Архивы тормышгазабы - Tatar Today - татар яңалыклары.

“Карынымдагы сабый җәрәхәт алып өлгергән… Башта хәтта сулый да алмады”

Гузель — Fri, 21 Apr 2017 17:54:18 +0000

Бөгелмә шәһәрендә яшәүче 10 айлык Әминә Зәйнуллинага ярдәм кирәк. “Өч балабыз бар. Олы кызыма – 16, улыма – 10 яшь. Өченче баламны бик тә табасым килде. Тагын бер бала үстерү бәхете насыйп булды миңа. Авырлы вакытым җиңел узды. Бер җирем дә авыртмады, хәтта бала көткәнемне дә оныта идем”, – дип сөйли Әминәнең әнисе Галия. //Ватаным Татарстан//

Әмма авырлыклар кичерергә дә насыйп булган икән аңа. Табам дигәндә генә тулгагы бетә. “Миңа система куярга тиеш булганнар. Акушер янәшәмдә булса да, табиб рөхсәтеннән башка моны эшләмәде. Ул арада карынымдагы сабый җәрәхәт алып өлгергән. Башта хәтта сулый да алмады. Йөрәге ярдәм күрсәткәч кенә эшләп китте”, – ди Галия.

Әминәне үлемнән коткарып калсалар да, ул бер кочак авыру белән дөньяга килә. Муенына зыян килгән, аяк-куллары имгәнә. “Кызыбыз әле дә башын тота алмый. Туганда имгәнгәнен белсәк тә, тагын ниндидер авыруы бардыр дип уйлап та карамадык. Баксаң, карынымда вакытта баланың баш миендәге кайбер күзәнәкләре үлгән икән. Невропатологка күренергә баргач, Әминәдә ДЦП диагнозы барлыгын әйттеләр. Шул көннән бирле мин аны кая гына йөртмәдем. Казанга да күрше авылга барган шикелле генә йөри башладык. Кызыма күп кенә дарулар килешмәде. Ашказаны авыртып та тилмерде. Авырганда бик нык ябыкты. Инвадидлык кәгазе булмагач, күп кенә җирләрдә дәвалана алмый идек”, – ди Галия.

Әминәнең авыру икәнен озак раслатырга туры килә. Галиянең кермәгән ишеге калмый. Әмма ул барыбер теләгәненә ирешә. Инвалидлык артыннан йөрмәс иде дә бит, дәваланырга кирәк. Төгәл диагнозлары булмаганда, бернинди тернәкләндерү үзәкләре дә кечкенә баланы дәваларга алынмый икән. Бар документларны әзерләп бетергәч, Галия Кытайда урнашкан бер клиника белән элемтәгә керә. Хәтта баласын андагы белгечләргә күрсәтә. Алар исә Әминәнең терелүенә өмет бирәләр. Галия үзе дә биредә дәваланганнан соң баласында үзгәрешләр күрә. Сабый утырырга өйрәнгән.

– Табиблар да, ДЦПлы балаларны вакытында дәваларга кирәк, диләр бит. Буыннары катмаган вакытта күнегүләр эшләү дә нәтиҗәсен бирә. Көтеп алган баламның савыгуын бик телим. Әмма кызым авыргач, гаиләдә бары тик ирем генә эшли. Бар тапкан акчасы тормыш итәргә китә. Гаиләбез дә ишле бит. Әле өстәвенә Әминәгә һәрдаим дарулар алырга кирәк. Дөрес, якыннарыбыз, дусларыбыз, туганнарыбыз ярдәменнән ташламый. Тик дәвалана башлагач, бу акчалар тиз бетә. Шуңа да газета укучылардан ярдәм сорарга булдык, – ди Галия.

Андыйлар өчен исәп-хисап реквизитлары:

КАРТА ХОУМ КРЕДИТ:
4454 3441 1004 5254
КАРТА СБ: 4276 8801 0938 4036
КИВИ КОШЕЛЕК: +79172307771
БИЛАЙН: 89061171077
МТС: +79172307771

Запись “Карынымдагы сабый җәрәхәт алып өлгергән… Башта хәтта сулый да алмады” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Беткәнмени ятим бала», – диярсез. Киңәшне бирү генә җиңел икән шул…»

Редактор1 editor1 — Sat, 08 Apr 2017 18:49:02 +0000

«Иң зур бәхет – ана булу», «Көчле мәхәббәттән матур балалар туа», «Бала – гаилә көзгесе», диләр. Бәхетем дә, дәвамчым да, мактанырлык «гаилә көзгем» дә юк… Бәлки инде көчле мәхәббәт дигәне дә сүрелеп киләдер… Күңелдә бары үпкә, көнләшү һәм… кечкенә генә өмет дигәне. //Шәһри Казан//

Ирем белән гаилә коруыма – 7 ел. 27дә генә кияүгә чыгуымны исәпләсәң, үз сабыен кулына алырга зарыккан хатынның яшен үзегез чамалагыз. Яшь бара, яшь арткан саен, балага мохтаҗлыгым да көчәя. Күңелдәге корт «соңга каласың, соңга калдың» дип, әрнегән ярага тозын каплап тондыра.

Ул нишләсен, аның эше шул. Аңа кушылып дус-туганнар, күрешкән саен: «Юкмы соң әле?» – дип, яра өстендәге тозны «шап» иттереп бастырып куя. Сораганда, мыскыл иткәндәй, елмайган да булалар әле. Тимәгез, кагылмагыз болай да кимсенгән хатынның «аксак аягына»! Әгәр булса, әгәр көтсә, курыкмагыз, белми калмассыз. Сабый бит ул, бәхет бит ул, аны яшереп буламы?!

Сыйныфташ кызларның берәү генә түгел, ә ике, өченче балалары бар инде. Бергә җыелгач та, нәрсә турында сөйләшкәнне беләсезме? Әлбәттә, балалар. Кем нинди подгузник кигезә, нәрсә ашата, ничек аларга акча җиткерә… Ә мин… Күземне идәнгә төбәп, үпкә катыш: «Раббым, мин алардан киммени? Язсаңчы миңа да ана булу бәхетен татырга!» – дип ялварам. Шуңа соңгы елларда иптәш кызлар белән очрашулар да кимеде. Дөресрәге, очрашулар була, ләкин миннән башка.

Авырлы танышларымның «кыз булсын иде, мәшәкате әз булыр» яисә «малай кирәк – нәсел дәвамчысы» дигәнрәк сүзләреннән дә эчемдә давыл улый. Шул максаттан, тузга язмаган ай календаре, кытай таблицалары, овуляция калькуляторы ярдәмендә балага узу көннәрен хисаплау да калмый.

Кызларым, эх йолдызларым! Булсын иде! Бары булсын иде! Малаймы, кызмы, кара чәчлеме, коңгырт күзлеме, таза гәүдәлеме, кыска буйлымы – бары булсын гына иде! Кем булса да барыбер түгелмени?! Ул бит синеке, тик синеке – нарасыең, йөрәк парәң, Аллаһ биргән мәхәббәт җимешең. Сәламәт булсын иде, дип телисе генә бит. Булган саен, нәфес дигәне арта шул. Ә булмаганнар айдан-айга, елдан-елга, минем кебек, хәбәр көтә…

Яшермим, көнләшәм мин сездән, балалылардан. Ак көнчелек белән янам. «Авырлы икән», «бәбиләгән» кебек хәбәрләр дә йөрәгемә энә булып кадала. Миннән күпкә кече кызларның әни булулары турында ишетсәм, үземне ниндидер «җитешеп» бетмәгән, кимчелекле хатын итеп хис итәм. Аннан бер почмакка посып, бөтен әрнүемне күз яшьләре аша чыгарам. Башкаларныкы кебек «мәшәкатьле» тормыш телим үземә. Өең җыештырылмаган, бала уенчыкларына хәтта аяк абына, арлы-бирле сабыйларың йөгерешә, чыр-чу тавыш, һәркайсының телендә «әни», «әнием», «әнкәй»… Минем өчен моннан да олы бәхет булмас иде, мөгаен.

Бу, чара эзләмичә, зарланып кына утыра, дип уйламагыз. Ирем белән бармаган табиб, өшкерүче әби-бабай, укылмаган дога, ясамаган анализ, массаж-процедура, кадамаган укол калмады. Әҗәткә баттык, ләкин барысын да кыю үттек. Ахырда, машинаны сатып, ЭКО да ясатырга булдык. Табибларның сүзләреннән канатландык, «була, әлбәттә, була» дип көттек, өметләндек. Ләкин язмаса язмый икән шул: беренчесе дә, икенчесе дә нәтиҗәсез. Бары күңел генә ымсынды, төшенкелекнең төбенә төште.

Берләрегез: «Оныт, җибәр», икенчеләрегез: «Беткәнмени ятим бала», – диярсез. Киңәшне бирү генә җиңел икән шул. Бөтен җаның, тәнең, йөрәгең «бала» диеп алҗыганда, оныту мөмкин микән? Әле бит өмет дигәнең дә һаман саен «чеметеп» куя. Иремне дә, үземне дә башка җәфаламас өчен, хәзер инде барысын да бер Аллаһка тапшырдык. Бирүче дә, алучы да бары Ул бит.

Хис-кичерешләремне чит кешегә түгел, әниемә дә сөйләгәнем юк. Хәтта ирем белән дә бу турыда сөйләшмим. Кирәкми! Кирәкми чөнки кызгану! Миңа аңлау да җитә. Мин бит сәламәт, мин акылда, мин бары чарасыз…

Запись «Беткәнмени ятим бала», – диярсез. Киңәшне бирү генә җиңел икән шул…» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Чит балаларны үзенекедәй үстергән ананы, әтиләре үлгәч, мәсхәрәләп авылдан кудылар…”

Редактор1 editor1 — Fri, 17 Mar 2017 07:05:31 +0000

Фәния апай – авылыбызның иң хөрмәтле кешеләренең берсе булгандыр, мөгаен. Фәния апайны олысы да, кечесе дә яратты һәм хөрмәт итте. Беренче ире бик иртә үлеп китеп, кечкенә генә малае белән калган булган ул. Шулай икесе белмим, күпме гомер иткәннәрдер, Фәния апаны авыл очындагы Хәлим абыйга димлиләр. //Безнең авыл гыйбрәте//

Хәлим абый да – тол ир. Әмма, Фәния ападан аермалы булрак, ул 3 бала белән калган кеше. Үзенеке өстенә тагын 3 балага әни булырга белмим, нинди көч этәрде икән аны? Үз малае әтисез, тегеләре әнисез үсмәсен дигәнме? Яшь гомерен ялгыз уздырасы килмәгәнме? Хәзер анык кына әйтүче дә юк. Әмма, минем уйлавымча, барысы да булгандыр инде ул.

Үзенең баласы өстенә берсеннән берсе кечкенә тагын 3 баланы канаты астытына сыйдырган ул. Безнең белән бергә үскән Хәйдәр, Алмаз һәм Фәридә өчесе дә аны ” әни” дип үстеләр. Үги әни булса да, алар Фәния апайдан кыек караш та күрмәделәр бугай. Йорттагы тынычлыкны саклавы Фәния апайга җиңел булмагандыр, билгеле. Чөнки үз балаңа акырып та җибәрәсең, сугып та җибәрәсең. Ә кешенекенә тиеп булмый. Тисә бөтен авыл беләчәк. Белсә, һичшиксез: ” үз балалары түгел бит.

Ник жәлләп торсын ул аларны?” диярләр иде. Әмма аның турында халык гел мактап, горурланып кына сөйләде. Хәлим абый да яхшы кеше, җиң сызганып эшли торганнардан булды. Бераз салгалап ала торган гадәте бар иде анысы. Әмма артык зыяны тимәгәндер аның. Кеше сөйләмәсен, бер бала да башкалардан ким – хур йөрмәсен дип Фәния апа гомер буе бил бөкте.

Эштән кайткач та тик яткандыр дип уйламыйм. Аның бәйләүгә оста икәнен бөтенебез белеп тордык. Кечкенә вакытта безнең әниләр кайтып: ” Фәнияне әйтәм әле. Карап та куя балаларын. Кибеттән дә ризыкны килолап түгел, коробкалап кына ала”, – дип сөйлиләр иде. Дөресен әйтергә кирәк, яшьләр арасында иң матур кием аларда булыр иде, мотоциклны да алар иң беренчеләрдән булып алдылар. Башта мәктәптә укытасы бар дип борчылсалар, соңыннан институтта укытасы, өйләндерәсе, кияүгә бирәсе бар дип борчылып яшәделәр алар. Аннары соң оныклар китте.

Аларны тагын да ныграк яраттылар. Фәния апайның үз малае армиягә киткән җиреннән кайтмады. Башта контракт буенча хезмәт итәргә калган, аннары өйләнгән икән, шунда эшкә урнашкан, диделәр. Ә шулай да Фәрит байтак еллар узгач баребер авылга кайтып төпләнде. Хатыны, ике баласы да бар иде. Кайту белән кыска гына вакытта ялт иткән йорт салып керделәр, әти – әниләреннән аерым яшәделәр. Калган 3 балалары да гаиләләе, кайсы атна саен, кайсы айга бер булса да олыгаеп барган Фәния апай һзм Хәлим абый янына хәл белергә кайттылар.

Яшьләре олы булса да, алар һаман күп итеп терлек тоттылар, Фәния апай күпләп оекбаш – бияләй сатыр иде, теләгән кешегә шәлләр дә бәйләде. Билгеле инде, бар да һаман шул балалар өчен булыр иде. Хәер, күпчелек ата – ана баласы өчен шулай кайгырып яши инде ул.

Хәлим абыйның кинәт кенә үлеп китүе шушы дус – тату яшәгән гаиләне чәлпәрәмә китерде. Кырыкларын да уздырырга өлгермәделәр, авыл буйлап Фәнияне куалар икән дигән шомлы сүзләр таралды. Элеккеге кеше законга әллә ни игътибарлы булмаган бит ул. Фәния апай белән Хәлим абый язылышмыйча гына торган икән. Аталары үлгәннән соң балалар йорт бүлешә башлаган.

Үзләрен карап, кеше итеп үстергән әниләрен бу йортта беркем дә түгеллеген бик тиз аңлап алганнар. Кыенсынмыйча куалар, дип әни безгә ялларга кайткан вакытта барсын да бәйнә бәйнә сөйли иде. Иң гыйбрәте шунда, бу йортка сыймагач, Фәния апай үз малае янына киткән. Ләкин анда да карт әнигә урын табылмаган. ” Кеше баласын миннән артык яраттың син”, дип өнне алса, киленнең карт кайнана белән бергә яшисе килмәгән.

Фәния апайның якын туганнары булмаган, күрәсең. Гомер буе яшәгән, шунда балаларын үстергән, көч куйган йортыннар мәсхәрәле рәвештә куылганнан соң, ул 4-5 еллар чамасы авылдашларында яшәде әле. Кайда гына яшәсә дә, урыны гел түрдә булды аның. Авыл халкы алдан ук: Фәнияне җәйгә мин алам, кышкылыкка миңа килер, дип бүлешеп куяр иде. Әмма олыгайган көнендә үз авылында төпләп яшәр урыны да булмаганны, билгеле инде, бик авыр кичергән ул. Ничек кенә хөрмәт итсәләр дә, үзен артык тойган. Бик зинһарлап сорагач, картлар йортына озатканнарын ишеттек.

Бу вакыйгаларга әллә никадәр еллар узса да онытырлык түгел. Чөнки чиксез гыйбрәтле. Чөнки барыбыз да балаларын мәрхәмәтле, безгә, ата – аналарына ярдәмче булсын дип үстерәбез, тырышабыз, борчылыбыз, авыр вакытларында иң беренче булып ярдәм кулы сузабыз. Дөрес тәрбия бирү белән артык иркәләп җибәрү, азындыру арасы кайда? Алтын урталыкны ничек табарга?

“Гыйбрәтханә” газетасыннан алынды

Запись “Чит балаларны үзенекедәй үстергән ананы, әтиләре үлгәч, мәсхәрәләп авылдан кудылар…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Урын өстендә яткан Нуриәхмәт абый елап: “Хатыным көчле булганга, без исән”

Редактор1 editor1 — Mon, 13 Mar 2017 17:48:54 +0000

Татарстанның Теләче районы Олы Мәтәскә авылында яшәүче Хәмидә апа Вәлиәхмәтова менә инде биш елдан бирле инсульт кичереп, аяксыз-кулсыз диярлек калган газизләрен карый. Аның ярдәменә бүген ире Нуриәхмәт абый һәм бертуган апасы Мәхтүмә апа мохтаҗ. //Интертат.ру//

Дөрес, үҗәтлеге, тырышлыгы аркасында инде ул ирен аякка бастырган. Нуриәхмәт абый авырлык белән генә булса да, тотынып йөри. Ә менә Мәхдүмә апа диван һәм коляскага кадакланган. Анда күчереп утыртыр өчен дә, хәтта яткан җирдән торгызу өчен дә Хәмидә апа кирәк.

Хәмидә апа тумышы белән Балык Бистәсе районының Биектау авылыннан. Авылда калудан курыккан кыз Казанга барып урнаша. Тик язмыштыр күрәсең, шушы авылга кунакка кайтып йөргәннән соң гомерлеккә килен дә булып кала.

– Бергә яши башлавыбызга 37 ел була инде, – ди ул. – Ике ул, бер кыз тәрбияләп үстердек. Алар барысы да тормышлы. Кайтып йөриләр. Өй сакчылары без өчебез хәзер: ирем, апа, мин.

Нуриәхмәт абый без килгәндә өй алдына тәмәке пыскытырга чыгып бара иде. Аны киендереп озату, каршы алу да хатыны өстендә. Чөнки сул кулы хәрәкәтсез асылынып торудан башканы белми. Ул кергәнче Хәмидә апа белән үткәннәргә кайтып килдек.

– Иремә 2012 елның 2 маенда инсульт булды. Язгы чәчү вакыты, кырда иде. Кинәт хәле начарайган да, тракторы белән ауган. Бәхеткә, трактор авуын берләшмә җитәкчесе күреп калган. Тиз арада трактор тәрәзәсен ватып, кабинадан алганнар. Башта Теләчегә, аннан Арчага илттеләр. Дөресен генә әйткәндә, исерек дип аны карамадылар да. Янәсе, исереккә ни булсын? Сынган җирләре юк микән дип тә әвәләделәр. Ә инсульт булгач, вакыт күп үтәргә тиеш түгел икән. Җитәкче килеп: “Ул исерек түгел, эчми ул абый”, – дигәч кенә игътибар булды үзенә.

Нуриәхмәт абый алдынгы тракторчы була. 42 ел стажы бар.

– Практикага кайткач, утырган идем тракторга. Шуннан бирле менә. Мин пенсиягә чыкканчы колхоз таралмасын дип борчыла идем. Миннән соң да калды, – ди үзе. Пенсиягә өч ел калгач, шушы хәл килеп чыга.

Аның сүзләрен хатыны күтәреп ала:

– Инсульт булганчы берничә көн алдан югары кан басымы белән кайтты инде ул. 160ка җитә иде. Язгы чәчү чоры. Иртәнге сәгать 3-4тә чыгып китә. Төнге 11-12дә кайта. Кан басымын үлчәп, дару каптырам. Һәр иртәне: “Төшке вакытта медпункта төш, укол кадат”, дип тукый идем. “Бу кызу эш өстендә нинди укол?” – дип кенә әйтә иде.

Бер ай буе хәрәкәтсез ята ир. Үҗәт хатыны шуннан соң аны бер шифаханәдән икенчесенә йөртә башлый.

– 8 баш мал бар иде ул вакытта. Күршеләргә калдырдык та, чыгып киттек. Алар булмаса, бу дәрәҗәгә ирешә дә алмас идек, – ди Хәмидә апа.

Күршеләр дигәннән, чыннан да алардан бик уңа Вәлиәхмәтовлар.

– Мин монда кияүгә килгәннең беренче көнендә үк күрше әби: “Кызым, син агач ботагыннан өзелеп төшкән ялгыз яфрак. Дөньяның яхшысыннан яман ягы күбрәк. Шундый вакытларда безгә кер, улым да, киленем дә бик әйбәтләр” , – диде. Ул әби дә, улы да мәрхүм инде. Шуның оныклары төп таянычыбыз. Каядыр барасы булсам, шул Әхвәтвәлиевларда бар өмет. Гөлнур исемле күршем дә бик әйбәт. Керәләр, икесен дә утыртып торалар, ашаталар, карыйлар.

– Шифаханәдән кайткач та, иремә ялкауланырга юл куймадым, – ди үҗәт ханым. – Идәнгә яткыра идем дә, гимнастика ясата идем. Ялкаулана, билгеле, теләми. Әмма үз сүземдә нык тордым. Әрли-әрли, елый-елый хәрәкәтләр ясата идем. Йөреп китәчәгенә өметләндем. Бер генә адым атласа да, “Атладың бит, бәгърем, тагын берне атла инде”, дип каршысында елап тора идем. “Миңа караганда син күбрәк сөенәсең”, – дия иде Нуриәхмәт абыең.

Шөкер, тырышлыклар бушка китмәгән. Бүген Нуриәхмәт абый әз генә булса да хәрәкәтләнә, уң кулына кашык тотып үзе ашый. Киенү-чишенү генә Хәмидә апа өстендә менә. Мунчага да үз аягы белән керә.

Ире белән килеп чыккан бәхетсезлектән соң, нәкъ бер ел узгач, бертуган апасына инсульт суга Хәмидә апаның.

– Моны да Ходайның бер сынавы дип кабул иттек, – ди ул. – Чистайда яшәде апа. Гомер буе тегүче булып эшләде. Бер ел элек җиңелчә генә инсульт бәргән иде инде. Анысыннан соң тернәкләнде. 2013 елда монысы менә. Бер ай Чистай хастаханәсендә ятты. Үз балалары юк апаның. Үги кызы Актанышка алып китмәкче иде. Мин исә, анда китсә, башка апаны күрә алмый дип, көне-төне еладым. Шул вакытта ирем: “Нәрсә елап ятасың, өй зур, алып кайт”, – диде. Рәхмәт аңа, ул каршы килгән булса, мин нишли алам? Апа янымда булгач, үземә дә бик рәхәт.

Бер елдан соң апасын да аякка бастыра Хәмидә апа. Җитәкләшеп, кочаклашып, зал буйлап йөри генә башлагач, Мәхтүмә апа егылып бот сөяген сындыра. Менә шуннан соң инде ул кеше ярдәменнән башка яткан җиреннән тора да алмый.

– Кайбер төндә унар тапкыр чакыра апа. Көне-көне белән икешәр тапкыр гына да торам. Сызлана, апаның бик сызлый аягы. Төне буе кизүдә мин шулай, – ди батыр ханым.

Якыннарын бер минут игътибарсыз калдырмыйча, дүрт-биш елдан бирле ике инвалид караса да, тормышыннан мең тапкыр шөкер итә ул. Ә бит үзеннән ике тапкыр авыррак апасын терәп куюлары, диваннан алып коляскага утыртулары ай-һай!

– Бисмиллаңны әйтәсең дә, Ходай үзе булыша, – ди ул. – Шушы тормыштан мең-мең шөкер. Икесе дә үз акылларында, үз аңнарында. Берсе гомер иткән ирем, икенчесе газиз апам. Моннан да катырак авыручылар бар, безнең хәлләр “отлично”.

Мунчага керүне дә үзләренчә көйләгән алар. Бая телгә алган күршеләре тәрәзәне кисеп, ишек ясаган да, ике арага идән түшәгән. Бик җайлы ди хәзер: өй ишегеннән чыгып, мунчаныкына керәсең. Хәмидә апа апасын мунчага коляска белән алып керә.

Бу өйдә үзенә күрә бер тормыш кайный: яшь тулы дүрт күз Хәмидә апага төбәлгән. Язмыш тарафыннан кыерсытылган бу икәүнең бар өмете, бар таянычы бөтерчек кебек кенә хатын.

– Хатынымның кадерен тагын да ныграк аңладым. Ул көчле булганга гына без исән, – дигәндә, Нуриәхмәт абый күз яшьләрен тыя алмады, сабыйларча рәхәтләнеп елады.

Чулпан ШАКИРОВА

Запись Урын өстендә яткан Нуриәхмәт абый елап: “Хатыным көчле булганга, без исән” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Ишекне ачуга ирем бер хатын белән маташып ята… дөньям челпәрәмә килде”

Редактор1 editor1 — Thu, 09 Mar 2017 11:39:35 +0000

“Кешегә мәхәббәт, ярату хисе бер тапкыр гына бирелә. Ә аннан калганы инде мәхәббәт түгел, ә болай, гомерне уздыру гына”, – дигән язмаларны газетадан укыйм да, шаккатам! Имеш, бер-береңә булган хисләрне саклап калу-калмау гашыйк кешеләрнең үзләреннән генә тора, дип язган була хыялыйлар. //Безнең авыл гыйбрәте//

Минемчә, гел алай түгел ул. Мәхәббәт күп төрле буладыр дип уйлыйм. Башта берсен үлеп яратасың, аннан икенчесенә гашыйк буласың. Тормыш үкенечле булмасын дисәң, кеше сүзенә карамаска, билгесез киләчәктән курыкмаска кирәк икән ул. Бу сүзләрне үземнең тормыштан чыгып әйтәм мин.

Ришат белән 2 ел ярым очрашып, нык яратышып өйләнешкән пар идек. Артымнан егетләр күп йөрде. Ул мине берәүгә дә бирмәде, бер адымга да калмыйча, күңелемне яулап алырга тырышты. Шуның белән мине үзенә каратты да. Хисләребез көчле булганын күреп торсалар да, ике яктан да әниләр безнең кушылуга башта каршы булдылар. Авылда шулай бит инде ул – һәрбер нәсел үзен башкалардан югары тоткан була, үзләреннән калган башкалары җыен вак-төяк.

Аныкылар мине тәнкыйтьләде, минекеләр Ришатны булдыксыз, гаилә тота алмас дип сөйләделәр. Шул сүзләр аркасында, белмим, ничә тапкыр үзебез тавышланышып, ничә тапкыр тагын дуслашканбыз икән? Ләкин без каршылыкка бирешмәдек, барыбер бергә булабыз, арага кеше сүзе кертмибез, хәтта әниләрнекен дә дидек. Ни дисәләр дә, туйга барып җиттек, гаилә кордык, яши башладык.

Туйдан соң, авылдан китеп район үзәгендә кеше фатирында акча түләп тора башладык. Мин бер шәхси эшмәкәрнең сәүдә оешмасында хисапчы булып эшли башладым. Ә Ришат, үзе әйткәнчә, укымаса да, беркайчан да эшсез тормады. Эшли белгән егетләр белән оешып шабашкага йөрделәр. Заказлары өзелеп тормады, чыннан да, гел эштә булдылар. Җәй җитсә, бура бурадылар, кышкылыкта йортларның эчке ягында эшләделәр.

Бер елдан улыбыз туды, шулай матур гына тормыш башланып китте дигәндә генә… Язмыштырмы, өйдә ике ел утырып, улыбызны балалар бакчасына биреп, яңадан эшли башлаган чор иде. Кайгы көтмәгәндә килде. Ял көннәрендә әниләргә бергәләп кунакка кайта идек, яки мин улым белән генә кайтып килә идем. Җомга китәм дә, якшәмбе киләм. Ә ул көнне өйгә никтер шимбә кич кайтырга булдым. Ачып керүгә ишек төбендә торган иремнең кроссовкасына, янында кечерәк бүтән кроссовкага күзем төште. Бигрәк бәләкәй кроссовка дип уйлап куйганымны хәтерлим.

Әле артыгын уйламыйм да бит, берәр иптәше белән ашарга кергәннәрдер, суыткычта ни бар иде соң әле анда дип искә төшерәм. Башта тыныч кына атлап аш бүлмәсенә кердем. Юк болар. Шуннан йокы бүлмәсенең ишеген ачып җибәрдем. Ирем бер хатын белән маташып ята! Иремнең хыянәтенә бер шаккатсам, сөяркәсенә карап икенче аптырадым, иремнең дустының хатыны иде ул! Мондый хәлдә төрле кеше үзен төрлечә тота. Кемдер сөяркәгә ташлана, чәчләреннән йолкый, чыраен тырмый. Икенче берәүләр исә сөяркә каршында ире белән талаша башлый. Минем икесенең берсе белән дә аңлашып утырыр хәл булмагандыр инде. Ул вакытта ниләр кичергәнемне аңлатып бетереп булмый. Икенче көнне үк, кеше сүзе дип тормадым, аерылышырга гариза язып чыктым.

Бик авыр булды инде. Үпкә белән бергә рәнҗүе дә, ачу килү дә – барысы бергә кайнады.
Шул көннән соң башка берәүгә дә борылып карый алмас кебек идем. Вакыт барысын да төзәтә икән. Ялгызлыкта бер ел да яшәмәдем дияргә була, Ленар белән таныштым. Бер дә өйләнмәгән кеше булса да, аерылышкан хатын, чит кеше баласы дип тә тормады. Икебезне берьюлы яратты, мин дә сизмәстән гашыйк булдым.

Миннән соң хыянәтче Ришат та дә озак йөрмәде. Районга кайткан бер хатынга йортка кергән диделәр. Ярар, бәхете шунда булсын инде. Юк, каргамыйм, нәрсәгә шул хайван өчен өстемә начар эш алыйм әле! Шунысы кызык, Ленар белән яши башлаганнан бирле Ришат булмаган да кебек.

Ришат күренеп йөрмәгәч, улыбыз да аны бик тиз онытты. Әйе, тормыш дәвам итә. Яңа ирем Ленар белән бергә яшәвебезгә менә инде 8 ел булды, уртак кызыбыз туды. Өрмәгән җиргә дә утыртмый, улым тулысынча диярлек аның карамагында. Бүгенгә мин аны бик яратам, ә инде алда ниләр буласын кем белгән, планнар корганым юк. Ничек бар, шулай яшәргә инде. Уйлыйм да, әле ярый шулай килеп чыккан, дип куям. Алдашып яшәп гомер уздырмадык, хыянәтне үземә күрергә язды. Аерылышканга гел үкенеп утырганым юк әле. Тормыш дәвам итә икән ул.

Кадереңне белмәгән кешегә табынырга кирәкми, барыбер үз бәхетең килеп чыга. Уртак балалар, көндәлек тормыш алып бару, бер-береңә хөрмәт – менә шунда ярату мәхәббәт яши. Иң кирәге әнә шул. Үзем әлләни өлкән яшьтә булмасам да, бүген мәхәббәт утларында йөрүче яшьләргә әйтәсем килә: бер-берегезне яратсагыз, ышансагыз, курыкмыйча өйләнешегез, кеше сүзенә карамагыз, калганын тормыш үзе көйли ул. Ни генә булмасын, тормыш безне үзе өйрәтә.

Ләйсән сөйләгәнне Алсу Сабирова язып алды.

Запись “Ишекне ачуга ирем бер хатын белән маташып ята… дөньям челпәрәмә килде” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

7 айлык көмәне белән үлгән ханымның ире: “Улыбыз җәннәткә алып керер Илсөярне…”

Редактор1 editor1 — Fri, 24 Feb 2017 12:18:16 +0000

Өлешемә тигән көмешем, үземә тиңне таптым дип канатланып кына йөргәндә, кинәт хыяллар чәлпәрәмә килсен әле. 18 февраль көнне генә бер кабергә ике газизен җирләгән Миңнулла Нәбиуллинның да күптән көткән бәхет канатлары шулай көтмәгәндә сына. Апрельдә улыбыз туар дип сөенеп йөргәндә, инде 7 айлык көмәне булган Илсөяр Фәләхованың гомере өзелә. //Интертат.ру//

29 яшьлек Илсөяр Фәләхова Питрәч районы үзәк хастаханәсенең хатын-кызлар консультациясендә даими күзәтү узып торган. Сәламәтлеге белән проблемалар килеп чыккач, аны йөклелегегең 7 ае тулыр-тулмас вакытта гинекология бүлегенә салалар. Төнлә Илсөярнең хәле кисәк начараеп китә. Реанимация чараларын вакытында үтәсәләр дә, табиблар аны коткарып кала алмый.

17 нче февральдә җан биргән Илсөярне 18 нче февраль көнне Балык Бистәсе районы Күгәрчен авылында, әтисе күмелгән зиратка алып кайтып җирлиләр.

Илсөяр белән Миңнулла әле 2016 елның 3 нче июнендә генә никах укыта. Балык Бистәсе районы Олы Көл (Кульга) авылы кызы шулай итеп Питрәч районы Татар Казысы (Отар-Дубровка) авылына күченә. Үзе генә түгел, беренче иреннән улы Илдар белән. Миңнулланың әти-әнисе Фәйзрахман абый, Минҗамал апа, сеңлесе, аның ире һәм баласы белән бер йортта яши башлый алар.

“Бәхетне сатып алып булмый”

Татар Казысы авыл җирлеге башкарма комитеты секретаре Гөлнур Шаһиева Нәбиуллиннар гаиләсен бик уңай бәяләде.

– Сигез балалы бик тырыш гаилә ул, менә дигән итеп тормыш итә иделәр. Ул Илсөярнең мөлаемлеге, иплелеге, җайлылыклары иде, бу җир кешесе булмагандыр, шуңа шулай килеп чыккандыр дип йөрим инде мин. Безнең авыл җирлеге хуҗалыкларында бишәр сыер тоталар бит. Пай җирләрен арендага алып, техникасын алып, үзләре чәчеп, игеп, сөтен сатып, шулай яшиләр. Алар да шундый бердәм, җир җимертеп эшли торган гаилә иде. Бәхет эше шул, сатып ала торган әйбер түгел, – дип көрсенеп куйды Гөлнур ханым.

“Шулкадәр яратып кабул иткән идек Илсөярне”

Илсөяр белән Миңнулланың табышып кавышу тарихын Минҗамал апа безгә үзе сөйләде.

– Гәҗиттәге танышу сәхифәсендә Миңнулланың номерын күреп, узган ел кыш шалтыраткан Илсөяр. Телефоннан берничә тапкыр сөйләшкәч, Миңнулла: “Матурмы икән, әни, барып кайтым әле”, – ди. Каршы килмәдек, аталары да 35 кә кадәр өйләнми йөргәч, “болай яши алмассың, танышу битләренә игъланнар биреп кара” дип әйтә торган иде. Клубка да чыкмады, оялчанрак булды шул. Аннары Миңнулла шунда Балык Бистәсенә баргалап та йөрде, Илсөярне бик ошатты. Баласы булуына да каршы төшмәдек. Үзеңә ошаса, өйлән, дидек.

Шулай итеп, әти-әни ризалыгы белән никах укыталар, Илсөяр бәбигә дә уза. 7 айга кадәр барысы да яхшы гына бара дигәндә, табиблар саклану өчен хастаханәгә ятарга куша.

– Бер атнага гына ятарга кушканнар иде, әле кичтән сөйләштек, иртәгә кайтам дигән иде, ә төнлә инде үлгән. Әле табиблар сәбәбен аңлатмады да, анализлар алып, экспертиза нәтиҗәләре бер айдан гына билгеле була диделәр. Төнлә бәдрәфтән чыкканда, егылган да авыз-борыныннан кан киткәнен генә беләбез.

Илсөярне шулкадәр яратып кабул иттек. Бик тату яшәдек, талашмадык. “Әни” дип кенә торды. Малае да әйбәт иде, “әби” дип эндәште. Яңа төшкән килен дип, Илсөяргә бер авыр эш тә эшләтмәдек. Эшләсә эшләде, эшләмәсә, эшлә дип әйтмәдек.

Илсөярнең хәле шулай кисәк начараюына үзләре дә аптырашта өйдәгеләр. Якынча мәгълүматларга караганда, әлеге ханым балачактан ук хроник нерв авыруыннан интеккән.

– Ниндидер чире булуы турында бер дә әйтмәде ул безгә. “Берәр төрле авыруың юкмы” дип Миңнулла да сорап караган булган. Мин үзем кодагыйдан сорагач, “башында бар иде әзрәк” диде кебек, – ди Минҗамал апа.

“Җайлы кеше иде ул…”

Хатынын һәм баласын югалтудан җәрәхәте әле бик тере булса да, Миңнулла да хис-кичерешләрен безнең белән бүлешергә үзендә көч тапты.

– Бик йомшак күңелле, ачык йөзле, сөйләшүчән иде Илсөяр. Үзе дә “Аллага шөкер, алучы булды”, – дип сөенеп йөри иде. Әни белән дә бик тату тордылар. Мин дә үземне аңлый торган кеше таптым дип куандым. Җайлы гына кеше иде ул. Үзем бик юаш, усаллыгым юк, миңа туры килә, дип сөенеп йөри идем. Әле узган елның 8 нче декабрендә генә туган көнен билгеләп үткән идек, 29 яшь тулды.

Авыл фельдшеры төнлә 3 тулганда шалтыратты безгә, шуннан бергә киттек. Без килгәндә, бөтен пакетларын әзерләп куйганнар иде инде. Аннан моргка алып киттеләр.

Анализлар яхшы дип кайта иде ул, әллә дөресен яшердеме, белмим. Өянәкләре дә булмады аның үзе. Хастаханәләргә яттым дип тә әйткәне булмады. Табибларны гаепләмим, әмма йөкле хатыннарга алар бик игътибарлы булырга, даими күзәтеп торырга тиештер дип уйлыйм. Кан басымын да гел тикшереп торырга кирәктер.

“Бер төшен сөйләде ул”

“Кайгы киләсен сизенәм дип тә әйтмәде, әмма бер төшен сөйләгән иде. Үзенең әтисе ягыннан әбисе йортында күргән. “Инде күптән гүр иясе булган әбинең көзгесен сөртеп, өйләрен җыештырып йөрдем, чип-чиста булып калды” дип төшен сөйләгәне хәтердә”, – ди Миңнулла Нәбиуллин.

Илсөярнең улы Илдар хәзер ятим. Миңнулла әйтүенчә, Илсөярнең беренче ире 2015 елда вафат булган. 2016 елның 28 нче октябрендә генә елын укыткан булганнар. Илдарга быел 8 нче майда 8 яшь тула. Шушы фаҗигагә кадәр ул Татар Казысы авылы балалар бакчасына йөргән. “Бер кулы зәгыйфьрәк тә, аннары монда ияләшеп бетсен әле, дип былтыр мәктәпкә бирмәгән дә идек. Быел кертербез дип уйлаган идек”, – ди Миңнулла.

Яңа әти буласыңмы?

Илдарны хәзер Балык Бистәсе Көл авылында яшәүче әбисе (Илсөярнең әнисе) алып киткән. “Опекунлык ясатырга дип сөйләшкәннәр иде бугай инде. Ничек булыр әле, белмим”, – ди Миңнулла. Шулай да, ул үги улы Илдар белән араны бөтенләй өзәргә җыенмый.

– Мине бер-ике күрүгә, “яңа әти буласыңмы” дип миңа шундук ияләшкән иде ул. Җәй көне каникулларда берәр атнага үзебезгә кунакка алып кайтырга исәп бар. Үзем дә барып йөриячәкмен, чөнки Илсөяр каберенә чардуганын да үзем куям, Алла боерса, – ди Миңнулла.

“Салават Илсөярне җәннәткә алып керер, Алла боерса”

7 айлык улларына Салават исеме кушып, әнисе янына, бер кабергә җирләгәннәр. “Илсөяр белән бергә уйлаган идек ул исемне, “матур исем” дип әни дә хуплаган иде дә, тик…” – ди Миңнулла, йөрәкне өтеп алырдай итеп.

– Миңа ачуланып китмәгәндер, шәт, бичара, кая кирәк алып бардым, бөтен сүзен тыңладым. Ул да миңа авыр сүзләр әйтмәде. Бер авыр эш эшләтмәдем, өйдә вак-төяк хуҗалык эшләрен генә караштыргалады. Әлегә төшкә кергәне юк, тик йөзе өндәге кебек күз алдында тора. Юганда баланың йөзенә дә карадым, шундый ачык булып хәтердә калды. Шул сабый җәннәткә алып керер Илсөярне, Алла боерса, ди Миңнулла, тавышы бераз көрәеп китеп.

Илсөяр чыннан да нык авырганмы, әллә башка сәбәпләре бармы – бу серне инде ул үзе белән алып китте. Хәзер Татарстан Сәламәтлек саклау министрлыгының әйдәп баручы акушеров-гинекологлары составында белгечләр комиссиясе әлеге очрак буенча тикшерү алып бара. Үлемнең төп сәбәбен суд-медицина экспертлары чыгарачак.

Запись 7 айлык көмәне белән үлгән ханымның ире: “Улыбыз җәннәткә алып керер Илсөярне…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Алтынчы баласы тугач, аның аяклары йөрүдән туктый. Ә табиблар аны өенә озаталар…”

Редактор1 editor1 — Sun, 19 Feb 2017 12:46:21 +0000

Алтынчы баласы тугач, аның аяклары йөрүдән туктый. Биш баласын өендә тапкан Фәүзия әбиемә табиблар бу юлы сырхауханәгә ятарга кушалар, алдан ук Малмыждагы бала тудыру йортына илтәләр. Бер атна үтүгә, әбием борчыла башлый. Бик озак ятты бит инде, өйдәге хәлләрне дә беләсе килә.

//Сөембикә//

Шундый уйлар белән ул кичке якта сырхауханәдән кача. Кышның үтә дә салкын көннәре була бу. Юлда авылга чи агач алып кайтучы “ДТ” тракторы очрый. Бик каты туңып кайтып керә әбием һәм шул төнне авырый башлый. Аны кире сырхауханәгә илтәләр. Иртән ир бала дөньяга килә. Сөенеч һәм фаҗига… Әбием аягына баса алмый. Ике ай дәвалыйлар, тик файдасы гына булмый. Бернинди дә нәтиҗә күренмәгәч, аны өенә озаталар. Сабыйны карарга-тәрбияләргә бабаем һәм өлкән балалары булыша. Әбием көн-төн Аллаһы Тәгаләдән сәламәтлек сорый.

…Сабантуйлар. Авыл халкы төркем-төркем булып бәйрәмгә ашыга. Әбием тормышына бәйрәм килер сәгатьләр дә ерак калмаган икән. Нәкъ менә шул көннәрдә, авыл кырыннан челтерәп агучы Изгеләр чишмәсенең суы зур могҗиза тудыра, әбиемнең ун ел хәрәкәтсез калган аяклары йөри башлый… Сабый бала кебек кабаттан йөрергә өйрәнә. Бер адым атлау аңа зур бәхет булып тоела.

Яңа туган һәр көнне ул түземсезлек белән көтеп ала. Урын өстендә ятканда да аның куллары тик тормый. Тәрәзәләргә челтәрләр, балаларына өс киемнәре бәйли. Аякка басу белән исә кечкенәдән хыялланып үскән теләгенә ирешә: тегү машинасы сатып ала. Аның шифалы куллары теккән киемнәр күпләрне җылыта. Бабам белән бергә алар тормыш дәверендә дүрт йорт җиткерәләр. Хәзер икесе дә авылның хөрмәтле кешеләре. Авылыбызда мәчет ачылганнан бирле, менә инде ун ел һәр көнне моңлы азан яңгырый. Аны Гарифулла бабай әйтә. Бервакытта да кешегә караңгы чырай күрсәтмәс, зарланмас алар.

Динебез кушканны үтәп, безгә киңәш-табыш биреп, мәгънәле сүзләре белән тәрбияләп гомер итәләр. Без аларны бик яратабыз, озак яшәүләрен телибез.

Финзия ГАЗИЗОВА.
Балтач районы, Смәел авылы.

Запись “Алтынчы баласы тугач, аның аяклары йөрүдән туктый. Ә табиблар аны өенә озаталар…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Әниләре аларны кечкенәдән үк ташлап киткән. Аракы белән дуслашкан ул…”

Редактор1 editor1 — Sat, 18 Feb 2017 18:21:21 +0000

Тәрәзә пәрдәсенең бер чите ачылып калган икән, шуннан кергән кояш яктысы иркәләп уятты Таһирны. Абыйсы торган инде. Аның кухня якта кыштырдап йөрүен, анда-санда савыт-саба шалтыратып куюын ул беркавым тын гына тыңлап ятты. Ниһаять, җай гына ишек ачылды. Таһир кабат күзләрен йомды, йоклаганга сабышты. Абыйсы, иелеп, энесенең маңгаена кагылды, чәчләреннән сыйпады. Куллары кытыршы, салкын иде. Шулай да Таһир абыйсының нәкъ менә шулай сак орынуын ярата, иркәләп каравын тоя, шуңардан гаҗәеп рәхәтлек сизә. //Сөембикә//

«Әни шулай уята иде»,—дигәне бар абыйсының. Таһир әнисенең иркәләгәнен хәтерләми. Кулының ниндилеген дә белми. Әниләре аларны Таһир кечкенә чакта ук ташлап киткән. Аракы белән дуслашкан да, өйдән чыгып киткән. Моны башына һич сыйдыра алмый ул. Исерек әтиләрне күргәне бар, эчкече әниләр нинди була? Белми.

Кайчак күрше апалар малайны кочаклап алалар да, туп-туп итеп сөяләр: «Ана назы күрмисең шул син, бала, бәхетең юк»—диләр. Андый чакта Таһирның күңелгә тия торган хушбуй исеннән тыны кысыла, кулларыннан тизрәк ычкыну ягын карый. Ачуы кабара, аларның кызгануын яратмый. Ничек инде бәхете булмасын? Аның әтисе бар, абыйсы бар. Эштән арып кайтып, караңгы чырай белән йөрсә дә, сумка тутырып тәмле ризыклар алып кайта әтиләре. Йокларга яткач, өстенә юрганын ябып куя. Әтисенең куллары да абыйсыныкы шикелле кытыршы. Шулай да ул сыйпап алуга, оеп йокыга китә Таһир.

Абыйсының гына кайвакытны: «Әнине төшемдә күрдем»—дип күңелсезләнеп йөргән чаклары була. «Бәлки кайтыр әле»—дип өметләнә. Нигә көтә аны абыйсы? Әнидән башка да яшәп була бит. Шуны аңламый мени?
Бүген нинди көн икәнлеген онытып җибәрдең ахры син,—дип дәште абыйсы. Ә, әйе шул. Таһир йокысыннан шунда ук айныды, сикереп торып, аннан-моннан гына урынын җыештырып куйды. Җәһәт кенә юынып керде. Ашамыйча чыгып китәргә дә әзер иде хәтта.

Беренче мәртәбә мәктәпкә барачак ул бүген. Бөтен кирәк-яракны кичтән үк әзерләп куйдылар. Әтисе, кулына тотып барасы чәчәк бәйләменә хәтле алып кереп бирде. «Үзем озата алмыйм, эш бит… Смена,—дип уфылдады—Иртәгә абыең илтер яме».

… Мәктәп ишек алдындагы тамашаны күреп шаккатты Таһир. Ул кеше, ул кеше! һәрберсе кочак-кочак чәчәк күтәргән, гөр килешәләр, көлешәләр.

Әнә, күрәсеңме теге матур апаны?—дип төртте абыйсы.— Шул була инде синең укытучың. Бик әйбәт апа ул, мине дә башта шул укытты… Кара, безнең әнигә охшаган бит ул. Бусын менә аңламады Таһир. Әнигә охшагач әйбәт була димени инде?

Теге апа да болар каршына килде. Елмаеп исәнләште. Таһир аңа күзләрен тутырып-тутырып карап торды. Күңелен нигәдер моң басты.

Укытучы апа да борчылып: Авырмыйсыңдыр бит, кәефсез күренәсең?—дип сорады. Үзе җайлап кына Таһирның маңгаена кагылды, чәчләреннән сыйпады.

Куллары йомшак иде аның. Кайчандыр шундый йомшак кулларны да тойганы бар икән бит Таһирның. Әллә нишләп керфек төпләре кызышты, рәхәтләнеп бер елап җибәрәсе килде. Тамагындагы төерне йота алмый азапланды. Укытучы апасы исә аның чәчләрен аралады да аралады…

Ләлә Сабирова

Запись “Әниләре аларны кечкенәдән үк ташлап киткән. Аракы белән дуслашкан ул…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..