View this post on Instagram

A post shared by Диля Нигматуллина (@dilyanig)

“Миңа күптән түгел директка бер хат килде… Эчтәлеге болайрак иде: “Мин элек шундый ярата идем сезне. Бер тапкыр сезне очраттым да, фотога төшергә дип, яныгызга килдем. Ә сез үтеп киттегез. Имеш вакытыгыз юк дип. Даже не посмотрели в мою сторону. Такая вся “фифа”. У меня все сразу упало, всю ночь уснуть не могла. Такое разочарование… Давно уже хотела вам это написать, уже год хожу с этим грузом…”, дип яза.

Хәвефләнгән җырчы бу хатка карата үзенең уй-фикерләре белән дә уртаклаша. “Бу сүзләрне укыгач, бу кеше мине берәрсе белән бутыйдыр, точно минем турында түгел. Мин һәрвакыт бар кешегә дә игътибар итәргә тырышам бит. Яисә просто берәр приколдыр дип уйладым. Вообщем, озак языштык без аның белән. Мин дөресен әйткәндә, бу хәлне тәки искә төшерә амадым. Әмма иң мөһиме, без бер-беребезне аңладык. Ачуы да бетте, Аллага шөкер. Күңелдә дә шуннан соң рәхәт булып китте! Нигә бер ел йөргәндер әйтә алмыйча?”, ди Дилә.

Инстадусларына мөрәҗәгать итеп: “Ни диясе идем… Дуслар, бер-беребез белән дөрес әңгәмә корып яшик! Кеше арасына аңлашылмаучанлыклар, күп очракта әйтелеп бетелмәгән сүзләр аркасында барлыкка килә ул”, диеп киңәш бирә.

Запись Дилә Нигъмәтуллина “фифа”га әйләнгән диләр… Дөресме? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Һәрвакыттагыча, Кытайдан башлыйк. “Тупка аяк белән тибү” (Тсу Чу) уены турында мәгълүмат Кытайда безнең эрага кадәр 3 гасыр элек язылган документларда очрый. Императорның туган көнен бәйрәм иткәндә уйналган. Ә капка урынына җирдән өстә урнашкан туптан зуррак “тишек” булган.

Япониядә туплы уен “кемари” дип аталган. Хәзерге кебек уенчылар тупны җирдән тәгәрәтмәгәннәр, бер-берсенә һавага чөеп тапшырганнар. Кемарины бары байлар гына уйнаган. Ә бүген исә киресенчә: кем уйный — шул бай…

Мисырда туплы уеннар бөтенләй аксаган икән. Бары тик чәчү вакытында, уңыш мул булсын дип, басу өстеннән туп тәгәрәткәннәр. Барыннан да бигрәк Бөекбритания футболы тормыш өчен бик куркыныч саналган. Бер авыл икенче авылга “гол” кертергә тырышкан. Шуңа да аны “төркем белән футбол уйнау” дип атаганнар. Бу уенда, үтерүдән башка, бар нәрсә дә рөхсәт ителгән.

Рәсәйгә футбол 1880 елларны килеп керә. Шул вакытта безнең илдә эшләгән инглиз диңгезчеләре сәбәпче була моңа. Шул рәвешле, бу уен рәсәйлеләрдә дә кызыксыну уята.

Әфганистан, Кампучия һәм Гренландия кебек илләрдә футбол уены бөтенләй тыелган. Рәсми рәвештә. Моның сәбәпләре итеп футбол мәйданының чиркәүгә якынлыгын, террорлык көчле булуны, илнең ФИФА әгъзасы түгеллекне һ.б. күрсәтәләр. Кайсыбер мөселман илләрендә шулай ук футбол уйнамыйлар.

Болардан аермалы буларак, Иранда футбол бары хатын-кызлар өчен генә “табу” уен төре. Ләкин алар бирешми. Ир-атлар кебек киенеп, сакал-мыеклар беркетеп, күп тапкырлар инде хатын-кыз җанатарлар мәйданга килгән. 1979 елда ислам революциясеннән соң, хатын-кыз затларга уен мәйданнарына йөрү тыела. Сәбәбе гади: чит ир-атлар янында йөрергә ярамый, агрессив уен холыкка начар тәэсир итә, мәйданда уен вакытында күп сүгенәләр.

Футбол төрле илләрдә үзгә булып барлыкка килсә дә, һәр халык аны үзенчә кабул итсә дә, бүгенге көндә бар дөньяны берләштерергә сәләтле уен дәрәҗәсенә үсеп җитте.

Интернеттагы мәгълүматларга нигезләнеп, Ләйлә Исламова әзерләде, Идел

21

Запись Футбол килеп чыгу тарихы: ирләр кебек киенгән, сакал-мыеклы хатын-кызлар впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Хәлиткеч матч
Беренче уеннарында Польша Сенегалга 1:2 , Колумбия Япониягә 0:1 итеп оттырды. Сенегал Япония белән ничьяга – 2:2 уйнады. Шушы уеннар Польша-Колумбия очрашуын хәлиткечкә әйләндерде: кем җиңелә, шул төшеп кала. Ничья уйнасалар, икесе дә төшеп кала. Хәлиткеч матч иде бу.

Карлос Санчес кына “бинават”
Колумбиянең Япониягә оттыруы гаҗәп хәл. Бу Латин Америкасы илендә туган балалар ана карынында яралгач ук аяк тирәләрендә футбол тубы барлыкка килә дип сөйлиләр. Футбол уеннары көннәре Колумбиядә бәйрәм көне дип игълан ителә. Россиядә Яңа ел, 1 май бәйрәмнәре нинди изге һәм кадерле булса, боларга футбол шулай кирәк. Колумбиялеләр футбол турында татарлар ашка бару, Сабан туе, республика ифтары турында сөйләгән кебек хөрмәт белән сөйлиләр. Шуңа күрә алар Япониягә җиңелүләрен очраклы хәл дияргә дә була. Әмма футболда да очраклы хәлләр булгалый. Матч башланганда аеруча. Андый очраклы хәл колумбияле Карлос Санчес иде.

Япония белән уенның өченче минутында Карлос Санчес капкага кертмәс өчен кулы белән тупны бәреп очырды. Шул сәбәпле кызыл карточка алып, уеннан куылды. Аның гаебе аркасында пенальти вакытында японнар Колумбия капкасына туп кертте. 1:0 исәбе белән японнар җиңде.

Мәгълүмат чаралары язунчы, Карлос Санческа җанатарлар тарафыннан күпсанлы янаулар килгән. Аның аркасында команда җиңелде бит! “Ассошейтед пресс” журналисты әйтүенчә, Карлос хәзер өенә кайтырга куркып йөри, имеш. Колумбия дөньяда наркотиклар җитештерә торган ил буларак та билгеле, ул илдәге наркобароннарның кылган явыз гамәлләре турында начар хәбәрләр еш ишетелә. Билгеле, криминаль вәзгыять тә яман. Анда закон – джунгли, шул ук джунгли ук прокурор да. Карлосның шүрләп йөрүе бер дә гаҗәп түгел. Алла сакласын!

Европа хулиганнары
Ә Польшаның Сенегалга җиңелүе гаҗәп түгел. Полякларны “европа хулиганнары” дип атап йөрсәләр дә, уеннары белән бөтен дөньяны шаккаттыра алганнары юк. Алар җанатарлары белән генә шаккаттыра. Менә быел да Интернетта поляк җанатарларының видеолары таралды – имеш, Ростов фонтаннарында шәрә килеш су коенганнар икән.

Ике Камил һәм бер Фәрит
Уенчылар исемлеген карагач, кызык булып китте – полякларныңике уенчысының исемнәре Камил. Камил Глик белән Камил Гросицки. Әмма алар турында тулы мәгълүмат табып булмады – чыгышлары белән татар булганга Камилләрме алар, әллә инде Камил исемле поляклар да бар микән? Менә анысын әле ачыклап булмады.

Монда Камилләр булгач, тегендә кемнәр икән дисәм, эзләнүем дә буш булмады. Колумбиядә Фәрит бар икән! Запастагы уенчы, Фарид Альфонсо Диас Ренальс тулы исеме. Фәрит алдырамы, Камилләрме?

Билгеле, уен башында ук күп кенә спорт комментаторлары да, җанатарлар да Колумбиянең җиңәчәген фаразлаган иде. “Казан-арена” стадионы да сап-сары җанатарлардан тора. Аклы-кызыллы поляклар алай күп түгел. ” матч Казан-Арена”га 42 873 кеше килгән иде, бу – стадион тарихындагы рекорд.

Сүз уңаеннан сары һәм зәңгәр киемле колумбия җанатарлары соңгы көннәрдә Казанның һәр почмагынд иде. Россиядәге матчларга барлыгы 60 мең колумбияле килгән ди. Шундый эмоцияле халык – акырышалар, үзләре шат, рәхәтләнәләр җан атып. Әйтәм бит, ашка барабыз дигән татарлардан кимен куймыйлар. Ә поляк җанатарлары агрессив булып тоелды.

Колумбиялеләр башта ук җиңәчәкләренә ышана иде. Чөнки стадионда без күпчелек һәм безнең уенчылар көчле диде алар.

Минаның дөрес эшли торган каты башы уенны хәл итте
Уен башта бик гайрәтле башланып китте. Футбол тубы бер якка авышты дип әйтеп булмый. Поляклар да, колумбиялеләр дә көчле-көчле һөҗүмнәр ясады.

Футбол – куркыныч спорт төрләренең берсе, футболчылар даими рәвештә травмалар ала. Бу уенда поляк уенчысы Левандовски шатырдатып Ерри Минаның кулына басты. Бутсы белән! Нихәл чыдагандыр, мескен.

Әмма Ерри Мина кулына басканның үчен алды. Беренче голны ул кертте. Баш белән бәреп, оста гына туп керткәч, полякларның күңелләре сүрелде, колумбиялеләргә дәрт керде бугай. Уенда инициативаны Колумбия үз кулына алды. Берсен берсе уздырып чабыша башладылар. Янәшә ике көндәш чабып бара икән, колумбияле полякны һичшиксез узып китә, тубын да тартып ала.

Икенче таймда стадиондагы коточкыч тизлектә чапкан зәңгәр футболкалы колумбиялеләрне күргәч, күңелдә студент чагындагы күренеш килде. Тулай торакта өстәл тартмасын ачсаң, анда коточкыч тизлектә тараканнар чабыша башлый иде. Гуя шул тараканнарны зәңгәр төскә манганнар да, стадионга чыгарганнар. Шундый ук тизлектә чабыша иде колумбия футболчылары.

Колумбиялеләр стадионда күпчелек булгач, уендагы һәр хәрәкәткә эмоцияләрен белдерәләр. Артыңда андый теләктәшлек булганда, җиңүе дә җиңелдер.

Полякларның рәтләре китте, гыж-гыж сулый башладылар. Йөзләренә җиңелгән төс керде. Җанатарлары да куркынган йөз белән утыралар, бисмилла укыгандагы кебек итеп кулларын битләренә күтәрәләр. Җиңелү ачысы яман була икән.

Колумбия уенчылары Фалькао, Хуан Куадрадолар да берешәр гол кертеп, исәпне 3:0 ясады.

Ә полякларның Колумбия капкасына нибары бер генә көчле һөҗүме булды. Тупны капкачы капка өстенә чөеп җибәрде. Нәтиҗәдә, поляклар пыр тузып җиңелделәр, клиндер тишеге – ноль очко алдылар.

Поляк тренеры: шәп уйнадык!

Уеннан соң матбугат конференциясендә Польша тренеры Адам Петр Навалка бик агрессив иде. Ул үзен гаепләрләр дип уйлаган иде күрәсең һәм ялгышмады. Польша журналисты аңа кыямәт мәчесе кебек ябышты.

Әмма тренернең теле телгә йокмый. Бу хурлыклы җиңелүне ул шундый итеп сурәтләде – һөдһөд тоткан кебек мактанып сөйләп утыра. Әле Россиядә дә озак булмады бу Адәм дигән адәм, каян шулай күз буярга һәм оста ялганларга өйрәнгән? Матчтан алдагы көнне матбугат конференциясендә Колумбияне җиңәбез дип сөйләгән иде, хәзер киресен сукалый.

– Бездә бик яхшы уенчылар. Ә Колумбия бик куркыныч көндәш. Безнең бу состав бик көчле. Бу оптималь состав. Уенның башында ук гол кертмәкче идек, барып чыкмады. Колумбияне котлыйм…

– Эссе һава торышы ярамадымы әллә сезгә? – дип сорады Россия журналисты.

– Юк, аңа түгел.

Нервланган Польша журналисты, әйберләрен атып бәреп, матбугат конференциясеннән чыгып китте. Псих!

Дон Хосе алдында оятка калмагаем!
Колумбия тренеры Хосе Нестор Пекерман яңа гына каймак ялап чыккан мәче кыяфәтле иде. Әлбәттә инде! Җиңдем дип изрәп сөйләп утыруы рәхәт бит. Аны “Дон Хосе” дип олылап тәкъдим иттеләр. Шулай дип әйткәч, үзем дә сизмәстән, күлмәк якаларын, микрофоннарны, наушникларны рәтләп куйдым. Дон Хосе алдында оятка калмыйм тагын!

Дон Хосе иң башта теге Карлос Санчесны искә төшерде. Бу уен шул Карлос Санческа багышлана диде ул. Шул рәвешчә, кызыл карточка алган бичараны да искә төшерде.

Билгеле, поляклар хәлсез, чабарга сулышлары җитми дип сөйләү ул үзен кимсетү булыр иде. Шуңа да полякларны галәмәт зур футбол батырлары итеп сөйләде инде. Без үзебезнең стильне полякларга тактык, алар шуннан арына алмадылар, шуңа күрә без бу триумфка ирештек, дип мактанды.

Уен азагында Дон Хоседан “Карлос Санческа җанатарлар янаганмы?” дип сорадылар. “Мин андый хәлне белмим”, – дип котылды.

Монысы да яңа гына Россиягә килгән, ә үзе күзгә төтен җибәрергә өйрәнгән инде. Белмимнең башы авыртмый шул.

Колумбия кызы өстәл астында

Урамда гына түгел, матбугат үзәгендә дә колумбиялеләрнең тантанасы иде. Бөтенесе шат, кемдер яза, кемдер шалтырата, берәүләре микрофонга сөйли… Матбугат үзәгендә шау-шу, Колумбиядән бер кыз, өстәл астына кереп “хрипак” яздыра. Тавышын туган иленә кайтарып җиткерергә кирәк, ә тавышсыз урын юк. Шуңа күрә өстәл астына кереп качкан да. Мин аны фотога төшереп алдым, әмма кызның күзләрен җиңү тантанасының элпәсе каплаган иде. Үзен төшерәләрме, менгерәләрме – аны аерыр хәлдә түгел иде ул.

Шул рәвешчә, Польшаның футбол чемпионатының плей-оффына чыгу хокукын югалтты. Рюкзакларын тутыра башласалар да була.

Казанда 27 июнь көнне Германия белән Көньяк Корея уйный. 30, 6 июльдә 1/8 финал уеннарында Иран, Марокко ишеләр генә түгел, Польша кебекләр дә төшеп калган була.

Автор: Рәмис ЛАТЫЙПОВ
Фото: Михаил Захаров, Интертат

Запись Ике Камил, бер Фәрит: футбол чемпионатында чит ил спортчылары арасында татарлар бармы? [фото-видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

 Азатлык радиосы ФИФАга (FIFA – Халыкара футбол оешмалары федерациясе) Ирландия, Уэлс, Шотландия кебек Татарстанның да үзенең милли командасы белән халыкара ярышларда катнашу мөмкинлеге бармы дигән сорау юллаган иде. Җавап булып килгән хатта ФИФА вәкиле оешманың нигезләмәсенә сылтады.

Әлеге нигезләмәнең 11нче бүлегендә ФИФАга җирле оешмаларның керү тәртибе аңлатыла. Оешмада бәйсез илләр катнаша алуы хакында әйтелә. Шулай ук Британиянең ассоциацияләре аерым рәвештә катнашалар диелә.

Бүлекнең алтынчы маддәсендә исә бәйсезлеге булмаган илләр ФИФА ассоциациясендә бары тик ул кергән илнең рөхсәте һәм хуплавы белән генә катнаша алуы әйтелә. Ягъни, халыкара ярышларда катнашу өчен Татарстан футбол ассоциациясенә Русия милли футбол ассоциациясе рөхсәте кирәк булып чыга.

  ФИФА нигезләмәсендә күрсәтелгән әгъза булу шартлары

Пензада яшәүче татар егете Йосыф Исәнәев Русиягә карамыйча Татарстан спортчыларының халыкара уеннарда аерым да чыгыш ясарга хокукый нигезе бар дип белдереп, Татарстан президентына хат юллаган иде. Ул Татарстан Конституциясе, Русия белән Татарстан арасындагы шартнамә моңа мөмкинлек бирә, дип әйтә.

Татарстан Яшьләре эшләре һәм спорт министрлыгы исә бу мөмкин түгел дип белдерде. Шундый ук фикерне спорт белгече Айрат Шамилов әйткән иде. Соңгы атналарда интернетта Татарстанның үз футбол такымын булдыру турында сораштырулар бара.

Запись “Рубин” халыкара уеннарда Русиядән башка, Татарстан исеменнән генә уйный аламы? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..