View this post on Instagram

A post shared by ТАТАР ТУДЕЙ / ТАТАР БҮГЕН (@tatar_today_116)

Шундый арбаларга яшь сабыйны яткырып, өстен матур япма белән ябып, уракка төшкәннәр. Кул астына эләккән тукыма кисәге белән түгел, ә чигеп әзерләнгәне белән.

Кояштан, җилдән, бөҗәкләрдән, кеше күзеннән дә саклаган ул.

– Бүгенге көндә Түбән Кама районы Шәңгәлче авылында яшәүче әнинең сеңлесе, Гильманова Шәмсисрур Ибатулла кызын (1940) мин гел ачык йөзле, ярдәмчел апа итеп белдем, – дип язалар @ostazlar

– Иреннән бик иртә тол калып, 2 баласын үзе аякка бастыра. Гомере буе кайнана белән яши. Кайчан килмә – гел шатланып каршы ала. Чисталыкны, пөхтәлекне, матурлыкны яраткан Шәмсисрур апа.

Аның сакланып калган кул эшләренең саны бик күп. Ул аларны гел дә кадерләп саклап торган. Бала арбасының япмасы да – аның кул эше.

Чыннан да, юклык вакытында да, авыр чакларда да тирә-юньне матур итеп күргәннәр, үзләре дә гүзәлләндергәннәр.

Мондый арбалар булган чордан 50-60 ел узган инде…

Хәзер затлы-затлы кыйбатлы коляскаларда йөртәбез бала-оныкларыбызны.

Тормыш үзгәрде. Чигүле япмаларны кайтарасы килә кайвакыт. Шул вакытларга кайтасы килә…

Запись “Затлы коляскаларың бер җирдә торсын” [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Рәсилә Фәнис белән танышканда югары уку йортында укый торган булган. Егет аннан күпкә олырак. Дәрәҗәле урында эшли, фатиры, машинасы бар. Кыскасы, тормышта күп нәрсәгә ирешкән. Ә Рәсилә белән очрашканда аның нәкъ менә иң олы максатлары – гаилә кору, үзеннән соң дәвамчы калдыру турында уйланып йөргән чагы булган. Бер күрүдән үк кызны үзенең булачак хатыны итеп күз алдына китергән егет. Авыл кызы, бик ихлас, саф күңелле, инсафлы, тырыша-тырмаша югары уку йортын тәмамлап йөри – бер дигән хатын булачак, дип уйлаган Фәнис. Алар очраша башлаганнар.

Сигез яшь – яшь аермасы димени?! Иң мөһиме – алар бер-берсен ярата, ярты сүздән аңлашалар. Рәсилә Фәниснең игътибарыннан, бүләкләреннән, матур сүзләреннән эреп китә. Кулына диплом алганның икенче атнасында ук зурлап туй ясыйлар. Рәсиләнең авылдан килгән туганнары кияү ягының тәртипле һәм бай булуына сөенеп туя алмый.

Шулай итеп матур гына яши башлый алар. Рәсилә моңарчы егетләр белән йөрмәгән, төрле күңел ачу урыннарына бармаган, тормышның кызыгын да күрмәгән. Кулына акча кергәч, иркенләп ала ул. Укырга барасы юк, ире эшләтми – теләсәң ни эшлә. Үзен бик нык карый кыз, матур киенә, бизәнеп-ясанып йөри. Үзенә сокланып караган карашларны тоеп, рәхәтләнә. Ә Фәнисе торган саен аны ныграк ярата бара. Көн саен диярлек хатыны белән бала табу турында сөйләшәләр. Дөресрәге, бу теманы гел Фәнис күтәреп чыга. Ул балалары булуны бик нык тели. Ә Рәсилә, соңрак, дигән булып, бала табып, гәүдә төзелешен, зифалыгын югалтасы килмәүне яшерә иреннән. Үзе өчен яшисе килә аның. Елак бала карап өлгерермен әле, дип уйлый. Бала тапкач, Фәнисе аны күкләргә чөеп мактаудан, сокланудан туктар, дип уйлый.

Фәнис бик озак түзә, ялына-ялвара хатынына. Аның яше дә бара бит, сабый сөю теләге артканнан арта гына. Шуның аркасында араларында тавыш та чыга башлый. Ачуы килгән чакта Фәнис хәтта аерылу турында да сүз кузгата. Чөнки ул гаиләне баладан башка күз алдына да китерми. Эченнән, ярар, синеңчә булсын, дип уйлап, Рәсилә ризалаша.Әмма хәзер инде балага уза алмый интегә.

Фәнис моңа ышанмый, хатынын әле һаман киреләнүдә, иренең сүзен тыңламауда гаепли. Аптырагач, икесе дә табибка күренергә тиеш, дигән карарга килә ир. Ә Рәсилә моңа каршы чыга. «Мин сәламәт», – дип, ирен гаепли башлый. Фәнис, тикшерелеп, хатыны алдына табибның, сәламәт, дигән нәтиҗәсен алып кайтып сала. Һәм икенче көнне үк Рәсиләдән дә шуны таләп итә.

Хатын, елап, киреләнгәч, хастаханәгә бергә баралар. Ир шунда гына хатынының тикшеренүгә нигә шулай каршы төшүен аңлый. Бактың исә, Рәсилә бер ел элек көмәнен алдырган булган. Шуңа хәзер балага уза алмый икән. Табиблар киләчәктә дә уза алмаячак, дигән диагноз куйган. Ә Фәнис бу хакта берни дә белмичә, күпме гомер сабый авазы көтеп тилмереп яшәгән. Күпме ялган арасында тоткан аны хатыны. Фәнис бу хакта белгәч, Рәсилә әйберләрен җыеп, өйдән чыгып киткән. Кычкырышмаганнар да, талашмаганнар да – киткән дә барган…

Ике елдан Фәнис икенче кызга өйләнгән. Нәкъ тугыз айдан тупырдап торган малай алып кайтканнар. Менә акча нишләтә кешене, Рәсилә үз бәхетен үзе урлап, ярык тагарак янында калган. Хәзер бай кияү тапса да, гомерендә дә бала бәхете күрмәячәк шул инде. Ә өйне яңгыраткан сабый тавышына берни дә җитми бит!

Гүзәл ШӘРИ

Запись “Ир шунда хатынының тикшеренүгә нигә каршы төшүен аңлый, ул көмәнен алдырган булган…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

//Безнең гәҗит//

Ул чакта кунак малаеның, әллә балалыгы белән, әллә юньсезлеге шунда, яңгырдан соң җыелып калган пычрак суда дуңгыз кебек аунаганын аптырап күзәтеп торган идек без. Малайга ул чакларда биш-алты яшьләр чамасы булгандыр. Бик теләсәк тә, ярдәм итә алмый тилмердек без аңа. Малайга якыная гына башлыйбыз, ул безгә пычрак белән кизәнә башлый. Аңа кызык, күңелле. Баштанаяк сазга батып беткән оныгын күргән әби кеше ничек аңын җуеп егылмагандыр, белмим, һәрхәлдә, оныгын ипләп кенә саз уртасыннан чыгарды да җайлап сөйләшә-сөйләшә, өйгә алып кайтып китте.

Балачакта минем дә шушы шук малай хәлендәрәк калганым хәтердә. Пычрак суда коенмасам да, күрше малайларына ияреп, буялып бетеп, «тратайка» әйләндереп йөргәнем истә әле. Мине күргәч, еларга да, көләргә дә белмәгән әниемнең миңа текәлеп торган карашы һаман күз алдымда. Шул чагында урамнан үтеп барган бер авылдашымның, мине күреп, бот чабып, әниемә әйткән сүзләре хәтеремдә бик яхшы булып, аермачык сеңеп калган. «Әстәгъфирулла, күр инде син моны әнисенә эш ясап йөрүен! Балаларым булып, шушындый булган булса, нервыларым чыдамас иде минем, валлаһи! Миннән дә рәхәт кеше юк икән. Барасы килгән җиремә барам, кайтасы килгән җиремнән кайтам, җәннәт. Балалы булу – бәхет, дигән булалар, бала – бәла ул», – дип бик өзгәләнгән иде ул чакта әлеге ханым.

Улымны җитәкләп, капка төпләрен ураганда, әлеге авылдашымның әнием белән булган әңгәмәсенең шаһиты булырга туры килде. Инде чәчләренә чал кереп, 60 яшьне узып баручы апаның фикер сөреше бөтенләй башкача иде. Әниемнең хәл-әхвәлләр сорашуына ул авыр сулап кына җавап бирде: «Бер көе инде. Саулыклар да бүген болай, иртәгә тегеләй дигәндәй. Болын хәтле өйдә Фәлән абыең белән икәү яшәп ятабыз әкрен генә. Кешегә кеше керми хәзер. Сеңлемнең балалары кайтып киткәли шунда. Үзеңнеке булмагач, кирәкмени без кеше баласына?!» Менә бит ничек. Яшь чагында, бала – бәла, дип шар ярса да, үз баласы булмавына кыенсына, үкенеп яши бүген.

Танышларым арасында һәр ел саен берәр чит илгә барып, ел әйләнәсе санаторийларда ял итеп, әти-әни булырга ашкынмаучы, «әлегә үзләре өчен генә яшәүче» гаиләләр дә бар. Тик, җәмәгать, гафу итәрсез, җиде-сигез, хәтта унар ел «үзләре өчен генә яшәүче» гаиләләрне аңламыйм мин һәм, хупламыйм да. Яшьләре инде 35тән узып бара, ә алар һаман илләр гизүдә. Һәр нәрсәнең үз вакыты дигәндәй, бала бит ул синең сәяхәт итүеңә зыян китерә, комачаулый торган нәрсә түгел. Җайлы һәм көйле генә барган тормышыңа үзгәрешләр кертергә мөмкин, тик инде бу бәла дигән сүз түгел бит әле. Аннан соң, берәр ел гомереңне, сәяхәтләрдән баш тартып, сабыеңа багышласаң да була торгандыр, миңа калса?! Башка елларда, рәхим ит, сәяхәткә сабыеңны да ала аласың.

Дөньяның артына тибеп, бары тик «үзләре өчен генә яшәүчеләр»не, «юньле яшәр урыны булсын», «менә өйне салып чыгыйк», «бераз акча туплыйк», дип, тузга язмаган сылтаулар табып, әти-әни булырга ашыкмаганнарны аңлый алмыйм мин, җәмәгать. Әллә юк-барны сылтау итеп, җаваплылыктан качалар, әллә инде алар да «бала – бәла», дип уйлаучылар рәтеннән.

Пычракка батып, авыз-борыннар канатып, аяклар кара янып кайткан чаклары да күп инде бала-чаганың. Бергәләшеп елашабыз, көлешәбез. Кырык эшеңне кырык якка ташлап, итәгеңә килеп сарылган сабыеңа ашарына да җылытып бирәсең, ул йокыга киткәнче, янәшәсендә дә ятып торасың, күңелсезләнмәсен дип, кара-каршы утырып уйныйсың да. Онытылып, табада ризык көйдергән чаклар да, аш ташыган вакытлар да, чәйнектә су кайнап беткән көннәр дә булгалый. Тик баланы бәла, дип атау минем уема да килгәне юк.

Бала туу белән бит әле ул, киресенчә, дөньяга башкачарак карый башлыйсың, тормыш яңа башланган кебек. Сабыең белән бергәләп көне буе туп типсәң дә, сикереп-йөгереп йөрсәң дә, беркем дә синнән бармак төртеп көлми. Көнозын телевизордан мультфильмнар карап утырсаң да, беркем гаеп итми. Чөнки син – ӘНИ! Чөнки шулай тиеш! Алай гына да түгел, сине бит әле алда янәдән тәүге мәктәп бусагасы, тәүге укытучы, беренче мәхәббәт, имтиханнар көтә.

Аллаһы Тәгалә хатын-кызны җир йөзенә Ана булыр өчен яраткан. Сабыйларның шат авазларыннан, шатлык-сөенечләреннән ташып торган гаилә җылысын чит илләр, сәяхәтләр, ял йортлары белән тиңләп буламы соң?! Сөю-сәгадәт бакчасыннан Аллаһы Тәгалә биргән җимешләр берничек тә бәла була алмый! Хәер, моның шулай икәнлеген бары тик минем кебек әни булган кешеләр генә аңлый ала торгандыр.

Гүзәл ХӘБИБУЛЛИНА,

Балык Бистәсе районы, Корноухово авылы

Запись “Балалы булу – бәхет, диләр, бала – бәла ул дигән ханым, хәзер ялгызлыктан тилмерә…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бәби көткән бу әнинең уй-кичерешләрен, сөенечләрен, үзеннән яздыртып, “Сөембикә” журналына бирергә алдан ук сөйләшеп тә куйган идек.
Бу бәхетле әни — Казандагы 20 нче поликлиника табибәсе Ландыш Мәҗит кызы Закирова иде. Ул меңләгән хатын-кызларыбыз белән яшерен серләрен уртаклашмакчы иде.

Яза да башлаган иде…
Язмыш без теләгәнчә генә булмый икән шул! Ул вәгъдә иткән язмасын төгәлли алмады. Килендәшем буларак кына түгел, рухи яктан да үземә охшаш туганым кебек якын итә идем Ландышны. Ихлас, эчкерсез, ярдәмчел, кече күңелле була белгәне өчен.

Көн саен телефоннан сөйләшә идек. Һәм бер генә дә түгел! Аның сезгә җиткерәсе сүзләре әзер иде инде. Кәгазь, каләм генә аласы да көндәлек битләрен ачасы…

…Кызганычка каршы, өзелеп калган көндәлек юлларын кәгазьгә менә мин күчерәм…
Ә Ландыш әйтеп бетермәгәннәрне иренең хатыннан табарсыз.
Эльмира ЗАКИРОВА.

6 сентябрь. Гаҗәп! Өчебездән баш­ ка беркем белми! Ә минем карындагы нарасыема инде алты ай (!) булып килә… Икенче улымны алып кайтачак­ мын! Искәндәребез тиздән абый бу­лыр… Ул да зур инде: 13 яшь! Студент чагыбызда тулай торакта яшәгәндә дөньяга килгән иде. Гистология, микро­ биологияләрдән имтихан тапшырып йөреп, ул балага тиешле игътибар да эләкмәде бугай! Үземдә дә балачага­лык чыгып бетмәгән чак… Акча ягы да такыр: кырык сум стипендия!
Монысын — бөтен барлыгымны би­реп, декрет ялларына чыгып, ике яшенә кадәр имезеп, рәхәт итеп, әни кеше бу­ла алу бәхетен тоеп карармын, Алла бо­ерса.

Бу яшерен бәхетемә эчтән сөенсәм дә, серне и чишәсе килә! Тик… я-ра- мый! Әти белән әни дә, апа белән абый да белмәскә тиеш әлегә. Алдан борчый­сым килми. Вакыты җиткәч, җайлап кы­на сүз кузгатырмын әле. Авыру килеш ничек курыкмыйча балага уздың, ди­ ярләр. Айлар гына түгел, еллар буе дәваланып йөрүләрем, гел төшми тор­ган температуралар, баш очымдагы врачлар… Бөтенләйгә онытасы иде шуларны!

Әнинең ничә тапкыр әйткәне булды инде: бер балаңда җиткән, кызым, дип. Ә мин, ялынып, ялварып, Ходайдан икенче бала сорадым, һай, озак, бик озак көттек без сине, улым!

13 сентябрь. Очып кына йөрим! Миннән дә бәхетле җан бар микән бу җиһанда?! Үзем бәхетле булгач, башкаларны да шатландырасы килә. Поликли­никаның икенче катындагы 14 нче каби­нетка тагын су буе чират! УЗИга килүчеләр күп шул. Язылып та, языл­мыйча да… Тагын чәй эчеп алырга да вакыт тими икән. Ярар, ничек тә түзәрбез. Нидер өмет итеп киләләр бит. Берәүне дә мәхрүм итәсе килми.

Бәби көтүче яшь әниләрне караган­ да, экранда да үз улымдыр төсле. Баш, гәүдә, аяк-куллары — аермачык күренә. Ул нарасыйларның күбесе УЗИдан кара­ганны яратмый да әле: арт белән боры­лалар да куялар! Кызмы, малаймы – аера алмыйм. Әни кешене, “бераз йөреп керегез, бала йоклагач, кабат ка­рарбыз”, дип чыгарам.

15 сентябрь. Кирәксә-кирәкмәсә дә Илһамны бакчабызга әйдәклим. Язын ярты бакча тутырып чәчәк утырттым! Розалар, кашкарыйлар… Йөкле ха­тын матур әйберләргә карарга тиеш, диләр.
– Әннәсе, кичә генә бардык бит. Ул чәчәкләрне тагын кемнәргә өләшмәкче буласың инде?! — Илһам шелтәләп ма­ташкан була. Барыбер утыртып бара бит инде!

И әнием! Гел бакча да бакча! Син анда тагын, түзәлмичә, эшли башлый­сың инде. Сиңа бит авыр эш ярамый! – Искәндәрем шулай өзгәләнә. Минем өчен бигрәк борчыла ул. Эшкә чыгып киткәндә дә, сак йөр, юлны карап чык, дип өйрәткән була. Аз гына тоткарлан­ сам да, каршыма чыга.

1 октябрь. Улым! Шулкадәр сагын­дым мин сине! Ничек күрәсем килгәнне әйтеп, аңлатып кына да бетерерлек түгел. Туасы көнеңне нигә бу кадәр дә ашкынып көтәмдер?! Менә хәзер үк си­не кысып-кысып кочар идем. Чәчлә­реңнән сыйпар идем. Сөяр идем, үбәр идем… Ә син үсәсең. Көзгедән карыйм да, йөрәгем сикереп чыгардай булып тибә… Уф, чыда, йөрәгем! Күзеңә яшьләр килерлек итеп тә сагынып була икән әле тумаган да балаңны! Йә, син дә сикермә, тибенмә инде, бәләкәем. Йок­ла, яме.

 2 октябрь. Илһам, авылларына кайт­кач, әткәй белән әнкәйгә әйткән. Әнкәй елап җибәргән. Сөенечтән, дип әйтә, ди. Бәби күрергә барасы була икән, дигән. Минекеләр белми.

 3 октябрь. Абыйның улы быел уни­верситетка укырга керде. Ял саен — бездә. Җайлы да бала инде! Ниндидер нуры бар шуның. Әллә мәчеткә дә йөргәнгә?.. Сер сыя Ленарга: ул да белә. Беркемгә дә әйтмәскә сүз бирде. Тик менә кичә Казанга килгән әнисенә ничек сиздерми калырга?! Белсә — эш харап: кайткач, бөтенесенә җиткерәчәк. Гомер булмаганны, бу юлы аны үзебезгә чакырмадым. Кичер, Люция апа! Соңыннан үзеңдә аңларсың.

 4 октябрь. Нишләргә? Киң күлмәк кияргәме? 2-3 көннең берендә күрешеп тора торган Илһам туганнарыннан яше­реп булмаячак бит хәзер. Минекеләр генә белә күрмәсен. Әни чиргә сабы­шыр.

 5 октябрь. Илдар абыйларга бар­дык. Пальтомны салдым да, батырлы­гымны җыеп: “Берәр үзгәреш күрәсезме?” — дим. Юк, һичнәрсә сизмиләр! Тазарып киткәнсеңме соң, имеш! Ял­гыш та шикләнеп карамыйлар бит бо­лар!
— Мин бәби алып кайтам! — дим. Ышанмыйча, тик торалар карап. Ә ми­нем декретка чыгар вакыт җитте. Менә, улым, туганнарың белән дә таныша башладык. Алла боерса, бик кадерле, барчасына тансык бала булырсың. Ми­нем яктан да, әтиең ягыннан да әби-бабаларыңның җиденче оныгы бит син! Бу — әйбәт фал.

20 октябрь. Илһам, минем яңа ма­тур халат киясем килә. Бәби имезергә җайлы халат алырбыз, яме! Эштә УЗИдан карадык улымны. Олы авызлы, бәләкәй борынлы, кәкре аяклы… Нәкъ әтиең төсле икәнсең, улым! Йә инде! Борыныңны җыерма. Яратып кына әйтәм. Нәни йодрыгыңны авызыңа куеп, җырлап яткан буласың тагын. Чәчләрең дә үскән. Тырнакларыңа хәтле күренеп тора… Менә шулай… Тәпиләреңне суз, үс, әйдә.

28 октябрь. Исем сайлыйбыз да исем сайлыйбыз. Рамазан аенда туса — Рамазан дип кушарбыз дигән идек. Әтисенә — Азамат ошый, миңа — Булат, Искәндәргә — Бәхтияр…

31 октябрь. Апа шылтырата Чаллы­дан. Балаларның каникулында, бәлки, Казанга килербез, ди. Котым очты! Әле иртәрәк, белми торсыннар. Бик сагын­сам да, һич китерәсем килми. “Апа, юл­лар начар. Аварияләр дә күп. Әллә са­быр итәсезме соң бу юлы?” Аннан изге ялганга күчәм: “Бәлки, үзебез кайтыр­быз әле”.

2 ноябрь. Эштән берсенең дә җибәрәсе килми. Иң башта медсестрам Наташа елый башлады: “Кем белән утырырмын?!” — ди. Баш врач та аптырады: көтмәгән иде бу хәбәрне. Танышлар, дуслар, УЗИга кемгә йөрербез, дип кай­гыра. Юләрләр! Әллә кая китмим лә.

6 ноябрь. Тәвәккәлләп, уразага кер­дем бүген. Габдулла хәзрәт белән радио аша әңгәмә бара иде. Радиога шылты­ратып:    “Йөкле    хатынга    рөхсәт ителәме?” — дип сорадым. “Кыенлык кичермәсәгез, рөхсәт ителә”,—ди.

10 ноябрь. Ишегалдыбыздагы Се­режаны бүген дә өйгә алып кереп, аша­тып чыгардым. Сөйләшә алмаса да, карашы, ишарәләре белән нидер аңлата бит, мескен! Ул да — Ходай бәндәсе.

12 ноябрь. Әллә нинди төш күрдем. Илһам ат арбасы белән ике чүмәлә са­лам алып кайтты. Кәефе юк. Капкадан көчкә-көчкә сыеп керде кибәннәр. Ә мин, икесен дә этә-төртә кире арбага урнаштырдым… Әниләргә бер-бер хәл була гына күрмәсен. Телефоннан, сые­рыбыз үлде, дигән иде.

Илһам да сәер төш күргән. Аягы бата башлаган, баскан урыны сазга әйләнгән дә, туфлиләрен дә суырган. Җир тап-такыр булып тигезләнгән, аяк киемнәре җир астында күмелеп калган…
Өстәге күршебез Сәлимәгә дә Илһамның салам ташуы кергән! Салам, ди, бит!

 2 декабрь. Илһам әткәйне алып кил­де. Казан врачларына күренәсе бар икән. УЗИдан үзем карадым. Киле­неннән читенсенмәсен дип, ак халатым­ны киеп куйдым. Бик игътибар белән җентекләп тикшердем. Куркыныч юк. И күңеле булды инде!

 3 декабрь. Бик тыныч малай булыр­сың, ахры, улым. Миңа бер генә кыен­лык та ясамадың бит. Тегене, моны ашыйсы килеп тә талымланмадым. Ни булса, шуңа риза булып ятасың. Яра­тып, сөеп туеп булмастыр сине!
Искәндәр сорый: “Әнием, син бәби­не күрмәгән килеш ничек ярата аласың инде?!” — ди.

4 декабрь. Мине тыңлап-тыңлап то­ра да: “Бу кадәрле ашкынып, матур итеп бәби тудырырга әзерләнүчене күр­гәнем дә, ишеткәнем дә юк иде”, — ди Эльмира апа. Бүген, җитмәсә: “Яз әле бу хакта, “Сөембикә” журналы өчен менә дигән булачак!” — ди.

5 декабрь. Көн дә өй җыештырам. Бала өчен кирәкле бар әйберне дә юып, үтүкләп, төреп куйдым инде. Рәхәт мәшәкатьләр. Илһам өчен генә эчем по­шып тора. Хәерлегә булсын: төшемдә аны тагын аяк киемен югалткан итеп күрдем. Күрше әбигә дә сөйләп чыктым.

6 декабрь. Тышта чын кыш. Бар дөнья ап-ак. Агачлар бәсләнгән. Әйдә, улым, һава сулап керәбез. Тиздән ко­ляскага салып йөрермен үзеңне.

8 декабрь. Уф… Тагын салам… Авылдагы бәрәңге бакчабызда ике як күршенең дә ызаннары — ямь-яшел, безнеке генә — кара җир, берән-сәрән салам сибелгән… Төштә салам — әйбәт түгел…

12 декабрь. Үз исәпләвем буенча, 25 декабрьдә туарга тиеш. РКБда та­ барга сөйләштек. Анда әйбәт врачлар. Дуслар, “нинди исем сайладыгыз”, диләр. Соңгы вакытта Ислам исемен еш телгә алабыз. Яңгырашы да матур, мәгънәле дә… Үзе тугач, исеме генә та­ былыр.

…Күп итеп өчпочмак пешердем. Күрше әбиләргә дә алып кердем. Ярый әле, алар бар! Әҗәткә акча да алып то­рам, берәр кая китсәк, песи, гөлләр дә шуларга кала. Озак кайтмый торсам, Искәндәремне дә ашаталар. Әйбәт тә кешеләр инде бу Мәгърифә әби белән Хәлиулла абзый!

13  декабрь. Илһам иртән котымны очырды. Төштә бура бурадым, бер чы­гар ишеге-тишеге юк, ди. Икебез дә шомлана калдык.

20 декабрь. Әллә нигә башым авыр­ та, хәлем юк. Көне буе урында аунадым. Табар вакытым җитәдер.

21 декабрь. Соң гына Илдар абый­лардан кайттык. Урап-урап кар ява. Ма- ту-ур! Ә минем аякларым тыңламый. Хәлем китеп сыгылып төшәм.

22 декабрь. Юк. Бүгенге төшемне беркемгә дә сөйләмим. Куркам.

23 декабрь. Күр боларны! Илһамы да, ярар, бүген кермә инде больницага, дип суза. Искәндәр, балакаем, ялварыплар сорый: “Әнием, зачет бирәсем бар. Китми тор инде!” Аннары: “Бала ту­дырганчы, ишек төбендә саклап тора­чакмын!” — ди. Онытканчы, төшемне языйм әле. Көне буе зиратта йөрдем. Тирә-ягымда яшел чирәм, күп, бик күп чәчәкләр. Агачларда җимешләр сыгылып-сыгылып тора. И рәхәт соң! Чыгасы да килми. Киткәндә, капкасын ябып, йо­закка бикләп, ачкычын үзем белән ал­дым.
Сәлимәгә сөйләгән идем, йөзләре үзгәреп китте. Сөенчегә булыр, ди.

24 декабрь. Их, әти белән әни дә, абый белән апа да берни белми! Шуңа йөрәгем яна. Әйтмәгәч тә кыен икән. Әллә соң?.. Үкенечкә калмасын. Чаллы кодын җыям.
—     Апа, бер яңалык әйтәм. Егылып китә күрмә! — Тамагыма төер тыгыла.
—     Башта утыр! Тотын ныклап!..
—     Ни бар?! Әйт инде тизрәк!!!
—     Иртәгә бәби алып кайтырга керәм. Сезгә Яңа елга сюрприз ясарга булдык!
—     ?!..
Башта пыр туздырып атты. Аннары сөенде инде. Озак итеп, рәхәтләнеп сөйләштек соң! Тынычлап, җиңеләеп киттем. Җилкәмнән таулар төшкәндәй булды. Күпме газапланып йөргәнмен икән! Шулай да әнигә әйтми торырга кушты. Бәби тугач, сөенчесен үзем алырмын, ди.
Улым, бер-ике көнгә генә түз инде, яме. Бездән бәхетле беркем юктыр! Менә, тыныч күңел белән керәбез больницага да.

Ленар гына әллә ничек авыр саубул­лашты. Күзләре яшьле иде. “Ландыш апа, икенче килүемдә сине сөенечле итеп бәби белән күрергә язсын”, — ди.
Чыгып киткәч тә кухня тәрәзәсеннән кул болгап калдым. Озак итеп каеры­ лып карап торды. Хуш, үскәнем!..

* * *
Сулды минем Ландыш чәчәгем. Де­кабрь салкыннары туңдырды аны…
Ә бит тормышны шулкадәр ярата иде! Яшәргә ашкынды ул! Аның янында үземне иң бәхетле ир итеп тоя идем. Дөньядагы иң чиста күңелле, иң булган, иң матур хатын һәм әни иде бит ул безнең өчен.

Их!.. Монысы да төш кенә булса соң инде!.. Уянып китү белән, янымнан беркая җибәрмәс идем! Ә ул һаман кайтыр сыман. Күршеләргә генә кереп киткәндер дә, менә чыгар, өебез тагын ямьләнер кебек… Күпләр Ландыш ярдәменә мохтаҗ иде — авырулар җирдә кимеп тормый шул! Юк, булдыра алмыйм диеп, берәүгә дә әйтмәде. Тәүлекнең 24 сәгате буена үзенең та­бибә икәнлеген минут та исеннән чы­гармады. Ул җыйган рәхмәтләр барлык бәлаләрдән сакларга тиеш кебек иде дә бит… Тик нишлисең. Ходай Тәгалә шулай язгандыр. Бер намазын да кал­дырмыйча укып барды бит ул… Үз янына алырга булгандыр. Фәрештәләрнең урыны күктә, диеп…

Ә инде сүз башына килсәк… Лан­дышның иң зур теләге тормышка ашты
—     2002 елның 26 декабрендә төнгә каршы икенче улыбыз туды. Күкрәгенә алып, битеннән үбеп калырга да өлгер­де ул нарасыен. “Илһам белән Искәндәргә тизрәк хәбәр итегез. Алар бик көтә!” Болары — соңгы сүзләре. Ике тапкыр сүнеп кабына да йөрәк, өченчесендә — туктап кала. Мәңгегә. Ә бәби туганга нибары ике сәгать ярым гына үткән…

… Безнең хәлләрне күреп-белеп тор­ган кебек тоелсаң да, сиңа язам, Ландышым. Син теләгәнчә, улыбызга Ис­лам диеп исем куштык. “Казан нуры” мәчетеннән Рөстәм хәзрәт килеп куй­ды.
Ислам инде ике айлык! Ул Чаллыда, Ришат абыең белән Люция апаңнарда. Бер дә җибәрәсебез килмәсә дә, “бераз үскәнче генә бит”, – дигәч, ризалаштык. Могҗиза булып, өч минутка гына яныбызга кайта алсаң, үзең үк, Люция апа карасын, дияр идең. Шулай бит?

Сине авылыңа — Теләнче Тамакка җирләргә алып кайткач, Ришат абыең сөйләгәннәр кабат-кабат күңелдә яңа­ра.
“Ландышны инде кире кайтарып бул­мый. Ә бу балаларны аякка бастырырга кирәк. Искәндәрне бер минутка да күздән ычкындырырга ярамый. Ә бәләкәчне… Бәләкәчне Люция карар! Хәзер бер әйбер сөйлим. Аңларсыз… Декабрьнең егермеләре булыр… Сәер бер төш керде… Ак биләүгә биләп, Лю­ция күкрәк баласы күтәреп кайтты. “Нигә ул бала?! Каян алдың?! Безнең бит өчәү бар инде!” – дим.

“Юк, бу безгә җибәрелгән бала! Без үстерәбез!” — дип чатнап тора Люциям.
Берничә көн узгач, күрше хатыннары да яшь бала күтәргән Люцияне төштә күргәннәр… Тикмәгә түгел бу! Ходай Тәгалә махсус әзерләгән инде безне. Без карарга тиеш ул баланы. Әни­ләренә булышырга кызлар да үсеп килә. Өйрәнә торсыннар…”

Караучылар күп. Гөлшат апаңнар да көн саен шунда. Исламыбыз үсә: көлә, елый, уйный, йоклый. Искәндәр белән хәзер ешрак кайтабыз. Чаллыга да, авылларыбызга да. (Зиратка килеп, баш очыңда басып торуларыбызны үзең дә белеп, сизеп ятасыңдыр.) Теләнче Тамактагы тәрәзәләрегез дә синең күзләр кебек карап озата… Синсез генә минем авылыма кайтып керәбез. Әнкәй елый-елый элегрәк күргән төшен сөйли: “Декабрьнең егер­меләре булыр… Теләнче Тамакта кода белән кодагый, бик күп кунак җыеп, аш уздырырга әзерләнә. Мин дә шунда. Тик нигәдер, гомер булмаганны, мине табынга чакырмыйлар дип күрәм. Хәтерем калып, читтә басып торам… Уянып китүгә, яшен суккандай, бер уй йөгер­де: кодаларда ризыгым киселергә генә булмасын!..”

Сине төштә күрәсем килә, Ландыш. Үзең исән чактагыча рәхәт итеп йөрисе килә, яшисе килә! Улларыбыз Искәндәр белән Исламны уртабызга алып, җитәкләшеп, дүртәүләп, әй йөгерәсе иде! Төштә генә булса да очрашсак иде! Мин ул төшне мәңге бүлдермәс идем…

Илһам.

Запись “Бәбиле булдык, ә үзең киттең…мәңгегә! Сулды минем Ландыш чәчәгем…” [булган хәл] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..