Архивы хәзрәт - Tatar Today - татар яңалыклары.

Рөстәм хәзрәт Хәйруллин: “Хатын-кызга бизнес түгел, матурлык кирәк” [дин вә йола]

Гузель — Fri, 28 Sep 2018 08:40:42 +0000

Ислам дине буенча, ир-атка гаиләсен тәэмин итү бурычы куелган. Кайбер муллалар, хатын-кыз, гаилә тынычлыгы өчен, берничек тә иреннән күбрәк акча эшли алмый дип саный. Хатын-кызларга бизнес төзергә ярыймы икән соң? Акча мәсьәләсенә килеп терәлгәч, ир белән мөнәсәбәтләр үзгәрерме? Мөслимәләрнең бу һәм башка сорауларына “Гаилә” мәчете имам-хатыйбы Рөстәм хәзрәт Хәйруллин җавап бирә.

Рөстәм хәзрәт Хәйруллинның очрашуында мөслимәләр, әдәп саклап, шыпырт кына утырды. Сорау бирүчеләр булмады. Әмма хәзрәт, мөслимәләрдән нинди сораулар буласын белеп булса кирәк, сорауларны да үзе бирде.

1. Ир-ат хатынына бизнес ача. Ир белән хатын шул бизнес өчен талашалар. Ни өчен?

Хатын-кыз, бизнес белән шөгыльләнә башлаганнан соң икенче көнгә үк “Менә, мин бизнес-вумен. Мин хәзер синнән күбрәк акча эшләячәкмен”, дип, ир-атка әйтергә тиеш түгел. Гаиләдә кем өстенлек итә, кем итми – барысының да үз кагыйдәләре, үз таләпләре бар. “Семья” сүзенең бер тәрҗемәсе булып “Совет” дигән сүз тора. Шуңа күрә мин үзем дә гаиләмдә гел киңәшләшергә тырышам. Шундый очракта канәгатьсезлек тә, ризасызлыкны белдерә торган карашлар да була, шуңа күрә сөйләшергә кирәк.

Икенче яктан карасаң, гаилә – ул калкан. Сез гаилә икән, димәк, сез бер калкан артында. Кемнеңдер калканы кайчакта бүтәнрәк булырга мөмкин: мәсәлән, стразалар белән бизәлгән. Кемнеңдер калканы, мәсәлән, начаррак: гади, металлдан ясалган. Әмма калкан нинди генә булса да, ул берәү. Бөтен гаиләгә берәү. Һәм без барыбыз да шуның артында барлык кайгы-хәсрәтләрдән, бәлалардән, бәхетсезлекләрдән сакланабыз. Түземлек кирәк дибез, Аллаһы Тәгалә безне гел сынаячак. Бизнеста да, башка өлкәдә дә – сынаячак. Төрле сораулар белән килеп мөрәҗәгать итүче парлар дә күп. Кайчакта ир үзе генә килә, кайчакта хатын үзе генә. Мәсәлән, яшь гаилә, бергә 5-6 ел тирәсе гомер итә. Балалары әлегә юк. Ир-ат уйлый һәм хатын эшсез утырмасын әле дип, аңа кечкенә генә бизнес төзи. Хатын бик түземле, акыллы булып чыга һәм нәтиҗәдә иреннән күбрәк акча эшли башлый. Ул иренә “Мин менә күпме акча эшлим, син миннән әзрәк аласың”дип әйткәли. Ир-атның “Хатын әзме-күпме булса да эшләсен әле” дип, үзе үк төзеп, ачып җибәргән бизнесы хатынга шулкадәр акча китерә башлый. Һәм менә шушы моментта, шушындый очракларда талаш һәм ара бозылу башлана да инде. Гади тел белән әйткәндә, ир көнләшә башлый. “Нишләп син бизнеска күбрәк игътибар бирәсең?”, “Нишләп миннән күбрәк акча эшлисең?” кебек сораулар белән бирелә башлый.

2. Хатын ир-атка аҗдаһа тота. Ир – герой, батыр. Талашмас өчен, бизнес икенче планда тора.

Хатын белән ир – алар шундый кешеләр. Ир герой булырга, батыр булырга тиеш! Ир кеше аҗдаһаны җиңәргә тиеш. Аңарчы хатын, ире герой була алсын өчен, ул аҗдаһаны тотарга, аны бәйләргә, ир-атның кулына кылыч тоттырырга һәм ир-атның кулын аҗдаһа башы янына китерергә тиеш. Ир-ат аҗдаһаны җиңә һәм герой була. Мин, яшьләр белән сөйләшкәндә, Аллаһ сезгә тормыш тәҗрибәсе бирсен диям. Хатынга хатын-кызлар зирәклеге, хатын-кызлар сабырлыгы бирсен дим, ә иргә ир-атлар сабырлыгы, ир-атлар зирәклеге бирсен дим. Болар – төрле әйберләр. Һәм күп очракта, ниндидер дөнья мәшәкатьләре белән мавыгып, без иң мөһим әйбер турында онытабыз. Ә бит нәрсә генә дисәң дә, иң мөһиме – ул безнең гаилә. Гаилә беренче урында. Беренче урында – гаилә! Калганнары соңыннан. Бездән ахырдан барысы турында да сораячаклар. Бар эшебез өчен дә җавап бирәсе булачак. Бу дөньяда да, теге дөньяда да барлык кылган гамәлләребез өчен дә җавап бирәчәкбез. Безне иң яраткан әйберебез белән барыннан да авыррак итеп сынаячаклар. Иң зур сынау шунда булачак. Барыннан да ныграк хатыныгызны яратасыз икән, хатыныгыз белән сыналачаксыз; барыннан да ныграк балаларыгызны яратасыз икән, балаларыгыз белән сыналачаксыз. Ә инде барыннан да ныграк дөнья мәшәкатьләрен яратасыз икән, сезне шуның белән сынаячаклар.

Нәрсә генә эшләсәң дә, эшең җаныңа ятышлы булырга тиеш. Бу очракта барыгыз да минем белән килешәсездер дип уйлыйм. Әгәр дә сез эшегезне күңелегезне биреп башкарасыз икән, сезгә ул барыбер әйләнеп кайтачак. Эш сайлаганда иң мөһим критерий – яраганлык. Бу эш белән шөгыльләнергә ярыймы? Соңыннан (теге дөньяда) бу эш өчен җаваплылыкка тартмаслармы? Әгәр дә эш Коръән постулатларына да каршы килми икән, аның белән шөгыльләнергә ярый. Әгәр дә эш намаз укуны, ураза тотуны тыймый икән, ярый. Ә инде җинаятьчене яклау, вак хәрефләр белән язылган договорлар белән эш итү ислам буенча дөрес булмас. Ислам – иң соңгы һәм бик сыгылмалы дин. Безнең дин шулкадәр җиренә җиткереп эшләнгән, чәйнәлгән. Һәм тиздән без бабаларыбызның 1100 ел элек ислам кабул итүләрен бәйрәм итәчәкбез. Ягъни бу җирләрдә инде 1100 елдан артык ислам. Һәм без нинди генә вакытта яшәсәк тә, ислам бар сорауларның да чишелешен таба иде. Шуңа күрә нинди генә хәлләргә эләксәгез дә, ислам сезнең барлык сорауларыгызга да җавап табачак. Аллаһы Тәгалә безне йөрәк белән тоя торган итеп ясаган. Әгәр дә җаныгыз нидер сизә икән, берәр имамга шалтыратыгыз да, киңәшләшегез.

3. Ир-ат хатынсыз берни дә эшли алмый. Хатын-кыз хокуклы.

Ир-ат хатынга бизнес ачып биргән очракны алсак та, беренче ниятләр яхшы иде. Әмма бу очракта киңәш сорарга кеше булмаганлыктан, рухи остаз булмаганлыктан бу вәзгыять яшь ирне ачуландырды. Шуңа күрә нинди генә хәл булмасын, киңәшләшергә кирәк, сорашырга кирәк. Мәсәлән, мин берсендә үземә каләм сайлаган идем. Шундый матур каләм, затлы, шакылдатырга да була. Әмма барыбер нишләптер шикләндем. Шуннан хатыннан киңәш сорарга булдым. Хатыныма “Кара әле, ике фотография җибәрдем”, дип яздым. “Теге матур арысланлы каләм имам өстәленә килешмәс, ярамас”, – диде хатыным. Һәм шуның белән шул. Шуңа күрә гел киңәшләшегез. Без йөрәгебез белән бәйле. Безнең барлык сорауларга да җаваплар бар. Әмма менә нәрсәне истә тотырга кирәк: безнең әле бурычларыбыз да бар.

Элек-электән сөйләп киләләр, имеш хатын-кызларның хокуклары юк, имеш ирләр хатыннарының хокукларын чиклиләр, “монда барма, тегеләй эшләмә”, диләр, хәтта имеш хатын-кыз туганнары белән дә күрешә алмый! Алай түгел бит инде. Уйлап карасаң, хатын-кызларның, ир-атларга караганда, хокуклары күбрәк. Минем хатыным миңа дүрт бала бүләк итте. Һәм, Аллага шөкер, бер тапкыр да “Булды, мин балаларны бүтән имезмим. Бар, сөт анасы алып кайт”, дип әйтмәде. Ул аның бурычы түгел. Әмма аңа карамастан ул балаларны ашатты, киендерде, алар артыннан җыештырды. Һәм ул әле дә шушы эшләрне дә, башкасын да җиренә җиткереп башкара. Болар барысы да – хатын-кыз күрсәткән хезмәт. Хатын-кыз асылда “Булды, җитте, мин моны бүтән эшләмим”, дип әйтә ала, ул алай дияргә хокуклы.

4. Начар сүз әйтүче мөлаем ирләр – зур проблема.

Хәзерге заманада, кызганыч, әти-әниләр кыз балаларын батыр итеп, ә малай балаларын, киресенчә, мөлаем итеп тәрбияли. Монда аерылышу аспектын да карарга кирәк. Яңа туган парларның күбесе бер ел тормыш иткәннән соң аерылыша. Араларында мөселман парлар да җитәрлек. Бер карасаң, мөселманнар сабыррак булырга тиеш, алар үз телләрен, нәрсәләр әйтүләрен контрольдә тотырга тиеш. Хатын-кызлар үз малайларын чын ир-ат итеп тәрбияләргә тиеш. Ул малайлар телләрен контрольдә тота белә торган, сүзләрен үлчәп әйтә торган ир-атлар булып үсәргә тиеш. Алар соңыннан хатыннарына теләсә нәрсә әйтмәсен өчен, әти-әни кеше дөрес тәрбия бирергә тиеш. Бу – зур проблема.

Миңа бик күп хатын-кыз зарлана, алар котылгысызлыктан киңәш сорап киләләр, “Хәзрәт, нишләргә? Ирем көне буе диванда ята, бернәрсә дә эшләми”, дип сорыйлар. Ул ир-атлар хатыннарына “Мин ул 10 мең өчен бармыйм”, дип әйтәләр. Ярар, бармасын ди 10 мең өчен генә, ләкин ул бит бу очракта күбрәк тә алмый, әзрәк тә алмый. Хатын-кыз өйне дә, гаиләне дә, балаларны да үз җилкәләрендә өстери. Ислам буенча алай ярамый. Ислам “Син – ир-ат. Син гаиләне тәэмин итәргә тиеш. Син өйгә алып кайтырга тиеш. Син мал табучы, акча табучы, акча эшләүче”, дип әйтә. Безнең киләчәк буын ир-атлары ир-атлар булсын өчен дип тырышырга кирәк. Ир-ат кеше хатын алган икән, ул аның белән гомере буе торырга тиеш. Аллам сакласын, безнең балалар, безнең оныклар “Әй, аерылышабыз әле”, дип әйтә күрмәсеннәр.

5. Ир-ат күзе белән ярата. Хатын-кызга бизнес түгел, матурлык кирәк.

Әйе, төрле хәлләр булырга мөмкин. Күп очракта хатын-кыз ирнең акчасы җитми дип, башы белән эшкә чума. Бу хәлне дә аңларга була. Әмма хатын-кызның Аллаһы Тәгалә йөкләгән төп бурычы – ул гаилә учагы. Хатын-кыз кияүгә чыгуга король хатынына әйләнә. Сез, кызлар, асылда көне буе тик утырырга хокуклы. Ир-ат сезнең нинди матур, нинди чибәр, нинди гүзәл икәнегезне күрсен. Ә ир-ат гадәттә эштән кайтуга нинди картинага тап була? Әйе, куркыныч хатын иске киемнән, башына яулык бәйләгән килеш, бизәнмәгән килеш, ашарга пешереп йөри. Ә бит Аллаһ ир затларны күзләре белән ярата торган итеп ясаган. Ирләрегезне иң матур киемнәрегезне киеп, бизәнеп каршы алыгыз. Ул башка хатын-кызларга игътибар да итмичә, “Минеке иң матуры” дияргә тиеш. Ул – сезнең ирегез. “Хәзрәт, нәрсә сөйлисең син, без инде 20 ел бергә яшибез, кайда китсен ул”, дигән сүзләр дөрес түгел. 39 ел бергә гомер иткәннән соң аерылышкан парлар да бар. Хатын иренең сулга йөргәнен тегесе салмыш баштан сөйләп биргәч белеп ала, күрше хатын кереп өсти һәм шуның белән шул. Әби белән бабай аерылышалар.

6. Ир-ат зур адымнардан курка. Хатында – 5нче миллион.

Мин сезгә бу мәсьәләдә киңәшче түгел. Бизнесыгыз булсын, бизнесыгыз чәчәк атсын. Әмма гаиләгездә тынычлык булсын. Нинди генә бизнес булса да, ул гаилә бәхетенә комачауламасын. Минем киңәшем шул. Бизнес ир белән хатынны аерырга түгел, бизнес ир белән хатынны тагын да ныграк берләштерергә тиеш. “Минем бизнес Камчаткада, синеке – Мәскәүдә. Елга ике тапкыр күрешәбез”, дигән нәрсә булырга тиеш түгел. Иң мөһим институт – гаилә. Сезнең бизнесыгыз сезнең гаиләгезне ашап үтерергә тиеш түгел. Бизнес гаиләгә нәрсә дә булса китерергә тиеш, бизнес өчен гаилә бетәргә тиеш түгел. Әгәр дә сезнең бизнесыгыз гаилә тынычлыгын боза башлый икән, туктарга кирәк. Күп очракта ир-ат тарафыннан вакытны уздырыр өчен төзелгән бизнес хатын-кызга күп итеп акча китерә башлый. Менә шул вакытта ир-атның башында төрле уйлар туа башлый. Ир-ат беркайчан да үз хатыныннан әзрәк акча эшли алмый. Әгәр дә сезнең ирегез сездән әзрәк акча эшли икән, гаилә тигезлеге өчен аңа бу хакта әйтмәгез. Ир-ат зур адымнар ясарга курка. Әгәр дә ул слесарь яки электрчы булып эшли башлый икән, ул гомере буе шул эштә эшләячәк. Ир-ат башкача фикерли, хатын-кыз бизнесыннан 5нче миллионын җыярга мөмкин, ә ир-ат, хатынының “Син тиеш, син тиеш, син тиеш” дигәнен истә тотып, “Гаиләмне ашата алырмынмы икән?”, “Акча җитәрме икән?”, “Хатын ни әйтер икән?” дигән сораулар белән бирелә. Шуны истә тотып, ир-ат кешенең дәрәҗәсен төшереп, аңа бернәрсәгә дә төртеп күрсәтергә ярамый. Хатын-кыз якынаю юлы таба белергә һәм ир-атын көчле һәм гаилә башлыгы итеп күрсәтә белергә тиеш.

7. Иң мөһиме – гаилә. Бизнес гаиләгезне ашап үтермәсен.

Инде ничә ел бергә тормыш иткәннән соң, хатын-кызлар “Минем ирем мондый. Минем ирем тегенди. Ул болай эшләми, ул тегеләй эшләми”, дип зарланалар. Минем шул вакытта хатын-кызларга бераз ачуым чыга. Мин аларга “Сез – хатын-кызлар, сез – муен, ә ир-ат – ул баш. Сез аны кайсы якка борасыз, ул шул якка борыла”, дип әйтәм. Сез, мин хатыннан сорамыйча кайда да булса бара алам, дип уйлыйсызмы? Юк. Мин хатынымның фикерен белмичә берни дә эшли алмыйм. Муен төрлечә борыла ала. Аны баш нишләгәнен аңламаслык итеп тә борырга була. Ничек телисез, шулай борыгыз. Шашыну күтәреп, “Менә син, моны эшләмисең, безнең хәтта суыткыч та буп-буш бит инде”, дип, күпме тавыш чыгарырга була. Шушы ук хәлне башкача, ир-ат үзе кибеткә барырга тәкъдим итәрлек итеп тә борырга була. Яхшы хатынга – яхшы ир, начар хатынга – начар ир. Гаиләдә кемдер яхшырак, кемдер начаррак дигән әйбер юк. Барысы да хатыннан тора. “Мин күбрәк акча эшлим”, дип, төртеп күрсәтәсез икән, ир-атның ачуы чыгачак. Ул психология буенча шулай. Хатын-кыз җыя. Ир-ат эшли.

Хатын-кыз, гаилә тынычлыгы өчен, кайбер очракта ялган сүз дә әйтергә хокуклы. “Сез, мәсәлән, тун алырга телисез ди. “Мин тун алам әле, минем акчам бар”, дип, үзегезнең ир-атыгыздан күбрәк акча эшләгәнегезне күрсәтмәгез. “Матурым, мин бераз акча җыйган идем, тун алсам ярыймы икән?” дип, сез бу моментны ир-атка башкача да китереп күрсәтә аласыз. Иң мөһиме гаилә икәнен онытмагыз.

Чыганак һәм фото: Интертат

Запись Рөстәм хәзрәт Хәйруллин: “Хатын-кызга бизнес түгел, матурлык кирәк” [дин вә йола] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Акылы булган кеше үлемгә дөньяви яктан да әзерләнә»

Чулпан — Mon, 05 Feb 2018 05:00:48 +0000

Әңгәмәдәшебез, һәм укучыларыбызның сорауларына җавап бирүче – «Туган авылым» мәчетенең имам-хатыйбы Нурулла (Илнар) хәзрәт ЗИННӘТУЛЛИН. //Безнең гәҗит//

Без, кешеләр, барыбыз да бу дөньяга вакытлыча гына килүебезне белә. Иртәме-соңмы, һәрберебезне дә бер үк киләчәк көтә. Әмма исән чагыбызда, көч-куәтле вакытыбызда без бу хакта уйламыйбыз. Ә бит ислам дине ахирәткә менә бүгеннән, хәзердән үк әзер булырга чакыра. Ахирәткә әзер булу дигән сүз нәрсәне аңлата соң? Аңа ничек әзерләнәләр?

– Нурулла хәзрәт, барыбыз да бер үләсебезне белә. Әмма без бу сүздән шул кадәр куркабыз. Үлемгә, ахирәт дөньясына үзеңне ничек әзерләргә соң, аның турында хәтта уйлыйсы да килми бит.

– Әссәләмәгаләйкүм вә рәхмәтуллаһи вә бәрәкәтүһ. Чынлап та, үлем кеше тормышында иң куркыныч, иң хәвефле әйберләрнең берсе. Әмма безгә бу куркуны җиңәргә динебез ярдәм итә. Үлем дигән төшенчә дин күзлегеннән караганда бөтенләй юк бит ул. Үлем – тәннең яшәүдән туктавы гына. Ә җан үлми, ул мәңгелек. Җан бер яшәү ысулыннан икенче төрле яшәү ысулына гына күчә.

Дөрес, безгә тәнебезнең үлүе дә җиңел түгел. Җанның тәннән чыгуы бик авыр процесс. Без дөньяны, балаларны, малыбызны, дөньяның матурлыгын калдырудан куркабыз. Дин безгә бу куркуны да җиңәргә ярдәм итә. Чөнки безгә бу дөнья матурлыгыннан да матуррак икенче бер дөнья вәгъдә ителә.

Безне күбрәк үлем түгел, үлгәннән соң җавап бирү, гомереңне ничек уздырдың, вакытыңны нәрсәгә сарыф иттең, малыңны нәрсәгә тоттың, дип сораганда ничек җавап бирербез дигән уй куркыта. Әйе, тормышыбызда булган һәр минут, һәр тиен өчен җавап бирәсе булачак. Иманлы кеше менә шулардан курка, ул исән вакытында ук бу сорауларга җавап бирергә әзерләнә.

Шулай ук үлем халәте үзе дә безнең өчен сынау. Җанның тәннән чыгуы четерекле мәсьәлә. Һәр кешенең җаны төрлечә чыга. Мәсәлән, пәйгамбәребез саллиаллаһу галәйһивәссәлам әйтә: «Шаһитләр дә җан биргән вакытта черки тешләү кадәр генә булса да авырту сизәләр», – ди. Икенче бер хәдисендә әйтә: «Җан чыккан вакытта мөселман булган кешенеке савыттан су агып чыккан кебек кенә чыгар. Мөселман булмаган кешенеке киемнән тигәнәк кубарган кебек булыр», – ди. Без үлемгә әзерләнү дигәндә, үлгәннән соң җавап бирергә әзерләнәбез. Бу безнең беренче әзерлегебез, рухи әзерлегебез.

Акылы булган кеше үлемгә дөньяви яктан да әзерләнә. Бу ничек була? Иң беренчесе – эшләреңне төгәлләп кую. Гомәр радый аллаһу ганһу әйтә: «Әгәр кеше йокыга киткәнче васыять язып калдырмаса, бу ахмак кеше», – ди. Димәк, үлемгә әзерләнү ул васыять язып калдыру: кемгә нәрсә калдырабыз, күпме калдырабыз. Бу мал васыяте була. Шулай ук рухи васыять: мәсәлән, мине шунда күмегез, монда күмегез. Миннән соң алай эшләгез, болай эшләгез. Үләр алдыннан, үтәлмәгән намазларым, тотылмаган уразаларым бар иде. Алар өчен сәдакасын, каффәрәтен бирергә кирәк, дип, әйтеп калдыра. Бурычларны әйтеп калдырырга кирәк. Шул-шул кешегә бурычым бар иде, аңа түләрсез, яисә, аласым бар иде, алыгыз, яки мин аны гафу итәм, дип.

– Нурулла хәзрәт, бәлки, бу өлкән кешеләр өчен бик мөһим дә булмас, әмма яшьрәк кеше, әле үлемне күрмәгән кешегә белеп тору комачауламас. Якын туганың үлеп киткәч, иң беренче эш итеп нишләргә кирәк?

– Кеше үлгән икән, ул инде эшлисен эшләгән. Ул хәзер үз-үзен күмә алмый. Дөрес итеп, мөселманча күмсеннәр өчен мөселманнар янында яшәргә, балаларыңны иман белән тәрбияләргә кирәк. Кайбер кеше яшьлегендә уйлап бетерми. Акча килеп торса, кайда яшәсәң дә ярый дип белә. Теләсә кайсы милләт кешесе, теләсә нинди дин тотучы белән яшәргә дә риза. Әмма ул бит үлгәннән соң сине ничек итеп күмәсен белми. Ул дога да кыла белми синең өчен.

Алай да кеше вафат булган икән, иң беренче нишләргә кирәк? Әлбәттә, башта дөньяви мәсьәләләрне кайгыртырга кирәк. Морг мәсьәләләре, белешмә, зиратта урын алу, кабер казу… Кеше үлгәч, белешмә бирелә, шуның белән үлем таныклыгы бирелә. Мөселман кешесе мөселман зиратына гына күмелергә тиеш. Мөселман кешесен теләсә кая күмәргә ярамый.

Хәле авырайган якыныңның янында «Ясин» чыгарга, колагына тәлкыйн әйтергә була: «Лә иләһә иллаллаһ». Әгәр дә кеше үзе кабатлый алса, бик яхшы. Кабатлый алмаса, мәҗбүр итәргә ярамый. Сүзләрне ялгыш әйтүе бар. Авызын, телләрен су белән чылатып торырга кирәк. Кешене җан биргәндә уң ягына салалар.

Җан биргәч, кешене аркасына борып, каты, тигез җирлеккә яткыралар. Нәҗесе чыкса, аны сөртеп алалар. Туганнарга, хәзрәткә хәбәр итәләр. Аңарчы мәет шушы хәлендә ятып тора.

Бездә мөселманнарда мәетне күмү өчен әзерләргә кирәк. Башта мәетне юалар – госел алдыралар. Ир кешене ир кеше, хатын-кызны хатын-кыз юа. Ул кеше мөселман булырга тиеш. Туганнары үзләре юса хәерлерәк.

Аннары кәфенгә төрәләр. Өч кат була ул. Беренче каты – күлмәк, ике каты исә баш-башы бәйләрлек итеп чыгып калырлык зурлыкта киселгән. Кемнәрдер чалма, кемнәрдер ыштан да ясый.

Мәетне өйдән алып чыкканда догалар укыла. Катгый догалары юк, кем нәрсә белә, шуны укый. Татарларда мәетне бер төн кундыру дигән нәрсә бар. Бу шәригатькә каршы килми. Әмма иртән җан биргән кешене шул көнне күмеп өлгереп булса, күмәргә кирәк. Сәбәпсез өйдә яткыру килешми.

Урамда җеназа намазы укыла. Җеназа намазын ирләр генә укый, анда хатын-кызлар катнашмый. Аны зиратка керер алдыннан да укып була, әмма ул зиратка кергәч укылмый. Мәетне гүргә өч кеше иңдерә, ул якын туганнары була. Мәет кабердә уң ягында, кыйблага карап ятарга тиеш. Ул ләхеткә куела. Ләхет кабернең кыйбла ягында алына. Ләхетне такта белән каплыйлар. Элек аны яндырылмаган кирпеч белән каплыйлар иде, чөнки мәет өстенә туфрак төшәргә тиеш түгел. Мәетнең баш очына баш тактасы куела, аннары ул ташка алмаштырыла. Без татарларда тагын бер гадәт бар, ул гарәпләрдә булмаска да мөмкин, күмеп бетергәч, кабер янында «Ясин» йә «Табәрәк» сүрәсе укыла. Аннары инде сәдака тарату гадәте дә бар. Кеше таралгач, кемдер зиратта калып, сүрәләр укый.

– Әбиләр элек үлемтекне алдан ук әзерләп куялар иде. Бу дөрес гамәлме?

– Үлемтекләрне әзерләп куюның зыяны юк. Халык арасында әле шундый әйтеме дә бар, кәфенлегеңне ничек иртәрәк әзерләп куйсаң – шуның кадәр озаграк яшәрсең дә, диләр. Шуңа күрә моннан бер дә куркырга кирәкми. Инде кәфенлек күпме кирәк дисәң ул кешенең буена карап алына. Ак төстәге тукыма була. Киңлеге 80-90 см икән, 12-16 метр кирәк. Киңлеге 1,5 метр булса, 9-12 метр алына. Хатын-кызга күбрәк кирәк. Аннары 10 метр чамасы марля кирәк була. Сабын, губка әзерләп куялар. Начар исләрне алу өчен ислемай, камфара да кулланалар. Әмма алар мәҗбүри түгел. Юа торган губка өйдә булса, шуны гына тотсаң да була.

Кәфенлектән башка, мәетне өйдән күтәреп алып чыгу өчен берәр покрывал, зиратка төреп алып бару өчен берәр одеял да кирәк. Бу покрывал да, одеял да зиратта калмый, аны алып кайтып, юып, кабат кулланасың.

Хатыны үлеп китсә, ир кеше аны күмәргә тиеш. Әмма ир кеше үлеп китсә, аны хатыны күмү мәҗбүри түгел. Аны ирнең балалары, алар зур булса, яки ирнең туганнары күмәргә тиеш. Әлбәттә, хатын-кыз үзенең ирен күмә инде ул. Бу нәрсә дигәнне аңлата – ир кеше үлеп китсә, аның хатыны түгел, туганнары беренче булып йөгереп йөрергә тиеш, акча ягыннан ярдәм итәргә, зиратта урын белешергә, башкасын кайгыртырга. Хатыны үзе күмәр, дип, кырыйдан карап торырга тиеш түгелләр. Бу шул мәгънәдә.

– Мәет юган суларны нишләтергә. Аның берәр нечкәлеге юкмы?

– Мәет юган суны шәһәр фатирында унитазга агызалар. Үз йортлары белән яшәүчеләр бер чокыр казып, күмеп куялар. Мәет юган суны сихерчеләрдән сакларга кирәк. Чөнки аның белән бик күп сихер ясала. Шуңа да аны кеше йөри торган җиргә, урамга агызырга ярамый.

– Мәет ашларын үткәрергә ярамый дип язып чыгучылар да булды. Сез ни әйтерсез?

– Мәет ашы үткәрү мәрхүмгә савап була. Ә мәрхүмнәр савапка мохтаҗ. Әмма бу мәҗбүри нәрсә түгел. Кемнең мөмкинлеге бар, үткәрә. Үткәрмәсәң дә була. Көннәре исә кеше күмелгән көннән санала.

Зиратка кергәндә укыла торган дога:

«Галәйкүмүс-сәлаамү йәә әһләд-дияяри рахимәл-лааһүл-мүстәкдимиинә миннәә үәл-мүстә’хириинә минкүм. Әнтүм ләнәә сәләфүн үә нәхнү ләкүм халәф. Үә иннәә ин шаа’Аллааһү бикүм ләәхикуун. Нәс’әлул-лааһә тәгәәләә ләнәә үә ләкүмүл-гәәфийәһ.

Мәгънәсе: Әй, бу йортларның әһелләре (кабердә ятучылар), сезгә Аллаһы Тәгаләнең сәламе булсын. Аллаһы Тәгалә сезгә дә һәм безгә дә Үз рәхмәтен ирештерсен. Сез безгә кадәр булган кешеләр, без сездән соң калган кешеләр. Инша Аллаһ (Аллаһ теләсә), әлбәттә, без дә сезгә тоташачакбыз. Үзебез өчен дә, сезнең өчен дә Аллаһы Тәгаләдән сәламәтлек сорыйбыз».

Лилия ГӘРӘЕВА әзерләде

Запись «Акылы булган кеше үлемгә дөньяви яктан да әзерләнә» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Ураза тотканда кеше Аллаһ Тәгалә хәләл кылган нәрсәләрдән дә тыела»

Чулпан — Mon, 22 May 2017 15:52:13 +0000

Рамазан аена керергә дә санаулы көннәр генә калып бара. Казандагы “Өметлеләр” мәчетенең имам-хатыйбы Алмаз хәзрәт Сафин белән ураза хикмәтләре турында сөйләшәбез. //Интертат//

– Алмаз хәзрәт, ураза ач торудан гына гыйбарәт түгел, ә гайбәт, яман гадәтләрдән саклана торган ай, мәгърифәт ае да диләр…

– Рамазан аенда ураза тоту – ул ислам динендәге биш багананың берсе. Шуңа күрә, ул биш вакыт намаз кебек, фарыз гамәл. Аллаһ Тәгалә әйтте: «Әй, иман китергән бәндәләр! Сезгә хәтле яшәгән халыкларга ураза тоту фарыз булган кебек, сезгә дә ураза тоту фарыз булды. Бәлки, сез ураза тотып тәкъва булырсыз (ягъни гөнаһлардан тыелып, Аллаһның кушканнарын үти башларсыз)» (Бәкара – 183).

Гарәп телендә ураза «сыйәм» дип атала. Бу сүз гарәпчә “Нәрсәдән дә булса тыелып тору”ны аңлата. Коръән иңә башлагач, бу сүз билгеле бер гыйбадәтне аңлата башлады. Ураза – ул Аллаһның рәхмәтенә һәм ризалыгына ирешү нияте белән, таң атканнан алып, кояш баеганчыга хәтле, ашау-эчүдән, якынлык кылудан һәм начар сүзләрдән вә гамәлләрдән тыелу. Кайбер кешеләр ураза тотуның асыл мәгънәсен аңламый. Алар уразаны ашау-эчүдән тыелу гына дип уйлыйлар. Ә чынлыкта, ураза – ул тәнгә ләззәт бирүче бөтен хәләл нәрсәләрдән һәм бөтен гөнаһлы гамәлләрдән тыелу. Рамазан аенда кешенең ашказаны гына түгел, ә бөтен әгъзалары ураза тотарга тиеш. Теле дә, кулы да, күзе дә, аяклары да. Шуңа күрә, уразада ашау-эчүдән тыелып та, гайбәтне, ялган сөйләүне, сүгенүне, кеше рәнҗетү һәм әрләшүне куймаган кеше көне буе ач торучы гына булып кала. Аллаһ Тәгалә аңа бернинди дә әҗер-савап бирми. Чөнки ул ураза тотып, яхшы якка үзгәрмәде һәм әхлагын яхшыртмады булып чыга. Мөхәммәд пәйгамбәр (с.г.в.с) әйтте: «Кем дә кем ураза вакытында ялганны һәм аның белән гамәл кылуны калдырмаса, Аллаһка аның ашау-эчүдән тыелып торуы кирәк түгел» (Бохари, хәдисләр җыентыгы). Башка хәдистә Мөхәммәд пәйгамбәр шулай дип әйтте: «Әгәр дә сезнең берегез ураза тотса, хатыны белән якынлык кылмасын һәм кычкырышмасын. Әгәр дә аны берәрсе орышса, яки аның белән сугышырга теләсә, ул: «Дөреслектә, мин – ураза тотучы кеше», – дип әйтсен.» (Бохари, хәдисләр җыентыгы).

Ураза аркылы Ул кешеләрнең җаннарын һәм тәннәрен тәрбияли, гөнаһларын гафу итә һәм кыямәт көнендә бик күп нигъмәтләр бирә. Мөхәммәд (с.г.в.с) әйтте: «Кем дә кем Рамазан аенда Аллаһның әҗер-савап бирүенә ышанып һәм Аның ризалыгын өмет итеп ураза тотса, аның элеккеге гөнаһлары гафу ителә» (Бохари, хәдисләр җыентыгы).

– Рамазан аенда күп нәрсәләрдән тыелырга, ягъни сабыр итә белергә кирәк, дигән сүз. Менә шул сабырлыкка ирешергә нинди догалар булыша соң?

– Ураза тотканда кеше Аллаһ Тәгалә хәләл кылган нәрсәләрдән дә тыела. Шуңа күрә, бу гыйбадәт бик күп сабырлык сорый. Ураза сабырлык сыйфаты белән бәйле булганга күрә дә, аңа кыямәт көнендә әҗер-савап бик күп бирелә. Аллаһ Тәгалә әйтә: “Бары тик сабыр итүче кешеләргә генә әҗер-савап хисапсыз бирелә” (Зүмәра – 10)

Бер хәдистә Мөхәммәд пәйгамбәр шулай диде: «Адәм баласының һәр гамәле өчен әҗер-савап арттырып бирелә. Бер яхшы гамәлгә әҗер-савап уннан алып җиде йөзгә хәтле арттырыла. Аллаһ Тәгалә янә болай ди: «Бу – уразадан башка гамәлләр өчен генә. Дөреслектә, ураза – ул Минем өчен һәм Мин аңа Үзем әҗер-савабын бирәм. Чөнки ул нәфес-теләген һәм ризыгын Минем өчен калдыра. Ураза тотучының ике шатлыгы бар: бер шатлыгы – авыз ачканда, ә икенчесе – Раббысы белән очрашканда.» (Мөслими, хәдисләр җыентыгы).

Аллаһ Тәгаләдән сабырлык сорап, “Бәкарә” сүрәсенең 250нче аятен укырга мөмкин: “Раббәнәә әфригъ галәйнәә сабрән вә сәббит әкъдәәмәнәә вәнсурнәә гәләл-каумил-кәәфириин”. Мәгънәсе: “Әй Раббыбыз! Безгә бик күп сабырлык бир, безнең аяк табаннарыбызны нык кыл (күңелебездән курку хисен ал) һәм имансыз халыкка каршы торырга безгә ярдәм ит” .

Шулай ук “Әгъраф” сүрәсенең 126нчы аятен укырга була: “Раббәнәә әфригъ гәләйнәә сабрән вә тәвәффәнәә мүслимиин”. Мәгънәсе: “Әй Раббыбыз! Безгә бик күп сабырлык бир һәм әҗәл вакытында, мөселман хәлебездә җаныбызны ал.”

– Балаларның ураза тотуына ничек карыйсыз? Җәйге айларда аларга бик авырга туры килә бит…

– Балигъ булмаган балага ураза тоту фарыз түгел. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: “Өч кешенең кылган гамәлләре гамәл дәфтәренә язылмый: акылсыз кешенең гамәле акылына килгәнче, йоклаучы кешенең йокысыннан уянганчы һәм сабый баланың балигъ яшенә җиткәнче” (Әбү Давыд). Бала балигъ яшькә җитсә генә, аңа Рамазан аенда ураза тоту фарыз була. Кеше балигъ яшькә төрлечә җитә. Бу аның организм эшчәнлегенә бәйле. Гадәттә, кыз балалар 13-14, ә ир балалар 14-15 яшьтә балигъ булалар. Шуңа да карамастан, ата-аналар, балалары кечкенәдән ияләнсеннәр дип, ун яшькә җиткәч, ураза тоттыртырга тиешләр. Әлеге хөкем намаз турында әйтелгән хәдистән алына. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: “Җиде яшьлек балаларыгызга намаз укырга кушыгыз. Әгәр дә ун яшьтә дә укымасалар, аларга сугыгыз һәм бер ятакта бергә йоклатмагыз” (Әбү Давыд, хәдисләр җыентыгы). Балигъ булмаган очракта, бала мөмкинлегенә карап, ураза тота. Әгәр дә үзен начар хис итсә, уразасын боза, әгәр дә үзен яхшы хис итсә, ураза тота ала.

– Алмаз хәзрәт, беренче тапкыр ураза тотучыларга киңәшләрегез нинди?

– Күп очракта кеше, ашамыйча һәм эчмичә торгач, хәлсезләнәм дип курка. Дөреслектә, Аллаһ Тәгалә без – кешеләргә булдыра алмый торган эш йөкләмәде. Диндәге бөтен гамәлләрне дә кеше булдыра ала. Шуңа күрә, беренче тапкыр ураза тотучыларга ач торудан курыкмаска киңәш итәм. Әгәр дә кешедә мондый курку хисе бар икән, ул Аллаһка ялварып, ярдәм сорасын. Үземнең ураза тоту тәҗрибәмнән чыгып шуный әйтер идем: рамазан аеның беренче атнасында эчмичә һәм ашамыйча торгач, кешенең башы авыртырга һәм хәле китәргә мөмкин. Бераздан соң, кешенең организмы ач торуга ияләшә һәм уразаны җиңел кичерә башлый. Шулай ук ураза тоткан вакытта, көчне дә дөрес сарыф итә белергә кирәк. Ураза тоткан вакытта эссе мунча керү, физик күнегүләр белән шөгыльләнү, кан бирү бик хупланмый, чөнки бу нәрсәләр хәлне ала.

-Шәхсән үзегез ничә яшьтән ураза тота башладыгыз?

– Уразаны мин 14 яшьтә тота башладым. Ул заманда ураза көн кыска вакытка – кыш көненә туры килгән иде. Минем ураза тота башлаганыма хәзер унҗиде ел тула. Мәчеттә безне гомер буе мәктәптә укытучы булып эшләгән, ә соңыннан “Мөхәммәдия” мәдрәсәсен тәмамлаган Вәкил абый Нәҗмиев укытты. Мәчеткә аның дәресләренә мин 11 яшьтә йөри башладым. Ул безгә ислам динендә хәләл һәм хәрамны, әхләк кагыйдәләрен, пәйгамбәрләр тарихын, иман нигезләрен, Коръәнне уку кагыйдәләрен һәм биш вакыт намаз тәрипләрен өйрәтте.

– Рамазан аенда “Өметлеләр” мәчетендә нинди чаралар көтелә?

– Рамазан аенда безнең мәчеттә, бүтән мәчетләрдәге кебек үк, ястү намазыннан соң җәмәгать белән 20 рәкәгать тәравих намазы укыла, 25 кешегә исәпләнгән ифтар мәҗлесләре оештырыла. Шулай ук, рамазан ае ахырында фитыр сәдакасы җыелып мохтаҗларга таратыла.

– Уразаның галәмәтләре, аның адәм баласына уңай йогынтысы хакында күп сөйлиләр…

– Уразаның файдалары, чыннан да, бик күп. Ураза кешенең тәненә һәм җанына сихәт бирә. Ураза тотучы кеше ризыкның, суның кадерен белә башлый. Башка вакытта кеше ризыкка ни дәрәҗәдә мохтаҗ булуын төшенми. Ә ураза тотып, авыз ачканда аңа коры ипи дә шулкадәр тәмле тоела: ул аның нинди зур нигъмәт икәнлеген аңлый. Ураза кешенең күңелендә ихласлылык һәм шәфкатьлелек хисе тәрбияли. Ач торып, кеше фәкыйрьләрнең хәлен аңларга өйрәнә. Чөнки ул ачлыкны тәне һәм күңеле белән кичерә. Ураза кешенең нәфесен гөнаһлы теләкләрдән пакьли һәм гөнаһлардан тыелырга өйрәтә. Шул сәбәпле, кеше нәфес колы булудан туктый. Мөхәммәд пәйгамбәр әйтте: “Ураза ул калкан кебек” (Бохари, хәдисләр җыентыгы). Калкан кешене дошманнан саклаган сыман, ураза кешене гөнаһлар кылудан саклый. Ураза кешене шулай ук сабырлыкка өйрәтә. Кеше, ураза тотып ачлыкка, авырлыкка түзәргә, телне, әгъзаларны гөнаһлардан тыярга өйрәнә. Ураза кешенең организмын сәламәтләндерә, аны төрле начар матдәләрдән чистарта. Мөхәммәд пәйгамбәр: “Ураза тотыгыз, сәламәтләнерсез”, – диде. (Тәбарани, хәдисләр җыентыгы). Ач торуның организмга файдасын физиология өлкәсендәге япон галиме Ёсинори Осуми 2016 елда дәлилләде һәм шушы ачышы өчен Нобель премиясе алды. Ул ачыклаганча, ач торганда, организм стресс кичерә. Шуның сәбәпле, күзәнәкләр зарарлы матдәләрне, токсиннарны эшкәртә башлыйлар. Моның нәтҗәсендә, организм төрле инфекцияләрдән арына һәм яшәрә башлый. Менә бу процесс фәнни телдә “аутофагия” дип атала.

Белешмә: Алмаз хәзрәт Татарстанның Балык Бистәсе районы Югары Тегермәнлек авылында туган. Башлангыч дини белемне авыл мәчетендә ала. 11 сыйныфны тәмамлагач, 2003 елда Россия Ислам университетына керә. Анда 6 ел укый: 2 ел әзерлек бүлегендә, 4 ел ислам фәннәре факультетында. Факультетта ул гарәп теле һәм Коръән тәфсире белгечлеген үзләштерә. Укып бетергәч, университетта укытырга кала. 2010 елда “Өметлеләр” мәчете ачылгач, шунда имам-хатыйб булып эшли башлый. Гаилә хәле: өйләнгән, өч баласы бар.

Мөршидә КЫЯМОВА

Запись «Ураза тотканда кеше Аллаһ Тәгалә хәләл кылган нәрсәләрдән дә тыела» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Габделхәмит хәзрәт Зиннәтуллин: «Вафат кешеләрнең рәсеменә гел карап тору зәгыйфьлек китерергә мөмкин»

Чулпан — Wed, 03 May 2017 14:43:50 +0000

“Ислам дине кешенең сәламәт яшәвенә бик игътибар итә”, – ди Яшел Үзән районы имам-мөхтәсибе Габделхәмит хәзрәт Зиннәтуллин. //Татар – информ//

“Исламда кабер ташына фото кую катгый тыелган. Кеше хәсрәтле вакытында якынының кабере алдына килеп, рәсеменә карап торса, аңа тагын чир өстәлүе мөмкин. Кеше фотографиягә карап, якын кешесен күз алдына китерсә, хәсрәте тагын да арта, “акылы авышып” китүе бар, шуңа күрә рәсем кую рөхсәт ителми. Кеше зираттан чир алып кайтырга мөмкин. Кешенең сәламәт яшәвенә ислам дине бик игътибар итә”, – ди Габделхәмит хәзрәт.

Имам әйтүенчә, өйләрдә дә стеналарга фотосурәтләр элү хуплана торган эш түгел.

“Исән әти-әниләрнең дә, вафат булганнарның да фоторәсемнәре альбом эчендә генә сакланырга тиеш. Вафат кешеләрнең рәсеменә гел карап тору зәгыйфьлек китерергә мөмкин. Кеше, хайван сурәтләре булган йортка фәрештәләр кермәс, диелгән. Ул йортка дога да барып ирешмәс, чөнки дога кылганда фәрештәләр катнашырга тиеш”, – ди Габделхәмит хәзрәт.

Ул ата-аналарга да балаларының фотоларын рамкага тыгып, стенага куярга ярамавын билгеләп узды. “Стеналарга фотосурәтләр кую шәригать буенча катгый тыелган. Фәрештәләрне өйдән кумыйк. Бу догаларыбыз кабул булмавына бер сәбәп. Фәрештәләр булмаган йортка җеннәр, зәхмәт керә”, – дип җөпләде Габделхәмит хәзрәт Зиннәтуллин.

Запись Габделхәмит хәзрәт Зиннәтуллин: «Вафат кешеләрнең рәсеменә гел карап тору зәгыйфьлек китерергә мөмкин» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Нигә “Ревиззоро”ның мәчетләргә йөрүен хәзрәтләр яратмый?

Редактор1 editor1 — Mon, 12 Dec 2016 12:44:26 +0000

Татарстан Диния нәзарәте мәчетләрне тикшерә башлый, ягъни мөселманча «Ревизорро» эшли башлаячак, дигән хәбәр күпләрне пошаманга салган иде. Ни хикмәттер, Казаныбызның берничә мәчетен «барлап» чыкканнан соң, бу проект туктатылды. Әллә инде көтелмәгән кунакларның алдан әйтмичә генә килүе мәчет әһелләрен уңайсыз хәлдә калдырганмы? Әллә проект авторы Рөстәм хәзрәт Батыровның «чеметеп» алулары ошамаганмы?… //Интертат.ру//

Моның сәбәпләрен белер өчен Татарстан мөфтиенең беренче урынбасары Рөстәм хәзрәт Батыровка мөрәҗәгать иттек.

– Безнең максат бер иде: мәчетләребез хакында халыкка күбрәк мәгълүмат бирү. Иман йортларына барып тулы репортаж аша таныштыру. Казанга туристлар агымы артты, алар гыйбадәтханәләр белән шактый кызыксына, ләкин күбесе нинди мәчетне сайларга, кайсына барырга икәнен белми. Хәер, шәһәребездә яшәүчеләр дә барысыннан да мәгълүматлы дип әйтеп булмый. Максатыбыз – мәчет турында тулы репортажлар эшләү иде. Төрле яктан ачыклап, барлап чыгарга иде исәп. Ә «Ревизорро» сүзе башкаларны күбрәк җәлеп итү өчен кулланылды. Эчтәлеге буенча ул «Пятница» каналында бара торган тапшыруга бөтенләй охшамаган. Берничә тапшыру эшләдек тә инде, – ди Рөстәм хәзрәт.

Аның сүзләренә караганда, Алла боерса, бу проект алдагы көннәрдә дә дәвам итәчәк. Кайбер хәзрәтләр, имам-хатыйплар мондый чараларга әзер түгеллеген белдергән. Шуның өчен дә исламча «Ревизорро» туктатылып тора.

– Шәһәребездә урнашкан музей, театр, башка сәнгать объектлары, биналар хакында язмалар әзерләнә, тапшырулар төшерелә, ә нишләп әле без Аллаһ йортларын киң җәмәгатьчелеккә чыгармаска, алар белән таныштырып бармаска тиеш ди?! Миңа калса, бу – бик кызыклы һәм нәтиҗәле проект булачак. Казанда җәмгысы 70-80 гыйбадәтханә бар диләр, ә күпләр аларның кайда урнашканын, анда ничек барасын да белми бит. Шәхсән үземнең дә шәһәребезнең бөтен мәчетләре белән танышып, күреп чыгасым килә. Шулар турында мәгълүматлар тупланып, язылып барса, бер дә гөнаһы булмастыр, – дип җавап бирде Татарстан мөфтиенең беренче урынбасары.

Аллага шөкер, шәһәребез мәчетләргә бай, әле яңалары да төзелеп тора. Бай тарихлы, архитектура ягыннан үзенчәлекле булганнары да җитәрлек. Совет чорында да эшчәнлеген туктатмаганнары аеруча горурлык хисләре уята… Аллаһ йортлары турында даими рәвештә тапшырулар әзерләнсә, материаллар бастырылып торса, һич кенә дә артык булмас иде.

Заманында язучы, журналист Хәйдәр Гайнетдинов телевидениедә «Мәчетләребез» дигән тапшырулар циклы алып бара иде. Аның хезмәтләрен «Татарстан – Яңа гасыр» каналы әле бүген дә файдалана. Мондый тапшыруларны татар телендә бәлкем яңадан башлап җибәрергәдер? Дин әһелләренең төпле фикерләре белән дәлилләнеп барса, тагын да үтемлерәк булачак.

Запись Нигә “Ревиззоро”ның мәчетләргә йөрүен хәзрәтләр яратмый? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Рабига ханым Зарипова: “Төшләремдә ул безне очрашуга өметләндерә”

Редактор1 editor1 — Sat, 03 Dec 2016 11:34:54 +0000

Быелның 7 феврале Казанның Петровский бистәсендә яшәүче Рәбига ханым Зарипова гаиләсенә шомлы хәбәр алып килде. Петровский бистәсе имам-хатыйбы, “Нурулла” мәчетенең икенче имамы Сөләйман хәзрәт Зарипов көпә-көндез югалды. Берләшкән Гарәп Әмирлекләреннән килгән юлдашы шәех Нәҗметдин белән, якты күздә Казанга кайтып җитәргә дип, Мордовия башкаласы Саранскидан юлга чыкканнар.

Буа районы Иске Суыксу авылы мәчетенә өйлә намазы укырга кергәннән соң, аларны башка күргән, ишеткән, белгән кеше юк. Криминаль хәлләрдә шаһитлар булганда да, дөреслеккә чыгу җиңел бирелми. Ә монда, ичмасам, бер генә шаһит та юк.

Әлеге хәбәр социаль челтәрләр аша киң җәмәгатьчелеккә шул ук көнне таралды. Югалучыларны эзләү эшенә дә тиз керештеләр: “Мәрҗани” мәчетендә эзләү штабы оештырылды, үз чиратында полиция хезмәткәрләре дә эшкә алынды. Сөләйман хәзрәтнең хатыны Рәбига ханым һәм аның балалары ярдәм сорап кая гына мөрәҗәгать итмәделәр, хат һәм видеоязма белән Русия Президенты В.Путинга кадәр барып җиттеләр. Ул көннәрдән соң 9,5 ай үтте. Ә югалучыларның әле дә булса эзе табылганы юк, билгесезлек хөкем сөрә. Газета укучыларыбыз алар язмышы белән кызыксынып, бу хакта сорап шалтыраталар. Шул уңайдан Рәбига ханым белән элемтәгә чыктык. Телефонны башта Сөләйман хәзрәтнең кызы Зөлфия алды.

— Зөлфия, зур борчуыгызны уртаклашабыз. Сөләйман хәзрәт һәм шәех Нәҗметдиннең югалуы буенча ачылган җинаять эше дәвам итәме? Сез тикшерү нәтиҗәләреннән хәбәрдармы?
— Без берни белмибез. Тикшерү комитетыннан, әтинең югалуы мәсьәләсендә ачылган җинаять туктатылды, дигән хат килде. Аннан аңлашылганча, эшне дәвам итү өчен югалуда гаепләрлек кеше юк. Сүз курчак турында барамыни?!

— Русия Президентына юллаган видео мөрәҗәгать һәм хатка җавап алдыгызмы?
— Әйе, алдык. Анда: “Бу мәсьәләдә эш Татарстан тикшерү комитетына йөкләнде”, дип язылган.

Телефонны Рәбига ханым алды.
— Рәбига ханым, Сөләйман хәзрәт соңгы тапкыр сезнең белән кайчан элемтәгә чыккан иде?
— 7 февральдә: “Сәгать 10 нарда юлга чыгабыз. Догада торыгыз”, дип шалтыратты. Башта урман аша үтеп кайтасы булгач, шуңа элемтә юктыр, дип уйладым. Сәгать 3, аннан 4, 5 тулды. Күңелгә шик йөгерде. Элемтәгә бөтенләй чыкмый башлагач, ул җирлектә берәр юл фаҗигасе булмаганмы, дип белештек. Соңыннан югалуы мәгълүм булды. Һаман көтәбез. Бернинди хәбәр юк, инде кемнән ярдәм сорарга да белмибез. Безне приставларга чакырттылар, кан басымым күтәрелү, авыру сәбәпле бара алмадым. Кызым барган иде, кәефе төшеп кайтты. Анда барсаң да, җылы караш юк. Безгә бик авыр.

— Шәех Нәҗметдин гаиләсе белән элемтәдә торасызмы?
— Әйе, аның хатыны бик авыр хәлдә. Бүген психологка барды. Нәҗметдин соңлап, 42 яшендә генә өйләнгән. Хатыны 40 яшьләрдә, ярдәмгә мохтаҗ өч баласы бар. Ул: “Иремне табыгыз”, дип гел абыема шалтырата.

— Машинадагы бармак эзләрен экспертизага алганнардыр. Алар аша да берни дә билгеле булмадымы?
— Экспертизага алдылар, тик алар аша да бернәрсә ачыкланмады. Полиция һәм ФСБ ягыннан да бернинди шик юк, диделәр. Шунысы гаҗәп, шикләнер сәбәп тә, кеше дә юк.

— Сөләйман хәзрәтнең төшегезгә кергәне бармы? Төшлекләр салмадыгызмы?
— Төшлек салганым юк, чөнки бер минутка да уемнан чыкмый. 3 тапкыр төшемә керде, һаман исән дип күрәм. Сөләйман кайткан, имеш. Чынлапмы, дим. Әйе, чынлап, бәгърем, ди. Ышанмыйча, кулларыннан чеметеп карыйм. Ул миңа шулай гел бәгърем дип дәшә иде. Ябыккансың, дим. Барысы да әйбәт, мине анда яхшы ашаттылар, ди. Ул шундый сабыр, күркәм холыклы, тәрбияле кеше бит. Төшләремдә ул безне очрашуга өметләндерә, кабат күрешүгә ышанып яшибез. Ничә ел кирәк булса, шулкадәр көтәбез, исән-имин кайтсын гына. 36 ел бергә матур яшәдек. Ул балаларга яхшы ата булды. Бу югалуны балалар да бик авыр кичерә. Иртә торсам, кич ятсам, белгән догаларымны укыйм, Аллаһы Тәгаләдән сабырлык сорыйм. Безнең хәлебезне аңлаган күп кеше дә аны догадан ташламый. Ирем дини гыйлем бирде, тәрбияви вәгазьләр сөйләде, аның беркемгә бернинди начарлык эшләгәне булмады. Гаебе бар икән, әйтсеннәр иде. Ник шулай гаилә, бер гаебе булмаган балалар язмышы белән уйнарга!?

— Мәрхүмә Рәшидә абыстай да кияве өчен борчылды…
— Вафат буласы көнне әнием утырган җиреннән авып китте дә, ашыгыч ярдәм чакырттык. Уколлар кадагач, утырып сөйләшә башлады. Барыбызның да игътибарында булсын дип, урынын уртагарак күчердек. Үләренә 2-3 сәгать кала, һәрберебезне сораганнан соң, ирем Сөләйманның исемен ишеткәч: “Әллә кайттымы?” дип җанланып, җитдиләнеп кычкырып җибәрде. Аннан: “Кайта ул”, дип безне тынычландырды. Әнием бөтен кияүләрен дә яратты. Сөләйманны, үзен тәрбия кылган кияве Ән¬вәрне аеруча якын итә иде, үлем түшәгендә ятканда да иремне уеннан чыгармады. Сөләйман үзе дә әниемне көйләп кенә тора иде… Улыбыз Абдулкәримнең армиядән кайтуын сөенеп көтеп алдык. Ул 22 гыйнварда кайтты, Сөләйман 7 февральдә югалды. Әтисе белән ничә көн генә аралашып калды. 9 айдан артык көтәбез. Әйтүе генә җиңел. Балаларны уйлап та йөрәк әрни. Иремнең югалуына сәбәпче кешеләр башкалардан курыкмаса, Аллаһтан курыксыннар иде. Кылган начарлык үзеңә әйләнеп кайта бит ул. Ник шуны аңламыйлар икән?

Тикшерү, эзләүләрнең нәтиҗәсез булуы бик кызганыч. Бу мәсьәләдә эшнең тукталуы да күңелне борчый. Энергиясе, яшәү дәрте ташып торган ир уртасы яшендәге әзмәвердәй гәүдәле Сөләйман хәзрәтнең бер мизгелдә югалуы башкаларны да бу тормышта уяу булырга кирәклек хакында кисәтә.

Бу дөньяда әллә нинди могҗизалар булып тора. Әлегә табылмаган, димәк, соңгы нокта куелмаган. Күңелләр көтә, өметләр өзелмәгән. Әлегә Рәбига ханым Зарипованың гаиләсенә, балалары, оныкларына Аллаһ сабырлык бирсен дә, гаилә башлыгы табылып, хәерле очрашулар насыйп булсын, дияргә кала.

Әңгәмәдәш — Рәшидә АХМИРОВА

Матбугат.ру-Ирек мәйданы

Запись Рабига ханым Зарипова: “Төшләремдә ул безне очрашуга өметләндерә” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Татарстанда мәчет имамын үле хәлдә хәрәбәләр астыннан табалар

Редактор1 editor1 — Mon, 24 Oct 2016 18:46:11 +0000

Узган җомгада өйлә намазыннан соң Кормаш авылы мәчете имам-хатыйбы Рәшит хәзрәт мәхәллә халкын ташландык хәлдәге элеккеге колхоз җәйге терлек лагерында мәчет, мохтаҗлар ихтыяҗына төзелешкә кирәк-ярак, утын хәзерләү өмәсе игълан итә. Халык җыелганчы дип берүзе түбәсе ябык иске карданың терәкләрен кискәндә көтелмәгән хәл – ул кинәт ишелеп төшә һәм 66 яшьлек имам матча астында кала.

Вакыйга урыныннан ерак та булмаган авыл халкы аны хәрәбәләр астыннан табып алганда соң була инде – ул урында ук җан бирә, дип яза районның “Йолдыз” газетасы.

“Бик кече күңелле, ярдәмчел иде имамыбыз”, диләр шушы авылда яшәүчеләр.”

“Мәрхүмнең рухы җәннәттә булсын, район дин тормышына ул үзеннән бик зур өлеш кертте. Апасның Җәмигъ мәчетен төзү һәм бизәүдә башлап йөрде. Ничә еллар элек төзелеп җайга кереп китә алмаган Кормаш авыл мәчетен төзекләндерү, яңартуда һәм халыкны хак дин юлына тарту, иманга кайтаруда зур көч куйды”, ди имам-хатиб Рәшит һәм “Миргасыйм” мәчете имам-хатибы Рамазан хәзрәтләр. Мәрхүмнең җеназасына килгән Апас мәдрәсәсе җитәкчесе Шәһит хәзрәт, Әнәле мәчете имам-хатыйбы Мостафа хәзрәт һзм башкаларның да аның турында матур истәлекләре бар.

Рәшит хәзрәтнең Апаска кайтып төпләнгәнче Казан төзәтү дәүләт учреждениеләрендә сакчы, тәрбияче булып эшләгәнлеге мәгълүм.

“Үз акчасына бик күп фәкыйрьләргә, ярдәмгә мохтаҗ гаиләләргә иманы кушканча ихластан булышты. Авыр туфрагы җиңел булсын мәрхүмнең”, ди Кормаш мәхәлләсе халкы һәм аны яхшы белүчеләр. Алар Апас мөхтәсбәтенә Кормаш авыл мәчетенә аның исемен кушу буенча эш башларга җыена.

Татар-информ

Запись Татарстанда мәчет имамын үле хәлдә хәрәбәләр астыннан табалар впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..