Начар булсын дип үстермәдем

Альвера апаның ире үлгәнгә дә 26 ел икән инде. Тормыш иптәше вафат булганда, аның кулында ике яшь бала кала. “Балаларым кеше булсын дип тырыштым. Аларның тамаклары тук, өсләре бөтен булсын өчен, кайда гына эшләмәдем. Бер көн ял да күр­мәдем”, – дип сөй­ли ул. Ул елларны аңа урам себе­рергә туры килә. Эшләгәне өчен башта бер бүлмә, аннан икенчесен ала. Шул арада балалары да буй җитә. Улы әни­сенә борчулар китерми. Ә менә кызы күрсәтмәгәнне калдырмый. Урам себереп алган бүлмәләрен сатып, алар йорт тө­зиләр. Тик, бәхетсезлеккә, Альвера апаның кызы әнисен йортсыз калдыра. Аларны “кара” риэлторлар алдалый. Сату-алу ки­лешүе төзе­сәләр дә, йорт өчен тиешле акча түләнми. Алар йорт бәясенә ике-өч сутый җир алалар.

“Ул чакта кызым тәртипсез тормыш алып бара иде инде. Акчам җитми бит, түлим мин аны, дип әллә ничә кредит та алдырды. Мин ышандым. Алып бир­гәләдем. Хәзер өстемдә әле дә бетмәгән 90 мең сум бурыч бар. Кызым аркасында өч сутыйлы бер җиремнән колак кактым. Ул аны кредит алганда милеге итеп күрсәткән. Үз балам бит, мин аңа ышандым. Мондый хәлләргә төшәрбез дип кем уйлаган?” – ди бичара ана.

Башта олы кызы качты

“Авыр хәлләргә юлыккач, тормыш итү җиңел булыр дип, бер­гә яши башладык. Әмма кызымның минем белән торасы килмәде. Әле анда дүрт онык та бар иде бит. Үз тормышымны кора алмыйм дигәч, мин башка фатирга күчендем. Болар бер ир белән яши башлады. Кызымның аралашуы кимеде. Мин кунакка киләм дигәч тә, йә өй җыешты­рылмаган, йә мин өйдә түгел, дип төрле сәбәпләр таба иде. Баксаң, алар ире белән эчеп ятканнар. Бу җәйне кызым өч ай эчкән. Фатирына кемне генә җыймаган­нар. Шул вакытта олы онык, өйлә­рен­нән качып, миңа килде. Күп тә үтмәде, кызым миңа тагын ике баласын китереп ташлады. Өченче булып туган кызын улыма илткән. Аны хәзер алар үстерә. Миңа китер­гәндә икенче кызының авызы ертылган иде. Сабыйны табибларга алып барып күрсәттем. Әнисе ник бер тапкыр хәлен сорасын. Дүртен­че бала миңа килгәндә әле күкрәк сабые иде. Аны ниш­ләтергә дә белмәдем. Пенсиягә чыкмаган, бала тотып утырып булмый. Эшләргә, башка балаларны аякка бастырасы бар. Кеше фатирында гына яшим бит әле. Мин ПДН чакырттым. Алар исә опека бүлегенә җибәрделәр. Алар, кызымны аналык хокукыннан мәхрүм итеп, мине опекун ясап куйды. Кечкенә сабыйны ике яклы килешү төзеп, балалар йортына тапшырдым. Бер елдан соң аны барып алдым. Улыма хәзер – 2 яшь тә 8 ай. Бакчага йөртәм. Зур кызым Настяга – 14 яшь. Матур итеп бии. Иптәш­лә­реннән аерып калдырасым килми инде. Кешегә бурычка кереп булса да, бию ярышларына җибәрәм. Әле менә укытучысы 14 мең сум әҗәткә акча биреп торды. Аны кайтара алмыйм. Озакламый тагын ярышка барасы бар. Анысына 16 мең сум кирәк, – ди Альвера апа. – Элегрәк әни­ләре балаларга бераз булыша иде. Ана хокукыннан мәхрүм ителсә дә, мин аларны очрашудан тыя алмыйм. Әмма быел җәй буена килмәде дә, хәлне дә белмәде. Олы кызымны мәктәпкә әзерләр өчен, бер ай ялымда бер генә көн дә буш утырмадым. Башка эшкә чыктым. Улым гаиләсе бик булыша. Киленемә мең рәхмәт! Кайчак мин балаларны мәктәптән, бакчадан алырга соңга калсам, ул алып кайта. Мин кайтканчы көтеп утыра. Кызыма бер ышаныч калмады. Абыем үлгәч, балаларны карап тор, дип киткән идем, миңа килеп тә эчеп яткан”.

Алга таба нишләрмен?

Альвера апа шушы көннәрдә пенсиягә чыгу мәшәкате белән йөри. 17 мең сум хезмәт хакы ала икән. Аның яртысын кызының кредитлары өчен тотып баралар. Фатир хуҗасына да бурычы җыелган. “Кызым хәзер бер ир белән яши. Эчәренә акча сорап шалтыратырга да оялмый. Икенче елга икенче оныгым Сафия укырга бара. Ул Диана киленем белән улымда яши. Малаебыз­ның исеме – Клим. Урыска кияүгә чыккач, бер татар исеме дә куймады шул. Бу балалар белән алга таба ниш­ләрмен? Аларны бик яратам. Төн­нәрен аз йоклыйм, юам, үтүклим, пешерәм. Сафия оныгым әнисен­дә чакта ач торган. Суыткычны карап кына тора хәзер. Әзрәк бушаса, “Без ачка үлмибезме?” – дип сорый. Бала­каемның йөрәгенә үткән икән. Казанда пропискасыз да калган идем бит мин. Әле ярый ясатып булды. Хәзер менә балага бирелә торган җир кишәрлеге артыннан йөрим. Яхшы күңелле кеше­ләр белән таныштым. Әгәр җирне рәсмиләштереп булса, ничек тә сабыйларыма йорт салырга иде”, – ди ул.

Миңа хәзер рәхмәт әйтәләр

Әнисе эчәргә яраткач, бу сабыйлар берсе дә рәхәт күрмәгән. Хәтта үсешләренә зыян килгән була. Әмма Альвера апа тырыша, сабыйларга тәрбия бирә. Балаларга матур булсын дип, үзе яшәгән фатирда ремонт ясый. Обойларын алыштырып чыга. Олы оныгы Настяның дус кызларының әни­ләре килеп рәхмәт әйтә. “Һәрвакыт чиста-пөхтә йөртәсез. Акыллы булып үсә. Без кызларыбызга аның белән дус булырга кушабыз”, – диләр икән. Балалар бакчасындагы тәрбияче­ләр дә әбиләренең хезмәтен күрә. Оныкларын гел мактап торалар.

“Президентка да хат язармын дип торам. Балалар артыннан йөри торгач, кич була. Һич кенә дә вакыт таба алмыйм. Тыңлар иде ул мине. Аңлар иде. Аның кеше хәленә керә торган икәнен беләм”, – ди ул. Альвера апа яхшы күңелле кешеләргә дә рәхмәтле. Әле менә бер кеше Сафиягә букча китергән, кемдер киемнәр биргән. Кеше почмагында гомер итүче олы йөрәкле бу ханым үзенә сәламәтлек тели. “Аяк-кулларым йөреп торса, мин аларны ташламам. Ничек тә аякка бастырырмын”, – ди.

Әлеге гаиләгә ярдәм кулы сузарга теләүчеләр өчен Альвера апаның телефон номеры: 89061153819.

Автор: Гөлгенә Шиһапова

Язма һәм фото “Ватаным Татарстан” газетасы сайтыннан алынды

Запись Берьялгызы кечкенә оныкларын үстерүче Альвера Фәләхова: “Кызым йортсыз калдырды…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Казанның “Сабыйлар” балалар үзәгендә шимбә, 18 февраль көнне Азатлык радиосы оештырган Ана теле бәйрәменә дистәдән артык гаилә килде. Иң кечкенәсе, биш айлык Гыйззәттән алып иң олылары Камилә белән Динәгә кадәр балалар үзләренә кызыклы шөгыльләр тапты. Туган телгә багышланган китаплар ясау, дәү әнигә туган көненә рәсем, оештыручыларга чәчәкләр һәм йөрәкләр төшкән серле хатлар, салават күперләре, чәчәкләр, роботлар, Томаслар һәм тракторлар – болар барысы да Туган тел бәйрәмендә һәр балаларның нәрсә яратканын, нинди дөньяда яшәвен ачып салды. Иң мөһиме – болар барысы да татар телендә иде. //Azatliq.org//

“Капкалы”, “Аша-ашама” дигән уеннар ярдәмендә балалар һәм олылар бер-берсе белән якынрак танышты. Әкиятче килеп кергәндә бәйрәмгә килүчеләр инде зур бер гаилә кебек ястыкларга менеп утырды да тын калды. Камал театры артисты Фәнис Җиһанша балаларны Галәветдиннең сихерле лампасы дөньясына алып китте. Балалар әкиятче сорауларына җавап бирде, кунакның зур сихерле капчыгыннан татлы күчтәнәчләр чыкты. Балаларның аны чәйгә чакыруына карамастан, әкиятче китәргә ашыкты. Ул арада күрше бүлмәдә чәй-кәһвәләр кайнады, хуҗалар өстәл әзерләде.

Фәнис Җиһанша

Табында бу юлы татар бәйрәме өчен көтелмәгән ризык – һамбургер. Балаларның күбесенең һамбургерларны беренче тапкыр ашап каравы иде – Казанда һамбургерлар ясаучылар күп, әмма аның бер генә урында хәләл иттән ясалуын ата-аналар да белми булып чыкты. Кайберләре кабартма эченә тыккан кәтлитне шундук сыпыртты, башкалары өйләренә алып китәр өчен төреп куйды – өстәлдә тагын башка тәм-томнар да бар иде.

“Чыннан да балалар рәхәтләнеп ял итте. Безгә мондый мохит бик әһәмиятле. Дәүләт бакчаларына йөргән балаларыбыз күбрәк русча сөйләшә. Монда алар рәхәтләнеп сорауларга тартынмыйча татарча җавап биреп, татарча уйнады, биеде, җырлады. Мондый чаралар бәйрәм безнең өчен”, дип оештыручыларга рәхмәтен белдерде журналист, Гыйззәт белән Зөбәернең әнисе Сөмбел Вәлиди.

 

Туган тел бәйрәме мизгелләре

Казанда татар телендә узган чараның бәйрәмгә әверелүен ишетү сәер булса да, бу дөрескә охшаган. Тамак ялгап зур экран каршына утырган Аяз, әле күптән түгел генә татарчага тәрҗемә ителгән, балалар арасында популяр “Фиксиләр” мультфильмын татарча күргәч, “минем татарча мультиклар караганым юк”, дип аптырап калды.

Татар кешесе гел мохиткә җайлаша. Моның сәбәпләрен Азатлыкның Ана теле көненә багышланган сәхифәсендә милли рухлы лингвист Мәдинә Әбсәләмова барлап карады, әмма җитдирәк тикшеренү кирәк, диде.

– Бу электән татарларны бетерергә тырышуданмы, татар теленең гаилә-кухня теле буларак калуданмы, милли үз-аң җитәрлек булмаудамы – белмим. Бу мәсьәлә җитди социолингвистик тикшеренү таләп итә. Төрекләрдә алай түгел бит. Чит илгә чыгып китсәләр, алар гел горурланып “мин – төрек” дип кычкырып әйтә. Ә татарларда бу элек-электән руслар белән яшәүдән, үз-үзен саклап калу механизмы булырга да мөмкин.

Халыкара Ана теле көне 2000 елдан бирле 21 февраль билгеләнә. Бу көн телләр һәм мәдәниятләр төрлелегенең мөһимлеген аңлау өчен кирәк. Азатлыкның Туган тел бәйрәмендә булып киткән балалар исә икенче көнне үк “бәйрәм тагын кайчан була”, дип шалтырата башлады.

Запись “Ана теле” бәйрәме: әкиятче Фәнис Җиһанша, хәләл һамбургерлардан сый [репортаж] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..