Яраткан җырчыбыз Хәния ханым Фәрхи китүенә быел 27 июльдә 3 ел булды.

Аның соңгы минутлары турында сеңлесе Фирүзә Ибатуллина сөйли. Апа белән сеңел арасында 10 ел аерма булса да, алар игезәкләр кебек бер-берсен тоеп яшәгәннәр. Урыны Оҗмахта булсын! Яратабыз, хәтерлибез!

Видео Хәния Фәрхи истәлегенә ачылган инстаграм битеннән алынды

Запись Хәния Фәрхи китүенә 3 ел… Сеңлесе Фирүзә ханым җырчының соңгы минутлары турында сөйли [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Мин узган ел аны соңгы юлга озатып кайтканнан соң язган мәкаләмдә («БГ» 27 июнь, 2018 ел) шундый юллар китергәнмен: биш ел элек нәкъ шушы вакытларда 50 яшен тутырган Наил Алан хезмәттәшләренә интервью биреп, үзенең бәхетле булуы турында сөйләгән иде: «Кемдер бу яшьтә нәтиҗә ясый, нинди максатка ирешелде, дип уйлый башлый. Шөкер, бервакытта да машина алам, коттедж салам, фәлән кадәр капитал булдырам, хезмәтем өчен медаль, орден алачакмын дигән максат куймадым һәм шуның белән бәхетлемен дә. Булганга шөкер итә белү белән дә бәхетлемен. Мин ирекле шәхес, яраткан эшем бар, сәяхәт итәм, төрле илләргә барам, таныша алам. Мин укучыларыма файдалы мәгълүмат җиткерә алам, аннан җәмгыятькә файда бар икән, Аллаһы Тәгаләгә шуның өчен мең рәхмәтлемен», – дигән юлларны укыйбыз «Азатлык» сәхифәсендәге язмада.

Бу чын мәгънәсендә, үрнәк, өлге итеп алырлык тормыш шигаре…

«Сафларыбыз сирәгәя, димәк безгә арабыздан вакытсыз киткән Наилләр, Илфак Шиһаповларлар өчен дә эшләргә, үзебезгә алмаш тәрбияләргә кирәк!» Наилне гүргә иңдергәндә мин шулар турында уйланып тордым. Хисапсыз җыелган халыкка, таныш-белешкә ара-тирә күтәрелеп карыйм: бар да күз яшен сөртә, хатын-кызлар гына түгел, ирләр дә…

Наилне озатып кайткач, әнә шулай язганмын.

Наил белән бер язышканда ул миңа бер хикәясен җибәргән иде. «Кара әле, мин кичә хисләнеп китеп бер нәрсә язып ташлап, шуны Фейсбукка элгән идем. Халык гәҗиткә бас дип ду килде. Сиңа салам. Әмма бу басар өчен түгел әле. Карап кына чык. Әгәр басарга була дисәң, мин әзрәк үзгәрешләр кертәм. Бу социаль челтәр өчен генә язылды», – дигән иде ул сүз башында. Мин карап алдым да, газетада басарбыз, аз гына төзәтмәләр керт, дип килештек. Тик Наил минем киңәшне тыңламады шул – өлгермәде, арабыздан китеп барды. Менә әлеге тормыш хикәясен редакциябез папкасында саклап, укучыларыбызга аны тагын бер кат искә төшерергә форсат бирер өчен, газетабызда бирергә булдым. Наил аңа исем дә куймаган иде. Исемен дә үзем билгеләдем.

Наилне юксынып, Илфат ФӘЙЗРАХМАНОВ

Шук һәм исәр яшьлек…

Авыл белән сөйләшкән саен үсмерчак хатирәләре хәтерне айкап уза да, хет ичмасам исәннәрдән ничекләр генә гафу үтенәсе, дип уйлана башлыйм. Бүген сыйныфташ Нурислам белән скайп аша хәл-әхвәлләрне барлаштык. Элекке милиционер, хәзер колхозның (бездә бетмәде әле күмхуҗ, исеме генә башка) умартачысы ул һәм шул ук вакытта мәчет тирәсендә дә, мәетләр дә юа башлаган… Тагын бер яхшы эшне төгәлләп килә икән, мәчеттә тәһарәтханә төзүне үз өстенә алган. «Менә су җылыткыч алырга акча таба алсам, иске батареяларны алыштырсам, хан йорты була аннары!», – ди Нурислам. Исеме дә игелекләренә туры килеп тора аның. Нур һәм ислам! «Айсак, син генеральный инде анда хәзер», – дип шаярам мин. «Кая инде, безнең генеральныйлар җитәрлек. Сиксән яшәр Гәтият абый белән Әнәс абый бар бит әле», – ди ул.

Әнәс абый үсмер чакта безгә мәктәптә трактор укытты. Ул вакытларда Әнәс абыйны «Шрипт» дип йөртә идек. Аланда һәркем кушаматлы. Йөртә белмәсәк тә III класслы тракторчы катыргылар да алып чыктык без. «80гә җитсә дә, Гәтият абый һәр җәй ындыр табагында эшли», – ди Нурислам. Авылда бригадир иде Гәтият абый. Күптән күргән юк инде аны. Һаман шул кап-кара эшләпәсен, пөхтә кәчтүнен киеп, җигүле ат арбасына утырып йорт саен туктап эшкә әйтеп йөрүе генә күз алдында. Салмак, беркайчан да тавыш күтәрмәс абзый ул безнең. Узган гасырның 70-80 елларында үсмердән, яшь-җилкенчәктән әнә шундый итагатьле, сабырларга күбрәк эләкте микән? Ә нигә аларга? Авылда ыжгырып торганнар да җитәрлек иде бит.

1976 еллар булды микән, авылга телефон керттеләр. Аңарчы авылда «контор» дип атала торган җирдә генә кара һәм кырыена чыккан кечкенә таякны әйләндерә торган телефон бар иде. Күкчәгә бер тапкыр әйләндерәсең, Теләчегә ике кат… Контор ишегендә беркайчан да йозак булмады, идәне юылмый иде, тәмәке төтене исе өйалдына кергәнче үк борынны яра. Бу ярым караңгырак, төтенгә ысланган өй түрендә эленеп торган Карл Маркс һәм Ленин бабай рәсемнәре әле дә хәтердә. Кышларын «өчборынга» керүчеләр дә шул конторда булды, Маркс һәм Ильич компаниясендә кәеф-сафа корды. Көндезләрен ул колхоз эшенә нәрәт бирү вазифасын башкара торган офис иде.

Инде бер челтәр ясап унлап кешегә телефон кертелү авыл өчен көтелмәгән яңалык булды. Предтә (Мансур абый Хөсәенов), мәктәп директоры Павалда (Павел Андреевич Дадуков), силсәвиттә, клубта һәм тагын авылдагы берничә кешегә генә телефон чыбыгы сузылды. Шул исәптән, Гатият абыйлар һәм Сабирҗан абыйлар да телефонлы булды.

Сабирҗан ага – диаметры метр ярымлык имәннәрне авылда «дружба» пычкысы белән беренче булып кискән кеше. Аны авылда бөкре Сабир дип йөртә иделәр. «Дружба»сын җилкәсенең бөкресез ягына асып, кулына күн сумкасын тотып (портфель иде ул – һич онытмам), трактор белән капка төбенә тартып кайтартылган юан имәнне биш тәңкәгә кисәргә йөри иде ул. Күн сумкасында цепьләре иде. Һәрберсе елан кебек уралган һәм кайралып солярка сеңдерелгән чүпрәккә төрелгән. Имән кискәндә гел алыштыра иде ул аларны.

Хәйран кыз-кыркын Сабирҗан ага ясаган сандыклар белән кияүгә китте. Калай кисеп бизәкли, йә яшелгә, йә зәңгәргә буйый иде ул аларны. Олыгая төшкәч «тегене» бөтенләй тотмас булды. Алан халкының теле әшәке, ди Балыклы белән Күкчә халкы. Тел әшәкелегеме, чынмы-ялганмы белмим, бер көздә «Сабирҗан хәйран салып өенә кайтып җитә алмаган, өйләре каршындагы пычракка түнгән, иртән Гыйззи апа (карчыгы) лом белән каткан пычракны каерып-каерып коткарып Сабирҗанны күтәреп алып кереп киткән», – дип тә сөйләгән иделәр. Ни генә димәсеннәр, кулы алтын булганга, турысын бәреп әйткәнгә Сабирҗан абыйның авылда абруе зур иде. Шуңа беренчеләрдән телефон да аларга керде.

Әле кияүгә китәргә өлгермәгән кыз-кыркынның, өйләнмәгән егетләрнең һәм алар тирәсендә әвәрә килгән үсмернең клубта «танцы» беткәч, инде нинди этлек кылыйк, дигән уйларына телефон кертү өр-яңа төсмер өстәде. Төннәрен берәүләрнең өй каршындагы мунча бурасын көтү куа алмаслык итеп капкага терәп күчерү дисеңме, алма басу дисеңме, тәрәзәгә шакылдавык куеп бәрәңге бакчасына кереп качып, шуны шакылдатып яту дисеңме… телефонга кадәр берсе дә калмаган иде инде.

Һәр көнне клубта кино беткәч «танцы» була. Аннары 80нче еллар башына бу «танцы» дигән сүзне «дискотека» дигәне алыштырды. Кинодан соң егетләр тәмәке тартып алгач, кыз-кыркын карлыгачлар кебек фойе урындыкларына тезелешеп «соңгы хәбәрләр» белән уртаклашкач, Куян Хәмите (Хәмит абый – клуб мөдире) электробаянын шыңгырдатып килеп чыгар иде. Авылның иң кәттә киенүче кешесе иде ул. Егетләргә янып торган кып-кызыл, йә булмаса ап-ак чалбар, чәчәкле күлмәк киюне дә Хәмит абзыйдан белдек без. Авылга клюшны да (чалбар балагының аскы өлеше бик киң итеп тегелгән) ул беренче кертте. Ул киде беренче. Мәскәүгә баргалап соңгы мода киемнәре белән аланлыларны куандыргалый да иде.

Кинодан соң баянның дәртле көенә татарча биетә, бишле һәм башка уеннарын уйната иде ул. Аннан инде – кызларны чакырып вальс әйләнү башлана. Инде парлылар ипләп кенә «йолдыз санарга» киткәч, грампластинкага заманча «әйттерү» башлана: «Кленовый лист», «Листья желтые» һәм башкалар… Шулай итеп төнге 12ләр җитә. «Бүгенгә бетте, барыгыз, кайтыгыз!» – дип һәр көн әйтелә торган сүзләр бар кешегә дә кагылмый иде шул. Хәмит абыйның ахирәтләре, үз командасы бар әле. Янәсе, без аның эшен бетереп, бүлмәләрен бикләп чыкканны фойеда көтәбез. Без дигәнебез бер көтү – унлап кеше. Нәримә, Сания, Илһам һәм башкалар.

Клуб ишеге эчтән бикләнер һәм без фойедагы утны сүндереп мөдир бүлмәсенә керәбез. «Өч литр балым (брашка) бар, тотабызмы?» Күңел күтәрелсенгә әзрәк кәгелә инде. Кайберәүләр күңелендә клуб ишек алдында йотканга иш өстенә куш була ул бал. Шуннан арадан берәү: «Әйдә, Гәтият абыйга шалтыратабыз», димәсенме. Бу теләк шундук хуплана! Төнге бер бит, ник шалтыратмаска ди! Трубканы Гәтият абыйның җәмәгате ала. Бу яктан сөйләшә торган кеше тавышын үзгәртеп «Гәтият абыйны чакырмассыз микән?» дип ялына. Тынлык… Ике-өч минуттан элемтәнең теге ягыннан «Әйе, мин тыңлыйм», дигән тавыш килә. Бу як: «Гәтият ага Көнбатыштан бал кортлары килә, тизрәк кач!», дип трубканы куя. Клуб түшәмен күтәреп бәрерлек шаркылдау тәрәзәләрне зыңлата. Ни әйтсәң дә этлек җиренә җиткереп башкарылды бит. Гәтият абыйның бал корты агуына аллергия икәнен авылда белмәгән кеше юк. Бер генә корт чакса да аны ашыгыч рәвештә больницага алып китә иделәр…

«Тәәәк, чиратта кем безнең?» «Придкә шалтыратма, милиция чакырыр», «Кем булган ул кадәр, әйдә җый – ферма яна диярбез», «Тиле баш син, төрмәдә черисең килә мәллә?», «Павал беләчәк безне»… Салган башка бәхәсләр хәйран озакка сузыла. «Хәзер Сабирҗанга шалтыратам айсак», – дип берәү трубканы ала.

– Исәннәрмесез, Сабирҗан абзый кирәк иде (трубкада Гыйззи апа).

– Балалар, Сабирҗан агагыз йоклый инде.

– Гыйззи апа бик кирәк иде бит, зинһарлар чакырыгыз инде?

– Юк, балалар булмый, иртүк торасы бар аның, чакырмыйм.

– Гыйззи апа, зинһар чакырыгыз инде, хәл итәсе бер әйбер бар иде. Иртәгә соң була.

– Хәзер айсак, уятып карыйм. (2-3 минут вакыт уза)

– Әйе, тыңлыйм (Сабирҗан ага бу)

– Сабирҗан ага, бар пес итеп кер әле!

Сабирҗан ага күптән бакый дөньяда инде. Белмим, кемнәрдә сакланды икән ул ясаган сандыклар? Ә әшәкелекләребез, этлекләребез һаман күңелдә. Никләр генә рәнҗеттек икән дип әле дә уйга батам мин… Яшьлек җүләрлегеме? Тәрбиясезлекме? Корбан гаетен Гәтият абый укыган… Мәчет халык белән тулган иде, дип сөйләде энем бәйрәмнең икенче көнендә скайптан… Бәлки гает намазында этлек кылган заманнарда телефонның саннар сугылган түгәрәген әйләндерүчеләр дә булгандыр…

Наил АЛАН, Прага

Мәгълүмат Безнең гәҗит.ru сайтыннан

Запись “Никләр генә рәнҗеттек икән?” [мәрхүм журналист Наил Алан истәлеге] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

20 гыйнвар Татарстанның беренче президенты Минтимер Шәймиевкә 82 яшь тулган көнне шагыйрә, автор-башкаручы, мөгаллимә Гөлнур Айзат үзенең Минтимер агага бәйле истәлекләре белән уртаклаша һәм аңа багышлап шигырь яза.

Авылдан Буага күченеп яшәгән вакыт. Ирем район администрациясендә эшләгән чак. Бик ашыгып, кабаланып кайтып керде дә:

– Бүген Минтимер Шәрипович килә. Аны каршыларга барам, кырларны күрсәтәбез, тамакны да шунда гына ялгарбыздыр. Ул елга балыгы ярата икән, тагын беләсеңме ни ярата?

– Юк, әйтә алмыйм, Азат.

– Кыстыбый! Мин дә яратам ич кыстыбыйны!

– Аңа азыкны пешереп торучылар күптер инде, танылган аш-су осталары пешерәдер?!

– Менә белмәдең шул, хатыны, Сәкинә апа пешерә икән!

– Кит әле! Булмас!

– Дөрес, Сәкинә апа тиз дә, тәмле дә пешерә икән! Менә сиңа заказ: ярты сәгатьтә кыстыбый өлгертә алырсыңмы?

– Ник мин пешергән кыстыбый белән сыйларга җыенасызмы әллә Минтимер Шәриповичны?

Ирем күлмәген тиз генә алыштырып, баскан килеш кенә чәен эчеп куйды да, сары мыегын бармагы белән сыйпап, серле елмаеп, чыгып та китте.

Ни уйларга да белмим, тиз-тиз эшкә керештем. Үзем кухня стенасындагы сәгатьнең ашыгып чабучы телен туктатырга теләп, ”күзләрем белән ашыйм”. Тиз-тиз бәрәңгене әрчеп, кәстрүлгә салдым да, камыр ясап, җәймәләр ясарга керештем. Үзем җәймәләрне җәя барам, пешерә барам, суынмаска, тастымал белән төреп, тактага тезә барам.

Вакыт 25 минут узды. Күз алдыма матур бөдрә чәчләреннән тир тамчылары агызып кыстыбый ясаучы Сәкинә апа йөгереп уза. Ул елмаеп минем кош теле кисә торган пычакка карап тора сыман: ”Әйдә, булдырасың, өлгерәсең, акыллым!”-ди кебек. Үзем вакыт-вакыт ишекне күзәтәм, Азат кыстыбый сорап кайтыр кебек. Сәгать теле 50 минут йөгереп арыгач, минем кыстыбыйларым әзер булып, өстәлне балкытып утыра. Алай-болай Минтимер абыйга алып китсәләр, ярарлыкмы икән дип берсен ашап та карыйм. Тәмле килеп чыккан!

Ул вакыйгага 16 ел вакыт узган икән инде. Әмма кыстыбый пешерә башладым исә, Минтимер ага белән Сәкинә апа кылт итеп күз алдыма килеп баса. Бүген Минтимер аганың туган көне! Сезне гаиләбез исеменнән туган көнегез белән ихлас котлыйбыз. Исәнлек, балаларыгыз һәм ватандашларыбызның олы хөрмәтен тоеп яшәгез!

Туган көнегез белән, Минтимер ага!
Болгарымның чал тарихы
Кабат яши, кабат тере!
Хәтерләрне кузгатырга
Татарның бар Минтимере!

Татарстан төп законы
Законнарның иң зур, бере!
Аңа нигез салды зирәк
Татарымның Минтимере!

Хөр Ватанда милләтебез
Белсен диеп ни килерен,
Юл күрсәтеп алдан барды
Акбабае-Минтимере!

Татарстан чәчәк ата
Дуслыктадыр аның сере!
Милләтләрнең үз кешесе-
Татарымның Минтимере!

https://www.instagram.com/aizetullova9914/

Запись Шагыйрә, җырлар авторы Гөлнур Айзат Минтимер Шәймиевка кыстыбый пешергән [истәлек] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Лениногорскиның музыкаль училищесында соңгы курста укыганда телеграмма килде. “Тизрәк өйгә кайтыгыз, әтиегез үлгән”, диеп. Диплом алганга шатланып йөргән вакытта шушындый хәбәр килеп төште”, дип искә ала җырчы.

Күңелләрне телә торган сүзләр, җыр…барысы да әтисенә – Тямаев Фәрит Бари улына багышланган. Фирдүс Тямаев Инстаграмда да йөрәкләрне тетрәндергеч видео урнаштырган. Ул анда каберенә килгән дә, әтисе белән сөйләшә…

View this post on Instagram

A post shared by Фирдус Тямаев (@firdustyamaev_official)

“Бүген көн матур, рәхәт! Ләкин күңел буш… Яраткан кадерле әтиебез! Синең бүген туган конең! Әти, ишетәсеңме?

17 ел йөрәк сыкрый, 17 ел күз яше ага, 17 ел уйлар, 17 ел син юк …. Мәңге йәрәкләрдә син, әти! Рәхмәт, әти! Безне тәрбияләгәнгә күрә без чын ир-ат булып үстек ! Берәр шатлык килсә, әни гел әйтә: “Эх, әтиең генә күрә алмады”, диеп елап җибәрә, ә күңелгә авыр… Тыныч йокла, әти! Урының җәннәттә булсын!

Әни, кызың, ике улың, ике киленең, бер оныкчыгың, дүрт оныгың – без сине яратабыз!”, дип яза җырчы.

Запись Фирдүс Тямаев: “Әти үлде, дип хәбәр бирделәр. Шуннан башланды чын тормыш…” [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Шигырьне “Шәһри Казан” ның баш редакторы үзенең Инстаграмдагы битенә элә. Аны сезгә дә тәкъдим итәбез: 

Кабереңә килдем.
Сизгәнсеңдер.
“Ничек хәлләр?” – диеп дәштең кебек.
Ни дип әйтим? Син киткәннән бирле
Бер яраны булмый һаман тегеп.

Ул яраның сызлауларын белсәң!
Аһ, йөрәкнең сызып алулары…
Əйтелмәгән сүзләремне барлыйм,
Иң авыры – әйтми калулары.

Ишетмәгән сүзләремне барлыйм,
(Əйтер сүзең күп булгандыр әле).
Киткәннән соң синең исемеңнән
Күп сөйләдем, ачуланма яме.
( Хәер, сиңа барыбердер инде…) Сәлам алып килдем Казаныңнан:
Яратканнан, яратмаганыннан,
Дуска әверелгән дошманнардан,
Сине сызып аткан дусларыңнан –
Барысы да бердер инде сиңа,
Синең өчен бар да артта калган.

Синең өчен артта калган бар да…
Тик мин генә
Үткәнемдә калдыра алмыйм сине.
Шул гомердә сине уйламаган,
Юксынмаган булды микән көнем? … Күңелемнең чите китек һаман,
Дәва эзләп кабереңә килдем… 

Запись Гөлнара Сабирова Илфак Шиһаповка багышлап : “Дәва эзләп кабереңә килдем…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әле ярый таныш риэторым бар, шуннан сорармын инде. Анысы да таныш дип тормый, акчасын умырып ала белә. “Тәк, зоопарк тирәсендә, очсызрак бәягә дисең инде,  дип сүзен башлады Илдар, – анда берничә фатир беләм. Берсе артык кыйбат, икенчесе пычрак – исерекләрдән калган фатир, өченчесе артык кечкенә. Тагын берәү бар – анысы синең абыйларыңа менә дигән булачак, хуҗасы бәясен дә артык кыйбат сорамый. Бөтенләй башка шәһәрдә яши, шуңа күрә көн саен килеп, җафалап та йөрмәячәк.”

Фатирга очсыз гына бәядән кертүләренең сәбәбе тиз ачыкланды – әбидән калган фатир икән. Андый фатирлар риэлторлар арасында да “әби фатиры” дип йөртелә. Карчык-корчык үлеп, фатирда атналар буе череп-сасып яткан дигән сүз түгел, фатир эчендәге җиһаз, әйберләр әбидән калган дигәнне аңлата бу. “Андый фатирларда яшьләр торырга яратмый, гадәттә, эшчеләр, читтән килүчеләргә аткарабыз, очсызрак бәядән”, дип аңлатты Илдар.

Очсызрак икән, шунысын алырбыз дип, Илдар белән фатирга киттек. Ике бүлмәле иске фатир. Борынга шундук мәче исе килеп бәрелде. Әби күптәп түгел генә үлгән, балалары юк. Фатирны туганының баласына яздырып куйган булган, хәзер анысы кеше кертеп акча эшли. Кертсен, акчасын да эшләсен, бу аның шәхси эше. Мине башка нәрсә шаккатырды – фатирны җыештырып та маташмаганнар, әбинең ядкарьләрен саклап, истәлеккә дип алып та китмәгәннәр. Берәүгә дә аның истәлеге кадерле түгел, берәүгә дә кирәк түгел ул. Өйдәге бөтен нәрсә үз урынында, нәкъ әби яшәгәнчә калган. Чәй эчкән чәшкесе дә шул көе калган хәтта. Әйтерсең лә, әби кибеткә генә чыгып киткән, биш минуттан әйләнеп керәчәк тә: “Нишләп йөрисез минем өемдә? Кем рөхсәт итте сезгә?”  дип әйтер шикелле иде. Ну бит кеше керткәндә әбинең хет шәхси альбомнарын, кием-салымын булса да алып китәргә, каядыр куярга кирәктер бит инде? Ә монда – телевизор янында күзлеге, бәйләп утырган бәйләме, сәдәф савыты. Сервант эчендәге әйберләрне әйткән дә юк – күптәннән кулланылышта булган бокаллар, шунда ук – сөятеп куелган фотолар, ул фотоларда ниндидер гаиләләр, балалар, туганнар очрашуы. Кадерләп саклаган бит инде әби боларны, нигә туганары аның истәлекләрен җыеп алып китмәгән? Кадер-хөрмәт дигән нәрсә кая соң?

Кладовкасы тулы кирә-ярак, кием-салым, барысы да кадерләп төрелеп куелган. Көядән саклый торган исле вак капчыклар эленгән. Киемнәр кешедән дә озаграк яши ала шул – шунысы бик күңелсез булып китте. Бүлмә саен, стена саен календарьлар, вакытны күзәтеп барган димәк. Үләргә исәбе булмагандыр әле әбекәйнең, чөнки бернинди дә дарулары күренми.

Мәченең сасысы фатирга мәңгелеккә сеңгән шикелле. Идәне пычраклыкка пычрак түгел анысы, ә менә әче сидек исе күзгә керә. Монда бер генә түгел , берничә мәче иркенләп яшәгәндер инде, күрәсең, чөнки бу кадәр сасы булмас иде. Әбине озатканда, артыннан мәчеләрен дә төрткәләп чыгарганнардыр инде.

Тагын шунысына исем китте – өй тулы китап, бүлмә саен шкаф-киштәләр тулы, сыгылып тора. Хәзер китап җыючылар юк бит инде ул, шуңа күрә гайре табигый күренеш шикелле тоелды бу миңа. Болай гына, матурлык, күләм өчен генә җыймаган ул шуның кадәр китап. Күренеп тора – китаплар даими укылган, хәтта шактый таушалып та беткәннәре бар. Коммунистик китаплар күп. “Әбинең атасы партия комитетындагы бик борыңгы “динозавр” булган. Бу әби аның китапларын, документларын гомере буе шулай саклап яшәгән”, – диде Илдар.

Кемгә кирәк инде бу шәхси әйберләр, пот-пот китаплар? Беркемгә дә кирәк түгел. Туганнарына да кирәк булмагач, башкаларга ник кирәк булсын ди инде? Кеше кадере шуның кадәре генә. Коммунист бабай да, аның “байлыгын” саклап яшәгән әби дә кирәк түгел. Үзе дә, истәлекләре дә кирәк түгел. Чөнки бүтән кеше өчен ул чүп-чар гына. Менә бу фатирның хуҗасы да туган тиешле әбисе турында тизрәк онытасы килә, квартирантлар тутырып, фатирдагы бөтен нәрсәне ташып бетермәсләр микән дип өметләнә. Чүп-чарын да ташысыннар, кызганыч түгел, котыласы бар. Акча да түләп торсыннар. Чынлыкта, әби дә, истәлеге дә кирәк түгел, акчасы гына кирәк. Әбинең тизрәк үлгәнен көтеп, теләп яшәгәндер әле.

Бу фатирдан бик кәефсезләнеп, тормыш турында уйга чумып чыктым мин. Яшисең-яшисең дә, ә сиңа кадерле булган, син кадерләп саклаган әйберләр беркемгә дә кирәк булмаячак! Хәтта балаларга да бездән соң берни дә кирәк түгел, чөнки аларның үзләренең дә шундый ук чүп-чары өеләчәк. Истәлеккә дигән булып чүп-чар җыярга ярамый, чөнки бу, чыннан да, тормыш түгел, ә тормышның чүбе генә, вак-төяге. Мин үзем өчен шундый нәтиҗә ясадым – өемә беркайчан да җиһаз, киләчәккә дигән булып истәлекләр, әйберләр җыймаячакмын. Мәңгелекккә барыбер әйбер җыеп калып булмый. Бүгенге көн белән яшәячәкмен. Һәр көн – яңа тормыш башы. “Истәлеккә” дип җыйган әйберләрең белән ни булачагын бүген Илдар миңа күрсәтте инде – чит-ят кешеләр килеп керәчәкләр дә, эзләреңне таптап, чәйнегеңнән чәй эчеп, калган нәрсәләрне чүплеккә чыгарып атачаклар.

Абыйларны ул фатирга кертмәдем, Илдар аша башка, кыйбатракны сайларга булдым.

Л.Ясәвиева язып алды.

Безнең авыл

Запись Кирәкмәгән истәлек [булган хәл] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..