Хәзер яшьләрнең интернет аша танышып аралашулары, очрашулары, хәтта кавышулары берәүгә дә сер түгел. Егетләр кыз эзли, кызлар егет эзли… Никах укытып кавышканчы, бергә “яшәп карау” нормага кереп бетте. Кызларның саф килеш кияүгә чыгуы хәтта “искелек калдыгы” санала. Сафлык, инсафлык кияүгә чыкмаган кызларның иң зур байлыгы саналган дәвер ерак-еракта калды. Хәзер ир-егетләр өчен ул мөһим түгел. Әлеге дә баягы шул социаль челтәрләрдә бүгенге көндә кызларның сафлыгын бәялиләрме, дигән темага сораштыру үткәргәннәр.

500дән артык кешенең бары 176сы гына «әйе» дип җавап биргән. Тик әлеге язманың төп темасы бу түгел. Аптырап кулга каләм алырга мәҗбүр иткәне… бүген кызлар үзләренең сафлыгын акчага сата.

«Вконтакте» сайтында «акчалы зур кыз» булырга теләүчеләрнең игъланнары буа буарлык. «Исемем Алинә, миңа 18 яшь, саф кызмын, беренче тапкыр кызлыгымны ышанычлы, тәҗрибәле, бай ир белән югалтасым килә, бәясе – 20 000 доллар». Яки тагын берсе: «Исемем Марина, 19 яшь, сафлыгымны 100 000 сумга сатам, очрашу барышында бәяне кабат килешергә була. Студентлар һәм начар ниятле егетләрнең борчымавын үтенәм»…

Зур шәһәргә килеп, укырга керә яисә эшкә урнаша алмаган, яшәр урыны булмыйча берәр күңелсез хәлгә юлыгып, фәхишәлек юлына басарга мәҗбүр булган кызлар турында бармый сүз. Монда арадашчы да юк, коллык та түгел. Монда кызлар үзләре мөрәҗәгать итә. Интернет челтәрләрендә саф кыз белән беренче төн тәкъдим итүче порталлар җитәрлек. Шундый дөньякүләм җәелгән “аукцион” хуҗабикәсенең берсе кызларның бөтен дөньядан дистәләгән видеоролик җибәрүләре хакында бәян итә. Австралия, Ауропа, Африка, Америка, Азия, хәтта гарәп илләреннән тәннәрен генә түгел, сафлыкларын да сатучылар җыелган анда. Гаять үзенчәлекле булса да, бизнесның бер төре инде бу. Һәм әйтергә кирәк, эшкуарлык күзлегеннән шактый керемле. Бер төн өчен түгәрәк кенә сумма алып, кызлар я торак шартларын яхшыртуга, я укуга, я чит илгә сәяхәтләргә тота.

Сатучы булгач, сатып алучысы да бар. Тик күбесе сафлыкны кызлар тәкъдим иткән хактан түбәнрәк бәяли. «50 меңгә саф кыз сатып алам, алга таба да акчалата ярдәм итү мөмкинлеге бар». «Бер төн өчен саф кыз эзлим, кыйммәт түләячәкмен, бу өлкәдә тәҗрибәм җитәрлек» кебек игъланнар байтак.

Ни керсә дә, шул читтән керә. Кайвакыт чикләр ябык булган, кешеләр чит илгә түгел, авылдан чыга алмый яткан заманнарда бәхетлерәк яшәгәннәрдер кебек тоела.

Шаклар катып язып утырсам да, сафлык сатуны дөньяда өр-яңа күренеш дип булмый. Япониядәге гейшаларның беренче төнен мөмкин кадәр кыйммәткә сатуы борын-борыннан билгеле. Кайчан әлеге күренеш бөтен дөньяны басып алган – менә монысы билгесез.

Сафлык сату очракларының иң шау-шу куптарганы Бразилия студенты Катарина Мильоринига бәйле. Ул үзенең бу адымга баруын хәйриялек белән аңлата. Янәсе, шул акчага хәерчеләр өчен йорт төзетәчәк. Хәер, аның “изге” нияте барып чыкмаган. Чөнки сатып алучы кызның буй-сынын ошатмыйча, якынлыктан баш тарткан, имеш. Тирә-яктагыларның азгынлыкта, бозыклыкта гаепләвенә җавап итеп, бер тапкыр гына мондый адымга бару фәхишәлек саналмый дип акланган кыз.

Әлбәттә, америкалылар да бу яңалыктан читтә калмаган. Аукцион оештыру алардан чыкмадымы икән әле?.. Интернетта шактый еллар элек Массачусетс штатындагы «алсу» кызлар сафлыкларын тәкъдим итеп, халыкка мөрәҗәгать иткәннәр һәм аукцион уздырганнар дигән хәбәр очрады.

Дөньякүләм билгеле очрак Жизель исемле кызга бәйле. Ул аукционда катнашып, беренче төнен ике миллион еврога саткан. Мондый “байлык”ка Абу-Даби эшкуары лаек булган. Азрак сумма тәкъдим иткән Голливуд йолдызы икенче урында торса, өченчедә – Русия сәясәтчесе. Жизельгә акча укуына түләргә һәм сәяхәт итәргә кирәк булган. Һәм ул моны “нормаль” күренеш дип саный. Үзен оятсызлыкта гаепләгән кешеләргә исә: “Минем тәнем: ни телим, шуны эшлим, – дип җаваплый.

– Үткәннәргә кире кайта алсагыз, сез дә бик теләп сатар идегез әле”,– дип тә өстәп куйган.

Дөнья матбугаты италияле Николь тирәсендә дә күп шаулашты. Кыз, үзенең сафлыгын сөйгәненә бүләк итәргә теләп, якты хыяллар белән яшәгән җиреннән интернетта эскорт-хезмәте сайтына тап булган. Шунда ул үзенең Кембреджта уку һәм әти-әнисенә йорт алып бирү теләкләрен тормышка ашыра алачагын аңлаган.

Иң сәере – кыз үзе әлеге карары турында журналистларга барып сөйләгән. Шул ук вакытта бу хәбәр әти-әнисенә барып ирешсә, аларның күтәрә алмаячагын да әйткән. Ә берничә көннән интернет челтәрендә Николь сатып алучы табуы турында мәгълүмат урнаштыра. Ниндидер эшкуар аның белән төн үткәрер өчен миллион евро тәкъдим итә. Әмма кыз соңгы минутта, таныш түгел кеше белән төн үткәрүдән куркып, баш тарта. Шунысы кызганыч, ул акылына килгәнче, әти-әнисе барысын да белеп өлгерә.

“Алар бер сүзсез миңа карап тик утырды… Шулай түбән тәгәри алуыма ышана алмадылар…” дип, елый-елый, журналистларга сөйли кыз. Бу юлы инде ул моны әлеге адымнан башкаларны саклап калу максатында эшли. Әти-әнисе аңлар да, кичерер дә.

Бәхетенә каршы, иң куркыныч адым ясалмаган бит. Тик менә әлеге хәлне белеп алган яшьтәшләре, сыйныфташлары тиз генә тынар микән?

Мыскыллаулар, көлүләр аркасында кыз стресс кичергән инде. Әлеге вакыйга шуның белән тәмамланган, Николь акылга утырган дип ышаныйк һәм аның мисалы кемдер өчен кисәтү булыр дип өметләник.
Шулай да мондый адымга кемнәр бара соң? Оятсызлар һәм комсызлармы? Әллә кыюсызлар һәм хәерче кызлармы? Интернет мәгълүматларына караганда, тегеләре дә, болары да җитәрлек. Алай гына түгел, кайберәүләре, алынган акчаның бер өлешен кулланып, кызлык пәрдәсен пластик операция ярдәменә кире кайтара һәм янә-янә акча эшли.

Бу дөньяда бар нәрсә дә сатыла, димәк, сатып та алына дигән сүзләрнең дөреслегенә шик калдырмаслык коточкыч вакыйга Мәскәүдә дә булды. Бер хатын 13 яшьлек кызының сафлыгын миллион ярымга сатарга килешү төзегән. Гыйнвар башында Мәскәү рестораннарының берсендә полиция хезмәткәрләре аны (чыгышы белән Чиләбедән булган ул) кулга алды. Әлеге хатын ахирәте белән бик озак кызының сафлыгын сатып алырлык байны эзләгән.

Шунысы аптырата, бу гаилә акчага мохтаҗ хәерчеләр рәтендә түгел. Күршеләре аларның елына икешәр тапкыр чит илгә сәяхәткә баруын, яхшы киенүен, күңелле яшәвен әйткән. Ә бит ирсез хатын беркайда да эшләми. Үсмер кыз белән сөйләшкән психолог сүзләренә караганда, ул Мәскәүгә ни өчен килгәнен яхшы аңлаган. Бүген психологлар аның әлеге хәлгә мөнәсәбәтен үзгәртергә тырыша. Килеп чыгармы – монысы билгесез. Чөнки интернеттагы белдерүләрнең 60 проценты – мәктәп укучыларыныкы. «Аларның күбесе кызлыкны барыбер кайчан да булса югалтасы, акча эшләп калсаң, яхшырак дигән уй белән бу адымга баралар», – ди психологлар.

Чит ил кызларыннан аермалы буларак, безнекеләр аукционнар уздырып тормыйлар икән, үз бәяләрен төгәл беләләр, билгеле бер сумма тәкъдим итәләр дә, берәр калын кесәле олигарх килгәнен көтеп утыралар. Килешү тормышка ашырыласы урынга да алар үзләре генә китә. “Капчыклап” акча күтәреп киләсе олигарх урынына җинаятьче, маньяк, я исерек компания килеп керергә мөмкин булуы башларына килми микән… Акчага кызыгып, кызлар сәламәтлекләрен, хәтта гомерләрен куркыныч астына куя.

Шулай ук акча аңны томалаган заман микәнни бу? Бәлки, әлеге күренешнең башка яшерен берәр сәбәбе бардыр? Начар гаилә, уңышсыз беренче мәхәббәт, акыл ягыннан берәр тайпылыш…
“Сафлык сатуның бернинди яшерен сексуаль һәм психологик эчтәлеге юк, – ди психолог һәм сексолог Наталья Романовская. – Монда сүз, һичшиксез акча – товар мөнәсәбәте турында бара. Бу – акчага якынлык кылуның бер төре”.

Димәк, сафлык сату артында бары тик акча алу теләге ята. Психологлар фикеренчә, инсафлык анатомиягә генә түгел, эчке торышка да бәйле. Мондый адымга баручы кызлар тормышларын “фәхишәлек – акча эшләү, максатыңа ирешү ысулы” дигән стереотиптан башлый.
Безнең илдә бу бизнес ни дәрәҗәдә алга киткәндер, төгәл әйтә алмыйм. Аны контрольдә тотып, статистикасын алып баручылар юк бит. Тик менә игъланнар арасында мөселман кызларының исемнәре дә очравы күңелне кыра. Мөселманнарга элек-электән тыйнаклык, инсафлык хас булган. Үзен бердәнбере өчен саклаган туташка кияве дә хөрмәт белән караган, мәһәрен дә кызганмаган. Хәзер хәл башкачарак. Әллә сафлыкны бәяләүче мөселман ир-егетләре азайды, әллә кызлар үзләре әдәпнең нәрсә икәнен онытты…

Ә бит төптән уйлап карасаң, беренче төн өчен гаять зур суммалар тәкъдим итәләр икән, димәк, сафлыкка ир-ат битараф түгел. Бүген сафлык модада түгел дию дә ялган булып чыга.

Әлеге теманы кузгалткач, бер апа кеше: “Ә нигә? Дөрес эшлиләр. Барыбер хәзер кияүгә чыкканчы саф йөрмиләр бит инде. Бер-ике рюмка аракыдан соң бушка ятып йоклаганчы…” – дип әйтмәсенме?! Тормышны күргән, акыл туплаган буын вәкиле шулай дип торгач, яшь-җилкенчәктән ни көтәргә? Намус, инсафлык, сафлык төшенчәләренең мәгънәсен кызларга әниләре аңлатып үстерергә тиеш түгелмени? Боларның кадерен улларына әтиләре төшендерергә тиеш түгелмени?

Әлбәттә, авылда яшәгәндә әлеге проблема бик еракта, шәһәрләрдә генә бардыр кебек тоела. Әмма бүген иң төпкел авылда нәни кызчыгын кочагына кыскан әни дә онытмасын иде: фәхишәлек закон тарафыннан тыелган илләрдә дә бу күренешне туктатыр көч юк. Портал ачык… Соңгы өмет дөрес тәрбиядә…

Эльмира Ибраһимова.

Фото: https://pixabay.com

Запись «Кызлыгымны ышанычлы, тәҗрибәле, бай ир белән югалтасым килә, бәясе – …» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Шуңа да, хисләр ташкыны да акылдан өстенрәк булыр. Тик каешка тотынганчы, үзе дә бала гына булган кызга әлеге вакыйганың чын фаҗига икәнлеген аңлый микән ата-ана? “Гыйбрәтле булган, ялгышка әйләнгән мондый язмышларның сәбәбе нәрсәдә? Гаеп кемдә?” — дип, бер генә минутка уйлап карыйк әле.

Кызганыч, ләкин бүгенге көндә кызларның бик иртә җенси мөнәсәбәтләргә керүе еш таралган күренеш. «Син әле һаман да сафмыни? Кемгә кирәк синең кыз булуың?» – дигән сораулар яшүсмерләр өчен гадәти сыман. Мәхәббәт тә җенси тормышка гына кайтып калган заманда яшибез, күрәсең. Тик бу “зурлар уены”ның ахыры да аянычлы тәмамлана.

Статистикага күз салыйк. 2017 елда Удмуртиядә 14 яшькәчә кызлар арасында 3 аборт ясату очрагы теркәлгән. Ә менә 15-17 яшьлек яшүсмерләр арасында бу саннар тагын да “куркынычрак” – 77 очрак. 18 яше тулмаган 143 кыз яшь әни булган. Шуларның 3сенә — 14 яшь, 15енә – 15 яшь, 34енә — 16 яшь, 91е — 17 яшьтә. 2000нче еллар башы белән чагыштырганда бу күрсәткечләр 2,9 тапкырга кимесә дә, яшүсмерләрнең балага узуы көн кадагына суга торган проблемаларның берсе булып кала.

Кызлары булмаган ата-аналар бу саннарга карап: “Ярый әле ир-бала үстерәм”, — дип сөенергә ашыкмасыннар иде. Туган баланың атасы сезнең улыгыз булырга мөмкин бит! Шулай ук узган ел 18 яше тулмаган 69 кызның кияүгә чыкканы теркәлгән. Бик яшьли гаилә корган кызлар тулысынча ирләренә бәйле булса, алар шәхес буларак камилләшүдән дә туктыйлар. Мондый очракларның бәхетле гаилә һәм мәхәббәт белән тәмамланганы бик сирәк күренеш.

Нәрсә бу? Бозыклыкмы? Егетнең татлы сүзләренә ышанып алданумы? Гаиләдә җитмәгән җылылыкны шулай эзләргә тырышып карауның нәтиҗәсеме? Кызларның җенси мөнәсәбәтләргә иртә керүләре сәламәтлекләре өчен никадәр зыянлы? Бу турыда белгечләр, ата-аналар белән сөйләштек.

Лилия Сәет кызы Шалаева (6нчы шәһәр клиник хастаханәсенең беренче категорияле акушер-гинекологы):

“Күп яшүсмерләр өчен җенси мөнәсәбәтләр — кызыклы тема. Моннан 20 ел элек кызлар беренче тапкыр 18-20 яшьтә егетләр белән якынлык кылсалар, бүген мондый “тәҗрибәне” 14-16 яшьтә татып карыйлар инде. Тик җенси мөнәсәбәтләргә иртә керүнең сәламәтлеккә зыяны турында егетләрнең дә, кызларның да бик азы гына уйлый. Мондый мөнәсәбәтләр әле ныгып бетмәгән организмның үсешен, аның формалашуын акрынайта. Яшүсмер начар укый, тиз арый, үзләренә йөкләнгән эшне начар башкара башлый, аларда хәлсезлек сизелә. Бик иртә җенси мөнәсәбәтләргә керү аеруча кызларның сәламәтлегенә зур йогынты ясавын да искәртеп үтәр идем. Кайбер авыруларны хәтта гомер буена дәвалап булмый. Ә иң куркынычы – балага узу. Организм җенси мөнәсәбәтләргә әзер булса да, бала табуга әзер булмый әле. Күп очракта яшь чакта ясаткан аборт исә киләчәктә ана булу бәхетеннән мәхрүм итә, җенси әгъзаларның хроник ялкынсыну авырулары шулай ук балага уза алмау сәбәбе булырга мөмкин.

Яшүсмер чакта кызлар да, егетләр дә дөрес саклану чараларын белмиләр. Шуңа күрә, җенси мөнәсәбәтләр аркасында таралучы йогышлы авырулар да: хламидиоз, трихомониаз, гонорея — яшь кызларның төп проблемасы бүгенге көндә. Моның нәтиҗәләре киләчәктә бик аянычлы. 15 яшендә беренче җенси мөнәсәбәткә кергән кызларда аналыктагы яман шеш 19 яшендә яки аннан да соңырак “җенси” тормыш алып баручыларныкына караганда ике тапкырга ешрак очрый.

Югарыда санаганнарны искә алып, балаларга дөрес тәрбия бирүгә тагын бер кат игътибар итик. Табиб буларак, яшьләргә барлык яктан да өлгереп беткәч кенә чын мәхәббәтне тоярга мөмкин дип киңәш бирер идем. Бәлки шул вакытта яшь гомерләр фаҗига белән тәмамланмас иде”.

Люция Абдуллина, психолог:

“Кызларның бүгенге көндә җенси тормышны иртә башлауларына аеруча тукталыр идем. Моның берничә сәбәбе бар. Беренчесе, кызларның физик һәм гормональ яктан иртә җитлегүе. Икенчесе, ата-аналар балалары каршында талашып, яки җитди проблемаларны хәл итеп, үзләре үк балаларының зур тормышка аяк басуларын ашыктыралар. Өченчесе, әле 15 яшендә сафлыгын югалтмаган кызларга бүген яшьтәшләре “ала карга” итеп карый. Яшүсмернең “тәҗрибәле” дусларыннан калышасы килми. Башкалар кебек “текә” күренәсе, үзеннән көлүне туктасы килеп, ул кызлыгын югалта. Бүгенге көндә мәхәббәтне шигырьләр, җырлар белән түгел, ә җенси якынлык белән исбатлаулары гаҗәпләндерә. Еш кына кызлар йөргән егетен югалтудан куркып, аңа “юк” дип әйтә алмый. Бу шулай ук иртә башланган җенси мөнәсәбәтләргә китерә. Тагын бер сәбәп – Интернет челтәрендәге иркен аралашу, әти-әни ягыннан тыю булмау.

Балаларны әлеге ялгыштан ничек саклап калырга соң? Чөнки күп очракта бу гаиләдә алган тәрбиядән тора бит! Яшүсмернең энергиясен башка юнәлешкә күчерергә тырышырга кирәк. Кызлар өчен биюгә, гимнастикага йөрү, берәр нинди иҗат белән шөгыльләнү файдалы булыр. Әни кеше кызы белән иртә башланган җенси мөнәсәбәтләрнең зарары, мондый “тәҗрибәнең” аянычлы нәтиҗәләре турында сөйләшергә тиеш. Авырга узган очракта егетнең дә, кызның да җаваплылыгы турында аңлатырга кирәк. Бала белән ана арасында ышаныч булдыру мөһим. Кыз баланы аңларга, аны тыңларга тырышыгыз. Мондый мөнәсәбәтләр яшүсмердә куркуларны да бетерә, үз-үзенә ышанычны да арттыра. Андый тәрбия алган кыз сорауларын иң элек әнисенә, аннан соң гына дус кызларына бирер. Әгәр дә балагызның Интернет аша “зурлар” сайтын каравын сизеп алсагыз, аны ачуланмагыз, паникага бирелмәгез! Бала белән утырып сөйләшергә, аны кызыксындырган сорауларга җавап бирергә тырышыгыз. Яшүсмер әти-әнисенә: “Юк!” – дип әйтә икән, мондый каршылыкка җитди булмаска тырышыгыз. Кыз бала нәрсәнедер эшләргә теләмәгән очракта, башкаларга да: “Юк”, — дип әйтә алачак. Интернетка керү вакытын чикләргә (компьютердан, планшеттан нәрсәдер карау өчен билгеле бер вакытны кертергә) кирәк. Баланы ялгыштан саклауның иң элек әти-әнидән торуын онытмыйк. Гаиләдә нинди генә хәл килеп чыкса да, яшүсмер ялгышса да, беренче чиратта әти-әни аңа терәк, ярдәм итүче булырга тиеш. Шул вакытта гына килеп чыккан проблемаларны уңай якка хәл итәргә мөмкин”.

Энҗе Имамова, 3 кыз әнисе:

“Олы кызыма 13 яшь. Ул һәрвакыт: “Нигә минем яшьтәшләрем эчә, тарталар?” – дип сорый. Мин аңа бу хәлнең гаиләдә дөрес алмаган тәрбиядән килүен аңлатам. Андый кызлар белән дуслашмавын сорыйм. Ата-аналар җыелышында балаларының кайда, нишләп йөргәннәрен карарга кирәк дип әйтеп тә карыйм. Бер әнинең җавабы шаккатырды: “Үзебез дә шундый идек, балаларга ирек бирергә кирәк”, — диде ул. Әлбәттә, аның кызы 13 яшендә сыраның да, тәмәкенең дә, егетләр белән якынлык кылуның да нәрсә икәнен татып караячак. Алсу белән азгын җенси тормыш турында да еш сөйләшәбез. Моны оят түгел дип саныйм. Чөнки нәкъ менә аның яшендәге кызлар зур булып күренү өчен, җенси тормышны иртә башлыйлар. Монда инде ирек биргән ата-ананың гаебе бар. “Татар кызлары үзләренең сафлыгын саклап калырга тиеш”, — дим. Аллаһ сакласын, өч кыз үстерәбез, мин бик куркам, йөзгә кызыллык китермәсеннәр. Хәзер бит ирсез генә бала табучылар күп. Ә ата-ана өчен бу зур гарьлек! Аеруча татар кызларына бу замана чиренә һич бирешергә ярамый! Кызларны тәрбияләүдә әти кешенең дә роле зур. Чөнки бары тик ир-ат кына азгын тормыш алып барган кызлар турында егетләрнең нәрсә уйлауларын әйтеп бирә ала. Кызларны тормыш иптәшем белән бергәләп тәрбиялибез, эч серләрен безгә һәрвакыт курыкмыйча сөйләргә өйрәтәбез. Без әти-әни генә түгел, ә дус һәм сердәш тә булып калырга тиешбез”.

Лилия Сабирова, ике ул тәрбияли:

“Бүгенге көндә яшүсмерләр арасында җенси якынлык кылу белән белән беркемне дә шаккатырып булмыйдыр. Мин ике улыма да бу эшнең уен түгеллеген аңлатып үстерәм. Әгәр дә ниндидер хәл була калса, кыз гына түгел, егетнең дә җавап бирергә тиешлеген аңлатам. Тик хәзерге вакытта кызлар да бозылды. Элек яшь кыз өчен сафлык алтынга тиң булса, бүген моның кыйммәте югалды. Кыз теләмәсә, егет аңа ябышмый. Кире очракта, бу инде җинаять була! Узган ел бөтен телеканаллар 16 яшьлек кызның яшь кенә егетне үзен көчләвендә гаепләвен күрсәттеләр. Җыелган мәгълүмат буенча, кыз бик азгын тормыш рәвеше алып барган, таныш түгел компанияләрдә эчеп, тартып йөрү дә аның өчен гадәти күренеш булган. Дөрес, егет белән кыз арасында якынлык та булган. Тик егет: “Кыз үзе теләде”, — дип ачыргаланды. Ничек кенә булмасын, егеткә 18 тулган, якынлык кылуы аркасында ул төрмәдә утыра. Улларыма әнә шундый гыйбрәтле хәлләр турында сөйләп, сак булырга, җаваплылык турында онытмаска кирәклеген ис­кәртеп, чын яратуның якынлык бе­лән исбатланмавын аңлатып торам”.

Эльвира Хуҗина әзерләде.

Яңарыш

Фото: https://pixabay.com

Запись «Син әле һаман да сафмыни? Кемгә кирәк синең кыз булуың?» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..