Күзәтүләр балага 20 яшь тул­ганчы алып барылган.

Галимнәр, бала әти-әнисе тарафыннан тупаслык тою аркасында даими стресс кичерә, еш авырый, дигән нәтиҗәгә килгән. Бу гормональ фон бозылуга, йөрәк-кан тамырлары активлыгының кимүенә һәм ялкынсыну процесслары, вируслы авырулар ешаюга китерә. Кыскасы, кырыс әти-әниләрнең балалары ешрак авырый, дигән нәтиҗәгә килгән белгечләр.
Галимнәр белдерүенчә, үзләре балачакта рәхимсезлек тоеп үскән кешеләр үз балаларын да шул ук ысул белән тәрбияләргә тырыша. Психологлар балаларны тәрбияләү алымнарын үзгәртү һәм гаиләдәге яхшы мөнәсәбәтләрнең аларны укуга, спортка, уңышка  дәртләндерүе турында күптән сөйли.

ЧЫГАНАК: https://kiziltan.ru/articles/iskra/2026-04-27/ni-chen-bala-esh-avyryy-4666600

Запись Ни өчен бала еш авырый? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ведомствода әйтүләренчә, гаилә салым түләвеннән 2 һәм аннан да күбрәк балалы 7,3 миллионга якын эшләүче ата-ана файдалана алачак. Түләү 11 миллионга якын балага өстәмә ярдәм күрсәтергә мөмкинлек бирәчәк, дип билгеләп үтте Котяков.

Министр искәрткәнчә, түләү киләсе елдан гамәлгә керә. Әлеге ярдәм чарасына 119 миллиард сумга якын акча юнәлтеләчәк.

Түләү физик затлар кеременә түләнгән 13 процент салымның 7 проценты күләмендә ел саен башкарылачак.

Аны алу өчен үтәлергә тиешле шартлар:

• гаиләдә җан башына уртача керем дәрәҗәсе төбәктәге яшәү минимумының 1,5 өлешеннән азрак булырга тиеш;
• мөлкәт билгеләнгән критерийларга туры килергә тиеш;
• түләү алучының алимент бурычлары булмаска тиеш.

Түләү алу өчен гаризаны, салым хисабын җыю чоры тәмамланганнан соң, «Дәүләт хезмәтләре» порталы аша, Социаль фонд бүлегендә яисә Күпфункцияле үзәктә бирергә мөмкин була.

ЧЫГАНАК: https://rg.ru/2025/10/14/kotiakov-rasskazal-kto-v-sleduiushchem-godu-poluchit-semejnuiu-nalogovuiu-vyplatu.html

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись 2026 елда кемнәр гаилә салым түләвен алачак? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

14 апрельдә Канск шәһәрендәге шәхси йортларның берсендә балта белән чабылган 3 бала мәете табылган. Бу – 4 яшьлек кыз һәм 7 айлык һәм 8 яшьлек ике малай бала булган.

Балаларның әнисен, үтерүдә шикләнү сәбәпле, кулга алганнар. Хатын-кызга карата җинаять эше ачылган.

Тикшерү комитетының төбәк идарәсендә хәбәр итүләренчә, хатын-кызның хроник психик тайпылышлары булуы ачыкланган.

Җинаять турындагы эш материаллары судка юлланган. Анда хатын-кызны мәҗбүри дәвалануга җибәрү мәсьәләсе хәл ителәчәк. Моңарчы суд хатынны сак астында калдырган булган, диелә хәбәрдә.

ЧЫГАНАК: https://intertat.tatar/news/oc-balasyn-balta-belan-cabyp-utergan-ana-uz-uzen-belestermi-torgan-xalda-bulgan-5875569

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись Өч баласын балта белән чабып үтергән ана… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Федераль дәрәҗәдә Белем көненә махсус түләүләр каралмаган, әмма төбәкләр мәктәп балалары булган гаиләләргә ярдәм итү чараларын үзләре билгели ала. Аларны, мәсәлән, уку елына әзерләнүгә, мәктәп формасы сатып алуга һәм туклану өчен түләүгә билгеләргә мөмкиннәр.

Финанс консультанты Инна Филатова Россиядә «Мәктәпкә җыенырга ярдәм ит» акциясе гамәлдә булуын әйтеп узды. Әлеге акция кысаларында күп балалы, аз керемле һәм мохтаҗ гаиләләрдәге, шулай ук махсус хәрби операциядә катнашучыларның балалары, инвалид балалар һәм яңа төбәкләрдәге мәктәп укучылары укулар башланыр алдыннан ярдәм алырга мөмкин. Моның өчен «Бердәм Россия» партиясенең онлайн-кабул итү бүлмәсендә мөрәҗәгать калдырырга кирәк, шуннан соң партия әгъзалары мәктәп кирәк-яраклары белән рюкзак бирәчәк.

Төбәкләрдәге түләүләргә килгәндә, аларны баласын ялгыз тәрбияләүче әти яки әниләр, аз керемле, мәктәп яшендәге инвалид балалары булган гаиләләр, махсус хәрби операциядә катнашучыларның гаиләләре һәм яңа төбәкләрдәге мәктәп укучылары ала.

«Баланы мәктәпкә әзерләү өчен бирелә торган түләүләр һәм аларны алу шартлары һәр төбәктә төрлечә», – дип өстәде Филатова.

Матди ярдәм алу өчен тагын бер мөмкинлек – социаль контракт. Бу – социаль яклау органнары белән керемнәре, аларга бәйле булмаган сәбәпләр аркасында, төбәктә билгеләнгән яшәү минимумыннан кимрәк булган гаиләләр арасындагы килешү. Бу контрактны төзү вакыты – 3 айдан 1 елга кадәр.

2021 елдан алып мондый килешүне илнең барлык субъектларында да төзергә мөмкин. Шул ук вакытта ярдәм алучы социаль яки матди ярдәмгә алмашка үзенең матди хәлен яхшыртырга (эшкә урнашырга, ярдәмче хуҗалыгын җайга салырга яки үз эшен ачарга) тиеш.

Филатова әйтүенчә, кайбер төбәкләрдә социаль контрактка мәктәп формасын сатып алуны рөхсәт итә торган пособие дә керә. Чыгымнар исемлеген һәр субъект аерым билгели, биредә суммалар да төрле.

Мәктәпкә әзерлек өчен еллык компенсация түләүләренә килгәндә, аларның күләме төбәгенә карап төрлечә була. Мәсәлән, Мәскәүдә аз тәэмин ителгән һәм күп балалы, шулай ук инвалид балалы гаиләләр өчен еллык компенсация түләүләре 13 987 сумга тигез. Шулай ук 10 һәм аннан да күбрәк балалы гаиләләр 1 сентябрьгә ел саен 41 955 сум компенсация ала.

ЧЫГАНАК: https://rg.ru/2025/08/25/ekspert-filatova-rasskazala-kak-mozhno-poluchit-vyplaty-na-rebenka-k-1-sentiabria.html

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись 1 сентябрьгә балага нинди түләүләр алырга мөмкин? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Чирекләп укыта торган системада көзге каникулларны 2025 елның 25 октябреннән 2 ноябренә кадәр (бәйрәм көннәре булган 3 һәм 4 ноябрьне исәпкә алып) уздырырга киңәш ителә.

Кышкы каникуллар – 2025 елның 31 декабреннән 2026 елның 11 гыйнварына кадәр.

Язгы каникулларны 2026 елның 28 мартыннан 5 апреленә кадәр уздырырга киңәш ителә.

Уку елы 2026 елның 26 маенда төгәлләнә, ә каникуллар 31 августка кадәр дәвам итә.

ЧЫГАНАК: https://rg.ru/2025/08/19/minprosveshcheniia-predlozhilo-kalendar-shkolnyh-kanikul-na-novyj-uchebnyj-god.html

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись Яңа уку елына каникуллар графигы билгелеме? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Димәк, 2026 елда җәйге каникуллар 27 майдан 31 августка кадәр планлаштырыла. Башка ялларның даталары билгеләнмәгән, әмма мәктәп укучыларының көз, кыш һәм яз көне ялы һәркайсы җиде көннән дә ким булмаска тиеш, дип күрсәтелгән. Беренче сыйныф укучылары өчен февральдә, ким дигәндә, бер атналык өстәмә каникуллар тәкъдим ителгән.

ЧЫГАНАК: https://ria.ru/20250811/minprosvescheniya-2034490631.html?in=l

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись Россия мәктәпләрендә яңа уку елына бәйле даталар билгеле впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ике бала карау очрагында түләү –65 443,66 сумга, өч һәм аннан күбрәк балага – 81 804,58 сумга җитә.

Белгеч искәртеп үткәнчә, пособие мәҗбүри социаль иминият системасы кысасында түләнелә. Эшләүчеләр өчен аның күләме алдагы ике елдагы хезмәт хакы күләменә бәйле.

Балынин аңлатып үткәнчә, әйтик, уртача хезмәт хакы 2023 елда – 74 854 сум, 2024 елда – 89 069 сум тәшкил иткән ди. Шушы саннар нигезендә, көнлек уртача хезмәт хакы 2690,94 сум күләмендә исәпләп чыгарылган. Бу исә айлык пособие күләмен 32 721,83 сум итеп билгеләү мөмкинлеге биргән.

Белгеч сүзләренә караганда, бер балага айлык түләүнең минималь күләме – 10 103,83 сумга, максималь күләме – 68 995,48 сумга җитә.

ЧЫГАНАК: https://vatantat.ru/2025/07/175529/

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись Бала карау буенча түләү күләменең күпмегә җиткән? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Аның сүзләренчә, түләүләр 17 яшькә кадәрге балаларның ата-аналары һәм опекуннары, шулай ук хатын-кызлар консультациясендә кимендә 6 атналык срокта исәпкә баскан йөкле хатын-кызлар ала торган бердәм пособиене ел саен яңадан исәпләү нәтиҗәсендә артачак.

Түләү күләме гаиләнең 1 әгъзасына туры килгән уртача керемнән чыгып билгеләнә һәм аерым алынган һәр төбәктә балалар өчен яшәү минимумының 50, 75 яки 100 процентын тәшкил итәргә мөмкин.

Әгәр узган ел дәвамында гаиләнең финанс хәле начарайса, мәсәлән, ата-аналарның берсе эшсез калса, кабат гариза тапшырганда, түләү арттырылырга мөмкин, дип аңлатты парламентарий.

Ул билгеләп үткәнчә, июньнән үз көченә керүче үзгәрешләр, беренче чиратта, узган ел билгеләнгән түләүне озайту таләп ителгән кешеләргә кагылачак.

Говырин искәрткәнчә, әгәр мөрәҗәгать итүче дөрес белешмәләр һәм раслый торган барлык документларны тәкъдим итә икән, яңадан исәпләү өстәмә гаризасыз гына башкарылачак.

ЧЫГАНАК: https://rg.ru/2025/05/26/deputat-gd-govyrin-rasskazal-ob-uvelichenii-vyplat-na-detej-s-1-iiunia.html

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись 1 июньнән кайбер гаиләләргә балалар өчен пособиеләр арта, диләр впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Без Ания белән күптәннән яхшы таныш, гаиләләрен дә әйбәт беләм. Уллары Альберт тумыштан чирле булып – арка мие бүсере белән туа. Табиблар кичекмәстән операция ясалмаса, баланың гомергә аякларына басып йөри алмаячагын әйтәләр. Ания бик куркып һәм өзгәләнеп: “Бала бик кечкенә бит әле, соңрак ясап булмыймы соң?” – дип ялына. Тик табиблар куркыта торгач, ризалаша. Бала тудыру йортыннан аларны балалар сырхауханәсенә күчерәләр һәм шул атнада ук операция ясыйлар. Ул авыр үтә, баланың үпкәсе ялкынсынып, пневмония башлана, температурасы күтәрелә. Нык тырышлык белән бала бераз рәтләнүгә, алар өйгә кайталар. Табиблар Аниягә улын невропатологта тикшертеп торырга кушалар. Алга китеш бар да кебек, тик Аниягә балада нәрсәдер дөрес түгел сыман тоела. Бала яткан җиреннән тотынып күтәрелсә дә, аякларында йөреп китәргә уйламый да, үрмәли алмый, шуыша гына. Невропатолог киңәше белән парафинлы дәвалауга, массажга йөри башлыйлар, әмма бернинди дә алга китеш күренми.

Шулай бик озак интекәннән соң бер массажчы Аниягә яңадан невропатологка күренергә киңәш итә, балагызда парапарез түгелме икән дигән шик белдерә. Тернәкләндерү үзәгендә: “Сез инде соңга калгансыз, балагыз беркайчан аякларына баса алмаячак”, – диләр. Ата-ана бу сүзләр белән килешмичә, төрле больница юлын таптарга тотына. Баланың сызлануларын карап тору чиксез газапка әйләнә.

Еллар үтә, бала култык таякларына таянып, бик авырлык белән атлый. Күпме генә дәва алмасыннар, шуннан артыгына ирешә алмыйлар. “Төрле табиблар очрады, бик кешелекле, шәфкатьлеләре дә, әмма артык дорфа, кеше хәленә керә белми торганнары белән очрашып, күңелдә мәңге бетмәс рәнҗеш юшкыны калды”, – дип күз яшьләрен сөртә Ания.

Сырхауханәгә барып, яңадан бер күренгәндә аларга МРТ ясатырга кушалар. Бу аппарат операция вакытынла бүсернең алынып бетмәгәнен күрсәтә. Алты яше тулгач, балага Мәскәүдә тагын бер кат операция ясыйлар. Һәм шунда профессорлар Казандагы операция вакытында табиблар ясаган ялгышларны күрсәтә-күрсәтә аңлаталар. Монда да операциядән соң баланың хәле начарлана, анда менингит башлана, берничә ай рәттән температурасын төшерә алмыйлар. Хәзер ярты ел саен больницага йөрүдән тыш, тернәкләнү үзәкләрендә дәва алырга кирәк. Мондый үзәкләргә кытай белгечләре килеп, инә һәм ток белән дәвалыйлар (рефлекс терапиясе) икән, ләкин болар барысы да түләүле ди Ания. Алар сораштыра-эзләнә, интернетта актарына торгач, Кытайда хәрби госпитальдә шундый балаларны дәвалау мөмкинлеге барлыгын беләләр. Бер курс дәва үтүгә 3 мең 600 доллар сорыйлар. Кимендә 3 курс үтәргә кирәк. Бу гаилә өчен күтәрә алмаслык сумма. Хәзерге вакытта алар төрле оешма җитәкчеләренә, фонд хуҗаларына, эшмәкәрләргә хәлләрен аңлатып, ярдәм сорап гаризалар яза. Тик кирәкле сумма бик авырлык белән җыела ди Ания. Республикада фондлар күп булса да, ярдәмгә мохтаҗ һәр гаиләгә кирәк сумманы биреп бетерә алмыйлар, ил белән шушы хәл бит. Телевидение-радио аша, матбугат, интернет аша ярдәм сораучылар хисапсыз. Һәр сөйләшү бер сүзгә кайтып кала: халык булышса ярар иде инде.

“Домашний” каналы һәр пәнҗешәмбе шундый авыру балаларның фотоларын күрсәтеп, диагнозлары турында сөйләп, кайсы илдән дәваланырга чакыру килгәнен, күпме акча кирәклеген әйтеп акция уздыра һәм икенче пәнҗешәмбедә шул бала өчен күпме акча җыелганын әйтә. Халык кирәкле суммадан шактый артык җибәрә, ул акчалар күпвакыт чираттагы бүтән балалар өчен тотыла диләр тапшыруны алып баручылар. Халык бездә барыбер игелекле әле. Авыру бала өчен бер атна эчендә 20 миллион сум акча җыйган халык игелексез була алмый. Андый балалар турында үзебезнең телеканалларда да еш күрсәтәләр. Ярдәм итәргә теләгән һәркем телефоны аша күрсәтелгән счетка 50 сумнан алып, зур сумма да күчерә ала. Халык төкерсә – күл була диләр. 50-200 сум хәзер тамчы гына бит, ләкин күпчелек күтәрелгәч, күпме бала аякка басып, газаптан котылырга мөмкин.

Яшәү дәверендә миңа могҗизалы хәлләр белән шактый очрашырга туры килде. Мәскәүдә яшәгән бер дустымның безнең табиблар “өметсез, кеше булмаячак” дип мөһер суккан баласын Германия табиблары ярты елда аякка бастырды. Моның өчен дустым Мәскәүдәге өч бүлмәле фатирын сатып, Лениногорскидан (чыгышы белән шуннан) бер бүлмәле фатир алды да, калган акчасын баласын дәвалауга тотты. Нәтиҗәдә бала сау-сәламәт, Казанда эшли, чиксез куаныч ясап, атна саен диярек әнисе янына кайтып йөри.

Минзәлә ягына кайтып төпләнгән икенче танышыбыз да нәкъ шундый ук юл үтте. Бүтән чарасы калмагач, ул да Волгоградтагы бик кыйммәтле фатиры хисабына баласын аякка бастырды. Фатирсыз калмадылар, яхшымы-яманмы, баш өсләрендә түбәләре бар. Сау-сәламәт балаларыннан баш тарткан, аларны язмыш кочагына ташлап киткән “аналар”ны уйласам да, үзәкләрем өзелеп китә. Бала сәламәтме-авырумы, аның бөтен терәк-таянычы бары әти-әнисе. Балаңны ташлап калдырып, ничек тынычлап яшәргә була икән ул?..

Миләүшә ХӘЙРУЛЛИНА. Мамадыш районы, Ямаш авылы.

tatyash.ru

Фото: https://pixabay.com

Запись “Балаңны ташлап калдырып, ничек тынычлап яшәргә була икән ул?..” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Ике малай боз кырыенда шуган, соңрак боз астына киткәннәр. Аларның берсе муеныннан, икенчесе биленнән баткан», – дип сөйләделәр «Татар-информ»га Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсендә.

Үтеп баручы аларга чыгарга ярдәм иткәннән соң, аларны медикларга тапшырганнар — малайларны ашыгыч ярдәм машинасында җылытканнар.

чыганак:https://t.me/tatarstansos/6144

ТАТАР ТУДЕЙ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛЫ - https://t.me/tatartoday

Запись Казансуда велосипедта йөргән ике малай боз астына төшеп киткән впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..