“Япония. Тимер юл вокзалы. Минем яннан, мин хәтта бәяли дә алмаган тизлектә, поезд үтеп китә. Ничә км/сәг? 200? 300? 400? Минем белән мондый хәл булганы юк иде әле. Синкансен-магнит мендәрдәге тәгәрмәчсез поезд.

⠀

Телефонымны  алдым, фотога тошерер өчен  икенчесен көтәм. Тагын 3 поезд узып китте. 0 кадр. Аннары тагын 2, тагын бер генә кадр да ясап булмады. Син өлгерә алмыйсың.

Тавыш та, ис тә юк-бернәрсә дә калмый . Җиле генә сизелеп кала. Мин шаккаттым.  Үземне көтмәгәндә киләчәккә эләккән татар аборигены  итеп тоям. Японнар шыпырт кына минем бу поездны видеога тошерергә тырышканны карыйлар. Аларның күзләрендә аптырау чагыла. Әйтерсең, мин, чәнечкеле чыбыклар алып барыр өчен, беренче класстагы поездны көтәм. Миңа уңайсыз, мин өлгермим. 15 вагон ярты секунд эчендә узып китә. Поезд артыннан башны да борып өлгереп булмый, ә телефонны кесәдән  алып өлгерү турында сүз дә юк.

Күп кенә японнар эре шәһәрләрдә эшли, ә 300 километр ераклыкта  яши һәм көн саен эшкә йөри. Поезд секундына кадәр төгәллек белән килә,  тавыш та ишетелми, тузан да – юк. 45 минут һәм сез урында. Япон кешесенә бу бик уңайлы. Янга калган вакытны ул соңыннан гаиләсенә, дусларына һәм сәяхәткә сарыф итәчәк.  Япониядә поездлар хәрәкәтенең уртача тизлеге-350км/сәг.

Русия. Тимер юл вокзалы. Миңа таба Русия Тимер Юлы логотибы төшерелгән кызыл поезд акрын гына килә. Ул килкән арада, 4 ел элек Япониядә булганымны  искә алам. Анда мин берни дә төшерергә өлгермәдем. Аннары вагоннарның нумерациясен  ишетәм. Искә төшә –  без 12 нче вагон көтәбез.  Аннары телефонн алып, видео төшерим микән, әллә фотомы  дип уйлыйм?40 секундны озын күбәләк корты шуышып килгәнен  төшерәм. Әле дә күбәләккә әйләнмәгән – күбәләк корты…  Һәм, ниһаять, ул килеп җитте.

Безнең илдә поездларның уртача тизлеге – 50-90 км/сәг. (рәсми сайттан алынды). Кая без шулай ашыгабыз?!  Мин шок хәлендә.  Кыскасы, хәзер берәүне дә Россия тимер юлларында  СССР чорыннан хәрәкәт тизлеге кимүе гаҗәпләндермәс дип  уйлыйм.  Дөньяда иң тиз поездның тизлеге –  603км/сәг.

Нәрсә эшләргә ? Безнең илгә тизлек, поездларга тизлек җитми, барыбызга да тизлек җитми. Без акрын. Акрын гына карарлар кабул итәбез, акрын гына аларны гамәлгә ашырабыз , акрын гына җайлашабыз, аның каравы тиз арада барысын да ышанычлы тартмага, «көтегез » дигән исем астына салабыз.   Нәтиҗәдә  безгә тырышканчы, аклану җиңелрәк.

Япон кешесенең кереме  аена  уртача 3100 доллар, россияле кереме 520 доллар. Төп-төгәл  6 тапкырга ким. РТЮ тизлектә дә нәкъ шул кадәргә үк калыша.

Ә сез 5 тапкыр күбрәк акча эшләргә теләр идегезме? Ул чакта тизлегегезне арттырыгыз  яки Россия тимер юлларының тизлеге артканын көтеп торыйкмы?

Нәтиҗәләр:

1 . Күбрәк телисез икән, тизлегегезне арттырыгыз.

2. Акчаны тиз эшләргә кирәк, ә акрынрак тотарга кирәк.

3. РТЮ, тагын бер кабат әйтәм, Синкансенны беркайчан да узып китмәячәк .

Ә менә  мин шәхсән япон кешесен керемнәр буенча 19 ел элек куып җиттем.  Сезнең дә барысы да килеп чыгачак,” – ди.

View this post on Instagram

A post shared by Айдар Исмагилов (@aidarismagilov)

Фото: соцсети

Ләлә Маннанова тәрҗемәсе

Запись Бизнесмен Айдар Исмагилов: “Тизлек күпме тора?” Япония һәм Россия тимер юллары турында впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Күптән түгел Казанда бихисап япон рестораннары эшли иде. “Токио”, “Окинавa”, “Якитория” һәм тагын бик күп төрле интернет төркемнәрдән дә өйгә алып була иде. Роллар ул Русиядә уйлап табылган ашамлык, Япониянең үзендә суши – дөге өстендә балык, яисә сашими – махсус әзерләнгән биш төрле балык ашыйлар. Япониягә карата зур мода бар иде. Хәзер исә кризиска бәйледер, алар бик күп ябылалар. Чөнки файдасыннан чыгымнары күбрәк.

Мин Япониядә 2007 елда 6 ай яшәдем дә, эшләдем дә. Һәм бу илне яраттым дисәм дә артык булмас. Япон телен сөйләшер дәрәҗә өйрәндем һәм аңладым. Аның татар теле белән охшашлыклары бар. Мәсәлән, “ай” сүзе японча – мәхәббәт, ә татарча “ай” була (урысча луна); бака  – японча тинтәк, аңгыра мәгънәсендә, ә татарча ул бака (урысча лягушка) була. Ә табигать белән бәйле сүзләр еш шәһәр атамаларына әверелә. Мәсәлән, “елга” – kawa, “утрау” – shima, “тау” – yama. Мин латин графикасы белән язам, аңлатам: анда латин графикасы Ромаджи дип атала( Римнән димәк).

Татарстанда Япониягә карата ике фикер бар: берсе исә Бөек Ватан сугышыннан соң калган кискен фикер, ә икенчесе – романтикага бирелеп, табигатен, мәдәниятен, фәлсәфәсен, ашамлык – ризыкларын ошату, соклану.

Быел Казанда татар теленнән халыкара олимпиада уздырыла. Исемлек буенча катнашучыларның саны 27 кеше. 

Бу Юто Хишияманың 2014 елда төшкән фотографиясе. Казанда ул 2014-2016 елда КФУ да татар филология факультетында укый. Токиода исә, татар – япон курсларын оештырып йөрүе билгеле. 

Татар теленнән халыкара олимпиада турында https://www.tatartele.info сайтыннан белергә була.

Nerkes Tamanni

Запись Yuto Hishiyama белән Onur Taşören Татарстан, татар теле турында впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Япониянең Цукуба университетында татар теле укытыла башлый. Аны татар телен өйрәнгән Мидзуки Накамура укытачак. Дәресләр өчен ул япон телендә беренче татар теле дәреслеген дә әзерли. Моның турында Азатлыкка ул үзе белдерде.

Токиода татар теле дәресләренә йөрүчеләрЯпониядә университет дәрәҗәсендә татар теле тарихта беренче тапкыр укытылачак. Моңа кадәр Токиода теләүчеләр өчен курслар оештырылган иде, аларга егермеләп кеше йөри, күбесенчә, японнар.

Цукуба университетында татар телен Мидзуки Накамура укытачак. “Университетымның БДБ илләре югары уку йортлары һәм Казан университеты белән килешүе бар. Бездә Русия, Үзбәкстан, Казакъстаннан килеп укучылар күп. Шул ук вакытта чит илләргә укырга киткән япон студентларыбыз да бар, шуңа күрә аларга тел дәресләре кирәк. Татар телен өйрәнергә теләүчеләргә телне мин укытырмын”, дип сөйләде Мидзуки Накамура Азатлыкка.

Мидзуки сүзләренчә, әлегә татар теле дәресләренең графигы билгеләнмәгән. Япониядә академик ел апрель аеннан башлана, шуңа дәресләр шул айда башланырга тиеш. Хәзергә Мидзуки уку-укыту әсбапларын әзерли. “Татар телен укырга теләүчеләр өчен япон телендә татар теле дәреслеген яза башладым. Япониядә татар дәреслеген яки сүзлеген табып булмый, шуңа минем дәреслегем япон телендә язылган беренче татар теле дәреслеге булачак”, диде ул безгә.

Татар теле дәресләренә тел белән кызыксынган студентлар йөри алачак, алар факультатив буларак тәкъдим ителәчәк. Мидзукига татар телен укытуны Цукуба университеты үзе тәкъдим иткән. Дәресләрне һәм дәреслекләрне дә университет финанслаячак, диде Мидзуки .

Мидзуки Накамура – татар тамыры булган япон кызы. Ул Азатлыкка сөйләгәнчә, аның әбисенең әти-әнисе Уфа татарлары була. 1917 елгы инкыйлаб һәм аннан соңгы ватандашлар сугышы сәбәпле алар Харбинга киләләр һәм аннан соң Япониянең Йокоһаме шәһәренә күченәләр. Мидзуки татар телен тырышып үзләштерә, Халыкара татар теле олимпиадасында катнаша.

Казан университеты белән Цукуба университеты арасында 2015 елда студентлар алмашу турында килешү төзелгән иде. Хәзерге вакытта әлеге програм нигезендә видеоблогер Азат Кашапов укый. Татар телен тирәнтен өйрәнгән япон егете Юто Хишиями сүзләренчә, яңа уку елына Цукуба университетыннан ике япон студенты да КФУга укырга килергә җыена. Аларның берсе керәшеннәр белән кызыксына, дип язып чыкты Юто.

Запись Гаҗәеп хәл, Япония университетында татар теле укытыла башлый [фото] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Хәзерге вакытта Азат Кашапов Казан (Идел буе) федераль университеты карамагындагы Мәгълүмат технологияләре һәм мәгълүмат системалары югары мәктәбенең IT факультетында укый. 2015 елда алмашу программасы буенча ул Польшаның Лодзь университетында белем алган. Хәзерге вакытта шул ук программа буенча Япониянең Цукуба университетында бакалавриатураның соңгы 4 курсында укый, шул ук вакытта эшли дә.

Азат Кашапов хәбәр итүенчә, Япониядә ул быел Татар теле һәм әдәбиятыннан өченче урын алган Цукубада Мизуки һәм 2014 елда Халыкара татар теле һәм әдәбиятыннан олимпиадада беренче урын алган Юто Хишияма белән танышкан. “Бу танышлык мине шаккатырды. Аларның татарча чиста сөйләшүләре һәм телне өйрәнергә теләкләре сокландырды. Минем башкаларга японнарның булдыра алмастайны да булдыруларын һәм сабырлыкларын күрсәтәсем килде. Аларның үрнәге бөтен татарларга мотивация булып торырга тиеш”,  дип аңлатты Азат Кашапов видеоблог ясау турындагы идеянең туу тарихын.

Очрашу уңаннан төшерелгән видеоны ул татарларга да карарга кызыклы булыр дип үзенең социаль челтәренә элеп куйган. Бу видео бик куп караулар, комментарийлар җыйган, Азат Кашаповка тагын яңа видеолар төшерүен сорап шәхси хатлар язганнар. “Шуңа күрә әгәр минем хезмәт кешеләргә ошаса, кешеләр аны караса, әлбәттә, ясарга көч тә, теләк тә бар. Татар контентын интернетта арттырырга кирәк”, диде Азат Кашапов.

Ул бу мәсьәләнең әһәмиятле булуына басым ясады. “Дөресен генә әйткәндә, татар блоггерлары бик күп түгел. Гомумән, интернетта татар видеоконтентын эзләп табарга кыен. Ә кешеләрнең үз сәяхәтләре турында төшерелгән татарча видеоблоглар гомумән юк”,  ди Азат Кашапов.

Аның фикеренчә, татар телен саклап калу өчен төрле инструментлар кулланырга кирәк. “Заманалар үзгәрә, яңадан яңа инструментлар килеп чыга, искеләре үлә. Мәсәлән, телевидениедә булган татар программаларын алга җибәрү өчен хәзер берни дә эшләмибез. Яшьләр хәзер булган программаларны карамый, бөтенесе “Youtube”та, “ВКонтакте”да, “Facebook”та, әмма ни өчендер бу социаль челтәрләрне берсе дә кулланмый, видеоконтент юк. Теләкләре булса да, яшьләр татар кызыклы программаларын таба алмый”,  диде Азат Кашапов.

Видеоблогер фикеренчә, бу чаралар белән эшне алга җибәрү татар телен саклап калуга үз өлешен кертә алыр иде. Шуңа күрә ул хәзер үзе шундый татар youtube-каналын ясау идеясе белән янып йөри. “Кешеләр сорый. Берничә хатта яшүсмерләр: “Мин татар телен өйрәнә идем, сезнең видеолар бик булыша”,  дип яздылар, тагын субтитрлар өстәвемне үтенделәр”,  ди ул.

Азат Кашапов әйтүенчә, ул үзе мәктәптән алып гел татар телендә сөйләшергә тырыша. “Дуслар беләнме, әти-әни беләнме, университетта уку вакытындамы мин гел татарча сөйләшәм. “Сәләт” яшьләр оешмасында күп проектлар башкаруда катнашам”,  дип сөйләде ул.

Шулай ук күптән түгел генә ул ТНВ каналында “Таяну ноктасы” программасында Казанда төрле һәйкәлләр урнаштыруга карата үз фикерен белдергән.

“Үз хезмәтем белән мин татар теленә хөрмәтемне, яратуымны белдерәм һәм башка яшүсмерләгә үрнәк булырмын дип өмет итәм”,  диде Азат Кашапов.

Татар-информ

Запись Япониядә укучы Казан егете Азат Кашапов татарча видеоблог ярдәмендә туган телен саклап калмакчы [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

 Ваҗига Сагамихара станциясеннән ерак түгел була. 26 июльнең  таңында (Япония вакыты белән)  җинаятьче “Сад лилий в Цукуи” картлар йортына үтеп керә һәм, кулына пычак алып, пациентларга һөҗүм итә башлый. 19 кешенең гомере өзелә,  тагын 26 кеше яралана. 20 пациент бик авыр хәлдә дип хәбәр ителә.

Ярты сәгать үткәч, җинаятьче үзе полиция участогына килеп, барысын да сөйләп бирә. Аның сумкасы канлы пычаклар белән тулган була.

Әлеге инвалидлар йортында 19-75 яшьлек 149 кеше яшәгән.

Җинаятьче – 26 яшьлек япон кешесе икәне билгеле. Егет инвалидлар йортында эшләп, күптән түгел генә эштән киткән булган. Аның психик яктан сәламәт булмавы турында да фикерләр бар.

Мәгълүмат РИА Новости сайтыннан алынды

Запись Япониядә коточкыч ваҗига: ир-ат, инвалидлар йортына кереп, пациентларга һөҗүм иткән впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..