Вилдан Шәмсетдинов белән Гөлназ Асаева никах ясагач, барлык кешеләрнең дә “Алар пар иделәр мени?” дигән сорау туды. Яшь пар никахка кадәр араларында мәхәббәт барын яшереп йөрделәр, чит күзләрдән сакладылар.

Менә күптән түгел алар Гөлназ Асаева инсаграм битеннән туры эфирга чыгып, үзләренең мәхәббәт тарихын сөйләделәр. Алар 1,5 ел очрашып йөргәннәр һәм бер-берсеннән аерыла алмагач, никах ясап, тыныч күңел белән бергә торырга уйлаганнар. Гөлназ аңа бер күрүдә гашыйк булмаган, “Вилли мина беренче бөтенләй дә ошамый иде”, диде ул.

Видео Гөлназ Асаева инстаграмыннан

Запись Гөлназ Асаева туры эфирда Вилли белән ничек танышканнарын сөйләде/ Мәхәббәт тарихы [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

1. Аяк киеме, микродулкынлы мич һәм суыткычның исен бетерер өчен.

Сашены иң элек кайнатып алырга, аннары киптерергә кирәк. Бер төн эчендә ул начар иснең күп өлешен алып бетерә.

2. Күз кызарганлыгын бетерү өчен.

Салкын юешләтелгән төргәкләрне күзгә куярга һәм берничә минут шундый халәттә ятып торырга кирәк. Процедура кызарганлыкны бетерә, күз төбендәге “капчыклар” да әзәер.

3. Ит өчен маринад әзерләү.

Сашега кайнаган су салырга, суытырга һәм шуңа итне салырга, 4-5 сәгатькә салкынча бүлмәдә калдырырга. Чәйле маринад итне үтә дә йомшак һәм тәмле итә. Аны әзерләү өчен 1 литр су һәм 5-7 яңа (яисә 10-15 кулланылган) төргәкләрне 1 кг иткә тотарга була.

4. Көзге чистарту өчен.

Җылымса чәй төргәге белән көзге аша үтсәң – майлы бармак эзләре калмаячак!

Бер кире ягы бар: чәй эзләрен су белән сөртеп алу кирәк, эзләре калмасын дисәгез, коры чүпрәк белән сөртеп алу да җитә.

5. Кактуска ашлама кертү өчен.

Кактус кына түгел, башка төрле үсемлекләргә дә.

Кулланылган чәй төргәкләрен чүлмәкнең төбенә яисә кырыена катламлап салырга. Үсемлек өчен ул өчләтә файдалы: беренчедән, бик әйбәт эрен агызучы; икенчедән, суны үзенә сеңдерә һәм туфракны дымлы итеп озак саклый; өченчедән, табигый ашлама буларак әһәмияте бар.

Айгөл ЗАКИРҖАНОВА әзерләде

Запись Кулланылган чәйне ыргытмауның 5 сәбәбе [киңәшләр] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

– Игелегеңне мәңге онытачагым юк, Альбина! Никахыбызны саклап калырга син генә ярдәм иттең! – диде ул күн пәлтәле көяз ханымга.

– Мин?! Юк сүз сөйләп, башымны катырма инде!

– Ничек кенә ярдәм иттең әле! Ышансаң – ышан, ышанмасаң – юк, күптән тилмереп көткән бәхетне гаиләбезгә син бүләк иткән серле гөл алып килде. Юкка гына аны “хатын-кыз бәхете” дип йөртмиләр икән. Тылсымлы гөл ул! Йокы бүлмәбезгә шул чибәркәйне кертеп куйгач, тиктомалдан күңелем күтәрелде. Сихерләнгән кеше кебек, гел шуның тирәсендә бөтерелдем. Аның белән сөйләштем, эре яфракларын, ап-ак чәчәк таҗларын сыйпадым. Өстенә җылы су бөркедем, ашладым, туфрагын алыштырдым. Шуның белән әвәрә килгәндә, җаныма тынычлык иңүен тойдым. Озак та үтмәде, ирем белән арабызның җылына төшүен, мөнәсәбәтләребезнең җайлана башлавын сизеп алдым. Соңгы вакытта сөмсере коелып, авызын турсайтып, гел канәгатьсез йөргән, миңа битараф була башлаган иремә, әйтерсең, тылсымчының сихәтле таягы кагылып китте – ул, бергә яши башлаган елларыбыздагы кебек, кайгыртучан, дәртле, назлы иргә әверелде. Бүләкләр, чәчәкләр биреп сөендерде. Үзем дә аңа карата йомшара төштем. Юкса, киләчәккә өметем өзелгәнгә күрә, аннан аерылып китәргә уйлап йөри башлаган идем.

– Ярар ла инде, Альбертың эчми-тартмый, мал таба. Андый ирдән китәләр димени?

– Җитди сәбәбе бар иде, җиде ел балабыз булмады бит, Альбина. Җиде ел! Моның нинди четерекле хәл икәнен үз башына төшмәгән кеше генә белми. Кимсенеп, күпме яшь түктем. Тикшерендек, дәваландык, шифаханәләрдән кайтып кермәдек – файдасы тимәде. Бармаган күрәзәче, күренмәгән табиб калмаган иде. Хәсрәтләндем. Төшенкелеккә бирелдем. Җанымны шом басты. Әйтерсең, икебез дә җансыз, соры шәүләләргә, бөтен нәрсәгә битараф тере мәетләргә әверелдек… Арага салкынлык иңде, бер-беребезгә карата суындык. Уртак түшәк җылытмый башлагач, аннан китәргә карар кылдым. Аңа бу хакта белдерергә уңайлы форсат көттем… Ә аннан соң могҗизалы гөлеңне күтәреп, туган көнемә син килдең! Шуннан соң барысы да үзгәрде!

Хәзер менә, Ходайга шөкер, карынымдагы балама җиденче ай. Кадерле әтиебезгә 23 февральгә зу-у-ур бүләк ясарбыз дип торабыз, шулаймы, улым?

Шулчак түзмәдем, көмәнен сыйпап утырган бәхетле ханымга сүз каттым:

– Сеңлем, гафу итә күрегез, ирексездән кызыклы әңгәмәгезнең шаһиты булдым. Сер булмаса, әйтегез әле, сүз нинди тылсымлы гөл турында бара?

– Хатын-кызга бәхет китерүче спатифиллум ул, – дигән җавап ишеттем.

Инде минем күңелгә корт керде. Холкым шундый: берәр кызыклы яңалык ишетсәм, асылына төшенергә тырышам (журналист һөнәренә бәйле “чирем” инде ул минем). “Хатын-кыз бәхетен” үз күзләрем белән күрәсем килгәнгә, юл уңаеннан чәчәк кибетенә сугылдым. Чыннан да, матур гөл икән шул: йөрәксыман яфраклары каракучкыл яшел төстә, ап-ак чәчәкләре уртасыннан үсеп чыгып, югарыга омтылган нәни “ук”лары өлгереп килүче кукуруз чәкәнен хәтерләтә, бераз бизәкле шәмгә дә тартым. Үзеннән сизелер-сизелмәс хуш ис килә.

Өйгә кайтып керүгә, бу гөл хакында күбрәк белергә теләп, махсус әдәбият укырга, белешмәлекләр актарырга, кызыксынып, мәгълүмат тупларга керештем. Интернетта казына торгач, бик борынгы бер риваятькә тап булдым.

“Спатифиллум чәчәк аткан чакта, үзен тәрбияләп үстергән хатын-кызга башкалар тарафыннан яратылу бәхетен ирештерә. Кемгә бүләк итсәң, шуның теләге кабул була. Ялгызы – парын таба, гаиләлесе – ире һәм балалары белән аңлашып яши башлый, баласызы – ана булу бәхетенә ирешә” , – дигән юлларны укыгач, шаккаттым. Табигатькә нинди генә могҗизалы серләр яшеренмәгән! Галиҗәнап тормыш чыганагының җитмеш җиде йозаклы ишекләренә ачкыч ярата беләбезме соң? Мин-минлекле Адәм баласы, үзен дөнья кендеге дип санап, ничаклы гына масаймасын, Табигать-Ана каршында ул барыбер көчсез. Тормышның тирән мәгънәсенә төшенеп, табигать белән тулы гармониядә яшәргә әзер булмаганга күрә, башыбыз чирдән арынмый, җанга тынычлык иңми, үзебез китереп чыгарган бәла казалардан җәфа чигәбез түгелме соң?

Сүз уңаеннан. Үзегезгә спатифиллум гөле бүләк итсәләр, аны ничек тәрбияләргә дип баш ватмагыз. Эшегезне җиңеләйтү өчен, берничә киңәш бирәм. Бу гөлгә бүлмә температурасының 25 градустан артмавы, 15-18 градустан ким булмавы зарур. Үтәли җилне яратмый, төбен һәм яфракларын даими дымландыруга, яктылыкка мохтаҗ. Кышын өстәмә яктыртырга туры килә. Көннәр кызу торганда, көнгә берничә мәртәбә яфракларына җылы су бөркибез, турыдан-туры төшүче кояш нурларыннан саклыйбыз. Өч көн саен су сибәбез. Гөл чүлмәге аслыгына су, мүк, губка салсак, тамырлары дымны үзләре суырачак. Кибеттән алынган яки бүләк ителгән спатифиллумны язын күчереп утыртканда, бик үк тирән булмаган, элеккесеннән ике-өч сантиметрга киңрәк чүлмәк сайлау отышлы. Гөлне универсаль яки “Ароидлы үсемлекләр өчен” дигән махсус туфрак катнашмасында үстерү хәерле.

Бәйрәм җитсә, дус-ишләргә, туган-тумачага нәрсә бүләк итәргә дип баш ватабыз. Шау чәчәккә күмелгән гөл, теләсә-кайсы хатын-кызга, аеруча йорт җанлы уңган хуҗабикәләргә бик шәп бүләк. Бүлмә гөлләренең уңай энергетика таратуы бәхәссез. Кем булса да авырса, үлсә, алар да моңсулана, чәчәкләрен коя, хәтта корулары да ихтимал. Гөлләрнең торышы гаиләдәге мохитне көзгедәгедәй ачык чагылдыра, ди биологлар. Гөлләр үстереп, шуларны бер-беребезгә бүләк итешеп, нәфис гөлләр кебек, дөньяны ямьләндереп яшик, дуслар!

Хәмидә ГАРИПОВА. Казан.

Запись «Тилмереп көткән бәхетне гаиләбезгә син бүләк иткән гөл алып килде» [гыйбрәт өчен] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

View this post on Instagram

A post shared by LandyshNigmatjanova (@landyshnigmatjanova)

Ландышның өч баласы: ике малай һәм кызы булуын беләбез. Аларның һәркайсы белән җырчы һәрдаим фото һәм видеолар урнаштырып тора. Иң кечкенәсе – Гомәр белән йөкле булганда, ул рәхәтләнеп концерт куеп йөргән булган. Әле ничәнче айда, нинди атнада диярсез? Шаккаттыргыч! Менә-менә табам дип йөргән 9 айда, ягъни 38 атнада булган бу хәл. 

Карынындагы бәбие күренми дә диярлек. Килешле күлмәкне сайлаган ул. Үзе дә үзгәрмәгән, озын үкчәле түфлиләр дә кигән.

“14 февраль! Гашыйклар көне…. Ике атнадан Гомәр (Әнисе аны ягымлы итеп “Гумәч” ди) туды. 28 февральдә”, дип яза Ландыш Нигъмәтҗанова.

Кешеләр моңа шаккатып фикерләрен җиткерә: “Сез гел тазармыйсыз мени? Бәбиле вакытта да?”, “Мин бәбиләргә ике атна калгач, йөри дә алмадым диярлек. Ә Ландыш рәхәтләнеп күңел ача. Әфәрин!”, “Монда корсак юк бит! Үкчә дә, үзе!”, “Гаҗәеп, сокланам”, “Бәби тудыру йортына сәхнәдән генә китмәдегезме сез?” дигәннәр.

Запись Ландыш Нигъмәтҗанова гаилә архивыннан кеше ышанмаслык фактны ача [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

– Әссәләмү галәйкүм үә рәхмәтүллаһи үә бәракәтүһ!

Ниндидер сәбәпләр аркасында әти-әни ризалыгыннан башка никах укылса, безнең хәнәфи мәзһабендә бу никах зина булып саналмый. Ләкин хупланмый, ата-ананы, гореф-гадәтләрне санга сукмау булып бәяләнә. Бәхетле, тәртипле гаилә корырга теләсәгез, башта ата-аналарыгызның фатихасын алыгыз.

Запись “Әти-әни рөхсәтеннән башка гаилә кору гөнаһ саналамы?” [җомга вәгазе] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әтисе белән әнисе Марина туганчы ук аерылыша. Әтисен, тәр­типсез тормыш алып барганы өчен, ата хокукыннан мәхрүм итә­ләр. Озакламый әнисенә карата да шундый ук карар чыгаралар. Айлар буе югалып торган хатыннан нинди тәрбия көтмәк кирәк? Бабасы белән яшәгән кызны приютка, аннары балалар йортына җибә­рәләр.

Очраклы гына очрашу булса да, кыз хәтеремнән чыкмады. Бу балага ничек тә ярдәм итәсе килде. “Әллә үзебезгә алыйкмы?” – дигән­гә, кызым каршы килмәсә дә, ирем риза түгеллеген әйтте. Мин исә йөрәгемдә бу мәсьәләне инде хәл иткән идем. Нибары бер тапкыр күргән, хәтта исемен дә бел­мәгән шул кызчыкны үзебезгә алып кайту теләге белән яна башладым. Әк­ренләп иремне күн­дерергә алын­дым. Озак тырышырга туры килмә­де. Миңа шул гына кирәк тә! Ирем­нең ризалыгын алгач, сөенеп, теге баланы эзли башладым.
Исем-фамилиясен белмәгәч, табу авыр булды. Ә миңа кадәр берәрсе аны инде алып кайтып киткән булса? Шулай дип борчылдым. Киңәшер кешем юк, аптырагач, районның опека бүле­генә бардым. Анда бала алыр өчен ниш-­ләргә кирәклеген, нинди документлар җыясын аңлат­тылар. Мин тасвирлап биргән, язмышын сөй­ләгән сабыйны да эзләп табарбыз, диләр.

Бала алырга йөргәнемне күр­гәч, әти-әнием дә, дусларым да нык аптырады. Тилегә дә санадылар, кем­дер акчасына кызыга­сың ди­яргә дә курыкмады. Ярты ел эчендә миннән бик күп якын кешеләрем читләште. Бер уйлап карасаң, ятимне бәхетле итәргә генә йөрим лә­баса! Ә минем бу адымымны һич аң­ламыйлар. “Нәр­сәгә сиңа кеше ба­­ласы? Аның холкын кем белгән? Үскәч, эчеп йөреп, оятка калдырса? Бүре баласы барыбер урманга карый ул”, – ди иң якын дустым да. Ә үз­  балаларыбыз  авыр сүз әйт­ми­ме? Тәр­типсезләнеп йөр­миме? При­ютта үскәнгә  карап кына, балага шулай нәфрәтле булырга ярыймы? Әнә шундый уйлар белән бер елга якын яшәдем. Ә бер көнне мине опека бүлегенә чакыртып алдылар.

Бергәләп балалар йортына киттек. Күпме генә тырышып эз­лә­сәм дә, үземә кирәкле кызны таба алмадым. Аптырагач, яныма бер сары чәчле, зәңгәр күзле баланы китерделәр. Язмышлары мин эз­ләгән сабыйныкы белән охшаш. Тик ул түгел! Көнозын йөреп, аптырап кайтып киттек. Иртәгесен үз ма­шинама  утырып, башка шәһәр­дә урнашканына барып карарга булдым. Язмыштыр, күрәсең, килеп кенә туктадым – бер көтү бала каяндыр кайтып бара. Теге кыз үзе танып килеп, мине кочаклап алды. “Апа, син минем янга килдеңме?” – дигән сүзләреннән күземнән яшь атылып чыкты. Икәүләп рәхәт­лә­неп еладык.
Баксаң, Марина да мине көт­кән икән. Сизеп торам – бер-бере­без­дән аерылышасы да килми. Мине ятимнәр йорты җитәк­чесе дә аң­лады. Маринаны шул ук көнне үзебезгә алып кайттым. Башта кунакка гына җибәрделәр. Өйгә кыз бала ияртеп кайтуымны күргән иремнең дә шатлыктан йөзе балкый иде. Кызым да Маринаны кочаклап алды. Балалар бик тиз дуслашты. Өстемнән тау төшкәндәй булды.

Марина шул кайтканнан без­дән китмәде инде. Исемен татарчалатып  Миләүшә дип куштык. Шушы хәлләрдән соң бер­ничә ай узгач, авырлы икәнемне белеп алдым. Менә шул чакта Аллаһы Тә­галәнең миннән риза булганын аңладым, бүләккә сабый җибәргә­не­нә сөен­дем. Ә УЗИга баргач, карынымда хәтта ике малай ятканын әйттеләр. Менә бит, бер ятимне әниле иткәнгә, ике тупырдап торган малайлы булдык. Хәзер инде улларыма берәр яшь тулды. Апалары аларны кулларыннан да төшер­ми. Миләүшә белән Диләрә бер сыйныфта укый, икесе дә бергә би­югә йөриләр. Миләүшә те­гәргә, бәйләр­гә ярата. Аш-су пе­шерергә дә остарып китте. Безгә килгәч, мәктәптә укуы яхшырды. Үзенең элеккеге тормышын искә дә тө­шерми.

Төшерерлек тә түгел шул. Баланы үзебезгә  алгач, мин аның әни­сен эзләп таптым. Әмма ул: “Ул бала миңа кирәкми. Үзегез үстере­гез”, – диде. Бу сүзләрне Миләүшә дә ишетеп торды. Ана тудырган баласы янына якын да килмәде. Менә шуннан соң сабыйның бездән башка якын кешесе булмавын аңладым. Ирем Данис та кызларыбызны өзе­леп ярата. Буш вакыты булдымы, аларны кая гына алып бармый. Кызлар да әти дип өзелеп тора. Дүрт бала булгач, ызгышырга да вакыт калмый! Шөкер, тормышыбыз түгәрәклән­де. Миләүшә гаиләбезгә бәхет алып килде. Бәхет өчен күп кирәкми, бер ятимне әниле итү дә җитә! Ә газиз сабыен ташлаган хатынның тагын өч баласы бар икән! Данис соңгы арада аларны да еш телгә ала башлады әле…

Гөлира ГАЯЗОВА

Запись «Бер ятимне әниле иткәнгә, ике тупырдап торган малайлы булдык» [язмыш] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Иң зур бәхет – ана булу», «Көчле мәхәббәттән матур балалар туа», «Бала – гаилә көзгесе», диләр. Бәхетем дә, дәвамчым да, мактанырлык «гаилә көзгем» дә юк… Бәлки инде көчле мәхәббәт дигәне дә сүрелеп киләдер… Күңелдә бары үпкә, көнләшү һәм… кечкенә генә өмет дигәне. //Шәһри Казан//

Запись «Беткәнмени ятим бала», – диярсез. Киңәшне бирү генә җиңел икән шул…» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

View this post on Instagram

A post shared by Ришат Тухватуллин 🎶 (@rishat_thv)

Алар барысы да гаиләле. Фотога да бәләкәй кызларын тезләренә утыртып төшкәннәр. “Яшьлек дусларым! Нәркиз, Рома, Линар! Мин генә соңга калам”, диеп моңсуланган Ришат.

Фото астына язылган фикерләр аңа өметен өзмәскә, тәвәккәл булырга киңәш бирә. “Сәгате сукса, сизми дә калырсың! Алла кушып”, “Булыр Алла бирсә! Бәлки язмыш сиңа уңганнардан уңганын, чибәрләрдән чибәрен әзерли торгандыр”, “Иии, Ришат, син өйләнәм дисәң, ишек төбеннән китмәсләр иде кызлар, авызыңны ача күрмә, куып җибәрә алмассың!”, “Әнә Асаеваны ал да, алга! Сездән дә матуррак балалар булмас!”, дигәннәр.

Запись Ришат Төхвәтуллинның гаилә корасы килгән, халык аңа парны да инде эзләп куйган впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

//Сөембикә//

Чәчәк гомере бер була. Хатын да үзенең яшьлеген искә төшерепме, сиздерми генә үтеп барган караңгы көннәрен күз алдына китерепме, көрсенеп куйды. Юк, керергә кирәк. Тиздән аның «алтын багана»лары мәктәптән кайтыр. Әминә балаларын шулай дип йөртә. «Алтын баганаларым» дия. Алдагы бөтен көне, өмете-ышанычы шул газизләрендә хәзер. Ә алар өчәү аның.

Кайтуларына табын әзерләп куйсын әле ул. Кичен ни буласын белеп булмый. Тагын исереп кайтса… Аның йөрәге жу-у итеп китте. Чаларып беткән чәченә яулыгын бөркәп куйды да кухняда кайнаша башлады. Яшьлеге дигәннән… Бер уйласаң, аңа бит әле 45 кенә. Тик берәү дә аңа бу яшьне бирми. Әнисе өзгәләнә: «И-и, бала, картаеплар беттең шул хәсрәт капчыгы белән…» – дип төзәлмәс ярасына тоз сибеп тора. Әйтсә әйтер инде, үзен кызганып утырырга вакыты юк аның. Әнә бер-бер артлы ике малае, аннары олы кызы кайтты. Шау-гөр килешеп, бер-берсен бүлдерә-бүлдерә әниләрен мәктәптәге хәлләр белән таныштыра башлады. «Кулларыгызны юыгыз да, табынга утырышыгыз», – диде әниләре. Балалар әниләренең хәвефле йөзеннән барын аңладылар. Тиз-тиз генә ашадылар да кайсы кая кереп югалды.

Кич җитте, караңгы төште. Берзаманны капка төбендә туп типкән малайларның ачыргаланып кычкыруы ишетелде: «Әти кайта, исереп кайта, качыгыз…» Өйдәгеләр моны ишетүгә, шундук тышка ыргылды: «Барыгыз, бәрәңге арасына кереп ятыгыз, зинһар, күзенә күренмәгез», – диде әниләре Әминә. «Ә син?» – диде төпчек малай. «Мин хәзер…» Ул җәйне бәрәңге сабагы котырып үсте. Балалар бәрәңге буразнасы арасына кереп яталар да, әниләренең чыкканын көтәләр.

Бу юлы да шулай иттеләр. Аягында көч-хәл белән басып торган ир, хатынын күрүгә, бөтен көченә акырып җибәрде. «Нәрсә катып торасың, ашарга!» – диде ул, тиктомалдан ярсып китеп. Хатыны аш китерде. Ләкин тәлинкә өстәлгә барып җитмәде, идәнгә әйләнеп барып төште. Көн аралаш була торган мондый мәхшәрдән соң хатын гел үз-үзенә китәм, аерылам дип, сүз бирә дә, тагын кире кайтып төшә. Китеп кая барсын ул? Әнисенәме?  Алардан башка да өй тулы бала анда. Абыйсының гаиләсе… Кем әйтмешли, китәр өчен юл кирәк…

Ире кулына ни эләксә, шуны тотып ыргыта, бәрә, аудара, өйдә бер генә ватылмаган әйбер калмый мондый чакта. Хатын шуңа күрә чарасын алдан күрә: савыт-саба, кастрүл, чәйнек ише әйберләр яшерелеп куелган була. Инде җимерәсен җимергәч, ир ава-түнә хатынга таба килә башлады. Хатын качып котыла алмады, аның авыр, корычтай каты кулларына килеп эләкте. Залим куырылып төшкән хатынга бер генә сукты. Бичара хатын кая килеп бәрелгәнен аңламый да калды: аңын югалтып, күпме яткандыр, кызының аны кочып, үкси-үкси елавына исенә килде.

«Әни, мин сине үлгәнсең дип торам, – диде бала яшьле яңагын әнисенең битләренә куеп. – Шундый курыктык, шундый курыктык…» Бала елый-елый һаман бер сүзне кабатлады. «Кая соң үзе?» Ул башын күтәреп, тирә-юньгә күз салды. Өй эче зур афәттән соңгы хәлне хәтерләтә иде. Башын ватылган чүлмәктән коелган балчыкка салып, гамьсез гырылдаган ирен күреп алуга, йөзен читкә борды. «Яраткан яранымны харап иткән, җүнсез».

«Әни, әни дим, әйдә китик, әйдә качыйк, үтерә бит сине… Безне дә үтерә… Мин урамда яшәргә дә риза. Ул гына булмасын». Балалар аңа күптән «әти» димиләр. «Ул», – диләр. Әминә үзе дә  эчкече әти белән үсте. Күрмәгәне калмады. Әнисе әйтмешли, нәселгә төшкән каргышмы инде бу? Хәзер менә әнисе язмышын кызы кабатлый. Кул-аякларны гына түгел, җанны бәйләп тоткан хәерсез ул чылбыр кайсыдыр бер буында өзелергә тиештер бит инде. Хатын үз хәлен, балаларының кичерешләрен беренче мәртәбә күргәндәй, тойгандай булды.

Ул кызының моңарчы да кат-кат әйткән сүзләрен, ялваруларын беренче мәртәбә ишетте. Күрәсең, башкача юл юк. Китәргә, бөтенесен ташлап качарга, ике дә уйламаска кирәк. Чылбыр шунда гына өзелер. Ул моны балалары хакына эшләргә тиеш. Әминә күп сабыр итте. Кыйналган саен, «инде туктар, бераз куркыр, чактан гына исән калдым бит», дип, үз-үзен тынычландыра торгач, золым дигән кара шәүләнең гаиләгә мәңгегә кереп оялавын аңлады.      
     
Ир сиңа кулын бер күтәрде икән, бүтән күтәрмәс, дип уйлама да. Күтәрәчәк. Кул күтәреп кенә дә калмаячак, кыйналып, изелеп яшәү көненә калдырачак. Чөнки түзәсең, сабыр итәсең. Кеше белмәсен дип, балалар хакына түзәсең. Ә кемгә кирәк моның ише корбаннар? Үзенәме, юк… Балаларынамы, юк… Хатын катгый карарга килеп, чайкала-чайкала торып басты. Башы чатнап авырта. Кызы тотып калмаса, егылып китәсе иде. Ярый әле янында балалары бар. 

Аласы әйберләре төенчеккә төйнәлгәч, ул җиңел сулап куйды. Һаман да берни булмагандай идәндә йоклап яткан иренә күз төшереп алды.«Бер кочак шомырт чәчәге белән алдадың син мине, – дип уйлап куйды хатын. – Хыялый, нечкә күңелле булырга охшаган идең. Ә син…»
Искә төшкән саен сискәндереп куя торган ул вакытлар күптән артта калды. Барысы да хәзер куркыныч төш сыман гына: икенче көнне үк, айныр-айнымас алар артыннан килеп җиткән явыз ир дә, аның: «Бүтән бармак белән дә кагылмам, эчмәм», – дип сөйләнгән сүзләре дә… Янында: «Каты тор!» – дип өйрәтеп торучы әнисе булу шулай иттеме, ышанмады хатын һәм дөрес эшләде.

…Авылдан Казанга күченеп килүләр, килгәч тә, кризис үзәгендә, аннары тулай торакта – бер бүлмәдә яшәүләр, аннары фатир алу шатлыклары… барысы да булды инде. Бик кыен чакларда да Әминә авыр димәде. Күңеле, җаны тыныч, берәү дә баш өстендә йодрык болгап тормый аның.
– Күргәнеңә сабырлык, димим. Бу очракта сабырлык юньлегә китерми.

Без Әминә ханым белән аларның өч бүлмәле зур, якты фатирында әкрен генә үткәннәрне искә төшереп, гәп куертып утырабыз. 

– Мин генәме шундый хәлдә калган хатыннар, – ди ул. – Ирләр азды бит хәзер. Алсуымның бер иптәш кызы икенче мәртәбә аерылды, аның ике баласы… Берсе язылышмыйча торып ята. Болай иткәндә, ирләр җаваплылыкны бөтенләй тоймый. Ә бәлкем, бер яктан караганда, әйбәттер дә. Аерылышып торасы юк. Кыйный башласа, чыгасың да китәсең.

Ул тәмам үзәгенә үткән сүзләрне әйтә. «Кыйный башласа… чыгасың да китәсең…» Әмма моңа бер дә үкенми. «Кияү бик әйбәт, – дип дәвам итә ул, – Алсуга бармак белән дә тими. Бәхетле алар. Оныгым да бәхетле. Аңа хәзер 7 яшь. Минекеләр сыман исерек күреп, аның кыланганнарына түзеп яшисе юк аңа. «Аерыл», – дип, дөрес әйткән кызым. Күпме чакырды кире, тәки кайтмадым бит мин. Кайтсам, ул мине үтерә иде. Үчен кайтара иде. Ә балалар ятим кала иде. 

Ул шулай дигәч, Россия Федерациясе Дәүләт Думасында кабул ителгән өйдәге җәбер-золым турында закон хәтергә килә. Әгәр дә ул Россия Президенты тарафыннан расланса, үзгәрешләр була әле. Законда бәян ителгәнчә, ирнең хатынга кул күтәрүе беренче тапкыр булса һәм ул физик имгәнүләргә китермәсә, ир-атка – административ җәза. Бу очрак кабатлана калса, ул чагында – төрмә.

Кемгә ничектер, әмма мин, әйткәнемчә, бер күтәрелгән кулның, законга карап кына, башка күтәрелмәячәгенә һич кенә дә ышанмыйм. Ни белән бетәр ул? Былтырның җәендә кабул ителгән закон шикелле гамәлдә эшләмәсә? Хатын-кызлар, гаиләгә керәсе акчадан язмас,  залим ирләрен югалтмас өчен, берәүгә дә өй хәлләрен сөйләмәсә?! Хатын гариза бирмәсә, хокук саклау органнары өйдәге хәлләрне каян белсен? Бу очракта, гаилә иминлеген саклау өчен кабул ителә торган законнарның уңышлы эшләп китүе бары бездән – хатын-кызлардан тора.   

P.S. Гаиләгә карата җәбер-золым турындагы яңа законга аңлатмалар белән язманы журналыбызның алдагы саннарында укый аласыз.

Мәдинә Авзалова

Запись “Әтиегез исерек кайта, качыгыз! Бәрәңге арасына кереп ятыгыз, балаларым…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..