Архивы май - Tatar Today - татар яңалыклары.

1 майдан безне нинди үзгәрешләр көтә?

Лейла — Wed, 29 Apr 2020 06:10:30 +0000

Бәйрәм яллары күп булган, күптән көтелгән май аена якынлашабыз. Быелгы язның соңгы ае безгә нинди яңалыклар әзерләгән соң?

Мәктәптә туклану мониторингы
Россия төбәкләрендә гомуми белем бирү учреждениеләрендә туклану сыйфатына мониторинг башлана. Мониторинг кысаларында ата-аналар мәктәпләргә йөри һәм балаларны ничек һәм нәрсә ашатуларын тикшерә. Аннары анкеталау үткәрелә, ул мәктәп туклануының сыйфатына бәйсез бәя бирергә һәм аны камилләштерү буенча, шул исәптән рационны да, тәкъдимнәр әзерләргә ярдәм итәчәк.

Пенсиягә социаль өстәмәләр яңадан исәпләнелә. Эшләмәүче аз керемле пенсионерларның пенсиясен кәгазьдә генә түгел, бәлки чынбарлыкта арттыру өчен кирәк бу. Язның соңгы аенда башта аларның пенсиясе (барлык түләүләр белән бергә) яшәү минимумы күләменә җиткереләчәк. Шуннан соң өстәмә индексация ясалачак. Хакимияттә утыручылар планы буенча, социаль түләүләрне яңадан исәпләү узгандагы көн датасы белән, ягъни 2020 елдан башлап автомат рәвештә хәл ителәчәк. Россия Пенсия фонды мәгълүматларына караганда, Россиядә яшәүче якынча 6,5 миллион кеше пенсия артуны сизәчәк.

Бөек Ватан сугышы ветераннарының пенсиясе 15-20 процентка арта. Хәрәкәттәге совет армиясендә хезмәт иткән кешеләр моңа исәп тота ала. Шулай ук разведчикларның, “подполье”да сугышучылар һәм “Ленинградны саклаган өчен” медаленә ия булучыларның да пенсия күләме үзгәрә. Аларның пенсиясе уртача 9,5 мең сумга артачак.

Хәзер дәүләттән билгеләнгән барлык түләүләр бердәм түләү системасына – “Мир” карталарына күчереләчәк. Бу түләүләр – эшсезлек буенча, балалар өчен пособиеләр һ.б. Яңа системага тулысынча күчү июль башларында төгәлләнәчәк.

Паллиатив ярдәм алу мөмкинлеге арта. Әлеге дәүләт ярдәме дәвалап булмый торган каты чирләрдән интегүчеләрнең бу якты дөньядагы санаулы көннәрен ничек тә җиңелрәк уздыру өчен кирәкле чараларны күздә тота. Мондый ярдәм алу өчен моңарчы яшәп килгән бюрократик киртәләр юкка чыгарыла. Хәзер медицина ярдәмен сорап мөрәҗәгать итүнең 7 нче көндә үк (элек – 30нчы көндә) дарулар биреләчәк. Гомумән, каты чирләрдән интегүче сырхауларның авыртуын басу өчен кирәкле наркотик һәм психотроп препаратлар алу җиңеләячәк.

Чыганак: РИА-Новости

Запись 1 майдан безне нинди үзгәрешләр көтә? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Май бәйрәмнәрендә ничә көн ял көтә?

Лейла — Thu, 23 Apr 2020 07:41:22 +0000

Гомумән алганда, Айның беренче яртысына 8 ял көне туры килә.

Запись Май бәйрәмнәрендә ничә көн ял көтә? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

1-3 май җәй кебек, 7-9ы яңгырлы, салкын була диме? [һава торышы]

Габдулла Тукай — Tue, 02 May 2017 08:13:30 +0000

Татарстан Гидрометеорология һәм әйләнә-тирә мохитне күзәтү идарәсе мәгълүматларына караганда, бүген республикада алмашынучан болытлы һава торышы саклана. Көндез Татарстан районнарында һәм аның башкаласы Казанда көньяк-көнчыгыштан искән җилнең көчәю ихтималы бар. Көчәйгән вакытта җил секундына 15-16 метрга җитәчәк, ди синоптиклар.

2 майда республикада явым-төшем көтелми. Көндезге һава температурасы +22..+27 градуска кадәр күтәрелә. Казанда да явымсыз көн көтелә. Һава температурасы +23..+25 градус булачак.

8-9 майларда болытлы, яңгырлы көн, һава температурасы төнлә 3, көндез 10 градус җылы булачак дип көтелә.

Запись 1-3 май җәй кебек, 7-9ы яңгырлы, салкын була диме? [һава торышы] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бакчачы Нияз Сабирҗанов мул уңышлы бәрәңге сортларын тапкан [киңәш]

Габдулла Тукай — Tue, 02 May 2017 07:41:00 +0000

Быел нинди бәрәңге утыртырга уйлыйсыз? Яңарак сортны сынап карыйсыгыз килмиме? “Интертат.ру” электрон газетасы һәвәскәр бакчачы Нияз Сабирҗановның мул уңыш бирә торган бәрәңге сортлары турындагы язмасын тәкъдим итә. Нияз, яшь кенә булса да, Әтнә районы Олы Мәңгәр авылында бик оста бакчачы буларак танылган.

Олы Мәңгәрдә ел саен бәрәңгенең унга якын сортын утыртабыз. Шулар арасыннан бары өчесен генә орлыкка алып калабыз. Без мәктәптә укыганда күмәк хуҗалык басуларына “Невский” сортын утырталар иде. Хәзер бу сорт искерде инде. Аннан да сыйфатлырак һәм зуррак уңыш бирә торган сортлардан хәзерге вакытта “Удача” сортын саныйбыз. Ул корылыкка да чыдам, колорадо корты да аны бик яратмый. Алай гынамы соң, яфрагы бик куе булганлыктан, чүп үләннәренә дә басарга ирек бирми. Чыгышы яхшы, бәрәңгеләрнең тышы – сары, эче – ак. Чәчәге дә ап-ак.

2016 нчы елның 17 нче июлендә (моннан тугыз ай элек!) төшерелгән бу фотода ак чәчәк атканнары – “Удача” сорты. Ул бик иртә өлгерешле сорт түгел. Моны казып караган булсак, тавык йомыркасы зурлыгындагы бәрәңгеләр чыккан булыр иде. Нинди туфракта да үсә ала. Безнең климат өчен менә дигән!

Шул ук көнне, якшәмбе ялына кайткач, иртә өлгерешле бәрәңгене ашарга алдык. Ул чакта аны Колхоз базарында 30-35 сумга саталар иде. Бу сортны табуы читен түгел, аны ел әйләнәсе яңа бәрәңге дип супермаркетларда да саталар. Ул – “Гала” сорты. Шәхсән үземә тәме бик ошап бетми, чөнки ярмаланмый, боламыкка бармый, суынгач ката. Иртә өлгерешле булгангамы, бер гектардан бары 20-30 тонна гына уңыш алып була, диләр.

Өстәге фотода кызыл-шәмәхә чәчәк аткан бәрәңгенең сорты нинди дип сораучылар да табылыр. Анысы – Голландиядә уйлап табылган, “Рокко” дип атала.

Укучыларга аз гына мотивация өчен. Биш айда 500 мең сум, ягъни аена йөзәр мең сум акча эшләп аласыгыз киләме? Шушы бәрәңге сортын алып бер гектар җиргә утыртыгыз. Бер гектардан 50-60 тонна уңыш алып, килосын 9-11 сумга сатсагыз, бер машина алырлык акчаны биш айда эшләп тә алырсыз. Олы Мәңгәрдәге бакчабызда аның уңышы гектарга күчереп исәпләгәндә, шул чама булды. Бер квадрат метр – бер якка бер метр, икенче якка бер метр – шул җирдән чыккан бәрәңгене бер чиләккә салыгыз да, үлчәгез: 5 кило булса – гектардан 50 тонна дигән сүз, чөнки бер квадрат метр ул – гектарның ун меңнән бер өлеше; шулай булгач, бишне ун меңгә тапкырлыйбыз, уңыш 50000 кг килеп чыга. Алай гынамы соң, бездә бер төптән чыккан ике бәрәңгенең авырлыгы бер кило да җиде йөз грамм булды. Уртакулны, вакларны, киселгәннәрне басуда калдырып, бер төптән ике-өч кенә бәрәңге чүпләп чыксагыз – ике йөз мең сум акча кесәгездә дигән сүз инде.

Сортларның барысы да яхшы. Элита, суперэлита булса бигрәк тә. Әгәр быел орлыклык бәрәңге яисә сорт сайлап алмагансыз икән – бүген үк өй яныгыздагы супермаркетка йөгерегез. Аларда ел буе нинди генә бәрәңгеләр сатылмый: “Ароза”, “Ред скарлет”, “Импала”… Исемнәре бик күп, мин бер тапкыр “Монте Карло” дигәнен дә очраттым! Ниндиенә генә юлыксагыз да, шуларның өч литрлы банкага сыйганнарын тәрәзә төбенә яисә кояш нурлары төшә торган җиргә куегыз. Бәрәңге яшел күз төртсен, борынласын өчен! Болай эшләгәндә, уңышны тагын да тизрәк алачаксыз! Зурларын ярып утыртырга була. Бары бер кагыйдә: утыртыр алдыннан башта агуларга, аннары ярырга. Гадәттә, “Престиж” дигән пестицидны файдаланалар. Аны берүк базардан ала күрмәгез (су кушып саталар). Бер литр агуны бер чиләк (10 л) суга кушабыз һәм орлыклык бәрәңгегә бөркибез. Шушы бер чиләк бер тонна орлыклык бәрәңгене эшкәртергә җитә. Бер тонна орлык исә бер гектарлы басуның өчтән беренә чәчәргә җитәргә тиеш. Әгәр бакчагызда бәрәңгенең үзен тишкәли торган корт бар икән, дозаны аз гына арттырасы була. Бәрәңге тишкәләнү, гадәттә, күпьеллык үлән үскән җиргә утыртканда күзәтелә. Бездә, әлхәмдүлилләһ, бер корт та булмады. Колорадоныкы берән-сәрән генә күренгәләде, ләкин яфракка тимәде (фотодан күренә).

Борынлату өчен апрель уртасында бәрәңгеләрне Олы Мәңгәрдә менә шулай итеп банкага салып куйдык. Фотода: “Сантэ” сорты.

Нияз САБИРҖАНОВ

Запись Бакчачы Нияз Сабирҗанов мул уңышлы бәрәңге сортларын тапкан [киңәш] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Кышкы яллар җитмәгәннәргә, май бәйрәмнәрен арттырганнар [шатлык]

Гузель — Tue, 25 Apr 2017 12:27:07 +0000

Май аенда татарстанлылар өстәмә 3 көн ял итәчәкләр. //Tatar Today//

Шулай итеп, Яз һәм хезмәт бәйрәме – 1 май һәм 9 май Җиңү көне рәсми ял көннәре булып санала. Моннан кала, Россия Хөкүмәте карары буенча 7 гыйнвар ялы 8 май дүшәмбесенә күчерелә.
Димәк, Татарстан халкы 29, 30 апрель һәм 1, 6, 7, 8, 9 май көннәрендә ял итәчәк.

Запись Кышкы яллар җитмәгәннәргә, май бәйрәмнәрен арттырганнар [шатлык] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Кол Шәриф мәчете архитекторы, Зифа Кадыйрова, Булат Бәйрәмов май бәйрәмнәрен планлаштыра [сораштыру]

Гузель — Sun, 23 Apr 2017 09:49:21 +0000

Апрель азагында кар яуса да, салкын булса да, вакытны кичектереп булмый. Май бәйрәмнәре якынлаша. Халык синоптиклары да көннәрнең җылынуын әйтә. Аларның фаразлары Аллаһ Тәгаләнең теләге белән туры килсә, Май бәйрәмнәрендә кемдер тирә-як каралтысын рәткә китерәчәк, бакчасында казыначак, табигатькә чыгып, шашлык пешерәчәк. Статистика мәгълүматларына караганда, Россиялеләрнең күпчелеге Май бәйрәмнәрен авылда, бакчада уздырырга күнеккән. Ә сез ниләр эшләргә планлаштырасыз? //Ватаным Татарстан//

Айвар САТТАРОВ, архитектор, Кол Шәриф мәчете авторы:

– Бүген салкын, әмма ялларда җылытыр дип өметләнәбез. Мин дә, хатыным да җир эшен яратабыз. Менә тәрәзә төбем төрле үсентеләр белән тулган. Хатын утыртты, мин – су сибүче. Дөрес сипмисең дип эләккәли үземә. Бакчабызда төрле яшелчә утыртабыз, җиләк-җимеш күп. Иртән бакчага чыгып китәбез, кайчак ашарга да онытып, шунда казынып йөрибез. Бәрәңге утыртмыйбыз, аны гомер буена эшкәртеп туйган! Бакчада үлән утыртам, газон чалгысы белән аны матурлау – яраткан шөгыльләремнең берсе. Хатын, чәчәкләрнең төрлесен утыртып, бакчаны оҗмахка әйләндерә. Шәһәргә кайтмыйча ятар идек, әмма әти өлкән яшьтә, аны ялгызын калдырырга куркабыз.

Булат БӘЙРӘМОВ, “Татар радиосы” ди-джее:

– Элегрәк авылга чаба идек, концертлар күп оештырыла, шунда катнаша идек. Быел артык активлык кирәкми дигән, фикергә килдек. Ике ел элек бакча алдык, көннәр җылытса, түтәлләр ясап, яшелчә утыртырбыз, дип уйлыйм. Кыяр, помидор утыртабыз. Үзебез үстергән кишер, чөгендерне ел дәвамында диярлек ашадык, яңа гына бетте. Май бәйрәмнәрендә ял итәргә ычкынасы иде, әмма кая барасыбызны сорамагыз да, әйтмим дә. Йөреп кайткач, шалтыратырсыз.

Зифа КАДЫЙРОВА, язучы:

– Май бәйрәмнәренә укучыларым белән очрашулар планлаштырылган. Туган ягыма кайтам. Башкортстанның Учалы шәһәрендә музей эшли, шунда якташлар, китап сөючеләр белән аралашу кичәсе оештырылачак. Букөннәрдә шуңа әзерләнәм, шул вакыйганы көтәм. Туган авылым Ахунда әнинең апалары, сеңелләре яши, туганнарым күп. Бер-беребезне сагындык. Ара ерак, еш кайтып булмый. Май ялларында балалар янымда булачак, алар бакчада эшләргә ярдәм итәр дип уйлыйм. Мин шәһәрдә инде күптән яшәмим, ирем белән бакча шунда яшәдек, аны җирләгәч тә шушында калдым. Балалар җыела торган нигез булсын дип телим.

Камияр БАЙТИМЕРОВ, Татарстан фермерлар һәм крестьян хуҗалыклары ассоциациясе рәисе:

– Ел да Май бәйрәмнәрендә Бөгелмәгә кайтам. Анда минем фермер хуҗалыгым бар. Кайттым исә, басуга чыгып китәм, сөрелгән җир исен яратам, андагы саф һаваны сулау – үзе бер ләззәт. Фермерлар белән очрашам, басулар буш ятмыймы, кемдә нинди проблема бар – шуларны белешәм. Кыр эшләрендә катнашам. Андагы хуҗалык белән кияү идарә итә. Узган елларда чөгендер, карабодай утырткан идек. Солы, арпа, бодай да чәчәбез. Быел да үзенчәлекле планнар, әмма алдан әйтмим. Татарда “алдан кычкырган күкенең башы авырта” дигән әйтем бар, шуңардан куркам.

Запись Кол Шәриф мәчете архитекторы, Зифа Кадыйрова, Булат Бәйрәмов май бәйрәмнәрен планлаштыра [сораштыру] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Майда ничә көн ял итәсебез билгеле

Редактор1 editor1 — Sun, 09 Apr 2017 06:00:14 +0000

Май аенда татарстанлылар өстәмә 3 көн ял итәчәкләр. //Tatar today//

Шулай итеп, Яз һәм хезмәт бәйрәме – 1май һәм 9 май Җиңү көне рәсми ял көннәре булып санала. Моннан кала, Россия Хөкүмәте карары буенча 7 гыйнвар ялы 8 май дүшәмбесенә күчерелә.
Димәк, Татарстан халкы 29, 30 апрель һәм 1, 6, 7, 8, 9 май көннәрендә ял итәчәк.

Фото cauldronsandcupcakes.com

Запись Майда ничә көн ял итәсебез билгеле впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..