View this post on Instagram

A post shared by ⚡️TATAR TODAY агентлыгы⚡️🌍 🔊📺 (@tatar_today)

Татарстанда битлек өчен әле дә тоталар. Сәүдә объектларында һәм җәмәгать транспортында мәҗбүри рәвештә битлек киеп йөрү мөһим. Битлек һәм социаль дистанция – хәзерге вакытта тормышыбызның аерылгысыз өлеше. Сак булыгыз, үзегезне саклагыз!

Запись Ди-джей Радик Яруллин битлексез йөргәне өчен җавапка тартылган [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ләкин бүген ул барлык сорауларга да җавап бирде. Үзең зур хыялын һәм сәхнәне сагынганын да әйтте.

Видео Филүс Кагиров инстаграмыннан

Запись Филүс Кагиров инстаграмда подписчикларының сорауларына җавап бирде. Аның иң зур хыялы нинди? [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Чыганак: Шәһри Казан

Запись Инстаграмда бәйгеләр уздыру рөхсәт ителәме? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

– Рамил хәзрәт, элек дүрт почмаклы йортта бер кочак бала үскән, шунда туган-тумача да, кышын бозау белән сарык-бәрәне, кош-корты да сыйган. Хәзер өч катлы йортта урын җитми. Ни өчен адәм балалары бер-берсен өнәми башлады?

– Бөтен эш-гамәлебез, тирә-юньгә караш күңел белән бәйле. Кайберәүләр кайчак: “Бу җиһан миңа тар”, – диләр, үзләренә урын таба алмыйлар. Оялганда, “җир тишегенә төшеп китәрдәй булдым”, дигән төшенчәне беләбез. Монда да җан халәте чагыла. Дөрестән дә, элек бер яклы өйдә биш-алты бала тәгәрәп үскән. Бер итекне чиратлашып киеп, урамга уйнарга чыкканнар. Шундый шартларда үссәләр дә, күбесе югары белем алган, зур җитәкчеләр булганнар. Моңа хәзерге заман сабыйлары ышанмый да. Хикмәт шунда: элек халык табигый, рухи яктан бай булган, намус белән яшәгән. Телевизор, интернет кебек халыкка тискәре йогынты ясый торган нәрсәләр дә булмаган. Ул чорда авыл җирендә хатын-кызның аракы эчүе, гомумән, зур җинаятькә саналган. Халык башка төрле яшәү мөмкинлеге барын күз алдына да китермәгән. Америка, Европа тормышы турында кемдер сөйләгәндер, әмма алар безгә килеп ирешмәгән. Икенчедән, ул заман кешеләре уңайлылык, ягъни комфортның нәрсә икәнен белмәгән, алар өчен бөтен тормыш – үзләре яшәгән көндәлек мәшәкать булган. Хәзер керне дә, савыт-сабаны да машина юа, газ, су, ут кергән, керосин лампаны яндырасы, мичкә ягасы юк. Иртән ут бетсә, бөтенләй фаҗигагә әйләнә: чәй кайнамаган, күлмәк үтүкләнмәгән. Көндәлек яшәеш бик үзгәрде.

– Адәм баласы ни өчен авырлыкка түзә, ә рәхәткә чыдый алмый?

– Рәхәт тормышта мең төрле мөм­кинчелек ачыла. Әйтик, акча булмау – бер проблема һәм сайлау мөмкинлеге дә юк дәрәҗәсендә. Акчаң буа буарлык икән, башың әйләнә: фатир алыргамы, каядыр барыргамы, кайсы ресторанга кереп утырырга һ.б. Өстәвенә, кешедә тәрбия, иман, әти-әнисеннән салынган кысалар булмаса, чама хисе югала. Дөрес, авырлык күргән, тормышның әчесен дә, төчесен дә татыганнар рәхәткә тә чыдый. Бервакыт психологлар “күселәр оҗмахы” дигән тәҗрибә уздыра. Берничә катлы зур читлеккә дүрт пар – сигез күсе урнаштыралар һәм алар өчен җәннәткә тиң шартлар тудыралар: климат-контроль куялар, иң тәмле һәм витаминлы ризыклар бирәләр, асларын җыештырып торалар. Күселәр әкренләп үрчеп, 600гә җитә. Әмма эшсезлектән интеккәндә ни өчендер башка этлек килә бит. Өлкән күселәр дә яшьләрен рәнҗетә, тешли, талый башлый. Бу “сугыштан” ана күселәр өске катка кача. Мондагы халәтне күреп, туган балаларын да үтерергә керешәләр, ягъни аларны башкалар янына җибәрергә куркалар, ата күселәр белән дә элемтәләрен өзәләр. Популяция туктала, тора-бара күселәр бер-берсен үтереп бетерә, берсе дә калмый. Галимнәр әйтүенчә, шушы мең көн эчендә күселәр подвал ише урыннарда яшәсә, аларның саны 4 меңгә җитәр иде. Әлеге тәҗрибәдән соң галимнәр, “бу дөньяны Аллаһы Тәгалә җәннәт өчен яратмаган” дигән нәтиҗә ясый. Коръәни Кәримдә Аллаһы Тәгалә: “Мин адәм баласын проблемалар өчен дә яраттым”, – ди. Бу дөньядагы җәннәт –проблемаларны чишеп яшәү. Мәшәкать безгә көч, фикер, омтылыш, максат, дәрәҗә, ризык һ.б. бирә.

– Димәк, сынау килгәч, сөенергә генә кирәк…

– Психологлар, чит илләрдә соңгы елларда лотереяга яки казинода күп акча отучыларны барлагач, берсенең дә тормышы хәерле тәмамланмавын ачыклаган: алар йә наркоманга әйләнгән, йә үзенә кул салган, йә үтергәннәр, йә йорт-җирсез калганнар. Хәтта откан акчага ферма ачып матур гына яшәгәннәрен дә, көнләшүдән, йә туганы, йә күршесе үтергән. Адәм баласы проблемасыз җәннәт тормышына омтыла икән, үзенә җәһәннәм казый. Авырлык­ларны җиңгән саен син яшисең, алар тукталса, мүкләнә башлыйсың. Сынаулы тормыш хәерле булмаса, Аллаһы Тәгалә пәйгамбәрләргә авырлыклар бирмәс иде. Расүлебез дә: “Иң авыр тормыш минеке”, – дигән. Аллаһы Тәгалә исә: “Сезне күтәрә ал­маслык йөк белән йөкләмим”, – ди. Ул безгә авырлыкны дәрәҗәбезне арттыру, тормыш мәгънәсе табу өчен дә җибәрә. Бу дөньядагы сынауны лаеклы итеп узсаң, кыямәт көнендә җәннәтле булырсың.

– Аллаһы Тәгалә адәм балаларын Үзе ярата, аннары Үзе үк сыный башлый. Каршылык килеп чыга түгелме?

– Бу дөньяны без уйлап чыгармадык һәм аның үз кануннары бар. Борынгы Кытайдан алып исәпләсәк, медицинаның барлыкка килүенә 4 мең ел, ә без әле дә үз организмыбызны белмибез, киресенчә, яңа авырулар чыгып тора, аларны дәвалый алмыйлар, тирәнгә кергәннән-керәбез. Күптән түгел бер теш табибы: “Безгә өйрәткән теш дәвалау ысулы хәзерге немец технологиясе буенча бөтенләй дөрес түгел – пациентларның тешен бозганбыз гына икән”, – ди. Бу галәм әнә шулай катлаулы да, шул ук вакытта гади дә. Аллаһы Тәгалә адәм баласын Үз кагыйдәләре белән яраткан дөньяга китергән һәм җиңеллек өчен динне куйган. Әгәр без аның кануннарын үтәп яшәсәк, адашмабыз. Бу – беренчедән. Икенчедән, җәннәт – кыйммәт әйбер.

– Аның бәясе бармы соң?

– Җәннәт бәясен үзебезнең гый­бадәтебез белән генә түләп бетерә алмыйбыз, ул гына җитми. Утыз-кырык еллык намаз мәңгелек нигъмәт бәясе белән берничек тә тәңгәл килми. Шуңа да беренче урында Аллаһы Тәгаләнең рәхмәте тора, Ул теләсә, җәннәткә керәсең, юк икән – юк. Тик без сәбәбен кылдык – гыйбадәтләрне үтәдек. Җәннәткә лаеклымы без, юкмы икәнен Раббыбыз авырлыклар аша сыный да инде. Берәрсен эшкә алганда да элеккеге хезмәт урынын сорыйбыз, шалтыратып хәтта белешергә дә мөмкинбез. Ягъни кешенең куйган максатларга ничек ирешүенә карап фикер йөртәбез. Бүген бит җәмгыятьтә генә түгел, хәтта гаиләдә дә ир белән хатынга мөгамәлә кору авыр. Хатын-кызның акылы – гаиләне саклый алуында, ә ирнеке үз урынын югалтмавында күренә. Гаиләдә яшәү – сынау һәм түзү. Җитәкчеләрнең абруе да бар, хезмәт хаклары да югары, ләкин кайберләре “эшкә барырга аяк тарт­мый” диләр, чөнки көн дә тикшерү килә, таләпләр зур. Адәм баласы бу дөньяда сынаулар үтеп кенә үзенең кемлеген аклый.

– Агрессия күп, дибез. Нидән чыга ул?

– Бүген дөнья киңәйде һәм шул ук вакытта тарайды да. Әйткәнебезчә, яшәү шартлары уңайланды. Ә менә хаҗ адәм балаларындагы шушы комфортны сындыра.

– Хәзер инде анда да елдан-ел уңай­лыклар арта…

– Барыбер авырлыклар кала әле. Әйтик, иң авыры – кеше күплеге. 6-7 миллион кеше җыелган урынны тагын кайда күрә алабыз? Шуңа да карамастан, бернинди тавыш, ызгыш-талаш юк. Гәрчә башка вакытта кешеләрдә агрессия артуын күрсәк тә. Бу хәл яшәү шартлары күпкә алга киткән илләрдә дә күзәтелә. Әйтик, футболчыларның фәлән миллионлык фатирларын, машиналарын күрсәтәләр, ә гади халыкта ул юк. Әлбәттә, аның күңелендә ризасызлык арта. “Инстаграм”ны гына алып карыйк. Галимнәр исбатлавынча, ул баш миен киптерә. Андагы кечкенә шакмак­ларны бармак белән капшап утыру маймыл хәрәкәтен хәтерләтә һәм бу сәламәтлеккә зыянлы. Хәзер инде өч-дүрттән артык сүзле җөмләләрне дә кабул итә алмыйбыз. Юкка гына җырлар такмакка әйләнмәде, рэп модага кермәде.

Икенчедән, “Инстаграм” – гламур дөнья. Бер кыз дустының “битен” карап утыра, ә теге Дубайда, яхтада кызынып ята, ди. Шундук көнчелек уяна. Үзе дә башкаларны кызыктырырлык итеп фотога төшү урыны эзләргә керешә. Монда да инде рия барлыкка килә.

– “Инстаграм”да булмасаң гаҗәп­лә­нәләр, ничек инде син анда юк, “ул бит синең йөзең”, диләр…

– Бу – ялгыш фикер. Анда көнчелек һәм ясалмалык, русчалатып әйтсәк, “показуха”, чынбарлык юк! Әйе, кайбер файдалы “бит”ләр, реклама эшлидер. Әмма асылда ул агрессия артуга гына китерә. Һәркемдә буфер зона бар. Агрессия күбрәк булган саен ул да киңәя. Иртән парктан чыккан буш трамвай тукталышка килеп туктагач, биш кеше керсә, төрлесе төрле урынга утыра, бер тирәгә җыелмыйлар. Ягъни берәүнең дә буфер зонасына башка берәүне кертәсе килми. Элек агрессиягә сәбәп булмаган һәм шуңа да кечкенә генә өйгә фәлән кадәр кеше, аның өстенә мал-туар да сыйган. Хәзер, әйткәнебезчә, болын кадәр фатирда авылдан килгән әти-әнигә дә, абый-апага да урын юк. Ир белән хатын һәм кечкенә балалары алпавыт кебек яшәп ята. 50 мең хезмәт хакы алган кеше 25 меңлек эшкә күчсә, үзен ашый башлый, гәрчә тормышы җитеш булса да. Чөнки комфортка табына, аннан башка тора алмый.

– Шушы 25 меңгә риза булмыйча, ул үзенең юлларын ябамы?

– Аллаһы Тәгалә: “Җир йөзендә яшәгән бөтен кешенең ризыгы минем кулымда”, – ди. Динле кеше акчасы әзәйсә, берәүгә дә үпкәләми, ул: “Раббым мине шулай дәваларга тели”, – ди, ягъни гөнаһларым бар, догам әзәйгән, гыйбадәтем ихлас түгел дип уйлый. Муса (г.с.): “Йа Раббым, мин Синең Фиргавенгә ни өчен зур байлык биргәнеңне беләм. Аның хакыйкатькә кайтырга вакыты булмасын өчен”, – ди. Мал артыннан куып, кешенең мәчеткә йөрергә, намаз укырга һ.б. вакыты калмый. Ә намаз укысаң, сәдака бирсәң, ризыгың арта гына. Шул ук вакытта моңа масаерга кирәкми. Коръәни Кәримдә Аллаһы Тәгалә: “Мин сезне авырлык белән дә, рәхәтлек белән дә сыныйм”, – дип кисәтә. Әйе, Ислам фәкыйрьлекне өнәми. Мөселман бай булырга тиеш. Ләкин байлык белән дөрес куллану да бик мөһим.

Акчарлак

Фото: https://pixabay.com

Запись Инстаграм җәннәт ишекләрен ачарга ярдәм итәме? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Инстаграм социаль челтәре яңарышларны даими кертүе нәтиҗәсендә, трендлар да үзгәреп тора. Элек иртән торуга блогерлар бер-берсенә хәерле иртә тели иде, ашарга утырсалар, ашамлыклары фотосурәтен Инстаграмга куеп, «Ашларыгыз тәмле булсын», дип яза һәм йокларга ятканда да «Тыныч йокы», дип саубуллаша иде. Хәзер алар (чын блогерлар) моның ишегә вакыт әрәм итми. Иң-иңнәре бер-ике ел элек кимендә ике-өч пост чыгарса, хәзер инде сан артыннан кумыйлар, алар өчен «охват» мөһимрәк.

Инстаграм тасмасы да үзгәрде: постларны хронология буенча күрсәтми башладылар. Шуңа да инде күпчелек блогерлар көненә бер пост кына куя. Алар буш, мәгълүматсыз түгел, ә киресенчә, файдалы материал белән шыплап тулган постлар. Игътибарлы укучы лайк сорау трендын да сизеп алгандыр. Бу тренд нәкъ менә постларны хронология буенча куймаганга барлыкка килде. Лайк, комментарийлары күп булган постлар лентада беренче булып күрсәтелә, шуңа күрә блогерлар һәр лайк өчен сугышырга әзер. Күп укучыларга лайк сораучы блогерлар ошамый, укып барсалар да, алардан күп кызыклы-кирәкле әйберләр белсәләр дә, лайк куймый гына танышалар. Ләкин моның икенче ягы бар: лайк куймасаң, Инстаграм сиңа бу аккаунт кызык түгел икән дип уйлап, бу блогерны сиңа күрсәтми башлавы да ихтимал. Шуңа күрә, телисеңме-теләмисеңме, Инстаграм кагыйдәләрен үтәргә кирәк.

Миннән сиңа киңәш: саран булма, язылгансың икән, укып барасың икән – лайк куй. Бөек кешеләрдән кемдер: «Якыннарыңа лайк куй, алар да сиңа лайкларын жәлләмәс», – дип әйткән бит. Ә бөек кеше юк-бар сөйләп йөрмәс. (Андый сүз әйтүче булмаган, әлбәттә, шулай да…)

Инстаграм башта матур фотосурәтләр белән бүлешү ысулы буларак уйлап табыла. Шуңа күрә элек фотосурәтләр гел бер фильтр белән эшкәртелгән, әкияттәге кебек тылсымлы кадрлар белән тулы иде. Хәзерге тренд тормышчанлыкка таба юл тота, әкияти кадрлар әлегә очраса да, күпчелек блогерлар фотоларын ничек бар, шулай куярга тырышалар. Бу тренд кешеләргә якынрак булу теләге белән аңлатыла. «Миңа охшаган икән, аның йөзендә дә бетчәләр бар», «Бала тапкач, икенче көнне үк эч бетми икән», – дип уйлый, үзе белән чагыштыра блогер укучылары.

Ләкин фотоларда чынлык калкып чыкса да, текстлар «төче» кала, чын хис, шул минутта кичергән уй-хыяллар юк диярлек. Һәр блогер контент-планны (алдан уйлап табылган темаларны) кулланып эш итә. Чөнки, инде әйтеп киткәнемчә, постлар файдалы булырга тиеш, аларны алдан уйлап куймасаң, кирәк вакытта искә төшермәскә мөмкинсең.

Блогерларның үзенчәлеге югала башлады, текстлар гел бер тирәдә: ничек ябыгырга, биш яраткан кином-китабым, лайфхаклар (тормышта җиңел кулланыла торган киңәшләр), кызык-мызык видеолар (идеяләрен бер-берсеннән урлый-урлый төшерәләр), рецептлар һ.б. Ун мең язылучысы булган аккаунтка керсәң, «мин инде моны кайдадыр күргән идем» дигән «дежавю» уйлар килә башлый. Берсе конкурс-бәйге үткәрсә, икенчесе марафон башлап җибәргән. Үзенә генә хас әйбер юк: йөзләр төрле, әмма сүзләре, эчтәлеге «тапталган» тема.

Инстаграмда утыручылар арасында үз битләрендә бер фото да куймыйча, укып-карап кына ятучылар да бик күп. Үз тормышын кешегә күрсәтергә ярамый дип уйлыймы (имеш, «бәхет тынлык ярата»), кешеләргә кызык булмас диме – монысы инде билгесез.

Кемдер бөтенләй фейк – ялган битләр ачып, шпион булып экс-ирләрен, аларның яңа хатын-кызларын социаль челтәрдә табып, дус кызлары белән аларны «чәйнәп», тәм таба. Менә шундый ул Инстаграм: бар мәгълүматны язып, фотосурәтен халыкка үзебез чыгарып салабыз бит. Безнең инстабит аша кайда-ничә сум эшләвебезне, ничек ял итүебез, дус-туганнарыбыз турында бик җиңел генә белеп була.

Оныта язганмын: Инстаграмда секс турында ачыктан-ачык язарга ярамый (анорексия, үз-үзеңә кул салу кебек темаларга бик күптәннән табу инде).

Әлеге мәйданны бизнес кешеләре биләп алу да Инстаграмны яхшы яктан бизәми. Кая карама реклама, һәр тишектән нидер саталар, тәкъдим итәләр. Сез дә туйдыгызмы рекламадан? Кеше, үзе дә сизмәстән, рекламалы постларны тизрәк узып китә, текстларын укып та тормый. Шуны аңлап, маркетологлар «сукыр реклама» («рекламная слепота») дигән термин керттеләр, шуңа күрә хәзер натив рекламага басым ясыйлар. Натив рекламаны ясау күпкә авыррак, чөнки күп көч сарыф итүне сорый. Ләкин тырышмасаң, бу эштә син «лузер» (җиңелгән) кеше буласың.

2019 елның трендлары турында да әйтеп китмичә булмый. IGTV – Инстаграмның яңа телевидениесе киләсе елда чәчәк атачак, шуңа күрә хәзердән үк ун минутлык видеолар төшерә башласагыз була. Тасманың үзендә текстлар кыскарачак, фото-видеолар шулай ук тормышчан булыр, видео исә тасмада ешрак күренер, дигән фараз бар. Файдалы мәгълүматны кыска, кызык, үзенчәлекле итеп бирә алган блогерларның язылучылары саны артачак. Димәк, бүгеннән үк эшкә тотыныгыз: татарча да, русча да хатасыз, кызыклы һәм кыска текстлар язарга өйрәнегез. Туры эфирлар, сторизларны караучылар арту сәбәпле, аларны да контент-план буенча төшерә башлаячаклар, апагыз әйтте, диярсез!

Идел
Ләйлә Лерон

Запись Инстаграм «үлә» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Ютэйр» авиакомпаниясенең элекке стюардессасы, бүгенге көндә эротик модель булып эшләүче татар кызының 250 меңләп җанатары бар икән инде. Лия аларны ню стилендәге фотолары белән сөендерүен дәвам итә.

«Матур төс-битең, харизмаң һәм бу эшне башкарырга теләгең бар икән – нигә әле кызларга үз матурлыгын яшерергә, ә шуны кулланып акча эшләмәскә?», дип яза Лия Ситдикова.

Фото: инстаграм

Запись Татарстанның Playboy кызы эротик фотоларын күрсәтергә оялмый [ню-фотолар] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Иреннәрегезгә ни булган? Үзегезнеке матуррак иде”, дигән шелтәгә Айгөл “Димәк, бүтән ят кеше иреннәрен такмасмын”, дип төрттереп язган.

“Өске иренегезне дә кабартсагыз, нәкъ Маша Малиновская булачаксыз”, дигән язмага җырчының хезмәттәше Айгөлне яклап җавап кайтарган.

“Әйдәгез, инстаграм челтәрендә “Айгөлгә тагын кайсы җирен кабартырга кирәк?” дигән шоу ясыйбыз!” тәкъдимен Айгөл “Мактау тактасы” аша халыкка җиткерде.

Үзен гаепләүчеләрдән, хурлаучылардан һәм яратмаучылардан башка ничек яшәячәген Айгөл күз алдына да китерә алмый.

Айгөл Рәхимованың иҗатын сөючеләр аңа көнчеләр сүзенә игътибар итмәскә киңәш итәләр.

“Хатын урам буйлап үтсә, чәйнәп калалар. Сөйләгән саен кеше яшәрә. Сөенеп тор, көнләшсеннәр!” – дип язалар.

“Айгөлебезнең чибәрлеге табигый! Иреннәре, елмаюы да әнисенеке”, – дип яклый җырчыны туганнары. – “Сиңа, Рәхимова, әниеңнең барлык туганнарын җыеп, селфи төшәргә кирәк. Аларның барысының да иреннәре “кабартылган”, хәтта сабый балаларныкы да: син мине аңлыйсың инде, әйме?!”

“Гадирәк булырга, тәнкыйтьне дә кабул итә белергә кирәк. Гел мактап кына тормаслар! Бечничә статуэтка алган да, борыны чөерелгән. Тамашачыга шундый мөнәсәбәттә булуыгыз бик кызганыч”, – дип язалар.

“Яраклы тәнкыйть булса, бер хәл. Файдалы киңәшләрне һәрчак тыңлыйм мин!” – дип төгәлләгән Айгөл Рәхимова.

https://www.instagram.com/p/BocNS9PnEa4/?utm_source=ig_embed&utm_medium=loading

Интертат электрон газетасы 

Запись Халык Айгөл Рәхимованың “кабартылган” иреннәреннән көлә впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Башта үзләре акцентсыз сөйләшергә өйрәнсеннәр. Дөресен әйткәндә Айваз үзе дә татар телендә рус акценты белән сөйләшә, – дип белдерде Фирдүс Тямаев “Татар-информ”га. – Нормаль журналист яшьләргә надан дип әйтергә тиеш түгел, ул аны тәрбияләргә тиеш. Ничек сөйләшү ул кайда тууына да карый. Казан халкы белән район халкы аерылып тора. Мишәр халкының үзенең сөйләме, акценты бар, без шул халык эчендә үскәнбез. “Ә” хәрефе урынына “Э”, “Е” белән постлар язу кешенең наданлыгы турында сөйләми. Без артта калган диярсең”.

Ул Айваз хаталарны төзәтергә алынырга тиеш дип санавын әйтте. “Электән “Э”, “Е” белән язышканнар, әле интернет заманында гына шулай чын дөресе күренә башлады. Күзгә чалына башлагач кына шул мәсьәләгә игътибар итә башладылар. Бөтенесе дә аның кебек журналист түгел, татар филологиясендә дә укымый. Сөйләшә, языша белгәннәренә рәхмәт әйтсеннәр! Хәбәрчеләр хата җибәрмәгән кебек сөйләп утырмасыннар инде.

Кешенең “Э”, “Е” белән язу наданлыкка керми. Телефонымда татар шрифты булмаганга мин аңгыра булып саналам мени хәзер?! Мәсәлән, мин математиканы белмәсәм, спортчы булып җиңү яуламасам, татар телендә хатасыз язмасам – мин надан булып саналаммы хәзер? Менә мин көйләрне, җырларны үзем язам, музыкаль белемем бар, димәк, бу өлкәдә мин акыллы. Һәрбер кеше үз өлкәсен яхшы белә. Башка өлкәне яхшы итеп белми икән, ул аның наданлыгы турында сөйләми. Мин акцент белән сөйләгәнемне беләм, әмма телемне камилләштерергә тырышам”, – ди Фирдүс Тямаев.

Айваз Садыров: “Минем бит Фирдүскә: “Син мишәрчә сөйләшәсең”, – дигәнем булмады”

Моңа җавап итеп Айваз Садыров “Татар-информ”га Фирдүс Тямаевның бу посттан читтә калмавына куануын белдерде. “Минем постка реакция булмаса, начар булыр иде. Реакциясе булган кешеләрне мактарга гына кирәк. Әлеге язмада мин гомумән телне камил белсеннәр дигән теләгемне әйттем. Мин монда кешеләр “надан” дигән сүз чыгармадым. Искәндәр Гыйләҗевның сүзеннән чыгып кына әйткән әйбер”, – ди ул.

“Акцент белән сөйләшүне гомеремдә беренче тапкыр ишетәм. Рус телендә сөйләшкәндә хәтта нигә татар акценты белән сөйләшәсең диләр. Минем бит Фирдүскә син мишәрчә сөйләшәсең, акцентың бар, дикцияң яхшы түгел дип әйткәнем булмады, әйтергә дә җыенмыйм”, – ди Айваз Садыров.

Алып баручытелне белүчеләрнең саны гына түгел, ә сыйфаты мөһим икәнлеген әйтеп үтте. “Аз күләмле камил сөйләшүчеләр, массакүләм сыйфатсыз сөйләшүчеләргә караганда бәялерәк минем өчен”, ди ул. Сыйфатлы сөйләшүчеләр һәрвакыт эталон булып торачак. Әмма, булса камил булсын, булмаса рус булсын диюем түгел. Мин татар кешесе буларак татар телендә камил сөйләшү нормаль әйбер дип саныйм. Артистлар, җырчылар, журналистлар – без барыбыз да халыкка үрнәк булырга тиешбез.

Зөлфәт Зиннуров, Айсылу Лерон, Гөлназ Сәфәрова, Ренат Галиәскәр сәхифәләрен үрнәк итеп алырга була. Хәзер инстаграмда да олы буын вәкилләре утыра. Элек матбугатка язсалар, бүген монда да күбесе үрнәк булып камил язышалар”.

“Мин Фирдүсне аңлыйм бер яктан. Ул халыкчанлык, гадилек яклы. Әмма минемчә грамоталы, дөрес яза белү – фантастик әйбер түгел. Мәктәпләрдә шуның өчен укыталар бит инде. Һәр кешенең паспорты булган кебек, кеше дә грамоталы булырга тиеш”, – ди Айваз Садыров.

Илсөя Бәдретдинова: “Камил итеп тиле-миле сүз язып утырганчы, фикерле сүз язуы күңеллерәк”

“Татар-информ” Илсөя Бәдретдинованың да татарча язуга мөнәсәбәтен ачыклады. Аның 143 мең укучысы бар, Илсөя дә, Тямаев кебек үк, татар шрифтын кулланмый.

“Шәхсән үзем татарча тыныш билгеләрен, кушымчаларын дөрес кулланам шикелле. “Е”, “Э” белән язуымны телефонымда татар шрифты булмавы белән аңлата алам. Әмма комментарийларга карагач, кешенең фикерләү рәвеше кадерлерәк дигән нәтиҗәгә киләм. Камил итеп тиле-миле сүз язып утырганчы, фикерле сүз язуы күңеллерәк.

Мин яшермим – татар теленә рус сүзләрен кыстырып сөйләшәм. Фирдүс белән дә шулай сөйләшәбез. Үземдә дә мишәр акценты бар. Ул минем әби-бабайлардан калган акцент, мин аны беркая да куя алмыйм. Җыенмыйм да, мин бит барыбер кеше аңламаган телдә сөйләшмим. Ул минем үзенчәлек.

Мин Айвазны да аңлыйм, Фирдүсне дә. Камиллеккә омтылырга кирәк, дөрес.

Әмма кешенең языша белмәве “наданлык”дигән сүз түгел. Фирдүс тә бит татар телен саклауга, популярлаштыруга зур урын бирә. Үзенең татар җырлары белән халыкны татар теленә өйрәтүгә зур көч сала. Аның концертларында зал һәрчак тулы була, халык аны ярата.

Elvin Grey турында да әллә нинди зур кешеләрдән “Татар телен бозып йөри” дип ишеткәнем булды. Концертларда русча сүзләр белән дә алып бара бит дип әйтүчеләр дә бар. Әмма, һич татар телен белмәгән, белергә дә теләмәгән яшьләр, стадионнар тутырып татарча “Уфтанма” дип, аңа кушылып җырлыйлар. Иң мөһиме шул түгел мени?!” – дип белдерде Илсөя Бәдретдинова

Илшат Вәлиев: “Үзеңнең мисалың белән кешегә тәрбия бирергә кирәк”

Илшат Вәлиев – татар шрифтларын кулланып, хатасыз язган җырчыларның берсе. Инстаграмда 8 мең укучысы бар.

“Мин үзем язган постларымны йөз тапкыр тикшереп, төзәтеп, дөрес язарга тырышам. Рус телендә язарга теләгем булганда, татарча язып, янына русчасын да өстәп куям”.

“Айваз бу постны телгә игътибар итәр өчен бастырган, дип уйлыйм. Аның телне камилләштерүгә, дөрес язуга омтылуы дөрес. Әмма, Фирдүс белән дә килешәм. Кешегә “надан” дип әйтү дөрес түгел. Үзеңнең мисалың белән кешегә тәрбия бирергә кирәк, – дип әйтте Илшат Вәлиев. – Фирдүснең ничек язсалар да язсыннар, иң мөһиме рус теленә генә күчмәсеннәр дигән сүзне әйтәсе килгәндер дип уйлыйм. Бүген күп яшьләр татар телендә язуга “болай да ярый” дип карыйлар. Кешегә  тел проблемасын эчтән аңлау мөһим. Белемле булу кирәк нәрсә дип аңлатып торучы булмаса, кеше аның турында уйланмый”.

Без татар җырчыларының татар шрифтын ничек куллануларын тикшердек.

Рифат Фәттахов: “Татар телендә хаталы язу телебезгә бик зур зыян сала”

Рифат Фәттахов – “ике фронтта” да үз кеше. Ул продюсер, Рәшит Ваһапов фонды җитәкчесе. Шул ук вакытта ул – журналист, озак еллар журналистика факультетында белем биргән фәннәр кандидаты. Без аңа “Социаль челтәрләрдә татарча хаталы язу нәрсәгә китерә” дигән сорау бирдек.

“Популяр җырчы, артистның милләт каршында бик зур социаль җаваплылыгы бар. Шәхси тормышта да, социаль челтәрдә дә халык аларны идеал итеп кабул итә. Артисттан үрнәк ала. Татар телендә хаталы язу – телебезгә бик зур зыян сала.

Бу мәсьәләнең икенче ягы да бар. Хәзер сәхнәдә җырчылар рус теле белән татар телен бутап теләсә нәрсә сөйли. Җөмлә төзелеше турында сөйлисе дә юк. Җырчылар телне мыскыллыйлар. Аның үсешенә, бүгенге көнкүрешенә зур зыян салалар. Шундый җырчылар тамашачыны боза. Мондый артистлар телне үстерүгә бернинди өлеш кертмиләр. Продюссерлар, концерт директорлары, менеджерлар концерт сыйфаты өчен җаваплы. Мондый хәлне булдырырга тиеш түгелләр.

Илһам Шакиров, Зөһрә Сәхәбиеваларны үрнәк итеп алырга кирәк. Илһам Шакировның һәр сүзе, җөмлә төзелеше ни тора”, – ди ул.

Гөлшат Галиуллина: “Иң мөһиме – телнең кулланылуы”

Филология фәннәре докторы Гөлшат Галиуллина рус хәрефләрен кулланып язучыларны белемсезлектә гаепләүгә каршы. ““Ә” урынына “Е”, “Э” язу – техник хата. Бу кешенең телефонында татар хәрефләре юклыгын белдерә. Кеше махсус рус хәрефләрен кулланып язмый. Телдә киң таралыш тапкан тенденция бу әлегә. Ниндидер факторлар тәэсирендә язарга мәҗбүр була. Кеше татар телендә ничек булса да яза икән, ул телне пропагандалауга керә. Иң мөһиме – телнең кулланылуы. Әгәр кеше шулай да язмаса, димәк, бөтенләй язмый дигән сүз була”, – ди ул.

“Хаталы язса – белемсезлек дияр идем, техник хата – мәҗбүри башкарыла. Бу күренешнең телгә тәэсире бар, әмма тулысынча дип әйтә алмыйм. Шулай да, вакытында хаталарны төзәтеп бармасаң, сүз төрлелеге барлыкка килергә мөмкин. Вакытында шул ситуацияне кулга алмасаң, киләчәктә ул кире борып була алмаслык процесска әйләнергә мөмкин”, – ди филология фәннәре докторы.

“Рус хәрефләре куллану җитешесезлегеннән котылу юллары бар. Күрәсең, мөмкинчелекләре юк. Артистлар, җырчылар өчен генә хас әйбер түгел. Тел үсешендә барлыкка килгән җитешсезлек”, – дип белдерде Гөлшат Галилуллина.

Язма телдәге тенденцияләрнең сөйләм теленә күчү очраклары бар. Гөлшат Галиуллина да шундый мисаллар китерде. Мәсәлән, 90-нчы еллар азагында сүзлекләрнең берсендә “презентация” сүзе “тәкъдир итү” дип тәрҗемә ителгән иде. Сүзлектән бу сүз сөйләм телгә дә кереп китте.

“Элек-электән халык популяр җырчыларны, артистларны идеаллаштырган. Билгеле, алар үрнәк булырга тиеш. Мондый күренешләрнең кешегә тәэсир итүе – психологик фактор. Әмма аларның татар хәрефләрен кулланмавы – белемсезлекне пропагандалау дип санамыйм, – ди Гөлшат Галиуллина. – Әгәр без халыкка: “камил яз, яисә язма” дисәк, татар телендә язучылар саны кимер, яисә калмас дигән уй булырга тиеш. Бу җитешсезлек, әмма тирә яктагы факторларны да күз уңында тотарга кирәк. Мин “Язсалар камил язсыннар, яисә бөтенләй язмасыннар” дигән сүзгә каршы”.

Әлфәт Закирҗанов: “Иң кызганычы – миллионлаган укучы хаталы язуны күрә”

Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының әдәбият белеме бүлеге мөдире Әлфәт Закирҗанов татар җырчылары татарча дөрес язарга тиеш дип саный.

“Үзенең сәнгатен, мәдәниятен яраткан кеше шул халыкка хезмәт итә. Кеше татар телендә һәм татар аудиториясе өчен җырлый икән, шул халык арасында популярлык казанган икән, шул халыкның теленнән файдалана икән, димәк, телгә ихтирам белән карарга тиеш. Бу аның намус белән эше. Ничек булса булсын, русча гына булмасын дип уйлау, минемчә, дөрес түгел. Без хәзер ватаныбызны, телебезне саклау турында сөйләшәбез икән, татарча дөрес язмау телеңә дә, профессияңә дә хөрмәт белән карамау булыр иде. Теләсә ничек булса булсын, татарча язу хаталы да булырга мөмкин дигән сүз телне хөрмәт итмәүнең бер чагылышы. Кеше үз-үзен хөрмәт итәргә тиеш. Хаталана икән, гафу үтенсен дә төзәтсен. Мин шулай эшлим. Ярый инде дию хөрмәт итмәүнең бер чагылышы.

Гомумән алганда, тәрбия, укыту өлкәсендә кечкенә әйбер юк. Без кайвакыт аларны аңлап та бетермибез. Һәрберебез исенә төшерә аладыр – балачактагы кечкенә генә бер күренеш кешенең рухын әйләндереп ташларга мөмкин, хәтта профессия сайлавына, димәк, язмышына йогынты ясарга мөмкин. Иң кызганычы шул – миллионлаган укучы хаталы язуны күрә. “Танылган кеше татар теленә түбәнсетеп карый икән, мин дә шулай итә алам”, – дип күңеленә салып куя. Популяр шәхес халык каршыңа чыга икән, аның бөтен барлыгы зәвык тәрбияләүгә хезмәт итәргә тиеш, ә ул телдән башка мөмкин түгел”.

Автор: Альбина МӨХӘММӘДИЕВА
Фото: Татьяна Волкова, Салават Камалетдинов, Солтан Исхаков, Рамил Гали 
Интертат электрон газетасы 

Запись Татар җырчылары аша 1 миллион ярым тамашачы русча хәрефләр белән татарча язулар укый [бәхәс чыкты] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Гаиләмә, балаларыма, динемә кагылган, минем битемә кереп, агуын чәчкән комментарий калдыручыларны “кара исемлеккә” тыгам. Талашып торырга теләгем дә, вакытым да юк… P.S. Баламның битенә дә смайликлар куям һәм куячакмын” дигән.

Запись Ләйсән Гимаеваны нәрсә чыгырыннан чыгарган? [фото] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Instagram-да иң популяр татар җырчыларының 200, татар блогерларының 100 меңләп язылучылары бар. Алар хосусый медиа кебек, үз битләренә көн саен яңа постлар чыгара, реклам белән акча эшли. Бәяләр бер мең сумнан башлап 50 мең сумга кадәр. Азатлык кайбер блогер, җырчы, алып баручыларның Instagram-да рекламнан күпме акча эшләүләрен тикшерде.

View this post on Instagram

A post shared by Данир Сабиров (@danir_sabirov87)

– Нәрсәне рекламалаудан баш тартачаксыз?

– Хәрәм әйберләрне, тәмәкене.

– Реклам куюның принциплары бармы?

– Реклама куюның принциплары бармы, юкмы белмим. Тик нинди генә реклам булмасын юмор белән карарга тырышам.

– Кайчан реклам куя башладыгыз?

– Реклам куя башлаганыма күп түгел. Быел май аенда куя башладым, ялгышмасам.

– Беркая да эшләмичә Instagram акчасына гына яшәп буламы?

– Минем очракта эшләмичә булмый. Интернетта гына утырып әллә кая китеп булмас.

– Айлык керем интернеттан күпме?

– Әлегә интернеттан керем үземә юк. Чөнки ярдәмчеләремә түлим.

– Депутатлар, “Бердәм Русия” кебек сәяси фирка кешеләре реклам сораса, нишләр идегез ?

– Андый әйбер белән эләгешкәнем юк. Теләмим дә. Нәрсә эшләячәгемне әйтеп булмый. “Проблемнарны килгәч чишәләр” диләрме әле.

“Мин рекламны бик сирәк куям. Минем уйлавымча, урыс артистлары гына реклам белән яхшы акча эшли. Якыннарым, дусларым, танышларым сораса гына урнаштырам”, диде ул безнең хәбәрчегә. Сүзләренең хаклыгын тикшерү ниятеннән беренче битен карадык, чыннан да ике-өч ай эчендә ике генә пост рекламга охшап тора.

​Кайбер Instagram кулланучылар реклам постларын берничә көн тотканнан соң бетереп ата, җырчылар да үз битләрен артык чуарламаска күпмедер вакыттан соң чистартулары күренде.

50-100 меңләп язылучысы булган җырчы, алып баручыларның сториска реклам кую бәяләре бер чама. Мәсәлән, Гөлназ Сәфәрова сториска 3 мең сум, лентага 7 мең сум ди. Instagram битендә соңгы 2-3 айны карасак 20гә якын реклам күренә, әмма аларның кайберләре тауарлата түләүгә охшаган.

90 меңләп язылучысы булган җырчы Ләйсән Гимаева сторисына 5 мең сум, Instagram-ының алгы битенә 10 мең сум дип әйтә реклам сораучыларга. Гимаеваның беренче битендә соңгы ике айда 15ләп реклам посты күзгә ташланды.

Ләйсәннең ире, алып баручы, шоумен Булат Бәйрәмов сториста рекламаны 3 мең сумга, ә хәбәрләр тасмасына язма урнаштыру бәясе – 5 мең сум. Булат безнең сорауларга дә теләп җавап бирде. ​

View this post on Instagram

A post shared by Ведущий Булат Байрамов (@bulat_bairamov)

– Нәрсәне рекламалаудан баш тартачаксыз?

– Кешегә зыян сала торган. Икенчедән мин хатын-кыз әйберсен рекламалый алмыйм. Бер вакытны бик күп духилар тәкъдим иттеләр. Менә андыйларны мин бер тапкыр да рекламаламадым.

– Реклам куюның принциплары бармы?

– Минем өчен бар. Мәсәлән мин бер атнага өч рекламнан да артык куелмаска тиеш дип саныйм. Ике булырга мөмкин. Әгәр миңа өч реклам куелганнан соң да тагы килә икән, мин аларны алдагы атнага күчерергә тәкъдим итәм. Өсте-өстенә булмасын дим. Чөнки Instagram язылучылары реклам гына куеп утыра дип уйларга мөмкин.

– Кайчан реклам куя башладыгыз?

– Кайчан куя башлаганымны хәтерләмим дә инде. Бер елдан артык, бәлки ике ел элек.

– Күпме язылучы җыелгач реклам куя башладыгыз?

– 30-40 мең тирәсе кеше җыелгач. Реклама бирүчеләр артты, игътибар итә башладылар. Хәзер минем 50 меңнән артты. Алар “накрученный” кешеләр түгел. Реклам бирүчеләрнең дә хәзер үзләренең тикшерү ысуллары, кораллары бар. Алар синең аккаунтка күпме кеше кергәнен белә ала. Син әйтеп кенә, үзеңнең саннарны күрсәтеп кенә алар синең сүзеңә ышанмаска мөмкин. Тикшергәч алар сиңа реклама бирәләр. Кеше күбрәк караган, күбрәк булган саен аларга әйбәтрәк. Әлбәттә бездә хәзер үзенә язылучыларны ясалма рәвештә арттыручылар да бар. Мин аларны яманлап әйтмим. Тик миңа үзләре килгән, тере кешеләр кадерлерәк.

– Концертлардан кергән керем интернеттан кергәненнән күпмегә аерыла?

– Интернеттан кергән керем алай ук зур түгел. Бездә андый акча эшләү ысулы күтәрелеп кенә килә. Шуңа да мин үземне алай зур акча эшлим дип санамыйм.

– Беркайда да эшләмичә Instagram акчасына гына яшәп буламы?

– Мин андый кешеләрне беләм. Татарлар да бар. Тик алар аккаунтларын рус телендә алып баралар. Урыс контенты ясыйлар. Видеоклиплар төшерәләр. Аларның язылучылары шактый арта. Мин шундый бер егетне беләм. Ул бары тик Instagram-нан кергән акчага гына яши.

– Сезнең айлык керем Instagram-нан күпме?

– Айлык керемне санаганым юк. Тик күкрәк кагып зур акча эшлим дип әйтмим. Блогер булып акча эшләп була дип уйлыйм. Әгәр дә барысын да дөрес эшләсәң, язылучыларың күп булса, керем килә. Бездә андый акча эшләү ысулы киң таралмаган, бөтен мөкинлекләрен дә кулланып бетермибез дә, белмибез дә.

– Кемнең рекламын куярга ничек сайлыйсыз?

– Ничек сайлаганымны төгәл әйтә алмыйм. Җыен юк-бар, вак-төяк әйберләрне әлегә рекламаламыйм. Тик бик яхшы тәкъдим ясасалар уйлап карарга була. Вак-төяк әйберләр чыга икән, аларны бары тик сторида рекламларга тырышам.

Мисал өчен, йорт төзелеше, аш бүлмәләсе интерьеры, зәркән эшләнмәләренә реклам ясауны сорыйлар. Аларын акчага куям. Ә азык-төлек рекламнардан акча алмыйм. Шул исәпкә сыйланабыз. Аларны сториска урнаштырам. Рекламны бик еш куймыйм. Юк-бар әйберләр белән башны катыручылар бар. Аккаунт тасмасын реклам белән чуарлыйсым килми.

– Депутатлар, “Бердәм Русия” кешеләре реклам сораса, нишләр идегез ?

– Нәрсә рекламларга соравына карап. Түләүләренә карап. Әгәр дә яхшы реклама икән ул, нигә рекламаламаска. Тәкъдимнәре яхшы булса, бик теләп, диде Булат Бәйрәмов.

​51 меңләп язылучысы булган автор-башкаручы Илназ Гарипов бәяләр сториска 2, беренче биткә 5 мең сум дип әйтә. “Сайлап кына куям. Интернет белән акча эшләп була”, диде Илназ безнең хәбәрчегә.

Җырчы ИлГәрәй үз аккуантына 22 меңләп тыңлаучысын җыя. Сториска мең, беренче битенә 2 мең сумга реклама куя. Өч айда сигезләп реклам куйганын күреп була.

“Популяр булган саен блогер акчаны күбрәк эшли. Мин үземнең Instagram битемә үземә ошаган, сыйфатлы продукцияне генә куярга тырышам. Әгәр дә үзем кулланып, яисә ашап караганнан соң ошамаса, мин аларны рекламалаудан баш тартам. Бартерга, акчага да, бушка да куям”, диде ИлГәрәй.

Татар блогерлары арасында иң танылганы, 84 меңләп язылучысы булган Татар малае (Ринат Галиәхмәтов) ике татар телле аккуант алып бара. Сториска рекламаны 1000 сумга, беренче биткә 1500 сумга куярга мөмкин.

Азатлык радиосы язмасы  (чит ил агентлыгы)

Запись Elvin Grey – 50 мең, Данир, Гүзәл, Фирдүс, Ландыш, Ришатлар Instagram-нарын күпмегә сата? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..