Әтисе сабыен балалар арбасында (коляскада) этеп урамда йөрткән вакытта, спиртлы эчемлекләр сатыла торган кибет кырыенда туктый. Шуннан, балалар арбасы белән баласын кибет кырыенда калдырып, сыра алырга кереп китә. Ләкин чыгуына коточкыч хәлгә юлыга.

Йөк машинасы арты белән барып, арбаны да, анда яткан баланы да күрми… Тәгәрмәч астында сытылган арбада яткан бала шунда ук җан бирә…

Социаль челтәрләрләрдә дә бастырылган бу хәбәрне күпләр хәтта кабул да итә алмый. Үлгән баланың әтисен нарасыена шундый саксызлык белән каравында гаеплиләр…

Запись Бала кайгысы: әтисе кибеткә сыра артыннан кереп киткәч, сабыйны йөк машинасы сыта впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әтисе белән әнисе Марина туганчы ук аерылыша. Әтисен, тәр­типсез тормыш алып барганы өчен, ата хокукыннан мәхрүм итә­ләр. Озакламый әнисенә карата да шундый ук карар чыгаралар. Айлар буе югалып торган хатыннан нинди тәрбия көтмәк кирәк? Бабасы белән яшәгән кызны приютка, аннары балалар йортына җибә­рәләр.

Очраклы гына очрашу булса да, кыз хәтеремнән чыкмады. Бу балага ничек тә ярдәм итәсе килде. “Әллә үзебезгә алыйкмы?” – дигән­гә, кызым каршы килмәсә дә, ирем риза түгеллеген әйтте. Мин исә йөрәгемдә бу мәсьәләне инде хәл иткән идем. Нибары бер тапкыр күргән, хәтта исемен дә бел­мәгән шул кызчыкны үзебезгә алып кайту теләге белән яна башладым. Әк­ренләп иремне күн­дерергә алын­дым. Озак тырышырга туры килмә­де. Миңа шул гына кирәк тә! Ирем­нең ризалыгын алгач, сөенеп, теге баланы эзли башладым.
Исем-фамилиясен белмәгәч, табу авыр булды. Ә миңа кадәр берәрсе аны инде алып кайтып киткән булса? Шулай дип борчылдым. Киңәшер кешем юк, аптырагач, районның опека бүле­генә бардым. Анда бала алыр өчен ниш-­ләргә кирәклеген, нинди документлар җыясын аңлат­тылар. Мин тасвирлап биргән, язмышын сөй­ләгән сабыйны да эзләп табарбыз, диләр.

Бала алырга йөргәнемне күр­гәч, әти-әнием дә, дусларым да нык аптырады. Тилегә дә санадылар, кем­дер акчасына кызыга­сың ди­яргә дә курыкмады. Ярты ел эчендә миннән бик күп якын кешеләрем читләште. Бер уйлап карасаң, ятимне бәхетле итәргә генә йөрим лә­баса! Ә минем бу адымымны һич аң­ламыйлар. “Нәр­сәгә сиңа кеше ба­­ласы? Аның холкын кем белгән? Үскәч, эчеп йөреп, оятка калдырса? Бүре баласы барыбер урманга карый ул”, – ди иң якын дустым да. Ә үз­  балаларыбыз  авыр сүз әйт­ми­ме? Тәр­типсезләнеп йөр­миме? При­ютта үскәнгә  карап кына, балага шулай нәфрәтле булырга ярыймы? Әнә шундый уйлар белән бер елга якын яшәдем. Ә бер көнне мине опека бүлегенә чакыртып алдылар.

Бергәләп балалар йортына киттек. Күпме генә тырышып эз­лә­сәм дә, үземә кирәкле кызны таба алмадым. Аптырагач, яныма бер сары чәчле, зәңгәр күзле баланы китерделәр. Язмышлары мин эз­ләгән сабыйныкы белән охшаш. Тик ул түгел! Көнозын йөреп, аптырап кайтып киттек. Иртәгесен үз ма­шинама  утырып, башка шәһәр­дә урнашканына барып карарга булдым. Язмыштыр, күрәсең, килеп кенә туктадым – бер көтү бала каяндыр кайтып бара. Теге кыз үзе танып килеп, мине кочаклап алды. “Апа, син минем янга килдеңме?” – дигән сүзләреннән күземнән яшь атылып чыкты. Икәүләп рәхәт­лә­неп еладык.
Баксаң, Марина да мине көт­кән икән. Сизеп торам – бер-бере­без­дән аерылышасы да килми. Мине ятимнәр йорты җитәк­чесе дә аң­лады. Маринаны шул ук көнне үзебезгә алып кайттым. Башта кунакка гына җибәрделәр. Өйгә кыз бала ияртеп кайтуымны күргән иремнең дә шатлыктан йөзе балкый иде. Кызым да Маринаны кочаклап алды. Балалар бик тиз дуслашты. Өстемнән тау төшкәндәй булды.

Марина шул кайтканнан без­дән китмәде инде. Исемен татарчалатып  Миләүшә дип куштык. Шушы хәлләрдән соң бер­ничә ай узгач, авырлы икәнемне белеп алдым. Менә шул чакта Аллаһы Тә­галәнең миннән риза булганын аңладым, бүләккә сабый җибәргә­не­нә сөен­дем. Ә УЗИга баргач, карынымда хәтта ике малай ятканын әйттеләр. Менә бит, бер ятимне әниле иткәнгә, ике тупырдап торган малайлы булдык. Хәзер инде улларыма берәр яшь тулды. Апалары аларны кулларыннан да төшер­ми. Миләүшә белән Диләрә бер сыйныфта укый, икесе дә бергә би­югә йөриләр. Миләүшә те­гәргә, бәйләр­гә ярата. Аш-су пе­шерергә дә остарып китте. Безгә килгәч, мәктәптә укуы яхшырды. Үзенең элеккеге тормышын искә дә тө­шерми.

Төшерерлек тә түгел шул. Баланы үзебезгә  алгач, мин аның әни­сен эзләп таптым. Әмма ул: “Ул бала миңа кирәкми. Үзегез үстере­гез”, – диде. Бу сүзләрне Миләүшә дә ишетеп торды. Ана тудырган баласы янына якын да килмәде. Менә шуннан соң сабыйның бездән башка якын кешесе булмавын аңладым. Ирем Данис та кызларыбызны өзе­леп ярата. Буш вакыты булдымы, аларны кая гына алып бармый. Кызлар да әти дип өзелеп тора. Дүрт бала булгач, ызгышырга да вакыт калмый! Шөкер, тормышыбыз түгәрәклән­де. Миләүшә гаиләбезгә бәхет алып килде. Бәхет өчен күп кирәкми, бер ятимне әниле итү дә җитә! Ә газиз сабыен ташлаган хатынның тагын өч баласы бар икән! Данис соңгы арада аларны да еш телгә ала башлады әле…

Гөлира ГАЯЗОВА

Запись «Бер ятимне әниле иткәнгә, ике тупырдап торган малайлы булдык» [язмыш] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Чүпрәле районының Шланга авылында яшәүче 20 яшьлек Раилә Сатдинова балачагының шушы бер мизгелен искә алды да, тынып калды. «Бу миңа бирелгән сынау. Баштарак кимсенсәм дә, хәзер мин аны кабул иттем, дөньяга күз яшьләре аша түгел, өмет-хыяллар белән карыйм!» – дип сөйләде ул.

«ДУСЛАРЫМ БЕЛӘН ТУЙГАНЧЫ УЙНЫЙ АЛМАДЫМ»

Күпләр үзенең бала чагы турында сөйләгәндә карлы тауга барып чана шууларын, койма башында йөрүләрен искә ала. Ә Раиләнең андый хатирәләре юк. «Кечкенә чагымда», – дип сүз башлагач та, еш кына авыртынуын, сызлануларга түзә алмыйча елавын, аңа кушылып әнисенең дә күз яшьләре түгүен беренче булып исенә төшерде кыз. Әнисе бик авырлык белән, 4 сәгать җәфалангач кына дөньяга китерә алган аны.

– Чыкмый интектергәч, тартып алганнармы, әллә тугач ялгыш берәр нәрсә эшләткәннәрме – минем оча башы сөягем чыккан. Тик без бу турыда 13 елдан соң гына белдек, – дип аңлата кыз.

Башка балалардан аермалы буларак, тугач та айлар буе бертуктаусыз диярлек елаган ул. «Кай җире авырта икән соң?» – дип, бик хафаланган кызның туганнары. Айлар буе больницаларда ятып тикшеренүләр дә ачык кына аңлатма бирмәгән – «кызыгызның аяклары хәрәкәтләнми. Димәк, «ДЦП» дип кенә аңлатканнар. Үсеше буенча яшьтәшләреннән берни белән дә калышмаган Раилә – бары тик тәпи генә йөреп китә алмаган. Бастырып куйган вакытта да, гәүдәсен тота алмый егыла торган булган. Әле җитмәсә, авыртуга чыдый алмыйча, елаган да. Кай җирең авырта, диюләренә бил өлешенә төртеп күрсәткән.

– Аның биленә кул белән дә кагылып булмый иде, шунда ук кычкырып җибәрә, – дип сөйли кызның әнисе Тәнзилә ханым. – Ник болай икән соң, дип, табибларга бардык та – бөерләренә салкын тигән, диделәр. Ничә еллар буе бөерен дәваладылар аның. Әле шулай күпме дәвалаган булыр идек, 13 яшендә сөякләрне урынына утыртучы дәвалаучы янына бардык. Ул безгә шундук баланың оча башы сөяге чыгуын әйтте һәм аны урынына утыртты. «Бөер» авыртуы шуннан соң гына бетте Раиләнең. Сөяген урынына утыртканнан соң, балкып, яктырып киткәндәй булды – йөзенә сәламәт алсулык кунды аның. Тик менә аякларына гына баса алмады…

Адәм баласы теләсә нинди авырлыкларга да җайлаша бит ул – Раилә дә өй эчендә йөргәндә гел-гел әтисе кулында гына утыра алмаячагын аңлагандыр инде – дүртаякланып йөрергә өйрәнгән. Әнә шулай акрын гына аш бүлмәсенә чыгып, өй тирәсендә була торган эшләрне дә караштыра әле ул!

– Бала чакта иң җанны көйдергәне – дуслар белән туйганчы уйный алмау иде инде, – дип сөйли кыз. – Мин бит мәктәпкә барып йөри алмадым, өйгә килеп укыталар иде. Сыйныфташларым белән шул бәйрәмнәр вакытында, әллә нигә бер күрешсәк кенә… Яки алар хәл белешергә дип килеп китәләр. Ә мин һәрвакыт күз алдыма мәктәпне китерә идем. Анда шундый зур такталар, күп парталар, малайлар-кызлар бөтенесе бергә тәнәфестә чабулыйлардыр. Аларга дәресне әзерләми килсәң дә куркыныч түгел инде – укытучы бит бөтен баладан да берьюлы сораштырып бетерә алмый. Ә мин, өйдә укыгач, укытучы биргән бөтен сорауларга да фәкать үзем генә җавап бирергә тиеш идем…

Тик иң авыры бу булмаган әле: кечкенәдән бергә уйнап үскән дус кызы 11нче сыйныфны тәмамлап, калага күченгәч нәүмизләнеп калган Раилә. Мәктәпне бергә тәмамларбыз да, бергә Казанга укырга керербез, дип хыялланган бит ул.

Кызның кул эшләре

– Тик бөтен әйбер дә алай җиңел булмый: шәһәргә бит әле ул килдең дә урнаштың гына түгел. Кайда торырга, урамда ничек йөрергә дигән сораулар туды. Тик барыбер киләчәктә мөстәкыйль булырга омтылдым. Үз тормышымны корасым килә: авылда дүрт стена арасында утыру да рәхәт түгел бит. Дусларым, танышлар бөтенесе шәһәргә таралышып бетте. Хәзер миннән кечкенәрәкләр дә киттеләр инде – мин генә әти-әни белән калдым. Көннәр бер-берсенә шуның кадәр охшаш! Иртән торгач, әни белән чәй эчәбез, тормыш хәлләрен, минем хыялларым турында сөйләшәбез. Күңелемдә гел бер уй гына: «Эх, Казанга китсәм иде дә, шунда тырнаклар ясаучы остага укып, кешеләргә маникюрлар ясап, акча эшләсәм иде», – дим. Хәзер бит салонга барып эшләү мәҗбүри түгел, күпләр өйдә дә кабул итә. Яраткан, үземә кызыклы эш тә булыр иде, акчасы да… Менә шундый матурлык тудыра торган вак эшләрне бик яратам мин. Чигәм дә, бәйлим дә, бер дә тик утырасым килми. Көн буе телевизор гына карап, җыр гына тыңлап йөрү дә туйдыра бит…

КОЛЯСКА КИРӘК

Хыяллар турында сүз башлагач, Раилә белән аның сәламәтлеге турында да сөйләшеп алдык. «Аякка басарыма әле дә ышанам, реабилитацияләр үтәм, йөрәктә өмет бар инде ул», – ди кыз. Һәм шундук йөзләре балкып, беренче мәртәбә аягына басып караган көнен искә ала: больницада дәвалану узган вакытта кызны махсус бер җайланмага урнаштырганнар: билләреннән бау белән тотып тора, һәм кыз табанына баса ала.

– Минем өчен бу әллә нинди чит тойгы иде. Үзеңне галәмдәге «невесомость»ка эләккән кебек хис итәсең. Кечкенәдән әти күтәреп йөртте бит мине, шуңа күрә биеклеккә өйрәнгән идем, әллә ни баш әйләнмәде, тик барыбер бик рәхәт хис иде бу. Табаннар белән идәнгә кагыласың бит!!! Әгәр кулымнан килсәме – мин гел басып кына торыр идем! Аякларым йөрсә, бер дә утырмыйча, көннәр буе басып торыр идем! Хәзер күп кеше машинада йөри бит, атлап йөриселәре килми, кибеткә барасы булса да машинага утырдың, чыктың киттең. Ә мин гел әйтәм: йөри алсам, машинага да утырмыйча, гел җәяү хәрәкәтләнер идем, дим.

Әйе, өметләнәм үзлегемнән йөреп китәремә. Операция ясап, бот һәм табан астымдагы сеңерләрне озынайттык, аякларым тураеп бетмиләр иде, хәзер инде уңай якка үзгәреш бар. Билгеле, дәваланган вакытта төрле хисләр кичерергә туры килә: сызланулар, талчыгулар да була. Кайчак шөгыльләнәсең, басмакчы буласың аякка – килеп чыкмый. Андый вакытта әнигә сөйлим инде: «И әни, әллә юкка гына йөрибезме икән акча сарыф итеп больницаларга», – дим «Йөргән белән йөрмәгән бер булмас», – дип кырт кисеп әйтеп куя да әни, мине тынычландыра. «Барыбер нәтиҗәсе юк – ник йөртәләр икән интектереп», – дип әйткән кешеләр бар ул минем турында. Тик уйлап карасаң, элек махсус җайланмага утыргач, мине инструкторлар тартып йөртә иде, ә инде хәзер акрынлап, аяк очларына басып булса да, үзем дә әз генә йөри башладым.

Сәламәтлегеңдә уңай үзгәрешләр булсын өчен, күңел тынычлыгы һәм сине хуплап торучылар да кирәк шул. Андый кешеләре бар Раиләнең. Үзе кебек физик мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр белән еш аралаша ул. «Бу дөньяда бер мин генә шундый түгел!» дигән уйлар авыр вакытларында сынмаска көч бирә икән. Егерме яшьлек кызга бирешмәскә аның хыяллары да булыша. Сөйләшеп утырган вакытта берничә мәртәбә иң зур хыялым дип сүз башлый да, әйтимме-юкмы дип уйлагандай, бераз тын торгач: «Тизрәк шәһәргә китәсем килә!» – дип куя. Быел җәй көне Казанга дус кызына кунакка килгәч тә, калада үзенең яңа сулыш алуын, җиңеләеп киткәндәй булуын тойган кыз.

Дуслары белән

– Шәһәргә килгәч, тормышым да үзгәреп китәр кебек тоела. Тормышымда ниндидер үзгәреш ясыйсым килә – бер үзгәртеп кору, алга этәреш кирәк. Ләкин шәһәргә китүнең дә үз авырлыгы бар. Аның беренчесе – коляска булмау. Социаль яклау үзәгеннән гади арба бирделәр миңа, тик аның тәгәрмәчләрен әйләндереп, җан чыга. Такыр юлдан гына йөри ала ул, карга барып керсәң – батасың да каласың. Хәзер бит сатуда әллә нинди яңа төрдәге арбалар җитәрлек. «Коляска активного типа», «коляска с электроприводом» дигәннәрен ишеткәнегез бардыр. Менә шуларның икесенең берсен аласым килә. Хәрәкәтләнергә җиңелрәк булыр иде дим, тик алар бик кыйммәт шул – бәяләре 100 мең сумнан башлап. Үзебез генә күтәрә алырлык сумма түгел бу…

Раилә хыялының тормышка ашачагына ышанып мөрәҗәгать иткән безгә. Мәрхәмәтле кешеләр аз булса да булышмасмы дигән уй канатландырган аны. «Ә инде урамда йөрүне җиңелләштерә торган арбасы булса, ул вакытта калган хыялларымны тормышка ашыру бары тик үземнән генә торачак, мин бирешмәм!» – ди кыз.

Әгәр Раиләгә коляска алырга ярдәм итәргә теләүчеләр булса, «Сбербанк картасына (номеры – 4276620015156346, хуҗасы – Раилә Сатдинова) акча күчерә ала.

Белмәүчеләр өчен белешмә: акчаны Сбербанк бүлекчәләрендә операторлар ярдәмендә күчерергә мөмкин. Шулай ук редакция аша да тапшырырга була.

Айгөл Закирова

Казан-Чүпрәле Казан

Запись 20 яшьлек Раилә Сатдинова: “Йөри алсам, машинага да утырмыйча, гел җәяү хәрәкәтләнер идем…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ел арты ел үтә. Кыз инде үзе ана була, аның бер-бер артлы сабыйлары туа. Аларга Чаллының яңа районыннан өч бүлмәле яңа фатир бирәләр. Гаилә күгендә якты кояш балкый, анда әле бер болыт әсәре дә юк. Каенанасы да кунакка еш килеп йөри, “кызым” дип өзелеп тора. Мондый яхшы мөнәсәбәтләр беркайчан да бетмәс, гел шулай дәвам итәр төсле тоела. Ләкин тормыш тигез юлдан гына тәгәрәми икән шул. Хәсрәт көтмәгәндә килә. Иренең абыйсы үз-үзенә кул сала. Сигезенче Март бәйрәме көнне була бу. Табигать туып, яшәреп килгән чакта… Мондый адым ясарга аны нәрсә мәҗбүр иткәне язмыш төененә уралган сер булып кала.

Өлкән улын югалтканнан соң ка­енанасы бик үзгәрә, килененә дә “кызым” дип түгел, исеме белән генә дәшә башлый. Оныкларына да игътибар бетә. Әйе, хәсрәт бервакытта да ялгыз йөрми. Моңа кадәр үк аракы белән дуслаша башлаган ире бу авыр хәлдән соң тәмам “шайтан суы”на чума — эшкә барса, анда эчә, өйгә кайтса, бөтен вакытын исерек килеш йоклап үткәрә. Һәм шул көннәрдә аларның өченче балалары — өченче кызлары туа. Монысы малай булыр инде диеп көткән ата шул кичтә гаиләсе белән, үзе белән ант итә: әгәр дә хатыны ир бала алып кайта икән, ул бүтән беркайчан да эчмәячәк. Өч елдан соң хатыны аның бу теләген дә үти — ир бала таба. Шатлыгы эченә сыймаган ата улына үлгән абыйсы исемен куша — Равил, җәннәт капкасына илтүче юл ягъни. Һәм беренче кичтә үк ата антын боза: дуслары белән “бәби тәпие” юа. Аннан бар да иске эзгә төшә…

Шулай акрын гына гаиләнең аяз күген болыт каплый. Эчкече иренә ияреп, аның сүзен тыңлап, хатыны башта Чаллы үзәгендәге өч бүлмәле фатирны, аннан район үзәгендә үзләре тора башлаган зур гына яхшы таш йортны сатып, иренең туган авылына кайта…

Авылда алачык кебек бер йортка урнашалар. Идәнен җир идән дисәң дә була, тәрәзәләр ватык, ә буялмаган рамнары, сукыр кеше күзе сыман, каралып тора… Дүрт бала анасының йөрәге аңлатып бетерә алмаслык бер сагыш белән тула. Ул бу йорттагы бердәнбер җиһаз — ялгыз урындыкка утыра да, үзен тынычландыра башлый. Әле фатир сатканнан калган акчалары банкта, шуны алып тәрәзләр ясатырлар, ире такталар табып идән җәяр — җиде буыннан килгән балта остасы лабаса ул! Капканы яңартырлар, ә бакчага җимеш агачлары утыртырлар… Тик хыяллар гына чынга ашудан бик ерак була шул. Шәһәрдә ияргән кара сакал алардан монда да калмый. Ире, яшьлек дуслары белән очрашу хөрмәтенә, көн дә исереп кайта. Үгетләү, ялвару, ачуланулар — берсе дә нәтиҗә бирми.

Әкренләп булса да, йорт та, бакча да рәткә килә, тик күңел генә үсми, чөнки иренең үзгәрмәячәге көн кебек ачык була. Балаларны әтиләреннән никадәр читләштермәскә тырышса да, вакыт үтү  белән  бу  да кыенла­ша — балалар үсә, күп нәрсәне инде үзләре дә аңлый.

Беркөнне өйгә олы кызы ярсып елап кайтып керә. Таныш түгел бер апа аңа бармак төртеп: “Син алкаш кызы, минем балалар белән чуаласы булма!” — дип кычкырган. Ана кызын кысып кочаклый да: “Әгәр чын дуслар икән, алар сине ташламаслар, ә әтиеңнең мондый булуына син гаепле түгел”, — ди.

Бер-бер артлы мәктәпкә киткән дүрт баласы берсеннән-берсе тырышып укыйлар. Олы кызы укырга Казан дәүләт университетына, икенче кызы Алабуга педагогия институтына керә. Өченче кызының көндәлегендә дә дүртле һәм бишлеләр генә. Төпчек малае да әнисенең йөзенә кызыллык китерми. Тик әтиләре генә бу уңышларны күрми-белми. Аның өчен
дөньяда хатын да, балалар да юк, ба­ры тик шешә генә бар…

Әтиле килеш тә үзләрен ятим тойган балалар аңа чит кешегә карагандай карый башлый, хатыны да иренә тәмам кул селти — тормыш йөген ялгызы тартырга өйрәнә ул… Әмма хәлләрнең болай борылыш алуы иргә ошамый — йодрыкларын уйната башлый. Башта хатынына гына суга. Хатыны түзә. Ләкин беркөнне өйдә коточкыч вакыйга була. Әти кеше үзенең балаларына да кул күтәрә. Балалар өйнең кайсы гына почмагына качсалар да, эзләп табып кыйный. Улына да, хатынына да эләгә, тик авыр йодрык кызына барыбер күбрәк төшә — аның үпкәсенә һәм бөерләренә зыян килә.

Болай да бик  күп кимсетүләргә, кагуларга түзгән ана монысына түзми, аерылышу турында гариза язып, егерме ел яшәгән ирен, сигез ел үз куллары белән төзекләндергән йортын калдырып, балаларын җитәкләп билгесезлеккә чыгып китә.

Кеше почмагына барып сыеналар. Ике кызы аякка басарга өлгергән була инде, үзе дә эш табып, эшкә урнаша һәм, ниһаять, җиңел сулый. Үткәннәр куркыныч төш сыман артта кала…
Тик сынаулар моның белән генә бетмәгән булып чыга. Җәйге чалт аяз көндә яшен суккандай, беркөнне авылдан яман хәбәр килә: “Әтисе янына кайткан җирдән төпчеге вафат булган. Мотоцикл белән бәрелгән”. Ана башта моңа ышанмый. Аннан авылга кайтып барганда аңын югалтып кызының кулына егыла. Менә шулай итеп, ана күңеленә төзәлмәслек яра булып бала хәсрәте кереп урнаша…

Юк, ул бу тормышта беркемне каргамый, берәүне дә гаепләми, бары тик: “Ни гөнаһларым өчен?” — дип кенә кабатлый. Кызлары: “Аллаһы Тәгалә сөйгән адәмнәренә генә сынаулар җибәрә, әни”, — диләр аңа.

“Кеше ялгышларын күреп, үзеңнекен булдырмаска тырыш”,  ди өлкәннәр. Менә сезнең каршыгызда бер гаилә — минем гаиләм язмышы. Монда сөйләнелгән бер генә вакыйганы да үзгәртмәдем — ничек булган, шулай яздым. Шушындый катлаулы тормыш юлы үткән әниемә чын кү­ңелдән сокланам мин. Киләчәктә күкләрнең гел аяз булуын гына телим.

Запись “Тормыш тигез юлдан гына тәгәрәми… Ул үз-үзенә 8 Март бәйрәме көнне кул сала…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Тудырган түгел, үстергән ана”, — диләр. Үземә җан биргән кешенең дөньяда барлыгын, каядыр читтә яшәп ятуын беләм, әлбәттә. Бу тарихны миннән беркайчан да яшермәделәр. Әмма телем ачылуга мин “әни” дип әбиемә эндәштем. Ул — миңа иң якын кеше һәм “әни” дип әйткәндә бары тик аны гына күз алдыма китерәм.

Җырга сәләтем барлыгын белеп, әни мине кечкенәдән музыка мәктәбенә бирде. Аккордеон классын тәмамладым. Г. Камал исемендәге театр сәхнәсендә беренче тапкыр алты яшемдә үк чыгыш ясадым. Үскән саен “Киләчәгемне җыр белән бәйләсәм…” дигән уй күңелемдә ныгый барды.

Ләкин “Бәндә — меңне, Алла берне юрый”, диләр. Шулкадәр дөрес бу сүз.
Унынчы класска күчкән елны мәктәптә, тәнәфес вакытында, мине ялгыш баскычтан егып төшерделәр.  аягымны бик каты имгәттем. Бер ай район больницасында ятканнан соң, юллама алып Казанга килдек. Табиблар беренче карауда ук: “Соң инде”, — диделәр. Сеңерләр өзелгән, ә без моны белмәдек…

Республика клиника хастаханәсендә ярты ел дәваланганнан соң мине “Травматология һәм ортопедия” фәнни-тикшеренү үзәгенә  күчерделәр. Очы-кырые күренмәгән операцияләр башланды…

Үзәктә ясалган беренче операциядән чыгып, наркоздан айнуга яныма хирург килеп басты: “Сеңлем, — диде ул, — аягыңны саклап кала алмавыбыз да бар. Барысына  да әзер булырга кирәк сиңа”.

Миңа уналты яшь. Буй җитеп, дөньяга әле генә башкача карый башлаган чагым — яратасым, яратыласым килеп. Хыялларның, өметләрнең канат ярган чагы. Бер минут, бер мизгел элек бу шулай иде һәм менә…

Әни дә янымда иде. Ләкин мине юатып ул да бер сүз әйтә алмады — үзенә дә бик авыр иде.
Ике атна буе берәү белән дә сөйләшмәдем, беркемгә дә эндәшмәдем, ашамадым, эчмәдем дә бугай. Алга таба яшәп булмастыр кебек тоелды миңа ул чакта. Ике күземне дә чытырдатып йомып, дөм караңгылык эчендә калганмын сыман.  Күзләремне исә ачасым килми, теләмим дә…

Якты дөньяга мине әни кайтарды. Әкрен-әкрен колагыма, аннан аңыма аның сүзләре килеп иреште:
— Кызым, яшәргә кирәк, — диде ул. Без яшәргә тиеш. Укырга тиеш! Аллага тапшырыйк, балам. Безгә язганны без күрмичә кеше күрмәс.  Миңа да җи­ңел түгел бит, кызым. Үзең дә барысын да беләсең…

Белмәгән кая?! Әни мине 1985 елны алып кайткан. Ә нәкъ бер елдан, көтмәгәндә-уйламаганда аның ире үлеп китә. Минем бабам ягъни. Чехиягә ял итәргә баргач ошатып кайткан җырчысының исемен миңа ул куштырып калдырган.
Ә 1990 елны әнигә тагын хәсрәт килә — унтугыз яшьлек бердәнбер улын югалта. Бу фаҗига да көтмәгәндә, бер көн эчендә килә.

Инде менә мин… Тормыш дүрт стена белән чикләнсә дә, ул туктамаган, дәвам итә иде. Больницада яткан килеш кулыма дәреслекләр алдым. Бер операция белән икенчесе арасында имтиханнар биреп, мәктәпне тәмамладым. Ә операцияләр саны утызны узды…

Югары уку йортына — Казан химия-технология институтының социаль-икътисад факультетына яшьтәшләремнән бары бер елга гына соңарып кердем. Яңа тормышыма инде күнегеп килгәндә, беркөнне радиодан белдерү ишеттем. “Җәүдәт Гыйльмановның продюсерлык үзәге яшь җырчылар эзли”. Мөмкинлекләремне сынап карау, аннан да бигрәк “мин дә башкалар кебек үк, алардан бер ягым белән дә аерылмыйм”, дип үз-үземә исбатларга теләү хисе шулкадәр зур
иде — тәвәккәлләдем дә шылтыраттым. Аягым турында сорасалар, “егылып авырттырган идем менә, шуңа аксыйм”, дип әйтермен дип тә уйлап куйдым.

Чиратым җиткәч кердем. Сайлаган җырым һәрвакыттагыча моңсу көй иде. Җиңү турында уйламыйча — ул минутта шушы кешеләр алдында чыгыш ясап басып торуым үзе үк җиңү иде инде — җырладым да җырладым. Ә мине яраттылар!

Бүгенге көндә “Яңа гасыр” радиосында берничә җырым яңгырый: “Туган нигез”, “Озатырга сорамадым”, “Әнкәемнең ак шәле”… Әле генә тагын яңа көйләр яздырдым — “Сагыну”, “Кошларга”.

Тамашачы алдына, зур сәхнәгә чыгу хыялым да чынга ашты. Искиткеч матур озын күлмәктән басып тордым мин халык каршында. Барысын да онытып басып тордым… Туган ягымда беренче концертымны куярга да өлгердем. Минем өчен моның нинди зур, мөһим вакыйга икәне аңлашыладыр.

Быел, Аллаһы боерса, инде V курсны тәмамлыйм. Шәһәребезнең сәламәтлек саклау идарәсендә эшлим, I категорияле белгеч саналам. Ялларда әни янына кайтып йөрим. Ешрак та кайтасы килә дә, вакыт ягы тыгызрак. Тагын… егетемнең армиядән кайтуын көтәм. Рәсул белән без институтка керергә имтиханнар биргән вакытта ук таныштык. Ул да, туганнары, әти-әнисе дә минем белән булган хәлләрдән хәбәрдар. Бу хакта Рәсулга очраша башлауга  үзем  сөйләдем.  “Янымда  кал­са — сөенермен, хәзер, күңелемнең түренә үк үткәнче китсә, бәлки, кыен да булмас”, дидем. Ул калды. “Минем өчен анысы мөһим түгел”, — диде.

“Киләчәктә шулай, болай булыр”, дип әйтергә ашыкмыйм, мин, гомумән, хәзер бернәрсәне дә алдан планлаштырмыйм, чөнки барысы да — Ходай кулында. Ул ничек язса — шулай булачак. Ә миңа бу сынауларны җибәргәндә Аллаһы Тәгалә: “Шушыларга түзсәң, соңыннан бәхет бирермен”, — дигәндер. Җирдә яшәвем, укуым, җырлавым, йөри алуым — болар барысы да бәхет минем өчен!
Больницада ятканда мондый фаҗи­га кичерүчеләр белән күп очраштым. Дөресен әйтәм, төрле язмышларны күрдем.

Хатын-кызларның эчүгә сабышканнары шактый. Ә ир-атлар арасында өметсезлеккә бирелеп, үз-үзенә кул салучылар бар. Кемнәндер туганнары баш тарткан һәм япа-ялгыз калуларына күп вакыт алар бары тик үзләре гаепле. “Нигә миңа мондый хәсрәт килде икән?” дип, гел елап кына утырсаң, көннәрдән бер көнне синнән бар да туячак. Якын һәм ерак туганнарың, дусларың, танышларың… (Әти-әниең бу исемлеккә керми, әлбәттә!) “Нигә нәкъ мин?!”  дигән сорау бөтен кешедә дә була. Мин дә кичердем андый көннәрне. “Аллаһы Тәгалә сынауларны яраткан бәндәсенә генә бирә” дигәнгә ихластан ышандым һәм хәзер дә ышанам. Үртәлүле, мәгънәсез ул уйлардан мине шушы ышануым коткарды.

Минем кебекләр өчен иң авыры — янәшәдәгеләрнең сине жәлләве. Син бөтен барлыгың, булмышың белән алардан аерылмавыңны исбат итеп торганда — тоталар да кызганалар. Андый кешеләр яныннан тизрәк китәргә тырышам. Жәлләүгә мохтаҗ түгелмен, кирәкми ул миңа!
Җыр исә минем өчен — хобби. Бүген сәхнәгә чыгам икән — мин бүген бәхетле. Ә иртәгә… Иртәгәге көн, әйткәнемчә, Ходай кулында.  Иң мөһи­ме — исәнлек. Сау-сәламәт кешенең эше дә, ашы да, җыры да була! Өй һәм карават белән чикләнгән дөньяда яшәүнең ни икәнлеген кичергәч, мин боларның мәгънәсен, яшь булсам да, кайберәүләрдән күпкә тирәнрәк аңлыймдыр кебек.

Запись “Сеңлем, аягыңны саклап кала алмавыбыз да бар, барысына да әзер булырга кирәк…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..