Мәдәни сулыш, сәнгать дәрьясының, әдәбият, музыка әсәрләренең киләчәге күпләрне борчый. Әмма әлеге төшенчәләр үзебезнең карамакта. Тамашачы булганда гына тамаша да бар, алар икесе дә тыгыз бәйләнештә һәм аерылгысыз! Хикмәт, әдәби-мәдәни чараларда, нәфис кичәләрдә, спектакль-тамашаларга еш йөргән, үз иткән кешенең күзаллавы, тел байлыгы, галәмгә карашы да киң һәм тулы була.
11 сентябрь көнне без дә бер төркем фикердәшләр, шул исәптән “Рәйхан” клубы, “Чакмагыш чаткылары” әдәби берләшмә әгъзалары Уфаның “Нур” театрының “Көзге моңнар” концерт программасында булып кайттык. Театральләштерелгән зур һәм күркәм концерт тамаша һичбер кечкенә спектакльдән ким булмады. “Нур”ның, Башкортстанның йөзек кашлары чыгышлары дәррәү алкышларга лаек булды. “Мәдәни шимбә” чарасы гүзәл җырлар, нәфис шигъри юллар белән үрелеп барды.
Гомумән, Россия буенча игълан ителгән “Мәдәни шимбә” проектлар комплексы бик эчтәлекле үтте, күпләргә матур, күтәренке кәеф бүләк итте.
Юлай Низаев.

Запись Башкортстан “Нур”ында “Мәдәни шимбә” гөрләде [фотолар] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

27 июль татар җәмәгатьчелеге драматург, режиссер Гафур Каюмов белән хушлашты. Ул Арчаның “Җидегән чишмә” халык театрында репетиция вакытында баскычтан егылып торба кисәгенә килеп төшә һәм район хастаханәсендә җан бирә.

Гафур Каюмовны туган авылы – Арча районы Яңа Сәрдә авылында җирлиләр. Аны белгән кешеләр Азатлыкка Гафур Каюмов турында истәлекләрен сөйләде.

Данил Салихов

Гөлнара Кәшипова

Гафур Каюмов – иркен кеше. Бәлкем шуңа да туктаусыз эзләнгән, бер җирдән икенче җиргә күченеп йөргәндер ул. Гаҗәеп дәрәҗәдә киң күңелле, спектакльгә кирәк дисәләр, аягындагы башмагын салып бирә ала иде. Аның бөтен хыялы – кече театр оештыру булды. Татарның үзенең кече театры булырга тиеш дия иде. Һәм Әлмәттә эшләгән дәвердә шушы хыялына беркадәр якынлашты. Кече театр ихласлык таләп итә, анда ялган кабул ителми, юри елап, юри уйнап булмый. Анда сәхнәдә яшәргә кирәк. Хыялына бик якын килсә дә, югарыдан ярдәм булмаганга, тормышка ашыра алмады булса кирәк. Ләкин ул, эшем белән мондый театрның кирәклеген раслап күрсәтәм дип әйтә иде.

"Зөләйха" фильмыннан өзек

Аерым дөнья кешесе иде бит ул. Зәмһәрир суыкта тукталышта нәп-нәзек плащта, яланбаш, җәйге ботинкадан чыгып басканы күз алдында. Туңмыйм ди, миңа исә ул вакытта өши, ләкин үзен шушындый салкыннарга, дөнья гаделсезлекләренә әзерли кебек тоелды.

Нияз Игъламов

Резедә Гарифуллина, “Җидегән чишмә” Арча халык театры артисты: Ул шулкадәр якты кеше, без аны бик сөенеп каршы алдык. Аталарча кайгыртучан, җылы мөгамәләдә, бөтен нәрсәне сабыр итеп аңлатып бирә иде, беркайчан да тавыш күтәрмәде. Кызганыч, нибары бер спектакль чыгара алдык, гәрчә планнар зурдан иде. Кичә исә Арчада барган күчмә утырыш кунакларына Әнгам Атнабаевның “Балакайларым”, “Бабайлар чуагы” спектакльләреннән өзекләрне әзерләдек. Репетиция вакыты иде, барыбыз да сәхнәдә мәш килеп әзерләнәбез. Кем бишек аса, кем өстәлне әзерли. Гафур абый әле генә безнең белән иде, кай арада юкка чыккан. Пәрдә артына баскыч куеп, шуннан менгәндә егылган ул. Әллә йөрәге тоткан, әллә аягы тайган – монысын инде хәзер бер Ходай белә…

Тавышын ишетеп килгәндә, Гафур абый идәндә иде инде. Ашыгыч ярдәм Арча хастаханәсенә алып китте, ләкин йөрәге операцияне күтәрмәгән диләр. Без бөтен коллектив җыелдык һәм, беләсезме, соңгы көннәрендә ашкынып, безгә рәхмәтле булып эшләп йөргәнен искә алабыз да, ярый әле шушындый шәхескә, чын мәгънәсендә иҗат кешесенә бәхетле мизгелләр бүләк итә алганбыз дип, шөкер итәбез.

Гафур әфәнде “Зөләйха” фильмында да төшә, Зөләйха ире ролендә

Азатлык радиосы язмасы (чит ил агентлыгы)

Запись “Галиябану”ның Хәлиле, “Зөләйха”ның ире, артист, режиссер Гафур Каюмовны соңгы юлга озаттылар впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Быел чараны Норлат якташлар җәмгыяте рәисе, Татарстан Дәүләт шурасының элекке депутаты, Татар конгрессының Казан бүлеге җитәкчесе, хәйрияче Фәрит Мифтахов оештырды. Беренче тапкыр искә алу кичәсендә 2006 елда, ягъни Кариевның 120 еллык юбилеенда катнашкан булган Фәрит әфәнде. Ул вакытта татар театрына нигез салучыны аның үзенең туган авылында – Күлбай Морасада хөрмәтлиләр. Чараны анда Норлат районы хакимият башлыгы Фатыйх Сибагатуллин оештырган була. Габдулла Кариевның киләсе 125 еллык юбилеенә багышлап “Җыен” фонды белән берлектә китап чыга. Узган елны исә Норлат хакимияте Татарстанның мәдәният министрлыгы һәм татар театрлары белән берлектә  Күлбай Мораса җирлегендә 130 еллык юбилеен үткәргән иде.

“Быел 8 май көнне Бөтендөнья татар конгрессының Казан бүлеге һәм Норлат якташлыгы исеменнән Габдулла Кариевның каберенә чәчәкләр куярга,  зиярәт кылырга карар иттек”, ди Фәрит Мифтахов.

Мәшһүр татар режиссерының иҗатына игътибар елдан ел арта. Күлбай Мораса авылындагы Кариев музее мөдире Люзия Вәлиуллина шулай дип белдерә. Драматургның татар сәнгате өчен нинди зур әһәмиткә ия шәхес икәнлеген тагын бер кат искәртә ханым.

“Габдулла Кариев татар милләтен театрлы итү өчен бик күп көч куйган. Театр булдырам дип үзенең булган бар мал-мөлкәтен, хәтта киемнәрен саткан ул”, диде музей мөдире.

Чарада катнашучыларның күпчелеге мондый шәхесләрне онытырга хакыбыз юк дигән сүзне кабатлады. Фәрит Мифтахов та һәр кеше үзенең тарихын белергә тиеш дип белдерде. Мәктәптә укыган елларында ул Тукай, Кариев кебек шәхесләр турында тирәнтен белем бирелмәвен, ягъни чын исемнәрен, язмышларын, кайда җирләнгәннәре турында сөйләнелмәвен әйтте. Шуңа да милләтебезне алга илткән ул-кызлары турында мәгълүмат туплап, аны киләчәк буынга тапшыруны эшләрендә катнашырга тырыша икән.

Ә якташлар берлеге рәисе Кариев исемендәге театр фестивален булдыруга ничек карый? “Бу мәсьәләне иҗтимагый рәвештә хәл итә алмыйбыз. Шулай да театр сөюче һәм шул ук вакытта шәхесләрнең якташы буларак мондый фестивальләр белән бик кызыксыныр идек”, ди Фәрит Мифтахов.

Якташлар җәмгыяте рәисе Күлбай Мораса авылына “күчтәнәч” белән кайтачаклары турында да әйтте. 13 майда алар мәдәният министрлыгы, театр артистлары белән бергә кабат Кариев каберенә барып чәчәкләр куярга, аннары драматургның туган авылындагы музеена кайтырга, кичен мәдәният йортында спектакль куярга җыеналар. Кариев театры артистлары тамашачылар игътибарына “Гашыйклар утравы” пьесасын тәкъдим итәчәк.

Татар театрының атасын искә алганнан соң, килүчеләр Яңа бистә зиратыннан ерак түгел урнашкан Ал мәчет белән таныштылар, чәй эчтеләр. Мәчет-мәдрәсәдә экскурсияне мәчетнең имам-хатыйбы, “Ислам динен кабул итүгә 1000 ел” исемендәге мәдрәсә мөдире Ильяс хәзрәт Җиһаншин үткәрде. Ул исә, һәр килгән кешене кулыбыздан килгәнчә кунак итәчәкбез дип безнең белән елмаеп саубуллашты.

Раилә Вәлиуллина

Запись Фәрит Мифтахов: Якташыбыз Габдулла Кариевның туган көнен догадан башладык [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..