләре. Кешедән ким-хур булмасыннар дип, йорт салырга булыштым.
Кызганыч, барысына булышам ди-ди, үземнең тормышның узып киткәнен сизми дә калмаганмын. Баштарак: “Минем барысы да алда әле! Җитешермен!” – дип яшәсәм, хәзер: “Кай арада үткән икән соң бу вакыт?” – дип аптырыйм. Эштә чакта берни сизелмәгән икән бит. Кеше арасында ыгы-зыгысы, бергәләшеп чәй эчеп алулары белән көн артыннан көн үткән.

Ә ялгызлык ул лаеклы ялга чыккач үзен нык сиздерә икән. Хәзер элекке кебек алга карап түгел, артка борылып нәтиҗә ясар чакка җиткәнмен икән бит инде. Тулай торактан соң аерым фатир да алуга ирештем, бар дөньям җиткән. Әмма шушы рәхәтлек белән янәшәңдә иртән торып уртаклашыр кешең булмау аңлатып та бетерә алмаслык авыр халәттә яшәтә. Бертуганнарым барысы да исән-саулар, аралашып торабыз. Әмма аларның барысының да үз тормышы бит. Бала үстергәндәге авырлыклары, гаилә эчендәге кыенлыклары булса да, миңа әйтеп бетермиләр инде. Чөнки үземнекен булдырып караган булмагач, төпле киңәшен дә бирә белмимдер.
Өч көнлек тормышта барысына да җитешергә кирәк булган шул. Чамасын белеп, туганнарга ярдәм итү белән бергә шәхси тормышны да артка күчерергә кирәкмәгән. “Җитешермен!” – диясе түгел! Тимерне кызуында сугып, яшьтәшләр белән бер шаукымда кияүгә чыгасы булган икән шул. Тормыш йөген тартып, тәмам арыган чакта сеңелләрем килә дә: “Рәхәттер сиңа, апа, әйме? Ирне, балаларны көйлисе юк, тып-тыныч”, – дигән булалар.
И-и, мондый тынычлык кирәк идеме соң миңа, дим. Кызыгырлыгы юк, әлбәттә. Ыгы-зыгылы, вакыты-вакыты белән җитмәүчәнлеге, тавышланып алу белән дуслашулары белән бергә үрелеп барган гаиләле тормышка ни җитә?
Фәния, Татарстан.

"Ясминә"

Запись “Җитешермен!” – диясе түгел! впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Балалыгыбыз белән без аны күреп тә бетермәгәнбездер. Әмма ничек кенә авыр булмасын, әти безне какмады, сукмады.

Кайдадыр кунып, кайтмыйча калган көннәрен дә хәтерләмим. Әти безгә бар нәрсәдә дә булдырырга тырышты. Мәктәп кирәк-ярагы дисеңме, абый белән икебезгә дә агачтан чана, чаңгы ясап бирде, өстәлдә һәрвакыт ризык мул булды. Ферма эше авыр булса да, әти хуҗалыкны, йорт янын, бакчаны ташламады. Яз җиткәч, бергәләшеп, бакча чистарттык, казыдык, әйбер утырттык. Хәзерге кебек, әллә нинди яшелчәләр булмаса да, кыш буена җитәрлек итеп кишер, суган, чөгендеребез була. Күп итеп, бәрәңге утырта идек. Боларның барысы да абый белән икебезнең өстә булды. Җәй буе сибү, чүп утау, корт чүпләү – эшнең күплегеннән, билчән, алабута йолкудан гарык булып, елаган чаклар да күп булды. Боларга тагын кош-корт карау да өстәлә. Кыскасы, уйнап-көлеп йөрергә вакытыбыз булмады. Анысы башка балаларныкы да шулай булгандыр инде. Әмма әниле йортта балалар барыбер бу кадәр эшләп үсмәде. Күңелне юксыну басканда, без гел яңа әни турында хыяллана идек. Аның белән ничектер рәхәтрәк, иркенрәк тормыш булыр кебек тоела иде. Ләкин еллар узды, безнең йорт бусагасын бер хатын-кыз да атлап кермәде. Кем белә, бәлки әтине димләп тә караган булганннардыр, без аларын белми калганбыздыр. Үсә төшкәч ” әни” төшенчәсе үзеннән-үзе ничектер юкка чыккан кебек булды. Алай гына түгел, өчәү яшәп яткан дөньяга икенче бер хатынның үтеп керүен мин, бәлки, ошатмас та идем. Булса, үзебезнең әни, юк икән, безгә башка берәү дә кирәкми, дип уйладым.

Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абый шәһәргә укырга китте. Студент чакта сирәк кенә булса да, кайткалады. Ул вакытта кая инде еш йөрүләр? Хәзерге кебек таксилар да, микроавтобуслар да юк чак бит. Акча ягы да чамалы. Югары курста укыганда ук заводка эшкә кергән иде, кулына диплом алгач, бүтән җиргә барып тормады. Әтинең авылга кайтмыйсыңмы соң дип икеләнеп кенә чакыруына каршы: “Миңа завод ошый. Тимер эшен яратам, беркая да китмим” , – дип җавап бирде. Завод абыйны башы-аягы белән үзенә суырып алды. Ул елга бер, үзенең ялында гына кайтты.

Ә мин беркая да китмәдем. Чөнки әтине кызгандым. Күз яшьләре белән:”Китмә. Синсез калсам, нишләрмен?” – дип елады ул. Авылда кая барасың? Эш төрлелеге юк. Хыялым укытучылык булса да, әти белән фермага йөри башладым, сыер саудым. Тормыш беркөе генә агылды да агылды. Кечкенәдән мунчаны гел әти белән керә идек. Зурайгач, сирәк булса да ул минем янга: “Аркаңны ышкыйм, кая, яхшылап чабындырыйм”, – дип кергәләп чыкты. Баштарак оялсам да, әти мине, баштан сыйпап, гел тынычландырды. Ул:

– Син нәрсә, әтиеңнән ояласыңмы? – ди торган иде.

Кыскасы, әти җүнсез сүз сөйләмәс, дип мин дә оялмаска өйрәндем. Алай гына түгел, башта үзем кереп киткән булам да, эчтән генә: әти керсен иде, көчле куллары белән аркаларымнан усын иде, дип тели башладым. Теләкләрем бик еш кына кабул булды. Минем кебек кызлар кичләрен клубка чыга башладылар. Фермада да сүз – шул турыда. Кем чыккан, кем кунакка кайткан, кем кемне озаткан. Ә миңа әти клубка чыгарга беркайчан да рөхсәт бирмәде. “Синең өчен иң яхшы егет – мин. Башкалар алдар, еларсың. Ә мин сине беркайчан да үпкәләтмәм”, – диде. “Сөйләшеп ятарбыз, син хәзер зур инде, миңа синең белән рәхәт,”- ди-ди, әти минем янга ята да башлады. Үзенең караватына да чакыра иде. Мине хатын иткән беренче ир дә ул булды. Минем өчен бөтенләй башка дөнья ачылды. Бер – бер артлы ике балабыз туды. Икесе дә акылга зәгыйфь булдылар. Бер үк каннан булгач, шулай була икән ул. Без бит анде авыл балалары, аны-моны белеп үскән кешеләрме. Авырлы чакта да, тапкач та, кеше безне сөйләп туя алмады. Ләкин кулдан берәүнең дә тотканы булмады. Аз идеме авылда малайлары белән ялгыз калган аналар, яки безнең кебек үк – аталы-кызлы яшәүчеләр? Әти дә, мин дә алдынгы терлекчеләр, эчеп-тузып йөрмибез. Сәвит заманында иң мөһиме шул иде бит. Шуңа күрә безнең тормышка тыгылучы булмады. Кеше безнең гайбәтне сата торды, үзебез чәпчемәдек. Ә шулай да арада: йөргән егете булгандыр, ник кыз баланы газапларга, диючеләр булды. Еллар шулай уза торды, безнең турыда сөйләүдән дә туктадылар.

Кызганыч, ике баламның берсе кыска гомерле булып чыкты. Авыл кырындагы күлгә батты. Анысына үзем гаепле булганмындыр инде. Казларны алып кайт әле, кояш бата, су буенда төлкеләр күп, бумасын тагын, дип җибәргән идем. Беренче тапкыр гына куып кайтуы да түгел иде, югыйсә, акылга тулы булмаса да, моның ише эшне генә белә иде. Чыкмый калган берничә казны куарга дип кергән дә, баткан, балакаем. 60 яшенә җитеп, әти дә үлеп китте. Гомер буе ир белән хатын булып яшәсәк тә, мин аңа исем белән дәшмәдем. Кычкырышып, талашканны хәтерләмим, бар эшне бергәләп эшләдек. Мунча салдык, өйне яңарттык. Бүрәнәнең бер башында ул булса, икенчесенә мин килеп ябыша идем. Хәзер кызым белән икәү генә калдык.

Кеше – шул ук табигать баласы. Хайваннар арасында да үгез бозавының сыерга сикерүе – гадәти хәл. Без аны-моны уйламыйча яшәдек инде. Томана булдык. Хәзер бөтен кеше китап укый, телевизор карый, дин белән кызыксына. Бер карасаң, безнең өстә – зур гөнаһтыр. Күпләр мине азгынлыкта гаепләр, әмма тормышың шулай булып чыккач, нишлисең? Берәүне дә нахакка рәнҗеткәнебез булмады, малны эшләп таптык. Әти мине олыгайгач та бала итеп назлады, хатын итеп яратты. Йөрәкне авырттырган бер әйбер: ул да булса – кызым. Аннан алдарак үлеп китсәм, ни булыр? Акылы юк бит, үзе генә яши алмаячак.

Базар көн

Запись Әтием ирем булды [булган хәл] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Тырыша торгач, бөтен акчаларын эшкә җигеп, Фәнисне армиядән дә алып калдылар. Укыттылар, аннан мин эшләгән оешмага эшкә урнаштырдылар. Тырыштым инде мин дә, сөйләштем, туганымның улы яхшы урында эшләсен дидем. Фәниснең үзенә дә эше ошады: авыр түгел, акчасы да яхшы. Яшьлек үзенекен итә инде, бераздан Фәнис матур гына, тыйнак кына бер кыз белән очраша башлады. Рамиләгә тәкъдим ясарга җыенуын миңа да шатлана-шатлана сөйләде, алган йөзеген дә күрсәтте. Мин дә шатландым инде энем өчен. Менә дигән тормыш иптәше булачак Рамилә! Кызын таныштырырга әнисе янына алып кайтты. Мине дә кунакка чакырдылар ул көнне.

Табын артында апам өчен мин оялып утырдым: канәгатьсез чырай ясап, булачак киленнән бертуктаусыз сорау алды ул. Кыз кызарып чыкты, чак кына еламый, шундый кызгандым үзен. “Бу хәерче кызының башка монда эзе дә булмасын! – диде апам кызны озатып кайтып кергән улына. – Авылдан булуы гына җитмәгән, әтисе дә юк. Өс-башын гына кара син аның, чүп-чар сата торган кибеттән алганы күренеп тора. Юк, улым, сиңа тиң түгел бу кыз!”

Апама карап шаккаттым. Үзләре байлар булса иде, ичмасам! Кара көнгә дип банкка салып куйган ике йөз мең сум акчаларыннан, үзләре яшәгән гади генә фатирларыннан кала берниләре дә юк. Гап-гади кешеләр. Алай дип әйтмәдем инде Фәния апама, үпкәләтермен дип курыктым. Шулай да, яшьләр бер-берсен ярата икән, каршы килмәскә үгетләдем. Тик кая ул, тыңларга да теләмәде мине, үз сүзе сүз. Фәнис әнисенең сүзеннән чыга алмады инде, Рамиләне бераздан ташлады. Аннан соң да күпме кыз белән очрашты әле. Барысы да яхшы гына, чибәр генә кызлар иде. Тик Фәния апама берсе дә ошамады. Бердәнбер улын берсенә дә өйләндерәсе килмәде. Җитешсез якларын да табып кына тора бит!

Шулай итеп, Фәнис тәки өйләнмичә калды. Үзе дә инде артык йомшак булды. Катырак торса, бер әнисен генә җиңә алган булыр иде. Тик ул бөтен тормышын әнисе хәл иткәнгә өйрәнгән шул инде. Үзенә күрә шулай рәхәт бугай аңа, җаваплылык юк. Эштән кайта да, кичләрен телевизор каршында әнисе белән хөкүмәтне, ил башлыкларын сүгеп үткәрә. Әйтерсең, аның тормышы барып чыкмаганга алар гаепле! Яше дә бар инде хәзер, кырыкка җитеп килә. Башы да пеләшләнеп бара, шактый тазарып та киткән.
Элеккеге матур кыяфәте юк инде хәзер яшь кызлар каратырлык. “Балалы хатын алып кайтма тагын, кирәкләре юк! Син әле яшь кызлар каратырлык!” – дип кабатлый улына апам әледән-әле. Үзе миңа гел шуны сөйли, улының һаман өйләнмәвенә зарлана, оныклар тели. Сукыр мәхәббәт шул буладыр инде. Артык яратуы белән улының тормышын бозды. Тегесе дә бит әнисенең һәр сүзенә ышана. Шулай итеп, гомере ялгыз үтә, яшьтәшләренә ул карамый, яшь кызлар Фәнискә карамыйлар. Әниләр балаларына яхшылык кына тели, әлбәттә, тик кайвакыт арттырып җибәрәләр!

Ләйсән Закирова.
“Язмыш кочагы”

Запись “Алар сиңа тиң түгел!” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әле өйләнешкәнче үк ул мине үзләренә кунакка “килен күрсәтергә” дип тә алып кайтты. Уңайсызланып кына кайттым, чөнки безне әти-әни тыйнак итеп тәрбияләп үстерделәр, шуңа күрәдер, оялдым инде ул вакытта.
Беренче күргәндә әнисен ошаткан идем, тәртипле, сабыр холыклы хатын кебек күренде. Ләкин алай уйлавым ялгыш булып чыктым. Тора-бара әни кешенең холкы ачылды. Фәритнең ике сеңлесе дә бар иде, алар да тыйнак кына кызлар сыман тоелган иде. Ә менә өйләнешеп бергә яши башлагач, Фәритнең әнисе дә, сеңлеләре дә безнең тормышка таяк тыгып болгата башладылар.
Фәрит үзе бик акыллы кеше, яхшы ир иде. Тормышыбыз да матур гына башланып китте, тик безгә матур, тыныч итеп яшәргә шушы сеңелләре белән әнисе һич кенә дә ирек бирмәделәр. Мин үзем болай сабыр, кеше белән талашып, кычкырышып йөри торган гадәтем юк. Шуннан файдаланып, алар мине тәмам изделәр, таптадылар. Түзеп яшәргә тырышсам да, түземлекнең дә бер чиге була икән шул, көннәрдән бер көнне минем дә сабыр канатларым сынды. Ирем дә туганнарына, бигрәк тә әнисенә каршы бер сүз дә әйтеп мине яклый алмады, киресенчә, алар ягына авыша башлады, аларның әйткәннәренә колак салды.

Беркөнне әнисе мине, нахак сүзләр әйтеп, бик нык рәнҗетте. Түзмәдем, киемнәремне җыйдым да, әниләргә кайтып киттем. Анда бер ай тордым, Фәритне килер дип көттем, ләкин ул килмәде. Күрәсең, әнисе каты торгандыр. Инде иремнең мине эзләп килмәвенә тәмам инангач, үземне тынычландырып, тормышны өр-яңадан башларга ниятләдем. Чаллыга китеп эшкә урнаштым. Кечкенә булса да, торырга да урын табылды. Килен булып төшкән зур йортның тавыш-гаугасыннан соң кечкенә генә бүлмәм дә миңа оҗмахтай тоелды. Минем өчен иң кадерлесе – тынычлык иде. Шуңа күрә бер нәрсәгә дә үкенмәдем. Ике кулым, ике аягым, башым исән-сау дип, алга карап яшәргә кирәк дидем.

Шулай итеп яшәп киттем. Тормыш өчен кирәкле әйберләрне хезмәт хакы алган саен бөртекләп җыеп бардым. Аллага шөкер, кирәкле бар әйберләрем дә булды, тик җаныма гына нидер җитмәгән кебек тоела башлады. Эштән кайтып керәсең дә, бүлмәдә берүзең, бүлмә эче тып-тын. Керсәң дә, чыксаң да ялгыз дигәндәй, ялгызлык күңелгә тия башлады. Беркөнне эштән кайттым да, компьютерны кабызып, интернеттан танышу сайтына кердем.
Ул сайтта минем кебек ялгызлар күп икән, кемнәр генә юк анда. Уйлап-уйлап тордым да, шул сайтка кызык итеп кенә үзем турында да язып куйдым. Озак та үтмәде, китте танышу хатлары! Бер-бер артлы явып кына тора башлады. Монда бер кереп утырсаң, тиз генә чыгып китә алмыйсың икән, вакыт үткәне дә сизелми. Шулай итеп, үземә бик кызыклы шөгыль таптым. Шул сайтта кичтән утырам, аннан иртән, күзне ачуга тагын шунда кереп китәм. Эшкә киткәнче дип ашыга-ашыга почтаны тикшереп чыгам, кемнәр ниләр язган – барысын да беләсе килә. Ул компьютер дигәнең гел магнит кебек инде менә, һаман кабызып, ниләр барын, нинди хәбәрләр килгәнен беләсе килеп кенә тора.

Шулай итеп, көн саен әле бер, әле икенче кеше белән танышып, аралашып кына тора башладым. Кызык. Танышып, очрашырга чакыручылар да байтак булды. Тик башта никтер күңелгә ошаганы гына булмады. Шулай беркөнне Илнур исемле берәү белән таныштым, дүрт ай аралашып, хат язышып тордык. Аннары анысы да очрашуга чакырды. Ни булса шул булыр дип, тәвәккәлләп, моның белән очрашуга киттем. Иң кызыгы шул – бер күрүдә ошады бит бу миңа, күңелгә иң якын, күптәннән белгән кешем кебек тоелды.
Сөйләшә, аралаша торгач, Илнурның миннән яшьрәк икәнлеге ачыкланды. Илнур да мине ошатты, яшь аермасына карамады, алга таба да очрашыйк, аралашып яшик диде. Шулай ярты еллап күрешеп йөргәннән соң Илнур миңа тәкьдим ясады, ә мин бик теләп ризалаштым. Якыннарны гына җыеп, күңелле итеп никах укыттык та, бергә яши башладык. Күңелең киң, тыныч булса, кечкенә бүлмә дә болын кебек күренә икән. Илнур бик уңган кеше булып чыкты, кулыннан килмәгән бер генә эше дә юк иде аның. Мине дә хөрмәт итә белде.

Ике ел минем бүлмәдә яшәгәннән соң, ипотекага ике бүлмәле зур фатир алып, шунда күчендек. Әлеге фатирга күченгәч, бәхетебезнең иге-чиге булмады. Шатлык өстенә нур балкытып, кызыбыз туды. Кызыбызны алып кайтканнан соң Илнур мине күтәреп кенә йөртте. Мондый бәхет тә була икән дип, беркөнне шатлыгымнан утырып рәхәтләнеп бер еладым. Илнур үзе дә бик бәхетле: “Мин сине үлеп яратам, синең кебек акыллы, чибәр, сабыр хатын-кыз да була икән”, – дип, көн саен кочып, үбеп кенә тора мине. Шулай итеп, ничә ел ялгыз яшәгәннән соң, мин дә үз парымны – чын бәхетемне, мәхәббәтемне таптым. Ир бәхетенә, назына күмелеп яшим хәзер. Күзләр генә тимәсен тормышыбызга!

“Язмыш кочагы”

Запись “Мондый бәхет тә була икән дип, беркөнне шатлыгымнан утырып еладым” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Мөнәвир Сәрия исемле кыз белән яратышып йөргән иде, ул кыз аны армиядән дә каршы алды. Сине урларга килдек дигәч, Сәрия шул кичтә кисәк кенә каршы төште бит! “Чыкмыйм мин сиңа! Сезнең авылда чиратлап көтү көтәсе бар!” – дип, аяк терәп тик тора.

Шуннан Мөнәвир дә кызды. Миңа әйтә: “Тукта, запаста минем тагын берәү бар әле. Урларга дип килдек, урламыйча кайтмыйбыз!” – ди. Клубка төшеп киттек шулай итеп. Машинаны берәүнең капка төбенә куеп тордык. Клубта биеп-уйнап йөрдек тә, Мөнәвир үзенең “запас” кызын сөйләштереп алып чыкты, машина янына бардык. Ул кыз да нидер сизенде булса кирәк, бик бәхетле күренде.
Машина янына көлешеп, сөйләшеп килдек тә, аннары шул кызны машина эченә артыннан этеп кертеп утыртып, үзебезнең авылга кайтып тайдык! Мин рүлгә утырдым. Шәмсия исемле кыз иде ул, әзрәк күз яшен дә чыгарды инде. Мөнәвир әйтә, сөенечтән елый инде бу, ди. Чөнки Шәмсия Мөнәвирдән ике яшькә зур иде инде, карт кыз алып кайттык шулай итеп. Шәмсиянең әбиләре дә үлгән иде инде ул чакта, ярлы гына гаиләдән иде ул, коры бәрәңге ашап ятканчы кияүгә китүе хәерле булды.

Шулай итеп, бер кызга дип барган идек, бөтенләй икенче кызны алып кайтырга туры килде! Бик әйбәт кенә яшәп киттеләр, Мөнәвир гомер буена Шәмсия тирәсендә биеп йөри. Шәмсиянең бакчада чүп тә утаганы юк, Мөнәвир үзе утый.

Рамил.

“Язмыш кочагы”

Запись “Запас” кыз алып кайтырга туры килде впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Җыенып юлга чыгып киттем беркөнне. Барып кергәч, бу ир мине каршы алды да, башта сумкаларны тиз генә актарып бәрде. “Таракан алып килмәдең микән дип тикшерәм”, – ди. Мунча ягыйммы, ди. Як мәйтәм. Шуннан мунчасына кереп киттем, яхшылап, эсселәр салып мунча керергә тотындым. Анда да иркенләп керергә ирек бирмәде, кычкыра, чык та чык, ди.

Чыккан идем, әйберләреңне җыеп куй, иртән биштәге автобус белән китәсең, ди. Иртәгә монда минем хатын килә, өйне бүлешәсебез бар ди. Шаккаттым!
Әллә кайлардан танышырга дип киләсең кешегә, ә ул шулай кыланды, бик аптырадым.

71 яшьтә акыл юктыр инде ул, нишләтәсең. “Син монда килгән 251нче кеше”, – ди, миңа әйтә. Миндә дә юктыр инде ул акыл, шулай юлга чыгып киткәч. Югыйсә, бу адәм телефоннан бик матур сөйләшкән иде.
Әле килгәч тә, әйбәт кенә итеп өйләрен күрсәтеп йөргән иде. Хәзер уйлыйм, ярар инде, исән-сау йөреп кайттым, дип шатланам. Башка хатыннар да белеп торсыннар иде, тәбәнәк кенә буйлы ир ул, шулай кылана. Мин дә әллә кайларга барырга дип аралашмаган идем аның белән. Телефоннан бик матур сөйләшкәч кенә барып карарга уйладым, ятып калганчы атып кал, имеш. Егерме ел ялгыз яшәп арыдым шул.

Уфа.
https://vk.com/beznen_avil

Запись Таракан алып килә күрмә! впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Хәлим абый да – тол ир. Әмма, Фәния ападан аермалы булрак, ул 3 бала белән калган кеше. Үзенеке өстенә тагын 3 балага әни булырга белмим, нинди көч этәрде икән аны? Үз малае әтисез, тегеләре әнисез үсмәсен дигәнме? Яшь гомерен ялгыз уздырасы килмәгәнме? Хәзер анык кына әйтүче дә юк. Әмма, минем уйлавымча, барысы да булгандыр инде ул.

Үзенең баласы өстенә берсеннән берсе кечкенә тагын 3 баланы канаты астытына сыйдырган ул. Безнең белән бергә үскән Хәйдәр, Алмаз һәм Фәридә өчесе дә аны ” әни” дип үстеләр. Үги әни булса да, алар Фәния апайдан кыек караш та күрмәделәр бугай. Йорттагы тынычлыкны саклавы Фәния апайга җиңел булмагандыр, билгеле. Чөнки үз балаңа акырып та җибәрәсең, сугып та җибәрәсең. Ә кешенекенә тиеп булмый. Тисә бөтен авыл беләчәк. Белсә, һичшиксез: ” үз балалары түгел бит.

Ник жәлләп торсын ул аларны?” диярләр иде. Әмма аның турында халык гел мактап, горурланып кына сөйләде. Хәлим абый да яхшы кеше, җиң сызганып эшли торганнардан булды. Бераз салгалап ала торган гадәте бар иде анысы. Әмма артык зыяны тимәгәндер аның. Кеше сөйләмәсен, бер бала да башкалардан ким – хур йөрмәсен дип Фәния апа гомер буе бил бөкте.

Эштән кайткач та тик яткандыр дип уйламыйм. Аның бәйләүгә оста икәнен бөтенебез белеп тордык. Кечкенә вакытта безнең әниләр кайтып: ” Фәнияне әйтәм әле. Карап та куя балаларын. Кибеттән дә ризыкны килолап түгел, коробкалап кына ала”, – дип сөйлиләр иде. Дөресен әйтергә кирәк, яшьләр арасында иң матур кием аларда булыр иде, мотоциклны да алар иң беренчеләрдән булып алдылар. Башта мәктәптә укытасы бар дип борчылсалар, соңыннан институтта укытасы, өйләндерәсе, кияүгә бирәсе бар дип борчылып яшәделәр алар. Аннары соң оныклар китте.

Аларны тагын да ныграк яраттылар. Фәния апайның үз малае армиягә киткән җиреннән кайтмады. Башта контракт буенча хезмәт итәргә калган, аннары өйләнгән икән, шунда эшкә урнашкан, диделәр. Ә шулай да Фәрит байтак еллар узгач баребер авылга кайтып төпләнде. Хатыны, ике баласы да бар иде. Кайту белән кыска гына вакытта ялт иткән йорт салып керделәр, әти – әниләреннән аерым яшәделәр. Калган 3 балалары да гаиләләе, кайсы атна саен, кайсы айга бер булса да олыгаеп барган Фәния апай һзм Хәлим абый янына хәл белергә кайттылар.

Яшьләре олы булса да, алар һаман күп итеп терлек тоттылар, Фәния апай күпләп оекбаш – бияләй сатыр иде, теләгән кешегә шәлләр дә бәйләде. Билгеле инде, бар да һаман шул балалар өчен булыр иде. Хәер, күпчелек ата – ана баласы өчен шулай кайгырып яши инде ул.

Хәлим абыйның кинәт кенә үлеп китүе шушы дус – тату яшәгән гаиләне чәлпәрәмә китерде. Кырыкларын да уздырырга өлгермәделәр, авыл буйлап Фәнияне куалар икән дигән шомлы сүзләр таралды. Элеккеге кеше законга әллә ни игътибарлы булмаган бит ул. Фәния апай белән Хәлим абый язылышмыйча гына торган икән. Аталары үлгәннән соң балалар йорт бүлешә башлаган.

Үзләрен карап, кеше итеп үстергән әниләрен бу йортта беркем дә түгеллеген бик тиз аңлап алганнар. Кыенсынмыйча куалар, дип әни безгә ялларга кайткан вакытта барсын да бәйнә бәйнә сөйли иде. Иң гыйбрәте шунда, бу йортка сыймагач, Фәния апай үз малае янына киткән. Ләкин анда да карт әнигә урын табылмаган. ” Кеше баласын миннән артык яраттың син”, дип өнне алса, киленнең карт кайнана белән бергә яшисе килмәгән.

Фәния апайның якын туганнары булмаган, күрәсең. Гомер буе яшәгән, шунда балаларын үстергән, көч куйган йортыннар мәсхәрәле рәвештә куылганнан соң, ул 4-5 еллар чамасы авылдашларында яшәде әле. Кайда гына яшәсә дә, урыны гел түрдә булды аның. Авыл халкы алдан ук: Фәнияне җәйгә мин алам, кышкылыкка миңа килер, дип бүлешеп куяр иде. Әмма олыгайган көнендә үз авылында төпләп яшәр урыны да булмаганны, билгеле инде, бик авыр кичергән ул. Ничек кенә хөрмәт итсәләр дә, үзен артык тойган. Бик зинһарлап сорагач, картлар йортына озатканнарын ишеттек.

Бу вакыйгаларга әллә никадәр еллар узса да онытырлык түгел. Чөнки чиксез гыйбрәтле. Чөнки барыбыз да балаларын мәрхәмәтле, безгә, ата – аналарына ярдәмче булсын дип үстерәбез, тырышабыз, борчылыбыз, авыр вакытларында иң беренче булып ярдәм кулы сузабыз. Дөрес тәрбия бирү белән артык иркәләп җибәрү, азындыру арасы кайда? Алтын урталыкны ничек табарга?

“Гыйбрәтханә” газетасыннан алынды

Запись “Чит балаларны үзенекедәй үстергән ананы, әтиләре үлгәч, мәсхәрәләп авылдан кудылар…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..