13 гыйнварга каршы төндә 35 яшьлек ир-ат 13 гыйнварга каршы төндә хатыны белән сүзгә килгән. Хатын, иреннән куркып, күршеләренә кереп качкан. Ярсыган ир, корал алып, хатыны артыннан кергән. Ул күрше ирне яралаган һәм аның хатынын атып үтергән, шулай ук икенче күршесен дә яралаган – анысы соңрак дәваханәдә үлгән. Ахырда ир хатынын һәм үзен-үзе атып үтергән.

«Башинформ» мәгълүмат агентлыгы хәбәр итүенчә, күрешләрен мылтык белән атып үтергән ир һәм аның хатынының беренче сыйныфта укучы малае һәм 5 яшьлек кызы булган. Сабыйлар хәзер мәрхүмә әниләренең әти-әнисендә.

Тагын бер күрше гаиләсендә беренче сыйныфта укучы кыз һәм 3 яшьлек малай бар. Балаларның әниләрен бүген җирләгәннәр, әтиләре авыр хәлдә реанимациядә аңсыз ята.

Һәлак булган тагын бер күршенең гаиләсендә ике кыз һәм бер малай үсә. Кызларның берсе студенты, икенчесе тугызынчы сыйныфта укый,  кече балага биш яшь. гаилә башлыгы – Эчке эшләр министрлыгының Учалы районы буенча бүлеге хезмәткәре һәлак. Әниләре исән, балалары аның белән.

Фото: pixabay.com

Запись Учалыдагы канлы фаҗига җиде бала язмышын үзгәртә впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Иске өйгә таба ризыгы исе таралды, газ плитәсендә чәйнек җырлап тора. Песи адымнары белән генә каенанасы Гөләндәм карчык торып чыкты.

– Ник бик иртә тордың соң әле, кызым? Артык эш юк, тагын бераз йоклар идең. Яшь чакта йокы тәмле була ул, – дип Нуриянең күңелен күтәреп җибәрде.

– Әй, әнкәй, шулай иртә торып өйрәнелгән инде. Авыл кешесенең шул инде, – диде.

Тату гына, аңлашып-ярдәмләшеп яши башлады алар. Гаиләдә тынычлык, хөрмәт һәм ярату хөкем сөрде.

Җәй башында Нурия кыз бала тапты. Зөфәрнең алар бәби тудыру йортыннан кайтуга нәни карават ясап куюына бик сөенде хатын. Ул белмәгән әллә нинди һөнәрләре бар икән бит иренең. Хатынын бәхетле итәр өчен җанын бирергә әзер иде аның Зөфәре.

Бала вакыттан ук әти-әнисен югалтып, әбисе белән генә үскән Нурия, каенанасының “кызым” дип дәшүенә, аңа карата ачык йөзле булуына бик шатланды. Каенанасына көннән-көн якыная барды. Үз әнисе кебек хис итте ул Гөләндәм карчыкны. Зөфәр дә, кадерле кешеләренең яхшы мөнәсәбәтен күреп, канатланып эшләде.

Нәни кызлары Зөлфиягә дүрт яшь тулган көннәрдә әбиләре кинәт кенә авырып урынга егылды. Эштән кайтып кергән Нуриянең итәгенә кечкенә Зөлфия килеп сарылды:

– Әбием йоклый да йоклый, – диде.

Эшнең нидә икәнен аңлаган хатын ире янына йөгерде. Яшь гаилә иң кадерле кешесен югалтты.

Борчулы, кайгылы көннәр кичергәнгәме, хатын икенче кызын вакытыннан алда тудырды. Хәсрәтләр онытылды, йөрәк яралары бераз басылды дигәндә генә Нуриягә иренең аңын югалтып егылуы, аны хастаханәгә озатулары турында хәбәр иттеләр. Ике кызын күршеләренә калдырып, Нурия ире янына китте. Ләкин кадерлесен тере килеш күрергә насыйп булмады аңа. Кинәт кенә йөрәге тибүдән туктаган ирне коткарып калу мөмкинлеге булмавын кат-кат аңлатсалар да, Нурия ышанырга теләмәде. “Бер бәхетсез гел бәхетсез. Нишләп миңа гына шундый авыр сынаулар бирәсең, Ходаем?” дип өзгәләнеп елый-елый ирен җир куенына салды.

Ялгызы гына авылда яшисе килмәде Нуриянең. Бар булган мөлкәтен сатып, ике баласы белән чит-ят шәһәргә барып урнашты. Бүлмә табып, хуҗабикәгә торак өчен ярты елга алдан түләп куйды да, берничә сәгатьлек кенә эшкә урнашты. Кызлары кечкенә булсалар да, әниләренең борчулы, кәефсез йөзен күреп, басынкы, тәртипле булдылар.

Олы кызы Зөлфиянең туган көне җитте. Аңа бүләк тә карармын, кичкә эшкә киткәнче сөт белән ипи дә алырмын дип кибеткә барырга булды. “Сеңлеңне яхшы кара, кызым, хәзер кайтып җитәм”, – дип чыгып йөгерде. Урамда күз ачкысыз буран башланган иде. Юл аша чыгып барганда Нурия таеп егылды. Өстенә ыжгырып килүче автобусны күреп калганда соң иде инде… Автобусның зур тәгәрмәчләре баш турысына килеп җиткәндә ике кызын күз алдына китерде: бу балалар минсез нишләр икән?

…Кан эчендә яткан хатынның җансыз гәүдәсен моргка алып киттеләр. Үзе белән документлары булмау сәбәпле шәхесен озак ачыклый алмадылар. Чөнки Нурия күптән түгел генә яши башлаган йортта хатынны белүче кеше юк, күршеләре белән дә танышырга өлгермәгән иде.

Әниләре үлем тырнагына эләккәндә ике кызчык бер ни дә белми иде. Олы кызы әнисен озак көтте. Тәрәзә аша күз карашы белән үтеп-сүтеп торган дистәләрчә кешеләр арасыннан әнисен эзләде. Көндез өйдә була иде бит әнисе! Кайда соң ул? Сеңлесе дә уянып елый башлады. Сөт шешәсенә шикәр комы салып, чәйнектән су агызып бирде аңа апасы.

Суыткычта да берни юк – консерва белән сыек май гына… Сөт белән ипи дә беткән иде. Кайда соң бу әни?!

…Коридорда ишек ачылды, ачкычлар шалтырады. Тик ишек артыннан тилмереп көткән газиз әни генә күренмәде. Олы кыз күпме генә ишекне дөбердәтеп, шакып кычкырса да, ачучы булмады. Сеңлесенең генә түгел, аның үзенең дә бик нык ашыйсы килә башлады. Ач балалар хәлсезләнеп, елаштылар. Тәрәзә ярыкларыннан кергән җилдән туңып, кочаклашып яттылар.

Берничә атнадан соң фатир хуҗасы Нурияләрнең хәлен белеп чыгасы итте. Бик озак кыңгырауга басып, дөбердәтеп тә ачучы булмагач, үз ачкычлары белән ишекне ачып керде. Бер-берсен кочаклап, зәңгәрләнеп каткан ике нарасыйны күрше-күлән җыелып соңга юлга озатты.

Бик тә үкенечле үлемнәр иде бу. Хәзер инде Нуриянең ике фәрештәгә тиң кызчыклары да үз янындадыр…

“Өмет” газетасы, Миләүшә Мәликова.

Фото: pixabay.com

Запись “Бер-берсен кочаклап, зәңгәрләнеп каткан ике нарасыйны күрше-күлән җыелып соңгы юлга озатты” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

 

 

“Бер күрүдә гашыйк булдык”

 

Яшел Үзән районының Норлат авылында яшәүче Роза һәм Фирдүс Кашаповлар йортында бүген – 6 бала. Шуның берсе Чулпан – Роза апаның үзе тапкан төпчек кызы. Бер кызы инде кияүдә, онык бүләк иткән. Уртанчы улы Алмаз Казанда эшли. Аларын да санасаң, 9 балалы әни ул. Тукта,  9га тулмый бит диярсез. Дөрес, Кашаповларның тәрбиягә алган беренче уллары Алеша хәрби хезмәттә.

 

Кашаповлар Фирдүс абыйның әтисеннән калган өйдә гомер кичерә. Ишегалдында гына ике катлы мәһабәт йорт калкып чыккан. Аны авылда төпләнеп калган бюджет хезмәткәрләре программасына таянып төзегәннәр. Тик әле йортның эчен эшләү өчен шактый акча кирәк.

 

 

Роза апа да, Фирдүс абый да Норлат балалар йортында хезмәт инструкторы булып эшли. Икесенең дә кулларыннан гөл тама. Роза апа тегү, бәйләү, чигүгә оста булса, Фирдүс абый агач эшенә хирыс. Өйдәге бөтен җиһазны үз кулы белән ясаган ул. 

 

Гаилә коруларына 26 ел булса да, ир белән хатын бүген дә гашыйк парлар кебек яши. Моның сере дә бик гади: ике арада бер күрүдә кабынган гыйшык уты еллар узган саен дөрли генә.

 

– Мин – шәһәр кызы, – ди Роза ханым. – Ленинградта туып үстем. Шуннан авылга кайтырга нәрсә мәҗбүр итте дисезме? Мәхәббәт! Бертуган сеңлем рус егетенә кияүгә чыкты. Кияү дигәнебез туена армиядә бергә хезмәт иткән дустын чакырырга булган. Ул Норлат егете, үзе белән дустын да алып килгән иде. Менә шул дусты белән инде ничә ел бергә яшибез.

 

Аңа Фирдүс абый кушыла:

 

– Без бер-беребезгә бер күрүдә гашыйк булдык. Кайтып китәм дә онытылыр дигән идем. Кая ул! Ашаудан, йокыдан калдырды. Түзә алмагач, кире бардым.

 

 

“Кунакка киләләр дә, бездә калалар”

 

– Минем әби 12 бала табып үстергән, – ди Роза ханым. – Ул һәрвакыт: “Өстәлдә унике баланың ризыгы булса, унөченчесенә дә табыла”, дип әйтә иде. Балаларны ярату миңа әбиемнән дә күчкәндер. Аннан соң язмышым да балалар йорты белән бәйләнде. Андагы сабыйлар тәрбиячеләренә бик нык ияләшәләр. Шул рәвешле, алар абый-апаларына кунакка йөри башлый. Безгә дә иң беренче улыбыз Леша башта кунакка гына килә иде. Тора-бара ул безнең гаилә әгъзасына әверелде.

 

Шуннан соң кунакка гына килгән җирдән Зоя, Таня, Камилә, Алексей, Андрей да әти-әниле була.

 

 – Безгә килеп йөргән сабыйның кире балалар йортына китәсе килми. – ди Фирдүс абый. – “Кайтып кит” дип тә әйтеп булмый. Үзләре дә кайвакыт: “Сездә калыйк әле”, дип сорыйлар. Билгеле, бу карарны үзебезнең балалар белән сөйләшеп, бер фикергә килеп кабул итәбез. Үзебезнең балалар каршы икән, теләк бик көчле булса да, берни эшли алмыйсың. Хәер, алар бит кечкенәдән танышып, аралашып үсә. Бер авылда яшиләр, бер мәктәптә укыйлар.

 

Тәрбиягә бала алган гаиләләрне кайвакыт “акчасына кызыгып алгандыр”, дип тә гаеплиләр. Кашаповлар да искәрмә түгел. Кайберәүләр: “Кеше баласын ничек карыйсыз?” дип сокланса, “акча өчен дә алалар”, дип әйтүчеләре дә бар икән. Аларның акчалары үзләренә дә җитми бит. Бу очракта акча түгел, йөрәк җылысы кирәк. Ул булмаса, әллә никадәр акча түләсәләр дә, балаларны өйгә дә, күңелгә дә сыйдырып булмый. Шөкер, хәзер инде авыл халкы бала алуга уңай карашта. Башта тикшереп, тырнак астыннан кер эзләргә генә торалар иде. 

 

Кайбер гаиләләр тәрбиягә алган балаларның исемнәрен үзгәртә, татарчага алыштыра. 

 

– Безнең гаиләдә Алексей исемле малай бар, – ди Роза апа. –  Элеккеге гаиләсендә әби-бабасы аңа “Алмаз” дип исем кушкан. Ул хәзер шуңа күнеккән инде. Безнең улыбызның исеме дә Алмаз. Документларда Алексей булып йөрсә дә, “Алмаз”га ияләшкән. Шулай итеп, бездә ике Алмаз хәзер.

 

 

Роза белән Фирдүс абыйның төп максаты – бар күңел җылысын шушы балаларга бирү һәм аларның тормышларын ничек тә җиңеләйтү, киләчәккә өмет белән карап яшәргә өйрәтү.

 

– Бу балалар шушы кыска гомерләрендә тормышның төрле ягын күргән, ачысын-төчесен күп татыган. Әмма тора-бара алар йомшара, ачылып сөйләшә башлый. Без аларга: “Әти-әниләрегез юлына басмагыз, укыгыз, алга барыгыз”, дип үгет-нәсихәт бирәбез. Тик әти-әниләренә карата нәфрәт булырга тиеш түгел. “Сез ата-анагызга гомер биргән өчен рәхмәтле”, дип тә тукып торам. Тормыштагы төрле хәлләр өчен сез җавап бирмисез, аларны гафу итәргә өйрәнегез, дим. Аннан соң кайбер гаиләләр тәрбиягә алган балаларның якыннары белән очрашуына каршы. Без моны тыймыйбыз, киресенчә, кунакка йөрешәбез, – ди Роза апа.

 

 

“Башта каршы булдым, еладым”

 

Күренеп тора: балалар дус-тату яши. Бергә дәрес әзерлиләр, йорт эшләрендә булышалар. Чулпан яңа туганнарын ничек кабул иткән соң?

 

– Безгә Леша килеп йөри башлаганда, мин IV сыйныфта укый идем, ул VIII класста. Миңа ошый иде ул, тәртипле егет. Тик аны уллыкка алу буенча сүз чыккач, каршы килдем. Көнләштем, еладым. Балалыгым белән әти-әнине башка берәү белән дә бүлешәсем килмәде. Аннары аңладым. Ул миңа үз абыем кебек якын булды. Безгә балалар йортыннан малайлар-кызлар күп килә иде. Зоя, Таня, Камилә дә шулай калды. Соңрак Алмаз (Алексей) да әти янына остаханәгә килеп йөри башлады. Бервакыт әти белән әнинең сөйләшкәнен ишеттем. “Бик яраттым, кулы эшкә ята, тырыш малай”, диде әти аның турында. Шулай итеп, утырып киңәшкәч, аны да үзебезгә алырга булдык. Аннан кала тагын Андрей бар, – ди Чулпан.

 

 

“Орышырга да, сыйпарга да кирәк”

 

Кашаповлар “үксез бала” гыйбарәсе белән килешми.

 

– Үзебез тапкан балаларны карасак та, алар арасында да әллә ниндиләре бар. Кайчак әти-әни янында үскән баланың тәртибенә карап та хәйран каласың. Ә тәрбиягә алынганнары үз язмышлары белән килсә дә, җайларга, тыңларга, аңларга кирәк аны. Балага вакытны кызганырга ярамый. Аны ачарга кирәк. Әгәр “хәлем юк”, “арыдым” дип күз йомасың икән, бала кулдан китә, әти-әнисеннән читләшә. Ул кабат балалар йортына кайтырга мөмкин. Күңелең, бәгырең белән яратсаң, чит бала юк ул. Кунакка килеп йөри торган балалар бүген дә күп. Алар да: “Сездә калыйк әле, безне дә алыгыз әле”, диләр. Кызлар килеп йөри башлагач, коймак пешерергә өйрәттем. Бервакыт без эштән кайтышка коймак пешереп куйганнар. Авыз иттек тә, күзгә карап торалар. Тозы артыграк булса да, тәмле дип ашадык инде. Аларның гамәлен хупласаң, ашарга пешерергә дә, тәртип сакларга да өйрәнәләр, – ди Роза апа.

 

Кашаповлар гаиләсендә балалардан чын кеше ясарга омтылалар. Шуңа күрә катырак сөйләшкән вакытлары да була икән. Чөнки урамда артларыннан саклап йөреп булмый. Кайсы әти-әнинең баласы турында начар сүз ишетәсе килсен? Роза апа әйтмешли, баланы бер яктан орышырга, икенче яктан сыйпарга кирәк. 

 

Кашаповларның тәрбиягә бала алырга теләгән гаиләләргә дә киңәшләре бар. 

 

– Бервакыт язын эштән кайтырга чыктык, – ди Фирдүс абый. – Алмаз (Алексей) баскычта утырып калды. Роза белән бер сүз дәшмичә, капкага хәтле атладык. Икебезнең дә күңелендә өермә. Капкага җиткәч, кинәт икебез дә борылап карадык. Ә ул… елап утыра! Берни уйламый, киңәшми, кире борылдык та, Алмазны үзебезгә алып кайттык. Шуннан соң ул балалар йортына бүтән бармады. Аның сөенгәнен күрсәгез! 

 

Әгәр берәр гаилә бала алырга уйласа, бу уйны ахырына кадәр җиткерергә кирәк, ди Кашаповлар.

 

– Баланы күргәч, йөрәгең туктап кала. Бу – синеке! Бер көн йөрисең, ике, өч… Төнлә дә күзгә йокы керми. Без түгел, алар әти-әнине сайлый. Менә үзебезнең балаларны гына алыйк, алар миңа бер дә балалар йортында яшәгән кебек түгел. Гел безнеке, гел бездә торган кебек. Һәрберсен үзенчә яратабыз. Дөрес, бездә кечкенәләр юк. Яшүсмерләр белән авыррак икәнлеген дә яшермим. Бала алырга теләгән ата-ана бу хакта кат-кат уйласын иде. Кечкенәдән алып үстергән бала белән җиңелрәк. Әмма аларны балалар йортына кире кайтмаслык итеп, тормышка яраклы итеп тәрбияләргә кирәк, – ди Роза апа. 

 

 

Балаларның барысы да кул эшләренә һәвәс. Леша, Андрей, Алмаз остаханәдә үскән, алар агач эше белән “җенләнә”. Зоя ыргак белән бәйләргә оста. Шулай ук спортчы да ул. Чаңгыда йөри, волейбол, баскетбол уйный. Таня агачтан тартмачыклар ясый. Камилә чигә. Зоя белән Камилә әле рәсем ясау белән дә шөгыльләнә. Өйләрен алар иҗат иткән картиналар бизи. Роза ханымның әнисе дә, Фирдүс абыйның әтисе дә икесе дә рәсемгә оста булган.

 

– Безнең бер-беребезгә каты сүз әйткән, тавыш күтәргәнебез юк, – ди Роза апа иренә карап. – Безгә килгән балалар  моңа аптырыйлар. Тансык ул аларга. “Ир белән хатын болай да сөйләшә, аңлаша ала микән?” дип шаккаталар. Чөнки алар аны күрмәгән. Әгәр ике арада мәхәббәт бар икән, балалар да әти-әнисе өчен үлеп тора. Балаларның барысын да үзебезнең үрнәктә тәрбияләргә телибез.

 

Запись Тәрбиягә балалар алган Роза ханым: “Өстәлдә унике баланың ризыгы булса, унөченчесенә дә табыла” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Район газетасында эшләгәндә, 1995 елда ук башлаган әлеге теманы еллар үткәч тә читкә куеп булмады шул. Язмышлары бигрәк ачы, оныттыра торган булмады.

Сукыр һәм параличланган әни тәрбия­сендә калган берсеннән-берсе кеч­кенә дүрт сабый… Ачлыкны да, юклыкны да, башкасын да татыган, тәр­тип-әх­лак, чиста­лык-әдәп ише тәр­биядән читтә калган, бер-бер артлы әтилә­рен, әни­ләрен, бабайларын, үз­лә­ренә ярдәм итәр­гә дип кайткан әтиләренең сеңлесе Гөл­ниса апаларын, Якуб җиз­нәләрен соңгы юлга озаткан һәм… кырыс язмыш каршында ни ризыкка, ни киемгә, ни сәламәтлеккә туймас мохтаҗ булып, япа-ялгыз калган бу балалар турында без инде берничә ел дәва­мында кай­та-кайта яздык.

Аларның берсендә мин: “Гыйбрәт өчен дип язылган язмаларның бөтенләй башка борылыш аласын әле ул чакта беребез дә уйламаган идек”, дигәнмен һәм безне “ишетеп” бу ятимнәргә яр­дәм итәргә алынган, аларга күп еллар дәва­мында терәк-таяныч булган чит-ятлар турында сөенеп, сокланып язганмын. Районныкылар гына түгел, Әлмәттән кадәр елына әллә ничә тапкыр машинасына кием-салым, мебель, ашам­лыклар төяп килгән, бу балаларга әйтеп-санап бетергесез күп яхшы­лык-изге­лекләр эшләгән, аларның да кешечә мө­нә­сәбәткә бик лаек икән­лек­ләрен исбатлый алган пенсия яшендәге Мир­сәет абый Сәйфиев… Безнең язмаларны елый-елый укып, ике дә уйламыйча, төпчек уллары Камилне шул ятим кыз­ларның берсе – Нурсинә бе­лән кавыштырган үзебез­нең район­ның Арбор авылында яшәүче Рауза һәм Шамил Ша­кировлар… Балаларны даими эшле дә, ашлы да ит­кән, бик күп матди ярдәм күр­сәткән (һәм бүгенгә ка­дәр алар белән даими кызыксынып, ярдәм итеп торучы) ху­җалык рәисе Рә­кыйп Нәҗи­пов…

Тагын бер язмамда, мин бу йорттагы матур үзгәреш­ләрне, яңалыкларны күреп, ниһаять, аларда да барысы да тәртиптә дип, ничә еллар буена беренче мәртәбә сөе­неп кайттым, дигәнмен. Исә­бем инде бу темага башка кайтмаска булган да… Тик шул ук район газетасы “Хез­мәт”тә басылган бер рәхмәт хаты тагын бер язмага – “Ятимлек безнең итәккә тагылган бугай инде” дигәненә сәбәпче булды. Җиде ел буе көткән сабыен юньләп бага да алмыйча, сөенеп яшәр чакта ире Камилне, үзара бик килешеп яшәгән каена­на-кае­натасы Рауза апа һәм Шамил абыйларны мәң­гелек сагышка салып, Нурсинә вафат булган да, район газетасында ире Камилнең соңгы юлга озатканда ярдәм итү­челәргә рәхмәт хаты басылган иде… Баласы туып озак та үтми, авырый башлый Нур­синә һәм бер ел дигәндә күз­ләрен мәңгелеккә йома. Апасы авырый башлаганнан гел янында булган Рәй­сә исә, ул үлгәч, җизнәсе Камилгә һәм өлкәннәргә нәни Кәрим­не карарга булыша… Ә Шамил абый исә бу хәсрәтне күтәрә алмый урынга ук егыла.

– Ятимлек безнең итәккә тагылган бугай инде, – дигән иде ул чакта, әрнеп, Рәйсә. – Бездән бер дә читкә китәсе килми…

Хак әйткән икән балакай. Мин бармый торган ике ел эчендә инде Кәрим дөм ятим калган булып чыкты. Башта Шамил бабасы, аннан кан басымы күтә­релеп, ки­нәт кенә Камил үлеп киткән… Сиксән­гә җи­теп килүче, соңгы елларда бер-бер артлы киленен, ирен, улын җирләгән Рау­за апа оныгын Рәйсәгә ышанып тапшыра. Аның яхшы әни буласына, яратып үсте­рә­сенә ышана. Бер баруымда Рауза апа: “Бер без генә тү­гел, ул балакайларны бик күп­ләр жәл­ләгән иде. Ике кызны да кияүгә сорап килү­челәр шактый булган. Нур­си­нәсе безгә насыйп булды. Икенче кызларын да, хәтта малайларыгыз белән бергә сыендырабыз диючеләр бул­ган. Рәйсә үзе ризалык бирмәгән, аларны ташламыйм дигән. Ул малайлар белән сыя алмам дип курыккандыр инде”, дип сөйлә­гән иде. Бертуганнары хакына үз бә­хе­теннән ваз кичә ал­ган кыз балага ышанып буласын сизгәндер ана йөрәге.

Бүген Рәйсә өч яшьлек Кәримгә дә, тумыштан акылга җиңел абыйсы Рә­дифкә дә опекун, коррекцион мәк­тәптә укыган энесе Рәдискә “күз-колак”, алты айлык улы Әмиргә әни, өлкән яшьтәге туганнары Гадил абыйга үз түреннән урын биргән мәр­хә­мәтле җан да. Зур гаиләнең тоткасы да, терәге дә ул. Тормыш инде аны үз сикәлтә­лә­рендә сыный-сыный чарлады, зарланмаска, уфтан­мас­ка өйрәтте. “Шөкер”дән баш­ка сүз әйтми Рәйсә.

Соңгы баруымда да ул мине: “Безне яңа өйле итәргә җыеналар бит әле, – дип сөе­неп каршы алды. – Мин бө­тен документларны гына тәр­типләп бирдем, барысы артыннан авыл советы җи­тәкчесе, элекке укытучым Рафил абый Җәләев йөри…”

Бирсен Ходай. Бәлки яңа нигездә бөтенләй башкача – матур, бәхетле яңа тормыш башларга насыйп булыр. Алар бу бәхеткә бик лаек. Шуңа да яңа өй дигәннәре хыял гына булып калмасын иде.

Запись Тормыш олысын да, кечесен дә сыный [иң авыр сынауларга дучар булган дүрт сабый язмышы] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Әни шулай уята иде»,—дигәне бар абыйсының. Таһир әнисенең иркәләгәнен хәтерләми. Кулының ниндилеген дә бел­ми. Әниләре аларны Таһир кечкенә чакта ук ташлап киткән. Аракы белән дуслаш­кан да, өйдән чыгып киткән. Моны башы­на һич сыйдыра алмый ул. Исерек әтиләрне күргәне бар, эчкече әниләр нинди була? Белми.

Кайчак күрше апалар малайны кочак­лап алалар да, туп-туп итеп сөяләр: «Ана назы күрмисең шул син, бала, бәхетең юк»—диләр. Андый чакта Таһирның күңелгә тия торган хушбуй исеннән тыны кысыла, кулларыннан тизрәк ычкыну ягын карый. Ачуы кабара, аларның кызгануын яратмый. Ничек инде бәхете булмасын? Аның әтисе бар, абыйсы бар. Эштән арып кайтып, караңгы чырай белән йөрсә дә, сумка тутырып тәмле ризыклар алып кай­та әтиләре. Йокларга яткач, өстенә юр­ганын ябып куя. Әтисенең куллары да абыйсыныкы шикелле кытыршы. Шулай да ул сыйпап алуга, оеп йокыга китә Таһир.

Абыйсының гына кайвакытны: «Әни­не төшемдә күрдем»—дип күңелсезләнеп йөргән чаклары була. «Бәлки кайтыр әле»—дип өметләнә. Нигә көтә аны абый­сы? Әнидән башка да яшәп була бит. Шу­ны аңламый мени?
Бүген нинди көн икәнлеген онытып җибәрдең ахры син,—дип дәште абыйсы. Ә, әйе шул. Таһир йокысыннан шунда ук айныды, сикереп торып, аннан-моннан гы­на урынын җыештырып куйды. Җәһәт кенә юынып керде. Ашамыйча чыгып китәргә дә әзер иде хәтта.

Беренче мәртәбә мәктәпкә барачак ул бүген. Бөтен кирәк-яракны кичтән үк әзерләп куйдылар. Әтисе, кулына тотып барасы чәчәк бәйләменә хәтле алып кереп бирде. «Үзем озата алмыйм, эш бит… Смена,—дип уфылдады—Иртәгә абыең илтер яме».

… Мәктәп ишек алдындагы тамашаны күреп шаккатты Таһир. Ул кеше, ул кеше! һәрберсе кочак-кочак чәчәк күтәргән, гөр килешәләр, көлешәләр.

Әнә, күрәсеңме теге матур апа­ны?—дип төртте абыйсы.— Шул була ин­де синең укытучың. Бик әйбәт апа ул, мине дә башта шул укытты… Кара, безнең әнигә охшаган бит ул. Бусын менә аңламады Таһир. Әнигә охшагач әйбәт була димени инде?

Теге апа да болар каршына килде. Ел­маеп исәнләште. Таһир аңа күзләрен тутырып-тутырып карап торды. Күңелен нигәдер моң басты.

Укытучы апа да бор­чылып: Авырмыйсыңдыр бит, кәефсез күренәсең?—дип сорады. Үзе җайлап кы­на Таһирның маңгаена кагылды, чәчләреннән сыйпады.

Куллары йомшак иде аның. Кайчан­дыр шундый йомшак кулларны да той­ганы бар икән бит Таһирның. Әллә нишләп керфек төпләре кызышты, рәхәтләнеп бер елап җибәрәсе килде. Та­магындагы төерне йота алмый азапланды. Укытучы апасы исә аның чәчләрен арала­ды да аралады…

Ләлә Сабирова

Запись “Әниләре аларны кечкенәдән үк ташлап киткән. Аракы белән дуслашкан ул…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Шул чак­та­гы бор­чу-хәс­рәт­тән сө­тем бе­теп, улым­ны да туй­ган­чы име­зә ал­мый кал­дым. Кыз ба­ла тәр­би­я­лә­вем­не төш­лә­рем­дә кү­реп уя­на идем. Ирем бе­лән әле өй­лә­неш­кән­че үк, ур­так план­нар кор­ган­да, ул да гел кыз ба­ла те­лә­ве ту­рын­да әй­тә иде. Исем дә сай­лап куй­ган идек – Ай­сы­лу.

Улы­быз­га 10 яшь тул­ган­да, тәр­би­я­гә ба­ла алу ту­рын­да ирем бе­лән сөй­ләш­кән идек. Йө­ри тор­гач ва­кыт уз­ды, тә­ки тә­вәк­кәл­ләп, бө­тен ки­рәк­ле до­ку­мент­лар­ны ту­ты­рып, ике ел элек опе­ка бү­лек­чә­се­нә ил­теп бир­дек. Ба­ла­ны тәр­би­я­гә алу шун­дый озак ва­кыт та­ләп итә тор­ган эш дип кем уй­ла­ган?!. Ин­тер­нет­та да, те­ле­ви­зор­да­гы кай­бер тап­шы­ру­лар­да да яти­мә ба­ла­лар тәкъ­дим итү­ләр күп бит. Чын­лык­та, алай җи­ңел ге­нә эш­лән­ми икән шул. Ме­нә ике ел уз­гач, ин­де өмет өзел­гәч, без­гә опе­ка бү­ле­ген­нән шал­ты­ра­тып: «Ки­ле­гез, кү­ре­гез, хәл ите­гез!» – ди­гән­нә­рен ишет­кәч, үзем­не ка­я ку­яр­га бел­мә­дем. Бер як­тан, сө­е­неч­тән си­ке­реп йө­ри­се ки­лә, икен­че як­тан, кур­кы­та да. Ниш­ләр­гә бел­ми­чә, әр­ле-бир­ле йө­ри баш­лый­сың.

Опе­ка бү­ле­ген­дә без­нең ке­бек ба­ла алыр­га те­ләү­че ата-ана­лар­га дә­рес­ләр уз­дыр­ган­нар иде. Шун­да сөй­лә­де­ләр: имеш, ба­ла­ны тәр­би­я­гә алыр­га те­ләү­че ата-ана­лар ике төр­кем­гә ае­ры­ла икән. Бе­рен­че­се: «Ба­ла ул то­вар тү­гел, аның чә­че, күз тө­се, ма­тур­лы­гы мө­һим тү­гел», – ди­сә; икен­че төр­кем: «Ба­ла­га кү­ңе­лең ятар­га ти­еш, югый­сә, алыр­га кил­гән­дә үк бе­рәр җи­ре оша­мый кал­са, ул гел ачу­ың­ны ки­те­реп то­ра­чак», – ди икән. Хәт­та, әнә шул, алыр­га кил­гән­дә үк оша­мый кал­ган җи­рен сә­бәп итеп, ба­ла­ны ки­ре кай­та­ру­чы­лар да бар, ди. Шу­ңа кү­рә мин ал­дан ук бик бор­чыл­дым. Оч­ра­шу ни­чек узар: ошар­мы, юк­мы, кү­ңе­лем ятар­мы?..

Ба­ла яны­на кер­гәч тә елап җи­бә­рә яз­дым. Күз­лә­рем яшь­лән­де. Кур­чак ке­бек ма­тур, сау-сә­ла­мәт ба­ла­ны ни­чек­ләр ге­нә кал­ды­рып кит­те икән бу ана? Аны кул­ла­ры­ма алып ярат­кан­да күз яшем­не ты­я ал­ма­дым, ул ин­де ми­не­ке иде. Бер ай­лык кыз­чык, әй­тер­сең, үз әни­сен күр­гән­дәй ку­ан­ды, хәт­та ел­ма­еп җи­бәр­гән­дәй то­ел­ды. Шәф­кать ту­таш­ла­ры да аның ми­ңа ох­шап то­ру­ын әйт­те. Кы­зым­ны бү­ген үк алып кай­тып ки­тә­сем кил­де! Тик иң тиз ди­гә­нем дә әле ике көн­нән ге­нә мөм­кин икән. Шу­лай итеп, өч-дүрт көн эчен­дә без­нең га­и­лә тор­мы­шы та­мыр­дан үз­гәр­де: дү­шәм­бе ба­рып күр­дек – пән­җе­шәм­бе ин­де алып кай­та­сы иде. Ике көн бу­е ирем бе­лән ки­бет­ләр бу­ен­ча чап­тык, кы­зы­быз­га ки­рәк бу­ла­чак бө­тен әй­бер­ләр­не ал­дык. Аны өй­гә алып кайт­кан көн ирем бе­лән өй­лә­неш­кән көн­гә ту­ры кил­де. Шул көн­не үк аңа исем дә куш­тыр­дык.

Аңа ка­рап то­рам һәм әле дә ыша­нып бе­тә ал­мыйм: бер ат­на элек ке­нә без аның дөнь­я­да бар­лы­гын да бел­ми идек, ә бү­ген ул, йор­ты­быз­ны нур­га кү­меп, бүл­мә ур­та­сын­да ята. Ка­рап ту­я ал­мый­быз. Әти­се дә янын­да ча­бып кы­на йө­ри. Мин аның бу­е, авыр­лы­гы ту­рын­да со­ра­ма­ган да бул­ган­мын, бү­ген ме­нә кар­та­дан укы­дым. Ул шун­дый бә­лә­кәй – 44 сан­ти­метр гы­на.

Хә­зер без­нең дә кы­зы­быз – Ай­сы­лу­ы­быз бар. Бу шат­лык­ны бар га­ләм­гә кыч­кы­ра­сым ки­лә! Мин та­гын бер тап­кыр әни бул­дым һәм эчем­дә­ге ку­а­ныч­ны бер­ни­чек тә сөй­ләп, аң­ла­тып бе­те­рә ал­мыйм. Хы­ял­лар чын­га аша ул, ыша­ныр­га гы­на ки­рәк!

“Сираҗи сүзе” газетасы

Запись Курчак кебек матур, сәламәт баланы ничек калдырып китте икән бу ана? [булган хәл] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..