Хәзер кеше кешегә бик кысылып бармый. Кем белән кем өйләнешкән икән – белмичә дә калалар. Чөнки артык зурга китеп туйлар оештырган юк бит.

Шулай да, миңа әйтүчеләр булды: җан төсле акыллы кызлар тулып яткан заманда, кияүдә булып кайткан, балалы хатын алмасаң инде ул кадәр диделәр.
Өйләнгәндә аны уйламыйсың бит. Балалымы, юкмы – миңа барыбер иде. Без өйләнешкәндә малай мәктәптә укый иде. Хатын уртак балага да каршы түгел иде. Үзе дә әйтә иде әле: малай үсеп чыгып китәчәк, икенчесе кирәк дип әйтә иде. Әмма яшибез-яшибез, бала юк әле һаман. Хатын теләми, кая инде, бу малайны үстереп аякка бастырсак әле, ди. Малай дигәнең дә зур егет инде хәзер.

Мәктәпне бетерде, институтка керде. Мәктәптә үк шәләй-вәләй йөрде ул. Аңа ул белеме белән училище-мазарга гына кереп эшлисе иде, анасы теләмәде бит. Армиягә алырлар, рәтләп эш тә булмас диде. Институтка кереп укыса, әйтерсең, эш китереп тоттыралар ди аңа. Малай 3нче курста укый. Ул укырга кергәннән бирле минем дә, анасының да ял күргәнебез юк, шул бугайны ашатырга, аның укуына түләргә кирәк дип, эшлибез дә эшлибез.
Хатын икенче эшкә урнашты хәтта, мин аны күрмим дә диярлек. Иртән китә, кич кайта. Әле кайткач та кереп кенә ята алмый бит ул хатын-кыз: керләрне юарга куя, көтеп тора, ул арада ашарга пешерә.
Миңа 44 яшь, хатын бер яшькә кечерәк. Малайга да әйтеп-әйтеп карыйм инде, анаңа җиңелрәк булыр, бераз үзең дә эшли аласың бит инде, укудан соң вакыт кала бит инде дим. Әмма малай теләми, уку калдырмыйм, ди. Соң, калдырмасын, кем аңа калдырып эшләргә куша.

Хатын да малаен якларга гына тора. “Һәр нәрсәнең үз вакыты: укыганда – укырга кирәк. Аннан гомер буена эшлисе була әле”, – ди. Миңа сүз дә әйттерми ул. Үпкәли әле, малай синеке түгел бит, шуңа бәреләсең син аңа, ди. Бәрелү алай булмый бит инде ул. Мин бит малайны мәктәптә укыган чакта эшкә кумадым. Училищеда гына укыган булса, күптән эшләп ашаган булыр иде инде. Ә болай тагын ике елы бар бит әле аның. Без аңа хәзер 120 мең сум түлибез. Ел саен арта ул бәя. Хатынга да әйтәм: укып бетергәнче генә эшлим дисең, аннан соң да туктамаячаксың син дим. Аннан соң машинасы, башкасы кирәк булачак. Ул арада өйләнеп куйса, нишләрсең.
Без бит башта уртак балабыз булыр дип яши башладык. Ике бала булса, бу кадәр кыланмаслар иде. Малае да артыгын кыланмас иде, хатын да бу кадәр өфләп тормас иде малаен. Хәзер утыра әнә: кырыктан соң бала тапмыйлар инде, ди. Ник, ни булган шулкадәр кырыктан соң? Мине, мәсәлән, әни кырык икедә тапкан. Әнигә күз тимәсен, пенсиядә булса да, эшләп йөри әле ул, өйдә утырырга яратмый. Әз булса да, тама, кеше арасында йөреп кайтам дип әйтә.
Мин институтларда укымадым, бәлки заманасы да башкачарак булгандыр. Без эшләп ашадык бит. Мин мәктәптән соң әнидән акча алырга ояла башладым. Техникумда укыдым, эшләми идем, әмма әнидән акча алырга оят иде. Тартып-сузып стипендияне җиткердем, аннан эшли башладым. Ну мин малайны күреп торам бит, берничә генә сәгать булса да эшли ала ул. Юлына булса да акча эшләмәслекме инде шәһәр егетләре? И-и, мин ул яшьтә булсаммы? Кайтып та кермичә эшләр идем. Эш – эш бит инде ул, яшь чагында рәттән барысына алынырга була.

Яши-яши башыма төрле уйлар килә хәзер. Мин сау-сәламәт ир бит инде, нишләп минем балам булмаска тиеш әле дип тә уйлыйм кайчак. Уртак бала дип өйләнешкән кешеләр идек бит без. Ничә ел буе ышанып яшәгән хатынга да ачу килә башлады әле. Минем менә рәтләп ял да иткәнем юк, малайны укытасы бар дип, акча җыябыз да акча җыябыз. Аның бит атасы да исән, болай гына уйлап карасаң. Әмма үзенең баласына беркайчан да булышканы булмады аның.
Өйләнешкән мәлне бер генә сөйләшеп алган идек ул турыда, бүтән кузгаткан юк. Ярдәме булса, хатын миңа әйтер иде инде, үзе икешәр эштә эшләп газапланмас иде. Бала, бала дигән булам да, тагын берәү булса, анысын да шулай ук укытасы, ашатасы булачак инде дип куям. Монда берсенә ничекләр итеп җиткерергә белмисең әле, тагын булса, анысының да ашыйсы киләчәк, укыйсы киләчәк бит инде. Әллә анысы һава белән торырмы? Юк бит инде. Ул яктан хатын дөрес тә уйлый сыман.
Ришат, Батыр районы.

"Язмыш кочагы"

Запись “Уртак бала дип өйләнешкән кешеләр идек бит без…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Беренче тапкыр кияүгә чыканда да “аерылышырбыз” дип чыкмадым. Егетемне бик яратып, матур гаилә булып яшәрбез дип хыялланып тормышка чыктым. Әмма безнең хыяллар һәрвакытта да чынга ашмый икән ул. Без аның белән бер ел да яшәмичә аерылыштык. Әле ярый балабыз юк иде. Мин аның хыянәтен гафу итә алмадым. Гафу итәргә тырышмадым да. Чөнки алай ир белән хатын арасында хыянәт булырга тиеш түгел. Аның хыянәтен белүгә үк киттем дә, аерылыштым. Бетте.

Бер ел дигәндә, икенче бер егет белән таныштым да, өйләнешеп куйдык. Бер-бер артлы өч бала алып кайттым, рәхәт тормышта яшим. Ирем күп эшли, мин ике бала белән өйдә. Зурысы бакчага йөри. Балаларны карарга бертуган сеңлем дә булыша. Иртән килеп, бакчага алып китә, кайсыбер көннәрдә алып та кайта. Үзе кияүдә түгел әле ул. Чыгасым да, синең кебек интегеп яшисем дә килми, ди. “Интегеп яшәмим лә мин, каян уйлап чыгарасың аны?” – дим. “Ой, кирәк түгел, әйтмә дә, сөйләмә дә”, – дип, кул гына селти сеңлем. Безгә килгәч, кич белән бераз утыра да, тизрәк кайтып китә. “Үземнең тынычлыкка кайтып киттем”, – дип көлә. Үзенең ялгызлыгыннан бик риза ул, без генә борчылабыз. Аның бөтен яшьтәшләре кияүдә инде хәзер, балалар үстерәләр. Ә аңа нишләптер андый хатыннар интегеп яши сыман тоела.
Алинә, Кама Тамагы.

"Язмыш кочагы"

Запись “Кияүдә булсаң, интегеп яшисең!” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Настяны сихерче дисәң дә була, убыр дисәң дә бер дә артык түгел. Юк, ул төскә-биткә чибәр үзе. Әкияттәге убырларга бер дә охшамаган. Әмма халык аны читләтеп үтә иде. Артык явыз иде ул. Кешеләргә бер дә юньле сүз әйтмәс. Ләкин Настяның бер гаделлеге бар: дәвалыйм дип, чирдән коткарам дип алдап йөртмәс. Бозым салса — салыр, кемнедер кемгәдер гашыйк итү дә кулыннан килә, диләр… Тик өметсез авыруның башын катырып, савыктырам дип кесәсен саумас. Аннан Настя белә: иблис кавеме (ул шулар белән эш йөртә) беркайчан да кешегә яхшылык эшләми. Хәер, халык арасында үч алырга теләүчеләр дә җитәрлек. Менә шулар аның төп клиентлары иде. Әмма алар кача-поса гына киләләр. Анастасиянең ишеге төбендә башка экстрасенсларныкы кебек чират тезелми иде.
Яшь сихерче акчага мохтаҗ булмады. Көтмәгәндә килеп чыккан бер очраклылык аны алтынга күмде. Бервакыт авыл кибетендә бер яшь егет сүзгә килде аның белән. Кызып китеп убыр дип атады, аяк астында буталып йөрмәскә кушты. «Ашыкма, — диде аңа Настя. — Киләсе атнада син өйләнергә йөрисеңме әле? Белеп тор: хатының белән берни дә барып чыкмаячак синең».
Нәкъ бер атнадан соң тәкәббер егет, борын салындырып, аның ишеге төбендә пәйда булды. Менә шунда Анастасияның борыны сизеп алды да инде: бу эштән зур акчалар исе килә. Шул чактан соң эшләр җайга китте: тирә-юньдәге өйләнергә җыенган егетләр туй алдыннан Настяга килеп, бозым салмасын өчен, аны бәхилләтә торган булдылар. Шулай эшләмәсәң, туйдан соң кыйбаткарак төшәчәк. Бу кадәресе һәр егеткә мәгълүм иде. Акча шулкадәр күп керде: Настяның җеннәре эшсез кала яздылар.
Настя исә яшь һәм чибәр иде. Күзләре еланныкы кебек зәһәр булмаса, сөйкемле дип тә әйтерлек. Тик аның иблиснекедәй карашы теләсә кемне өркетә ала. Кызга инде утыз тулды, ләкин аңа өйләнергә теләүчеләр күренмәде. Аның үзенә дә ярату хисе ят иде. Авылда яшь агроном егет пәйда булганчы, Настя сөю хисенең тәмен татый алмады. Егет кара күзле, куе сакаллы, тыныч йөзле егет гаҗәп сөйкемле иде… һәм Настя аңа гашыйк булды. Әмма бу җавапсыз мәхәббәт иде. Гадәти хатын-кыз алымнары, күз уйнату, каш сикертүләр, ымсындыргыч карашлар Айдарбәккә (яшь агрономның исеме шундый иде) аз гына да тәэсир итмәделәр. Шунда убыр беренче тапкыр үзе өчен сөйдергеч бозымы ясады. Кызганыч, сихер бу юлы эшләмәде. Җеннәр ни өчендер егеткә якын килергә курыктылар. Айдарбәкнең игелекле йөзе тыныч калды, ул Настяга тагылырга уйламады да. Әйтерсең, егет Пушкинның: «Чем меньше женщину мы любим, Тем легче нравимся мы ей, И тем ее вернее губим Средь обольстительных сетей», — дигән русча юлларын үзләштереп алган да сихерче ягына борылып та карамыйча тыныч кына йөрүен белә.
Күңел газаплары сихерчене әйтеп бетергесез өметсезлек утына салды. Гашыйклык халәте аны ташламады. Ул сизде: егеткә дип аткан ук аның үзенә әйләнеп кайткан иде. Теләсә кайсы убыр кебек үк Настя бозымның аны салучыга әйләнеп кайту ихтималлыгын белә иде. Беркайчан да үзе белән шулай булыр дип уйламады.
Яшь агрономның өйләнергә йөрүе турында хәбәр аны тынсыз итте. Җиңелүе белән килешергә теләмичә, ул Айдәрбәк белән кешеләр алдында җәнҗал чыгарды. Аның белән конфликтка керүдән һәркем курка бит. Ләкин Айдәрбәк кыз белән талашмады. Йөзе мөлаем булып калды. Халык алдында ул аңа тыныч кына, тәэсирле генә итеп: «Дөньяның бөтен сихерчеләрен, җеннәрен үзеңә ярдәмгә чакыр, миңа зыян сала алмассыз», — диде дә, борылып китеп барды. Аның бу тынычлыгында сихерче кодрәте җитмәслек ниндидер бер көч бар иде. Җиңелү ачысы убырны үтергәндәй булды. Ул Айдәрбәкнең таңнарын бөтен җанын салып гыйбадәттә булуын, Аллаһтан үзенә иминлек соравын, иртәнге зикерләрне калдырмый укуын, дога кылуын белми иде. Болар егеткә һәртөрле золымнан калкан булып хезмәт итте. Шул калканны Айдарбәк кичен дә куллана. Болардан тыш көн дәвамында агрономның теле Аллаһы Тәгаләне искә төшерү белән мәшгуль иде.
Үзенең кара миссиясенең бөтен мәгънәсен югалтып, сихерче үлергә теләде. Ләкин ул үзен газаплы җан бирү көтүен аңлый иде. Сихерен кемгәдер тапшырмыйча, убыр бу дөньядан китә алмый.

Кайчандыр үлем түшәгендә газапта яткан әбисе аннан кара гыйлемен кабул итеп алуны сораган иде. Ул чакта Настя явыз көчкә кызыкты, авыр йөкне тартып барырга риза булды. Хәзер бу йөк аның иңбашларын баса иде, ләкин ул авырлыктан котылырга чара тапмады.

https://vk.com/club74185557

Запись Сихерче хатын сөйдергеч бозымы ясый, ләкин… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Чакыруга килгән фельдшерлар Вячеслав Степанов һәм Элина Хәмитова миокард инфарктының сирәк очрый торган формасын ачыклыйлар. Бу очракта авырту күкрәктә түгел, ә корсак астында була һәм аны тиз арада дәваларга карар кылына.

Пенсионерны хастаханәгә алып китмәкче булалар, ләкин бу вакытта пенсионер аңын югалта һәм сулыш алмый башлый. Табиблар йөрәкне “эшләтеп җибәрү” өчен барысын да эшлиләр! Аларга нибары 5 минут вакыт кирәк була!

Фельдшерлар йөрәкне эшләтеп җибәрәләр һәм хәтта пациентның баш миенә зарар килмәсен дип, аны да саклап калалар. Реанимация гамәлләреннән соң әбине хастаханәгә китерәләр.

Запись Чаллының “ашыгыч ярдәм” күрсәтү фельдшерлары бер пенсионерны “теге дөньядан” кире кайтаралар [фото] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ел ярым яратышып йөргәннән соң никахлашып өйләнештек. Ул вакытта бездән дә бәхетлерәк кеше булмагандыр. Бер-беребездән башка яши алмабыз кебек иде. Озакламый мәхәббәтебезнең җимеше булып улыбыз Айдар туды. Улыма өч яшь чакта мин бик каты чирләп, больницага эләктем. Катлаулы операция кичерергә туры килде. Операциядән соң мине әнием саклап утырды.Үзем өчен түгел, улымны уйлап борчылдым. “Айдар кая, нишли икән?” – дип әнидән сорагач, әни аның апамнарда икәнен әйтте.
Ирем атна буена хәлемне белешерә килеп йөрде, аннан килүен сирәгәйтте һәм бөтенләй килмәс булды. Мине ике атнадан артык яткырдылар, алга китеш булмагач, кабат операция ясадылар. Анда да әни белән апам чиратлашып саклап, тәрбияләп тордылар. Тиз генә чыгармадылар, больницада озак ятарга туры килде. Ирем шул югалудан юк булды. Баксаң, аңа “хатыныңның хәле яхшы түгел, андый чирдән терелеп кеше булуына ышаныч бик аз” дигәннәр дә, ул башка хатын эзли башлаган икән. Иремнең чын йөзен шунда гына белдем. Өйгә чыккач та, бер ел сакланып, табиблар күзәтүе астында яшәдем. Газиз балам хакына терелеп, аны исән-сау үземә тәрбияләп үстерергә насыйп итсәң иде Ходаем дип, елый-елый ялварып сорый идем. Аллага шөкер, улым бәхетенә, әкренләп савыктым.

Мин больницадан кайтуыма иремнең әйберләреннән җилләр искән иде. Яныма хәл белергә килми башлагач ук күңелем нидер сизенгән иде инде. Ирләргә ышанма, Иделгә таянма дип белми әйтмиләр икән. Баксаң, ирем үзенең бер классташ кызына ияләшкән булып чыкты. Кияүгә чыкмаган, үзе генә яши торган кыз иде ул. Мин авырып ятканда шул классташы белән чит илгә ял итәргә барганнар хәтта! Минем кайгы булмаган шул аңарда, югыйсә, ни дисәң дә, яратып өйләнгән хатыны идем бит.

Улым да әтисен сагынып, көн саен көтте, аны кызганып йөрәгем өзгәләнде. Аңа ничек итеп тә аңлатып булмый бит. “Әтием кайчан кайта?” – дип, көн саен сорап кына тора. Нәрсә дип тә җавап бирергә юк. Шушы хәлләрдән соң нишләргә кала? Әлбәттә, аерылышырга. Аерылышкач улым белән миңа бер бүлмәле фатир, ә иргә машина калды. Ярый әле торырга урыныбыз бар дип сөенәм.

Күрәсең, ирнең яратуы чын күңелдән булмаган аның. Әгәр яратса, мондый адымга бармас иде. Тормыш корып яши башлагач, авырлыклар белән күзгә-күз очрашкач кына кешенең кемлеген аңлыйсың икән ул. Гомер буе бергә атларбыз дип, бер-беребезгә матур вәгъдәләр биргән идек. Авыр чакларда бер-беребезгә терәк булырга, кайгы-шатлыкларны бергә уртаклашырга сүз бирешкән идек. Беренче авырлык белән очрашач ук матур вәгъдәләре юкка чыкты…

Зилә, Чувашия.

https://vk.com/beznen_avil

Запись “Мине терелми дигәннәр дә, ул шундук башка хатын эзли башлаган икән” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Икенче балабыз тугач, капитал акчасы ярдәмендә ипотека алдык. Аныңчы кредитка машина алган идек. Такси кыйммәткә чыга чөнки. Бала да булгач, әйберләр күп бит. Авылга еш кайтыла, кеше дә карап кына тора. Урам буйлап сумка-пакет күтәреп кайту уңайсызландыра башлады, валлаһи. “Һаман җәяү йөриләр икән әле болар!” – дип әйтәләр төсле. Ә хәзер бар да бар. Гаиләбез тулы, ике бала үсеп килә, барыйм дисәң машина да подъезд төбендә генә, фатир да үзебезнеке диярлек.

Менә дүрт ел шушы “рәхәтлектә” яшибез инде. Әле тагын 18 ел шулай яшисе бар. Үләм! Бөтен кеше шулай интегәме соң ул, ә? Соңгы арада хатын белән әйткәләшеп туктыйбыз инде. Чөнки һаман җитми. Мин аны аңлыйм да инде, хатын-кыз бит ул. Аның кибетләрдә йөрисе киләдер, зур көзгеләрдә киемнәр киеп карап аласы киләдер. Ул туннар турында әйтмим дә инде. Дөрес, анысын ул үзе дә миңа әйтеп тормый. Чөнки белә бит: анысы бөтенләй чынга ашмас хыял аның.

Бәлки эченнән генә уйлый торгандыр анысын. Тартырга чыккан арада эштә бер дус сөйләп тора: беркөнне хатыны киенеп-ясанып чыгып киткән моның. Көне туннар кибетендә йөреп үткән. Тегесен киеп карый икән бу, икенчесен соратып алып китертә икән. Сатучылар, билгеле инде, йөгерешеп кенә йөриләр ди моның янында. Алар бит инде уйлыйлар, бу хатын киеп-киеп карый да, берсен сатып алачак, диләр. Көтсеннәр, алды ди! “Ичмасам, киеп булса да карадым”, – дип кайтып сөйләгән инде, шул булган. Бик алыр идең дә бит аны, ә бернишләп булмый. Ипотеканы түләргә, машина кредитын түләргә, уты-суы, ашау-эчү, бензин өчен түләргә кирәк.

Түләргә, түләргә, түләргә … минем ул сүздән косасы килә хәзер. Ишетәсем дә килми, чынлап менә. Сәүдә үзәкләрендә кергәч мин шаккатам инде, тырнагын буятыр өчен хатын-кыз чират тора бит анда! Мин аптырыйм: кеше акчасын кая куярга белмиме әллә ул, ә? Оят булса да әйтим әле, ипотека алганнан бирле минем авыз тутырып шашлык та ашаган юк менә. Авылга кайткач пешерәбез инде. Әмма элеккечә туйганчы ашап булмый шуны. Элек бер кат ашап туйгач, калганын пешереп кенә куя идек тә, өстәләдә тора иде шунда. Йә икенче көнне иртән, йә бераз соңрак ашап бетерә идек. Ә хәзер алай түгел бит! Пешерә барасың – бетә бара. Шуннан җитми кала. Борынны кытыклап киемнәргә исе генә сеңә.

Мин хатынны сүгәм хәзер, теге чакта авылга кайтып яшәргә ризалашкан булсаң, болай интекмәс идек, дим. Ә ник? Авылда да яшиләр бит, берсенең дә үлгәне юк. Киресенчә, теләсә кайда яшәгән кешеләр үләр өчен авылларына кайта әле. Авылда яшәгән берәү дә, шәһәрдә үләсе килә дип китеп бармый. Шул ук вакытта авылга кайтсаң, эше юк инде аның. Анысын да уйламыйча булмый, акча кирәк бит.

Әмма тагын 18 ел ничек шушы режимда яшәргә? Мин болай да көне-төне рульдә, машинадан төшкәнем юк. Йөзләгән чакрымнар үтәм, әмма аяк атлап бер метр да йөргән юк бит. Әллә сәламәтлек өчен файдагамы ул? Билләр, аяк буыннары хәзердән сиздерә инде. Еллар барган саен тагын да авыррак булачак бит. Әле эшләгән акчаның яртысы диярлек юлда кала. Машина таушала, һаман карап, алыштырасын алыштырып торырга кирәк.

Ә хатын тәрбияче булып эшли. Беренче баланы бакчага урнаштырганда кереп калган иде, чыкмады инде. Аннан икенчесе белән шунда ук китте. “Иртән барырга, алып кайтырга уңайлы бит”, – ди. Анысы шулай инде, төрлесе төрле җирдә булсалар, ничек җыеп бетермәк кирәк? Болай бергә баралар, бергә кайталар, дигәндәй. Мин шуңа гаҗәпләнәм: икебез дә бер туктамыйча эшләп торып, өйдә запас акча да юк бит. Бу әле яңа киемнәр алмыйча диярлек.

Балаларга әйтәм инде: “Давай, тизрәк үсеп җитеп эшкә урнашыгыз да, үзегез түләгез бу фатирга”, – дим. Чынлап менә, шулай була калса, икенче көнне үк хатынны бәйләп салып булса да авылыма кайтып китәр идем дә, шәһәргә аягымны басмас идем. Чөнки кредит дигәнең бугазда утыра. Бәхет дигән төшенчә һәркемнең үзенекедер инде ул. Бәлки мин хаклы да түгелдер, әмма минемчә бәхет ул кредитта машинаң, ипотекада фатирың булмау.

Запись “Оят булса да әйтим әле, ипотека алганнан бирле… авыз тутырып шашлык ашыйсым килә!” [тормыш] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

//Безнең гәҗит//

Минем уйларымны ул да сизде бугай. «Минзифа апа, минем исемем Галия. Сез мине белмисез, ә мин сезне күптәннән беләм» – диде ул, бик ышанычлы итеп. Шул мизгелдән соң кинәт минем дә күңелемдәге икеләнүләрем юкка чыкты һәм «Әйдә керегез», – дип, мин аңа юл бирдем. Өйгә керү белән, ул бик җитди эш башларга җыенган кеше кебек: «Минзифа апа, мин синең янга бик зур үтенеч белән килдем, ләкин башта утырып дога кылыйк әле», – диде. Ә мин бу сүзгә бик юмарт. Шулай ук: «Бөтенләй динсез кеше дә түгел бугай», – дип уйлап алдым.

Утыргач, ул бераз каушабрак: «Минзифа апа, мин синең эшеңне калдырам инде, син мине гафу ит, ләкин сөйләми дә булдыра алмыйм, чөнки ул минем күптәнге хыялым. Тик мин сүзләремне кыскарак сөйләргә тырышырмын», – дип, яшьле күзләре белән миңа карап, кулларымны кысты. «Беләсеңме, Минзифа апа, тормышымның иң авыр көннәрендә миңа сезнең «Кайда ялгыштык?» дигән язмагызны укырга туры килде. Ул күптән, 1990нчы елның 6нчы февралендә «Ватаным Татарстан» газетасында басылып чыккан булган. Мин аны кат-кат укыдым һәм, Минзифа апа минем йөрәгемне әрнетеп йөргән бөтен сорауларыма да дөрес җавап язган, дип кабул иттем. Анда язган барлык сүзләр дә минем исемдә, ләкин мин кыскача гына сөйләргә тырышырмын.

Сез анда болай язган идегез: «Без балаларны беренче урынга куябыз. Алар безнең тормышыбызның яме. Тормышыбыз ничек кенә авыр булмасын, без аларга авырлык китермәскә, тәмлерәк ашатырга, матур итеп киендерергә тырышабыз» . Халык мәкале, ни чәчсәң, шуны урырсың, ди. Ләкин, кызганычка, без алардан нинди генә җаваплар алмыйбыз. Чөнки без аларның тышкы дөньяларын бизәү белән канәгатьләнеп, эчке дөньяларын матур сыйфатлар белән бизәүне онытып җибәрәбез. Бу безнең иң беренче зур хатабыз. Икенчесе – ана кеше йомшак бәгырьле. Шуның өчен дә бала күбрәк анага сыена. Баланың гаебен күреп, әтисе ачуланса да, ана йөрәге түзми: «Каныктың инде шуңа», – дип куя. Бу инде безнең икенче хатабыз. Чөнки бу сүзләр бала күңелендә әтисенә карата үч-нәфрәт булып урнаша. Шуның өчен әни кешегә андый вакытта сабыррак булырга кирәк.

Тормыш булгач, төрле чак була. Беркемнең дә тормышы гел көзгедәй ялтырап тормый. Ләкин бала алдында бер-береңне хурлау, пычрак сүзләр әйтү бик зур хата. Бала андый сүзләргә күнегеп үссә, андый сүзләр аңа инде гади булып санала: ул аларны кемгә әйтсә дә, тартынып тормый. Мин үзем тыныч тормышта үскән баланың гына күңеле тыныч буладыр дип уйлыйм». Аннан, күз яшьләрен тыярга тырышып, бер мизгел генә туктап торды. «Беләсеңме, Минзифа апа, мин бит яшьлек белән шушы язганнарның бөтенесенә дә капма-каршы эшләгәнмен. Шуның өчен эчтән үз-үземне ашап, үкенеп гомерем үтә. Минем хаталарны башкалар кабатламасын иде дип, халкыма җиткерәсем килә», – диде дә, сораулы күзләре белән миңа карады. Мин аңа: «Ярый, сөйләп кара, тыңлап карыйк», – дидем. Ә ул: «Ниятемне кире какмавыгыз өчен дә сезгә бик зур рәхмәт», – диде дә, күзләрен еракка төбәп, үткәннәрне исенә төшереп, сөйләп китте.

«Без иптәшем Вәли белән ике ел йөреп өйләнештек. Моңа һәр ике яктан әти-әниләр бик шатландылар. Ике елдан соң, бик көттереп кенә улыбыз туды. Аңа Гали исеме куштык. Ул чакта бездән дә бәхетле кеше булмагандыр. Ирем Вәли эчми-тартмый, үзе шундый эшчән, сабыр холыклы, ул көннәрдә безгә карап күпләр шатланды, көнләшүчеләр дә аз булмады.

Бала безнең тормышта беренче урынга күчте. Ни сораса шуны алып бирдек, матур киендерергә, тәмле ашатырга тырыштык. Киләчәккә хыяллар белән рухланып яшәдек. Шатлыклы көннәр тиз үтә. Балабызның 5 яшькә җиткәнен дә сизми калдык. Әмма бәхет белән бәхетсезлекнең янәшә йөрүе хак икән.

Балабызга 5 яшь тулгач, мин айдан артык больницада ятып чыктым. Бу вакытта бала бакчага йөрде, күбрәк әби-бабаларында яшәде. Больницадан мине «башка балагыз булмый», дип чыгардылар. Бу безнең өчен бик зур фаҗига булды. Димәк, балабызның бер туганы да булмаячак.

Мин юкта балабыз бик нык үзгәргән, мине юксынып, көйсезләнеп елаган, аны жәлләп, бар да иркәләгән, көйләгән. Мин кайту белән: «Әти мине ачуланды, башыма сукты», – дип, әләкләп тә өлгерде. Балага сугу үзеңә сугудан да авыр бит ул. Бу сүз шундук минем йөрәккә кадалды һәм үз гомеремә җитте.

Ул көнне, Вәли эштән кайткач, без өчәү бик озаклап сөйләшеп утырдык. Сүз арасында ирем: «Малай үзен яхшы тотты», – дип, мак­тап куйды. Галинең зарлануы турында аңа әйттем. Вәли Галидән: «Ник алдыйсың?» – дип сорады. «Мин сине ачуландым гына» – диде. Күңелемнән мин ышанмадым, чөнки ничә ел торып, балага түгел, миңа да кул күтәргәне булмады. Галигә карап: «Улым, алай алдарга ярамый, әтиеңнән гафу үтен» – дидем. Ул гафу үтенмәде, бүлмәсенә кереп, туйганчы елады. Ә мин ни дияргә дә белмәдем, бала да жәл, иремә дә ышанасы килде.

Бәлки, онытылган да булыр иде, ләкин йөрәктәге беренче яраны тирәнәйтеп, бу хәлләр вакыт-вакыт кабатланып торды. Бала аркасында икебезнең арабыз салкыная барды.

Бала укырга кергәч, тормышыбыз тагын да авырайды. Гали укырга яратмады. Нинди генә сәбәпләр тапмадык, ничек кенә үгетләмәдек, ниләр белән генә кызыктырмадык, тик файдасы тимәде.

Мондый чакларда, артык үзәгемә үткәч, үземнең дә суккалаган чакларым булды. Әтисе ачулангач та гел аны жәлләдем, араларына кердем. Өй эшләрен гел икәү карадык. «Әтиең белән эшлә» – дисәм. «Кирәкми, ул минем башыма суга» – ди иде. Вәлигә: «Эшем күп, баланың дәресен караш, башына сугып миңгерәүләттең дә, хәзер миңа калды», – дип әйткәнемне сизми дә калдым. Вәли урыныннан сикереп торды да, минем каршыма килеп, әрнүле караш ташлап, димәк, син дә бу сүзләргә ышангансың икән, дип, ярсып, өйдән чыгып китте. Әйткән сүз кире кайтмый шул.

Шулай бик авырлыклар белән улыбыз җиденче класска җитте. Беркөнне Галидән әтисенә көндәлеген күрсәтергә куштым. «Ул укытучыда калды» – диде. Безне мәктәпкә чакырмасалар, бу хәл дә бәлки шулай шома гына үткән булыр иде. Мәктәпкә әтисе барды. Билгеле инде, мактарга чакырмаганнар. Укытучы Галидән бик зарланган, көндәлеге аңарда булуы турында да Гали алдаган.

Өйдә тавыш чыкты, бу юлы икебез дә Галине ачуландык. Миннән дә бигрәк әтисе тиргәде. Ул аңа мине алдавы турында да, укыту­чыларны алдавы турында да әйтте. Шулчак Гали әтисен кочаклап: «Мине гафу ит», – дип, ярсып-ярсып елады.

Вәли кинәт айнып киткәндәй булды, сәгатенә карап, ашыга-ашыга, төнге сменага чыгып китте. Ә мин бушанганчы еладым да еладым. Әмма күпме генә еласам да бушана алмадым, йөрәк ныграк әрнеде. Чөнки улымның әтисен кочаклап: «Мин башка әнине алдамам», – дигән сүзләре йөрәгемә ук булып кадалган иде шул. Ул минутларның авырлыгын гомерем буена оныта алмадым. Бала мине алдаган, ә мин олы булып аңламаганмын. Төн буе күзгә йокы кермәде. Гали дә йокламады, ләкин күпме генә әрнесәң дә үткәннәрне кире кайтарып булмый шул.

Иртәнге сәгать өчләрдә тәнем кинәт эсселе-суыклы булып китте. Күңелемне курку басты. Иртәнге биштә кыңгырау тавышы ишетелде. Шул вакыт күңелемдә әллә нинди шомлы уйлар туды. Ишекне ачсам, Вәлинең бергә эшләгән иптәше басып тора. «Безнең эштә авария булды, куркыныч түгел, Вәли әлегә больницада калды, мине сезне алып килергә җибәрде», – диде. Больницага киттек, ләкин соң иде инде. Ул көннәрнең авырлыгын язып бетерерлек кенә түгел. Ба­ры үз башына төшкән кеше генә аңлый.

Әтисе үлгәч, Гали үзгәрде. Алыштырып куйдылармыни. Юньләп ашамады, иптәшләре янына чыкмады. Өйдә дә сөйләшмәде, боекты, ябыкты, күп вакыт йокыдан торганда күзләре кызарып беткән була иде. Шундый сүзчән малай үз эченә бикләнде дә куйды. Әллә әтисен сагынды, әллә үкенде, еш кына төнлә төшендә әтисен күреп, саташып уяна торган булды.

Вәлигә бер ел дигәндә, улым Гали өстәлдә соңгы язуын калдырган: «Әни, мине гафу ит, мин әти янына киттем», – дигән. Бу хәлләрне, кичерешләрне кәгазьгә язып кына аңлату мөмкин түгел.

Яшьлек белән шундый хаталарны башкалар кабатламасын дигән фикердә калам»

Запись Ирем үлгәнгә бер ел да үтми, улым: «Әни, гафу ит, мин әти янына», дип язып калдыра …” [гыйбрәтле хәл] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..