Араларында 5 бала да бар. “Кызыл әтәч”тән бары тик ике хатын-кыз гына чыгып котыла ала.

– Бик зур фаҗига бу, без әле дә шок хәлендә, – ди Урыс авыл җирлеге башлыгы Рәзиф Рахматуллин. – Безгә икеләтә, йөзләтә авыр, чөнки әлеге фаҗига хезмәттәшебез, авыл җирлегендә идарәче булып эшләүче Вероника Садретдинова гаиләсендә килеп чыкты. Шундый, әйбәт, тәртипле гаилә. Гаилә башлыгы Рамил вахта режимы белән кайтып-китеп эшли. Өч балалары бар: Рәзил, Виктория, Арслан. Икесе – мәктәп укучысы, иң кечкенәсенә өч яшь иде.

Садретдиновларда күңелле чор: Мәскәү өлкәсеннән кунаклар кайткан мәл. Алар авылда ике атна чамасы торырга өлгерә. Әмма бу аларның кече ватаннарына соңгы тапкыр кайтуы була. Янгын телләре дүрт кунакның да гомерен өзә.

Хуҗабикә Вероника ханым белән каенанасы Фатыйма апа гына тәрәзәдән сикереп чыга. Ә калганнар исә йоклаган җирдән, уянырга да өлгермичә тереләй утта яна.

– Өч баласы һәм иренең утта януын күреп, Вероника ничек түзде икән? Иң авыры аңа инде… Миңа янгын турында төнге 3нче яртылар тирәсендә шалтыраттылар. Өйләре зур иде: шыгырдаган агачтан. Мизгел эчендә янып бетте. Бик авыр хәл. Әле ышанып та булмый. Тулы бер гаилә күз алдыңда юкка чыксын әле. Вероника бик шат күңелле, ярдәмчел ханым. Күңеле нидер сизенгән дип әйтә алмыйм. Гаиләсез калырмын дип кем уйласын? Гел яхшы кәефтә йөрде, ирен, балаларын үлеп яратты, – диде авыл җирлеге башлыгы.

Рамил белән Верониканың ике баласы әле башлангыч сыйныфларда гына укыган. Берсе – икедә, икенчесе өченче класста. Боларны Үгез авылы мәктәбеннән әйттеләр.

– Директор да, аның урынбасары да мәктәптә түгел, алар районга Мәгариф идарәсенә китте, – диде телефон трубкасын алган ханым җавапка. – Бу гаилә турында бернинди дә начар сүз әйтеп булмый. Фатыйма апа – гомере буе алдынгы савымчы булды. 5 бала тәрбияләп үстерде. Балалары барысы да әйбәт укыды, һәрьяктан үрнәк булдылар, өчесе – көмеш медаль иясе. Әти-әниләр комитетын башта Фатыйма апа җитәкләде, аннан бу вазыйфа килене Вероникага калды. Рамил – Фатыйма апаның төпчек улы. Бик җаваплы, тырыш, уңган булган ир. Тапкан һәр тиенгә өй ремонтладылар, матурайттылар. Авыл халкы бит инде ул арзанлы материал ала, менә шул бәлага китерде микән инде? Белмим, күз алдында шундый зур гаиләнең юкка чыгуына ышанып булмый. Мәскәүдән дә кызлары (ул да көмеш медаль иясе) ике баласы белән әйтерсең үлемен эзләп кайткан…

7 августка каршы төндә, 00:24 сәгатьтә чыккан һәм тугыз кешенең үлеменә китергән янгынга электрүткәргечләрнең төзек булмавы сәбәп булырга мөмкин. Бу хакта Россия Тикшерү комитетының Башкортстан буенча идарә җитәкчесенең өлкән ярдәмчесе Светлана Абрамова җиткерде, дип яза “ТАСС” агентлыгы. Россия Федерациясе Җинаять кодексы 109нчы маддәсе 3нче бүлеге (“Саксызлык аркасында ике һәм аннан күбрәк кешенең үлеме) буенча җинаять эше кузгатылган.

Чулпан ШАКИРОВА

Запись «Өч баласы һәм иренең утта януын күреп, Вероника ничек түзде икән?» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Казанда «Адмирал» базары янганнан соң, бу фаҗига корбаннарының берсе – Яшел Үзән районы Урысбага авылы егете Айзат Фәсхетдинов турында язып чыккан идек. Шул якларга командировкага барып, Айзатның әнисе Миңниса апа белән кабат очрашкач, йомшак күңелле бу хатынның көчле рухлы булуына, сабырлыгына тагын бер кат сокландык. //Шәһри Казан//

Запись «Адмирал» фаҗигасында улын югалткан Миңниса апа: «Биш бала арасында бердәнбер малай иде» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бүген кич, кояш баткач, ифтарлар узгач, татар дөньясы кайгылы хәбәр алды – “Татарстан яшьләре” газетасының баш мөхәррире, күп татар журналистларының остазы, татар матбугаты үсешенә искиткеч өлеш керткән күренекле шәхес Исмәгыйль Шәрәфиев каты авырудан соң арабыздан киткән. Аңа 66 яшь иде.//Интертат//

Запись Исмәгыйль Шәрәфиевның кызы: «Әти җан биргәндә тәрәзәбезгә азан тавышы керә иде» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Күренекле журналист, продюсер Илфак Шиһаповның безнең арадан китүенә бер ай була. Ул Рамазан аеның өченче көнендә – 30 майда вафат булган иде. //Интертат//

Запись Илфак Шиһапов белән язышкан кыз Назгөл кайбер серләрен ачты впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Татар халкының легендар җырчысы Әлфия Авзалованың “өчесе”нә Америкадан оныгының кызы – Һәва кайта.

Запись Әлфия Авзалованың өчесенә Америкадан 14 яшьлек оныкчыгы кайта впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

View this post on Instagram

A post shared by Гульназ. Дом. Ремонт. Куры (@marsianka_gu)

Бу хәлне күреп, полиция чакырган кеше яшүсмерләрне гаепли. “Аллам сакласын, берәрсе белән берәр нәрсә булса, әти-әниләре шунда ук балаларын уйланылмаган саксыз эштә гаепләмичә, иптәшләрен җинаятьтә гаеплиячәк”, ди.

Полиция чакырылса да, ул бары тик 30-40 минуттан гына килә. Балалар ул вакытта түбәдән киткән булалар. 

Кызганычка каршы, бу йортның түбәсенә чыккан ишек ябылмаган була. Торак-эксплуатация идарәсе ике атна алдан ук ишекнең ябылуы турында хәбәр итә. Яшүсмерләрнең түбәгә ничек менүләрен алар белми. 

Бу балаларның беренче генә кыланмышлары түгел. Әле яңарак кына Киров шәһәрендә укучылар, шулай ук күпкатлы йорт түбәсенең иң кырыена басып селфи ясаган.

Запись Казан яшүсмерләренең экстрим селфи ясаулары чираттагы үлемгә китерерме? [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Дүшәмбе җитте. Моргта сигез мәет икән. Безнеке чиратта беренче булып тора. Без инде, эше бетәдер, дип, көтеп торабыз. Кышкы көн кыска, җитмәсә суык. Мәчеттә мәетне юучылар белән дә вакытын килешеп куйган идек. Зәйдә зиратта да кабер җитешеп килә. Бездә, мөселманнарда, үлгән кешене озакка сузарга да ярамый бит әле. Берәр сәгатьтән, инде әзердер, дип, моргка керсәк, әле кагылмаганнар да. Кем акча төртә, шулар гына якыннарын алып китеп бара икән. Кырык төрле сәбәп табып, безнең акча биргәнне көтә икән бит болар. Шуннан бер туганыбыз боларның кесәсенә меңәр ярым сум салды. Шуннан соң гына кыймылдый башлады тегеләр. Ярар, булды, эш бетте. «Мәгез, алыгыз», – дип, каталканы ишек төбенә китереп аттылар да, күз ачып йомганчы юк та булдылар. Ичмасам, өстенә бер чүпрәк тә капламаганнар, гел кан гына. Күз алдына китерәсездер: якынын шундый хәлдә күргәч, сәламәт кеше дә акылдан язар. Монысының да рәте бар икән, без аз биргәнбез, бишәр мең кирәк булган.

Җәмәгать, бу мәетне яру дигән әйбер безгә кирәкме, хөкүмәткә кирәкме? Хөкүмәткә булгач, ул бит бушлай булырга тиеш. Үзебез, ярыгыз әле, дип сорамадык бит. Дөрес, тормышта төрле хәлләр була, кемгәдер экспертиза үткәрергә дә кирәк, Алла сакласын! Морг хезмәткәрләренә карата кайчан катгый закон булыр икән соң? Мондый тәртипсезлек Татарстанның бөтен районнарында да бар, ди. Әле әнә Зәйдә 83 яшьлек әбине ярган өчен дә акча сораганнар. Нәрсә өчен ул акча?

Хөрмәтле редакция, мин беркемне дә җавапка тартсыннар, димим. Кайгы бөтен кешегә дә беркөнне килми. Бу әйбер белән, иртәме-соңмы, барыбыз да очраша. Шушы хатым Татарстан Дәүләт Советына да барып җитсен иде, һәм халык өчен файдалы закон кабул итсәләр иде дигән зур өметләр белән,

Илдар ШАКИРОВ,

Түбән Кама шәһәре

Запись “Морг хезмәткәрләренә карата кайчан катгый закон булыр? Акчасыз хәзер үлергә дә ярамый…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Башка төрле балам иде”

Рәшит – Дания апаның төпчек улы. Ул аны 31 яшендә таба. Ике абыйсы Илдар белән Марат өчен дә энеләре бик якын, кадерле була. “Рәшит бер абыйсыннан – 9, икенче абыйсыннан 6 яшькә кече иде. Шуңа да алар аны курчак  кебек күтәреп кенә йөрттеләр. Икесенә дә тансык иде. Кыз табам дип алып кайттым бит мин аны. Әллә шуңа да бик чибәр иде ул”, – дип искә ала әнисе.

Дания апаның үз язмышы да гыйбрәтле. Нократ Аланы ра­йонының Арнорек авылына кияүгә чыга ул. Ире Фәрит белән матур гына тормыш коралар. Дания апаның үз бизнесы, Фәрит абыйның агач эшкәртү заводы була. Балаларына сөенеп яшә­гәндә, гаилә таркала. Дания апа Нократ Аланына кайтып китә. Бу вакытта Рәшит 10 нчы сыйныфта укыган була. Әмма ир белән хатын арасында ни генә булса да, балалар әтиләре белән аралашудан туктамый. Олы уллары Илдар, гаилә корып, Ханты-Манси округындагы Урай шәһәрендә гомер итә, Маратлары Казанда яши. Аның да – үз гаиләсе. Инде менә озакламый Рәшит тә башлы-күзле булырга хыяллана. Казан мәчетендә никах укытырга сөйләшкән булганнар.

“Рәшитнең Биектау районында йөргән кызы бар иде. Ул баланы да электән беләм. Бик акыллы кыз. Аралашып тора идек. Ул укып, кулына диплом алгач, балалар өйләнешәсе иде. Тик булмады бит, – ди елый-елый искә ала Дания апа. – Рәшитебез уку белән артык дус булмады. Мәк­тәпне тәмамлаганда иң яхшы спортчылар дип укучыларны бүләкли башладылар. Алар арасында улым да бар иде. Мин хәтта аптырап та киттем. Бу хакта белми дә идем. Үзе дә күп сөйләшмәде. Югары уку йортына керсә дә, укуын ташлады.  Әтисе хәрби хезмәткә баруын теләде. Ә мин исә, дипломлы белгеч булсын, дидем. Армиядән сержант булып, әллә никадәр мактау кәгазьләре белән кайтты. Шулай итеп, әтисенең теләге үтәлде, ә минеке – юк”.

Әле ярый каенанам бар!

Дания апа ире белән аерылышу ачыларын оныткан инде. Аның башка гаиләсе булса да, аралашып яшәргә тырышалар. Җитмәсә, бала хәсрәте аларны тагын якынайта. Фәрит абый да төпчеген югалтуны авыр кичерә икән. Улы армиядән кайткач: “Бу  агач эшкәртү заводы улыма инде. Әйдә, шунда эшләсен”, – дип үз янына чакырып ала. Дания апа еш кына элек яшәгән авылына кайтып йөри. Каенанасы аны һәрчак якын итеп тора. Соңгы тапкыр узган елның ноябрь ахырында кайта ул. Рәшит тә әбиләре йортына килә. Әнисенең алдына ятып тора. “Мин аның чәчлә­реннән сыйпап яраттым.Үзе дә иркәләнеп торды. Шундый сагындым, әнием, диде.  Шулай аерылыштык. Аннары берничә көн узгач, улым миңа ике сумка ит алып килде. Үзенең ашларына хәстәрләнүе булды микән?” – дип өзгәләнә Дания апа.

Кырыгын уздырганмын

Узган елның 4 декабрендә Рәшит Казанга юл тота. “Улым шундый матур итеп киенгән иде. Аягында – ап-ак оекбаш. Гел актан йөрергә яратты”, – дип искә ала икән әбисе дә. Рәшит иң элек Казандагы абыйсы Марат янына килә. “Ул көнне без тәгәрмәчләр алыштырдык. Бергә йөрдек. Энем Казанда эшләрен бетергәч, Биектауга йөргән кызы янына китте”, – ди Марат. Энесенең үлеменнән әле ул да айнып җитмәгән. “Уртанчы улым бу хәсрәтне авыр кичерә. Алар гел бергә иде бит. Ир-ат кычкырып елый алмый шул, ярый без елыйбыз да, даруын да эчәбез, сөй­ләшеп булса да күңелне бушатабыз. Алар исә кешегә күрсәтми генә тилмерә”, – ди Дания апа.

Декабрь башында ук югалган энеләре Яңа елга да табылмагач, туганнар җыелышып, Рәшит исән-сау кайтсын дип, аш уздырырга булалар. “14 гыйнварда әбиләр җый­дым. Улым кайтсын дип догалар укыдым. Кайтты ул. Тик исән генә түгел иде. Хәзер шуңа да сөенәм. Кешечә озата алдык. Гәүдәсе матур, этләр дә, кошлар да тимәгән”, – ди әнисе. Ана күңеле сизенгән, ахры, аш уздырган көнне Рәшитнең үл­гәненә нәкъ 40 көн була. 

Рәшитнең мәетен Питрәч районының Урта Ия авылы янә­шәсендәге урман буенда табалар. “Коркачык юлыннан кереп киткәч, Ямаширмә авылында үз әнием тора иде. Рәшит шул яктагы Кызыл Күл авылына китмәгән, Урта Ия авылына таба борылган. Кеше булмаган урынны эзләгән. Машинасын туктаткан да, бераз китеп, элмәккә менгән. Ни булган, ни өчен андый адымга барган – хәзер инде берни әйтә алмыйбыз. Кызы яныннан юлга чыккач та, үз- үзенә кул салган булып чыга. Телефонындагы шал­тыратуларны карадылар. Тик бер генә чит кеше белән дә сөйләшмәгән. Әтисе, мин, абыйлары, йөргән кызы… Кемдер начар ният кылгандыр дип тә уйламыйбыз. Ялгышкан балам. Ник­ләр минем турыда уйламады икән…” – дип өзгәләнә Дания апа.

“Сау бул. Гафу ит”

Рәшитнең әнисе сөйләвенчә, улы йөргән кызы янына килгәндә үк кәефсез була. “Минем телефондагы номерлар юкка чыккан. Син тидеңме әллә?” – ди. Шулчак сөйгәне телефонны кулына ала да тиз генә андагы номерларны табып бирә. Шулчак Рәшит аннан гафу үтенә. “Кызы аңа бүләк итеп бик кыйммәтле сәгать биргән иде. Рәшит шуны салып өстәлгә куя. “Бу сәгать миңа башка кирәкми инде. Сау бул. Гафу ит”, – дигәндә аның күзләреннән яшь ага. Кызы Рәшитне ничек кенә юатырга теләсә дә, ул тыңламый. Өстәлгә унбиш мең сум акча куеп калдыра да, син мине башка күрмәссең, дип чыгып китә.

Рәшитнең иң элек машинасы табыла. Аны полициядә эшләүче ир-ат күреп ала. Номерларын тикшергәч, хуҗасының эз­ләнгәнен белә. Ә менә шул машинадан ерак түгел асылынып торган мәетне күрүче булмый. Кар күп явып, Рәшитнең гәүдәсен кап­лый. Эзли башлагач, аны да табалар. Тик менә җанын өшет­кән тагын бер әйбер бар әле. Рә­шитнең машинасын талап кит­кәннәр. Аның паспортын, машина документлары, магнитоласы, ноутбугы, буферын алганнар. Әни­се угрылардан шуларны кайтаруны сорый. Машинага берни булмаган. Рәшитне әтисенең туган авылына алып кайтып җир­лиләр. Кырыгын да әбисендә уздырырга дип торалар.

“Без монда бәйрәм итәбез”

Энеләре югалгач, Галим­җа­новлар күрәзәчеләр янына бара. Барысы да: “Улыгыз исән, озакламый кайта”, – ди. Хәтта бер күрәзәчегә Рәшитнең фотосын тотып, өч көн рәттән өч туганы бара. Багучы төрлесенә төрле сүз әйтә. Мәскәүдә яшәүче бер туганнары исә Рәшит югалган көнне үк экстрасенс янына юл тота. “Машинасында утыра. Аяк астында куркыныч сагалап тора”, – ди багучы. Берничә көннән кабат шул ук экстрасенска баралар. Монысында ул өметле сүз әйтми.  “Энем бу хакта Рәшитне җирләгәч кенә сөйләде”, – ди Дания апа. Галимҗановлар Рә­шитне Яңа елга кайтып керер дип көтсә дә, эшнең өметле түгеллеген сизенәләр. Югалган егет бер туганнарының төшенә дә керә. “40 яшендә Мансур исемле туганыбыз үлгән иде. Ул бер апабызның төшенә кереп: “Без монда Рәшит белән бергә бәйрәм итәбез әле”, – дигән. Табылганчы улы әнисенең төшенә дә кергән. “Кайдалыгын сорасам да, гел дәшмичә торды. Ә хәзер төшкә кергәне юк. Йөрәгемә бик авыр. Улымны искә алмаган минутым юк”, – ди ул.

Гөлгенә Шиһапова

Запись Рәшит үлемен сизенеп кызына: “Сау бул. Гафу ит. Син мине башка күрмәссең…” [фаҗига] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Сер түгел: соңгы вакытта үсмерләрнең үз-үзләренә кул салу очраклары бермә-бер артты. Җавапсыз мәхәббәт, гаиләдә аңлау тапмау, хәерчелек, БДИ… сәбәпләр күп. Инде менә хәзер интернет… Бала бөтен буш вакытын интернетта уздыра, урамда иптәшләре белән уйныйсы урында компьютерда «туп тибә», дип зарланабыз. Бер караганда, болары алай ук куркыныч та түгел икән әле. Шул ук интернетта «үлемгә чакыра торган» төркемнәр буа буарлык һәм яшүсмерләр бик теләп анда теркәлә – менә монысы бик куркыныч хәл.

«Море китов», «Тихий дом» – «үлемгә чакыра торган» төркемнәрнең атамалары беренче карашка бер дә куркыныч түгел үзе. «Үз-үзеңә кул саласың килсә, безгә рәхим ит», – дип чакырмыйлар әлеге төркемнәргә. Яшүсмерләр психологиясен белеп, хәйләкәр рәвештә эш итәләр. «Сине егетең ташладымы? Син ошатып йөри торган кыз сиңа борылып та карамыймы? Укудан туйдыңмы? Әти-әниең сине аңламыймы? Интернетта дус табасың киләме? Алайса – безгә кушыл», – дигән шигарьләр белән кораллана алар. Әлбәттә инде, яшүсмер үзен «аңлый торган» билгесез кешеләргә иярә.

Мондый төркемнәргә бөтен кешене дә кабул итмиләр. Керергә теләүчеләргә башта биремнәр бирелә. Мәсәлән, беренче бирем – кит рәсеме ясарга, икенчесе – кулыңның беләзек турысын пычак белән кисәргә һ.б. Күпчелек биремнәр төнлә эшләнә. Әйтик, кайбер төркемнәрдә «Мине сәгать 4.20дә уят» дигән шигарь тора. Ата-аналар берни дә сизмичә йоклап яткан вакытта балалары төрле биремнәр чишеп, үз үлемнәренә таба якыная. Барысын да төгәл үтәүчеләр генә төркемнәргә кабул ителә. Һәм соңгы бирем – үлем. Әйе, балалар монысын да бирем кебек үти: кем түбәдән сикерә, кем поезд астына ташлана… Күпчелек төркемнәргә керү түләүле дә әле – уртача 100 сум. Димәк, бала шушы акчага үз үлемен сатып ала булып чыга!

«Роскомнадзор» интернетта «үлемгә чакыра торган» төркемнәрне ябып тора, әлбәттә. Тик интернет чүплек белән бер бит ул: бер ябылган төркем урынына шул ук көнне биш яңасы барлыкка килә.

Яшүсмер баланың үлеме үз-үзенә кул салуга охшаган очракта, җинаять эше ачыла – РФ Җинаять кодексының 110нчы маддәсе (үз-үзеңә кул салуга китереп җиткерү) буенча. Һәм озакламый «Эш» ябып та куела. Бу очракта җинаятьчене табу мөмкин түгел диярлек чөнки. Кемнең ни рәвешле баланы суицидка этәрүен ничек дәлиллисең инде…

Җинаять кодексының 110нчы маддәсендә «янау, начар мөгамәлә яки системалы рәвештә кимсетеп тору сәбәпле кешене үзенә кул салуга этәрү» диелгән юллар бар. Тик бу маддәдә интернет турында бер сүз дә әйтелми. Интернеттагы «үлем төркемнәре»ндә янау да, начар мөгамәлә дә, кимсетү дә юк шул. Анда башкасы: үсмернең хәленә кергән булып юату, аны бу тормышта кирәксез булуына ышандыру һәм «чыгу юлы»н күрсәтү. Ә чыгу юлы – үлем.

Хәтта үзенә күрә бер гипноз дип тә атарга була моны. Кызык килеп чыга: яшүсмерне үлемгә этәргән җинаятьче бар да кебек, тик аның гамәлләрендә, закон күзлегеннән караганда, җинаять составы юк! Система шундый Русиядә: социаль челтәрдәге «бите»ңә берәр «ярамаган» сүз куйсаң (хәтта аны үзең язмыйча, кешедән генә күчереп бастырсаң да!), төрмәгә илтеп тыгалар (Рафис Кашапов – моның ачык мисалы), ә шул ук вакытта интернетта бер-бер артлы «үлем төркемнәре» ачыла тора – алар балаларыбызны сазлык кебек суыра, тик оештыручылары никтер һаман җәзасыз кала бирә.

Хәер, бөтенләй үк җәзасыз дип тә әйтү дөрес булмас. Узган елның ноябрендә Мәскәү өлкәсендәге Солнечногорск шәһәрендә 21 яшьлек Филипп Будейкин (интернеттагы тәхәллүсе – Филипп Лис) атлы адәмне кулга алдылар. Тикшерүчеләр әйтүенчә, 2013-2016нчы елларда ул интернетта «үлемгә чакыра торган» 8 төркем булдырган. Рәсми булмаган мәгълүматларга караганда, 20ләп яшүсмер, шушы төркемнәрдә теркәлгәннән соң, гомерләрен өзгән.

Хәзерге вакытта Филипп Лис эшен тикшерү дәвам итә. Русиянең тагын ун төбәгендә дә «үлем төркемнәре»н оештыручыларга карата тикшерү эшләре ачылган. Болар: Краснодар крае, Коми һәм Башкортстан Республикалары, Мәскәү, Волгоград, Воронеж, Тула, Кемерево, Новосибирск һәм Омск өлкәләре. Русия Тикшерү комитеты исә интернетта балаларны үз-үзләрен үтерергә өндәүчеләрне җинаять җаваплылыгына тарта торган закон проекты булдырган. Хәзер аның ДәүДума тарафыннан яклау табуы кирәк.

Ә әлегә бөтен җаваплылык – ата-анада. Балаларга интернетка керүне бөтенләй тыю дөрес түгел, ди психологлар. Тыелган җимеш татлы була бит. Бары тик баланың «челтәр»дә ни белән шөгыльләнүенә генә игътибарлы булыйк. «Море китов», «Тихий дом», «Хочу в игру», «Млечный путь», «f53», «f57», «f 58», «d28» дигән төркемнәрдә утырмыймы, дәфтәрендә шундый язулар һәм кит яки күбәләк рәсемнәре юкмы, иртәнге 4 сәгать 20 минутта йоклыймы, беләзек турысында яралар күренмиме… Гадәти рәсем яки сүзнең дә куркыныч мәгънәгә ия булу ихтималлыгын онытмыйк!

Үзенә кул салырга теләгән бер баланың рәсеме

Статистика

Русия Мәгариф һәм фән министрлыгы мәгълүматына караганда, 2016нчы елда яшүсмерләрнең үз-үзенә кул салу омтылышы, 2015нче ел белән чагыштырганда, 13 процентка арткан. Бәхеткә, бөтен очрак та үлем белән тәмамланмаган: кемнедер коткарып кала алганнар, ә кемдер ялгышын аңлап, үлү ниятеннән ваз кичкән. Менә үлем белән төгәлләнгән очраклар, 2015нче ел белән чагыштырганда, 3 процентка кимегән. Бу рәсми саннар гына, әлбәттә. Машина астында калып үлгән баланың «Эш»ен «Бәхетсезлек очрагы» дип ябып куярга мөмкиннәр, ә чынлыкта үсмернең көпчәк астына махсус ташланган булуы да ихтимал бит. Шуңа күрә статистикага тулысынча ышанып бетәргә дә кирәкми.

Дәүләт статистикасы федераль хезмәтенең Татарстан буенча идарәсе исә менә мондый мәгълүмат китерә. Республикада 2010нчы елда – 16, 2011дә – 19, 2012дә – 10, 2013тә – 10, 2014тә – 7, 2015нче елда 4 бала (17 яшькә кадәргеләр исәпкә алынган) үз-үзенә кул салган. Инде әйтелгәнчә, болар рәсми саннар гына. «Росстат» планы буенча, 2016нчы елга шушындый ук статистика 2017нче елның апрелендә әзер булачак.

Менә сиңа мә!

Яңа «үлем уены»

Шушы арада гына тагын бер коточкыч хәбәр таралды. Яшүсмерләр «Чап яки үл» («Беги или умри») дигән яңа уен уйлап тапкан икән. Төп кагыйдәсе – җилдереп килгән машинаның нәкъ каршысыннан ук йөгереп чыгарга кирәк. Йә чыгып каласың һәм уенны уңышлы узган булып саналасың, җиңүче исемен аласың, йә, көпчәк астында калып, гомерең белән хушлашасың. Үсмернең әлеге «батырлыгын» калган яшьтәшләре видеога төшереп тора һәм интернетка «элә».

«Чап яки үл» дип аталган компьютер уены бар иде инде. Үсмерләр виртуаль уенны тормышка да күчерергә булган, күрәсең. Шуңа күрә белгечләр ата-аналарга балалары белән бу темага яхшылап сөйләшергә, кирәк булса, аларны психологка да алып барырга киңәш итә. Ә машина йөртүчеләргә икеләтә сак булырга гына кала. Аеруча юл кырыенда җыелып торган яшүсмерләрне күрсәгез, игътибарны арттыру, ә тизлекне, киресенчә, киметү комачауламас.

Фәнзилә МОСТАФИНА әзерләде

Запись Интернетта яңа уен – “үлемгә чакыра торган” төркемнәр белән балалар мавыга башлаган… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..