Ләйлә гаиләсе белән Казанда яши. Үзе ашханәдә эшли. Сыеныр почмаклары да эшеннән ерак түгел – тулай торакта 12 квадрат метрлы бүлмәләре бар. Кызына биш яшь, әнә шуңа бакчада тәрбияче апасы: “Елак кына булса да, энекәш кирәк миңа,”- дип шигырь өйрәтеп җибәргән. Тик Ләйләнең икенче бала турында уйларга вакыты гына юк. Ире “салгаларга” ярата аның. Шуңа күрә өйгә акчаны сирәк алып кайта. Ләйлә исә, кызым кеше арасында ким- хур булмасын, дип тагын бер урында эшләргә мәҗбүр. Күп катлы йортта идән юа ул. “Тулай торакта заманча кер юу машинасы да урнаштырып булмый, юынам дисәң- чиләкләп су җылытасы,”- ди Ләйлә.

Озаграк сөйләшеп торган саен, аның сүзләрендә үкенеч сизелә… Кияүгә чыкканчы, үзеннән 15 яшькә өлкән бай ир-ат белән очрашып йөргән иде ул. Тик Ләйләнең бәхетле булу теләгеннән бигрәк , яхшы тормышка кызыгуына әти- әнисе каршы килде. “Үзеңә тиң яр очрар әле,”- диделәр. Әнә бит, тормышы ничек үзгәргән дустымның. Кибеттән чыккач та, Ләйлә турында бик озак уйлап йөрдем мин. Әллә соң бүген исәп- хисап корып кияүгә чыгу яхшыракмы икән?

Беренче карашка ямьсез яңгыраса да, бүген матди якны кайгыртып гаилә кору — табигый хәлгә әверелеп бара. Психологлар фикеренчә, хисләргә бәйләнмәгән йөрәкләр дә, бер- берсен аңлап, бәхетле яши икән. Алай гына да түгел, бүгенге кебек хисләр тотрыксызлыгы һәм ирләргә кытлык( бу – хакыйкать!) заманында “исәп-хисаплы” өйләнешү — яратышып гаилә коруга караганда ышанычлырак, дигән фикер яши.

Әлбәттә, мәхәббәттән башка гаилә кору – дөрес түгел, дип әйтүчеләр дә күп. Бактың исә, бу- нигездә яшьләр фикере икән. Өлкәнрәкләр арасында гаилә тормышының хис- тойгыларга бай булуыннан бигрәк, тотрыклы булуын теләүчеләр саны арта гына бара. Статистика мәгълуматларына караганда, матди якны кайгыртып өйләнешкән парлар, хисләргә бирелеп гаилә коручыларга караганда яхшырак яшиләр икән. Мәсьәлән, Бөекбританиядә, “акыл белән” өйләнешүчеләрнең 5-7%, ә “йөрәк белән” өйләнешүчеләрнең 40 проценты аерылыша. Нәтиҗәне һәркем үзе ясый.

Гомумән, “акыл” белән өйләнешү бүген генә модага кермәгән икән. Мондый гаиләләр урта гасырда ук корылган. Элек кызның әти- әнисе яучыларга килүчедән: “кәләш өчен күпме бирәсез?”-дип сораган бит. Хатын- кыз да акыллы, мөстәкыйль егетне сайларга тырышкан.

Психологлар фикеренчә, ялкынлы мәхәббәт, гаилә коргач, 1,5- 3 елда йә тагын да көчәя, яки сүрелеп юк була икән. Шуңа күрә, хисләргә генә таянып гаилә коруны шик астына куйганнар.

Хисап корып өйләнешү дөресме, әллә яратуга өстенлек бирергәме? Бу уңайдан Татарстанның баш казые — Җәлил хәзрәт Фазлыев менә ниләр сөйләде:

-Исламда элек- электән кызның әти-әнисе егетнең нәселен, финанс хәлен тикшергән, һөнәрле булуын шарт итеп куйган. Хәзер очраша башлауга: “Мин сине яратам,”- дип кияүгә чыгалар. Очраклы рәвештә очрашып өйләнешүчеләр арасында ике гаиләнең берсе таркала. Чөнки, туйга кадәр “яратам”, дип йөри дә, туйдан соң, шул хискә риза булмыйча, акча, фатир, кием сорый, хәтта таләп итә башлый. Хәзер кешеләр ярату сүзенең мәгънәсен аңлап бетерми кебек. Өйләнешкәнче “никах”, “гаилә кору”ның асылын аңлатып торучы юк. Яшьләр тормышка җиңел карый. Без балаларыбызны яратабыз, гомеребезне шуларга багышлыйбыз, аларның кечкенә генә уңышы өчен дә сөенәбез, гаепләре булса да, баланы акларга тырышабыз. Ир белән хатынның да бер- берсенә мөнәсәбәте шундый булырга тиеш. Ә бездә, сөйгәнең белән куышта да җәннәт, дип кияүгә чыгалар да, аннары бергә яшәргә теләмиләр. Бөтен уңайлыклары булган фатир, кәттә машина таләп итә башлыйлар. Андый гаиләләр озак та тормый- таркала. Яратам, дип йокларга ятасың да, йокыдан торгач, ашыйсы килә башлый шул. Гаилә кору мәсьәләсен дә очраклы кешеләр, гаилә тәҗрибәсе булмаганнар хәл итә хәзер.

Мин никах мәҗлесендә кияү белән кәләштән: “Ни өчен өйләнешәсез?”- дип сорыйм. Егет тә, кыз да: “Мин яратам, шул кешегә чыксам, бәхетле булыр идем,”- ди. “Мин шул егеткә кияүгә чыгып, аны бәхетле итәргә телим, яки шул кызга өйләнеп, аны бәхетле итәргә телим,”- диючеләр бөтенләй юк. Арада үзеңне яраттырып, иптәшеңнең җаена яраклашырга теләмәү гадәте дә еш очрый. Эгоизм дип атала бу хис. Ир өйләнә дә, хатынының аны үзен генә яратуын, ул ничек тели- шулай киенүен , ул ничек тели – шулай эшләвен таләп итә. Ул өйләнгәндә үзенә хатын эзли, өйләнгәч, аны хезмәтче итә. Аерылышучыларны карагыз: алар барысы да яратам дип өйләнешә, аларны мәҗбүри өйләндерүче юк бит. Элек тә, бүген дә хисапка корылган гаиләләр тотрыклырак.

Айгөл ГАЗИЗОВА

Запись «Ләйләнең икенче бала турында уйларга вакыты гына юк. Ире “салгаларга” ярата аның…» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Өйләнеп аерылганга кияүгә чыгуның “үз кагыйдәләре” бар икән шул. Менә бер укучыбызның хатына күз салыгыз әле.

“Очрашып йөргән егетем өйләнеп аерылган. Аның 7 яшьлек баласы бар. Хатыны белән, улы тугач та, аерылышканнар. Аңа беренче елларда баласын бөтенләй дә күрсәтмәгәннәр. Ләкин законлы төстә алимент түли башлагач, ул шарт куйган: “Баланы күрсәтсәгез генә алимент түлим, югыйсә судка бирәм,”- дигән. Хәзер улы белән ял көннәрендә очрашып торалар. Моңарчы хатыны белән бөтенләй аралашмаган, очрашуга улын балалар бакчасыннан, соңрак мәктәптән барып ала иде. Тик аның минем белән йөргәнен, озакламый өйләнү уе барлыгын белгәч, “хатыны” Илһамга еш шалтырата башлады: “Баланы тегендә алып барырга кирәк, балага бу кирәк,”- дип, һаман нинди дә булса сәбәп табып тора, гел акча сорый. Илһам- бик йомшак кеше, хатынының хәйләсенә төшенеп җитми әлегә. Ләкин мин борчыла башладым. Әле хәзер шулай, ә өйләнешеп, бергә яши башласак нәрсә булыр? Безнең дә бит балаларыбыз туачак. Аның улы белән аралашуына каршы түгел мин. Ләкин хатыны арабызны бутап ятар дип борчылам…”— диелә хатта. Туташ язганнардан аңлашылганча, мөнәсәбәтләр очрашудан узып, тәкъдимгә барып җиткән икән. “Әйе” яки “юк” дигәнче, психолог, психология фәннәре кандидаты Илдар Абитов киңәшләренә колак салырга тәкъдим итәбез.

Аерылу сәбәбен ачыкла

Тартынмыйча аннан беренче гаиләсе таркалу сәбәбен сорагыз. Беренче хатыны турында фикеренә, аерылуда кемне гаепләвенә колак салыгыз. Әгәр ир, хатынын калкан итеп, үзен яклый икән, димәк, уйланырга кирәк. Берничә елдан сезнең хакта шул ук фикерне башкаларга сөйләргә бик мөмкин. Акыллы ир кайчандыр яраткан хатынын түбәнсетмәс.

Балаларны яратамы?

Аерылышканнан соң үз балалары белән аралашмый икән, димәк, тупас, эгоист … Мондый ир сезгә кирәкме? Сезнең уртак балагыз булгач та, аны яратыр дип өметләнеп буламы? Әгәр сезнең үз балагыз бар икән, өйләнешкәнче үк сайлаган ярыгызны бала белән таныштырыгыз. Һәм аның балагызга мөнәсәбәтен күзәтегез. Насыйп ярым,- дигәнегез очрашып йөргәндә үк балаларны “тормыш йөге”нә тиңләүче кеше була икән, аның белән кушылудан мәгънә юк.

Үз -үзегезне сынагыз

Булачак ирегез үз балаларының тормышында актив “кайныймы?” – шунысын да күзәтегез. Сез Аның балалары белән дуслаша алырсызмы? Ирегез хезмәт хакының бер өлешен элекке гаиләсе белән бүлешә алырсызмы? Әгәр юк икән, мөнәсәбәтләр, гаилә коргач та, киеренкеләнәчәк кенә. Балалар булган очракта, сез ирегезнең элекке балалары белән дуслашырга теләп тә, уртак тел таба алмавыгыз ихтимал. Бу очракта аның балалары сездән көнләшергә, сезне эзәрлекләргә мөмкин. Балалар ышанычын яулау өчен көч һәм сабырлык сорала.

Үз- үзегезгә тугры булыгыз

Сезне булачак ирегез дә, аның дуслары, туганнары да беренче хатыны белән чагыштырачаклар: осталыгыгыз да, пөхтәлегегез дә, якыннарына мөнәсәбәтегез дә сыналачак. Башкаларга ошарга тырышам дип, артык кыланмагыз. Үзегез булып калыгыз һәм сезгә игътибар итүчеләрдән чагыштырмауларын сорагыз. Кыек караш, түбән бәяләрдән курыкмагыз. Сез бит алар белән яшәмәячәксез.

Берничә фразага игътибар итегез

“Әнием әйткәнчә…” — ди икән, сезнең кавалер әле “әнисенең итәгеннән төшмәгән” димәк, әле өлкәнәймәгән, тормышта үз фикере юк.

“Ничек әйттем, шулай була..” — дисә, бәлки беренче хатыны белән дә шулай булгандыр, алай икән, гаиләсе таркалуга бер дә гаҗәпләнәсе юк. Үзегезнең киләчәкне уйлагыз.

“Мин аны яратмый башладым…” — дигән кеше чәчәктән чәчәккә кунучы күбәләк кебек.

Гаилә коруга җитди караш, мең кат сынау сорала. Заманында Туфан абый Миңнуллин: “мәхәббәт ул бал ягылган ипи кебек, балын бер көндә ашап бетерәсең дә,.. аннары ипиен кимерә башлыйсың,”- дигән. Бүген балын ялап, ипиен читкә атучылар ешрак очрый башлады. Насыйп ярымны таптым дип ашыкмагыз, йөрәк белән түгел, акыл белән киңәшергә кирәк.

Рамилә Латыйпова

Запись “Йөргән егетем өйләнеп аерылган, хатыны арабызны бутар дип борчылам…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..