Бу турнирда чемпион калган егетләр 7 декабрь көнне «Ак Барс» көрәш сараенда узачак Россия беренчелегендә Татарстан данын яклап чыгыш ясаячак. Шулай итеп, республиканың иң көчле егетләр исемлеген тәкъдим итәбез.

60 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Гыйниятуллин Фирзәр (Теләче)
2 урын – Гайнеев Дмитрий (Азнакай)
3 урын – Абрамов Алексей (Биектау), Гарипов Риназ (Лаеш)

65 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Мортазин Искәндәр (Әлмәт)
2 урын – Миңнемуллин Илназ (Балтач)
3 урын – Закиров Илнар (Алексеевск), Локманов Шамил (Түбән Кама)

View this post on Instagram

A post shared by Батырлар (@batirlar_)

70 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Фәләхов Ислам (Вахитов)
2 урын – Нурмөхәммәтов Азат (Теләче)
3 урын – Хисмәтуллин Рамил (Автозавод), Тимергалиев Илфат (Кукмара)

75 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Шәйхетдинов Ренат (Яр Чаллы)
2 урын – Кәримов Марат (Әлмәт)
3 урын – Галимуллин Ранис (Теләче), Гобәйдуллин Илнур (Кукмара)

80 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Кәлимуллин Ренас (Зәй)
2 урын – Әсхәдуллин Салават (Балтач)
3 урын – Шәйхетдинов Фәнил (Яңа Савин), Габдерәшитов Азат (Актаныш)

View this post on Instagram

A post shared by Батырлар (@batirlar_)

85 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Төхвәтуллин Илмир (Яңа Савин)
2 урын – Сәләхетдинов Раил (Вахитов)
3 урын – Гыйниятуллин Илдар (Теләче), Зәйнетдинов Рамил (Балтач)

90 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Мусин Булат (Яңа Савин)
2 урын – Сәмигуллин Айрат (Әлмәт)
3 урын – Галимов Илнар (Алабуга), Сафиуллин Ранил (Балтач)

100 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Нургалиев Раил (Биектау)
2 урын – Хәмитов Элдар (Зәй)
3 урын – Миначев Марат (Вахитов), Зәйнуллин Наил (Түбән Кама)

130 кг үлчәү авырлыгы:
1 урын – Сәлахов Радик (Зәй)
2 урын – Абдуллин Лениз (Вахитов)
3 урын – Гыйләҗетдинов Ранис (Яр Чаллы), Валеев Фердинад (Әлмәт)

Югары үлчәү авырлыгы:
1 урын – Фәйзуллин Фәрхәт (Питрәч)
2 урын – Мөхәммәтҗанов Марат (Түбән Кама)
3 урын – Йосыпов Рөстәм (Әлмәт), Газизуллин Ильяс (Яр Чаллы)

Командалар беренчелегендә дә үзгәрешләр булды. 11 елдан соң Балтач районы командасы кабат Татарстан чепмионы! 384 балл җыеп беренчелекне Балтач командасы яулады. Икенче урында 371,5 балл туплаган Әлмәт, өчтә 362 балл җыйган Теләче командасы калды.

Запись Татарстаның иң көчле егетләре кайсы районда? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Көрәш ярышында беренче күзгә ташланган әйбер – Татарстан районнары өчен чит төбәктән, шәһәр көрәшчеләре чыгыш ясый. Аларны җыю ысуллары да төрле. Теләче, мисал өчен, эш, карьера үсеше тәкъдим итсә, Әлмәт акча түли икән. Безгә бу хакта көрәшчеләр үзләре әйтте. Кайберләре исемнәрен атамауны сорады, монда да югарыдагылардан курку бар, ә көрәшчеләрнең артистлар кебек мәйдан үзәгендә буласы, ярышларда катнашасы килә.

Республиканың авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы призларына уздырылучы традицион көрәш ярышлары быел 23нче мәртәбә үткәрелде.

– Республикабызның авыл хуҗалыгы тармагында урып-җыю тәмамланып килә. Ә безнең милли көрәшебездә елның чын батырларын билгели торган бәйгеләр чоры яңа ачыла. Монда басып торган һәр егетне уракка төшкән кебек күз алдына китерәм. Бүгенге ярышлардан соң без республика беренчелегенә, аннары Русия беренчелегенә барачакбыз. Безнең иген урагында җиңүчеләребез бар, келәмдә дә алар һичшиксез булыр дип ышанып калам диде ярышлар ачылышында Татарстанның авыл хуҗалыгы министры, республиканың көрәш федерациясе җитәкчесе Марат Әхмәтов. Ул кагыйдәләрне үзгәртү, югары дәрәҗәгә үсәргә омтылу теләкләрен дә җиткерде.

Элек көрәшчеләр келәмдә ата-бабалардан килгән кагыйдәләр белән, ягъни көндәшне күтәреп алып аркасына салып бил алышкан булса, хәзер алай түгел. Дөресрәге, ике көрәшче келәмдә бил алышып, берсен-берсе аркага сала алмаган очракта, җиңеп чыгуның башка юллары барлыкка килде. Чистага салулар сирәгәйде, көрәшчеләр көч белән түгел, хәйлә белән көрәшә башлады дигән сүзләр халык тарафыннан еш ишетелә.

“Безнең кагыйдәләргә бераз өстәмәләр кертелде. Көрәшкән вакытта кемдер сөлгесен ычкындыра, кемдер аягына тезләнә. Русия күләмендә уздырылган ярышларда болар өчен кисәтү бирелә һәм егетләребез зур ярышлардан төшеп калырга мөмкин. 7-9 декабрьдә Казанда узачак Русия чемпионатында да шушы кагыйдәләр белән көрәшәчәкләр. Татарстанда бер төрле, Русиядә икенче төрле кагыйдә белән көрәшеп, юк кына хата аркасында егетләр оттырырга мөмкиннәр”, диде Татарстанның милли көрәш федерациясе башкарма мөдире Равил Хәйруллин. Ул, бу ярышларны оештыручыларның берсе буларак, яңа кагыйдәләрнең татар көрәше үсеше өчен әһәмиятле булуын аңлатырга тырышты.

Татарстан авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы призларына уздырылучы ярышларга шәһәр көрәшчеләре, танылган чемпионнар кереп тулуы көрәш сөючеләрне борчуга салды. Мәсәлән, Ханты-Мансийскидан килгән Альберт Рәхмәтуллин белән дөнья чемпионы Айнур Сыртаев (Башкортстан) бу ярышта Чистай өчен көрәшә. “Авыл көрәшчеләренә рәт бетеп бара. Кемнең кайдан икәнен, кем өчен чыгыш ясаганын барысын да беләбез,” диде бер көрәш сөюче.

Һәр район такымының югары урыннар аласы килә, монда профессионаллар гына уңышка ирешүен көрәшчеләр үзләре үк әйтеп тора, яңа көрәшә башлаучылар район дәрәҗәсендә үк төшеп кала.

“Татар көрәшен дөньякүләм дәрәҗәгә чыгару өчен көчле көрәшчеләр кирәк. Мәсәлән, Рубин өчен дә кара тәнле спортчылар футбол уйнап йөри. Шулай булгач, бу ят әйбер түгел. Әгәр читтән килгән көрәшчеләрне ярышларга кертмәсәк, чит төбәкләрдә көрәш үсмәячәк. Сүз дә юк, үзләренең көрәшчеләреннән генә такым туплап килгән районнар да бар. Минемчә, бу ярыштагы командаларның 20 проценты үз көрәшчеләре белән килгән”, ди Мари Иленнән килеп Теләче өчен көрәшүче Муса Галләмов.

“Көрәшчеләр арасында авылдан килгән егетләр күп. 46 такымның 30-35е үз егетләреннән генә тупланган. Читтән көрәшчеләр килүнең яхшы ягы да бар бит әле аның. Әгәр без үзебезнекеләр белән генә көрәшәбез дип йомырка эчендә утырсак, үсә алмаячакбыз. Көрәш федерациясе җыелышларында читтән керүче көрәшчеләр турында сөйләшүләр еш алып барыла. Ачык турнирларда без һәркемгә келәмгә кереп бил алышырга рөхсәт итәбез. Татарстан һәм Русия беренчелеге ярышларында кагыйдәләр катгый – үзебезнекеләр генә көрәшә”, дип Равил Хәйруллин чит төбәкләрдән килгән көрәшчеләрне ярышларга кертүнең уңай ягы турында сөйләде.

“Безнең теләк – татар көрәшен дөньякүләм дәрәҗәгә чыгарып, халыкара класслы турнирлар оештыру. Шул турнирларда җиңеп чыккан егетләргә халыкара класслы спорт остасы исемнәрен бирү. Бүгенге көндә шушы эшләр белән янабыз. Монда каршылыклар юк. Әгәр эшләребез барып чыкса, безнең татар егетләре арасында атказанган һәм халыкара класслы спорт осталары булачагына, иманым камил”, дип көрәшнең киләчәгенә зур өметләр багълап сүзен йомгаклады Равил Хәйруллин.

Татар көрәшен дөньякүләм дәрәҗәгә чыгарам, Европага танытам дип аның йөзен, миллилеген, тамашачысын югалтсак, нишләрбез? Үзгәртүен үзгәртербез дә бит, татарча көрәш Европага кирәкмәсә нишләрбез? Бу сораулар татар көрәшчеләренә дә тынгылык бирми. Көрәш кагыйдәләренең еш үзгәреп торуына сагаеп караучылар да бар.

“Элек татар көрәшендә көндәшне күтәреп алганнар да, аркасына салганнар. Хәзер күтәргән кеше көндәшен аркасына салып бетерә алмыйча өстенә төшерсә – җиңелә. Ә теге бер алым да кулланмаган көрәшче, уңышлы гына көндәшенең өстенә төшеп җиңә булып чыга. Милли көрәш төре итеп түгел, спорт итеп карый башладылар”, ди Муса Галләмов. Спорт осталары исә яңа кагыйдәләрдән куркырга кирәкми дигән фикердә.

“Бер карасаң, дөньякүләм дәрәҗәгә чыгу өчен яңа кагыйдәләр бик кирәк иде. Татар көрәше – Сабантуй, уен-көлкедән ерак китмәде, дөньякүләм дәрәҗәгә үстерергә кирәк. Чөнки көрәшче аркасына ятарга тиеш түгел, күтәреп көрәшергә кирәк. Элекке көрәшчеләр болай да аркага ятмыйлар иде. Илшат Идиятов, Айдар Хәйретдинов, Айрат Гилаевлар һәрвакыт матур, чиста көрәш күрсәттеләр, аркага ятып калмадылар. Балалар өчен генә куркыныч. Йөзләренә төшеп, сөякләрен имгәтергә мөмкиннәр. Мин үзем яңалыкларга уңай карыйм. Тора-бара көрәшчеләр дә ияләнәчәк. Тик татар көрәшенең милли йөзен дә югалтырга ярамый. Аны саклап калу өчен, Сабантуйларда булса да, ата-бабалардан килгәнчә көрәшүне гадәткә кертергә кирәк”, ди Татарстанның атказанган спорт остасы Руслан Нургалиев. Ул үзе инде көрәшми, Әлмәт районында балалар белән эшли, аларны көрәшергә өйрәтә.

“Авылларда балалар татар көрәше белән кызыксына. Мәсәлән, миңа көрәш белән шөгыльләнергә ике авылдан барлыгы 40 бала йөри. Араларында Русия чемпионнары, Татарстан призерлары бар. Яшьләр остазларының уңышларын күреп әлеге спорт төрен сайлый, көрәшкә тартыла”, диде ул көрәшнең киләчәгенә ишарәләп.

“Безнең Әлмәт такымында Русия чемпионнары күп. Ярышларда отып кайткан көрәшчеләргә өстәмә премияләр каралган, федерация 10 мең сум акча бирә. Авыл кешесе өчен начар түгел”, ди Нургалиев.

Спорт осталары, көрәшчеләр белән аралашу барышында читтән килгән көрәшчеләрне нинди җим белән сыйлаулары да ачыкланды.

“Теләче районы җитәкчеләре безгә яшәү өчен уңай шартлар тәкъдим итә. Безгә генә түгел, үз көрәшчеләренә дә һәрдаим ярдәм итеп торалар. Безнекеләр барысы да диярлек яхшы урыннарда эшлиләр. Мәсәлән, Теләче җитәкчеләре Илдар Гиниятуллинны үзләреннән җибәрмәс өчен аңа спорт комитетында эш тәкъдим иттеләр. Тиздән Азат Нурмөхәммәтов район башлыгының урынбасары булып кайтачак. Элек көрәшкән Илнур Хәмидуллин башкарма комитет җитәкчесе булып эшли”, дип сөйләде Муса Гәлләмов.

Сүз уңаеннан Мусадан Чабаксарда узган федераль Сабантуйдагы җәнҗалның ничек тәмамлануы хакында да сораштык.

“Минем кызыксынганым юк. Шунда ук ризалаштым бит, ярар, аларга булсын. Машинаны кире бирегез, дип шаулап йөрмәдем, юристлар ялламадым. Аллаһка шөкер, тормыш бара. Машинасы миңа булмаса да, төп батыр исеме миндә бит, шул да җитә”, диде Муса елмаеп.

Муса Галләмов Теләче исеменнән чыгыш ясап, 130 килограммлы спортчылар арасында беренче урынны алды. Теләче такымы да Татарстан районнары арасында беренчелекне алды. Республиканың авыл хуҗалыгы министрлыгы призына уздырылган көрәш ярышларының җиде үлчəү категориясендә җиңүчеләре билгеләнде.

Азатлык радиосы язмасы  (чит ил агентлыгы)

Запись Кемдер замглава була, кемгәдер эш, акча бирелә: Татарстан районнары көрәшчеләрне чит төбәктән ничек җыя? [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Татарстанның атказанган спорт остасы, билбаулы көрәш буенча Русиянең атказанган спорт остасы, билбаулы көрәш буенча берничә тапкыр дөнья чемпионы Раил Нургалиев хөкемдарлар тарафыннан үзләренә басым булганын да яшермәде. “Мин абсолют батыр өчен көрәштә Фәрхәт Фәйзуллин җиңде дигән фикергә кушылам. Көрәш кагыйдәләре нигезендә эшләдек дисәләр дә, Түбән Новгородта билбаулы көрәш кагыйдәләре буенча көрәштеләр. Мәйдан хуҗалары кычкырмас та иде, алар бит татарча көрәшне белми! Садыйков Рөстәм Фәрхәтнең өстендә калгач, алар Рөстәм җиңде дип уйлыйлар. Аларны да гаепләп булмый, чөнки, әйткәнемчә, кагыйдәләрне белмиләр. Дөрестән дә, Русиядә көрәшне үстерү өчен күп нәрсә эшләргә кирәк әле. Әгәр дә бер алымнан соң ук алым ясаучы көрәшчегә кисәтү бирә башласак, бернинди үсеш турында да сөйләп булмаячак. Әйдәгез алайса без дә балаларны басып торырга, көндәшең артына ятканын көтеп торырга, шул рәвешле генә җиңәргә өйрәтик. Андый көрәш матур булырмы икән?”

Раил Нургаливека да шунда ук сорау бирелде: “Әгәр дә Рөстәм белән син көрәшкән булсаң, син аны ота идеңме?”

Раил Нургалиев: “Мин билбаулы көрәшне беләм, шактый көрәшәм, шуңа мин аны җиңә идем. Ләкин бу ярышлар алдыннан 100 килога керәм дип, алты кило авырлыкны “кудым”. Шуңа Фәрхәт белән көрәшкәндә авырга туры килде һәм аңа оттырдым”.

Әлеге очрашуда үз сүзен Түбән Новгородка көрәшчеләр командасы алып барган Теләче районы башлыгы урынбасары Айрат Фәтхуллин да җиткерде: “Әлбәттә, бу көрәштә барыбызга да билгеле татар көрәше кагыйдәләре белән хөкем итәргә кирәк иде. Кызганыч, матбугатка комментарийлар биргәндә матур булмаган фикерләр дә күзгә ташланды. Әйтик, шул ук Раил белән Фәрхәтләр турында чучело ата беләме икән, укый-яза беләләрме икән дигән мыскыллаулар да ишетелде. Раил Нургалиевның без ничек көрәшкәнен, ничек үскәнен, ничек бу дәрәҗәләргә ирешүен беләбез, еллар дәвамында күзәтеп киләбез. Бүгенге көндә андый көрәшчеләр бармак белән санарлык. Без үзебезнең көрәшчеләрдән һич кенә дә көләргә тиеш түгел”.

Хөкемдарлар ни әйтә?

Айрат Фәтхуллинның алдагы сүзләре һәм соравы исә залда утыручыларны тагын да кыздырып җибәрде: “Хөкемдарлар турында төрле сүзләр ишетелде. Мин Әнәс Хәлилов белән дә, Әүхәт Мөхәммәдиев белән дә сөйләштем. Россиянең көрәш федерациясе вәкиле тарафыннан Татарстан көрәшчесен төшереп калдырырга дигән фәрман да булган икән. Бу хакмы? Андый бурыч булдымы?”

Әүхәт Мөхәммәдиев: “Әйе, судьялар арасында Татарстан егетләре тагын машина бүлешергә килгән дигән сүзләр ишетелде. Кулымны йөрәгемә куеп әйтә алам: минем беркемгә дә сатылганым юк! Бер сатылдыңмы бетте инде: аннан даның тарала. Мин авылда яшим, менә шушы кулларым белән эшләгән эшем җитә миңа, малларын да асрыйм, бакчам да бар, балалар белән дә эшлим, башкасы да”.

Әнәс Хәлилов: “Мин – иманлы кеше, шуңа алдый алмыйм. Фәрхәт белән Раил көрәшкәндә шундый сүз булды: безнең егетләрне кысып чыгарырга. Ләкин без кагыйдәдә ничек бар, шулай хөкем иттек. Нәтиҗәне башкалар чыгарды”.

Рафил Әхмәтханов барлык гаепләүләрне кире какты һәм тагын бер тапкыр Рөстәм Садыйковның хаклы рәвештә машинада кайтып китүен ассызыклады. Шулай ук иман белән көрәшне бутамаска кирәклеген дә белдерде.

Татар-информ

Запись Көрәштә иманлы булып калырга мөмкинме? Федераль Сабан туе бәхәсе дәвам итә впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..