30 ноябрь һәм 1 декабрь көннәрендә Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрында “Үзгәреш җиле” фестиваленең өченчесе узды. Исегезгә төшерәбез, әлеге фестиваль Татарстан президенты ярдәм белән үтә. “Үзгәреш җиле”нең гомуми бюджеты 80 миллион сумны тәшкил итә.

Концертны “Татар радиосы” алып баручысы Айваз Садыров белән Румия Ниязова берничә телдә сәламләүдән башлап җибәрделәр. “Без татар җырлары илебезнең төрле өлкәсендә, һәр шәһәрендә яңгырарга тиеш, дип саныйбыз. Рәсәйнең генә түгел, дөньяның һәрбер илендә киң яңгыраш алырга тиеш дигән зур ышанычта торабыз”, диде Айваз.

Алып баручылар “Үзгәреш җиле” һәр шәһәрдә яңгырарга тиеш, дисәләр дә, концертны Казанда гына куйдылар, Мәскәү исемлектән төшеп калды. Узган ел өч көнгә сузылган тамаша, быел ике көндә тәмамланды. Киләсе елга фестиваль концерты Америкада узарга мөмкин дигән сүзләр бар. Ләкин бу әлегә расланмаган мәгълүмат булып кала бирә. “Андый сүзләр йөри. “Әзерләнегез, Америкага барабыз” дип безгә килеп әйткән кеше юк әле. Барган очракта да икенче елга декабрьдә генә булыр, дип уйлыйм”, диде катнашучыларның берсе.

Акчалар кая китә?

Госзакупки сайтындагы мәгълүматларга таянып, “Үзгәреш җиле”дә катнашучыларның быел гонорарлары артуы хакында бер язган идек. Концертта икешәр номер белән чыгыш ясаган атказанган җырчылар – Алинә Шәрипҗанова белән Раяз Фасыйховка 46,5 мең сум, берешәр җыр башкарган Юлия Гарифуллина 76,5 мең, Лилиана Ирназаровага 91,8 мең сум гонорар түләнә. Айдар Сөләймановка 60 мең, Марсель Вәгыйзов 66,2 мең. “Су юлы”н Венера Ганеева ярдәме белән көч-хәл ерып чыккан Тай Стивенска 250 мең сум бирүләре дә алдан мәгълүм иде. Юк, без кеше акчасын тикшермибез. Океан артыннан килгән җырчыларга түләгән кадәр үзебезнең җырчыларны да югары бәяләсеннәр иде, дип пошынабыз.

Фестивальнең бюджеты турында мәгълүмат чыккач, Фирдүс Тямаев “Үзгәреш җиле”нә киткән акчага Татарстанның һәр районындагы биш авыл клубын җиһазландырып булганын санап чыгарган.

“80 миллионны – 43 районның биш авылына бүлеп бирсәләр 400 меңгә якын була. Йә инструмент, йә аппаратура, йә костюмнар тектереп була”, дигән фикер белдерә Фирдүс Тямаев.

Азат Хөсәенов: “Концертка барырга мәҗбүр итәләр”

“Таныш укытучылар миңа әйттеләр. Бу концертка көчләп, бушлай барырга мәҗбүр итәләр икән! Баргач кайдадыр фойеда билгеләнергә кирәк. Бармый гына кара – премия фьюйт!”, дип яза композитор Азат Хөсәенов.

Концертта зал тулы иде, тамашаны аягүрә басып караучылар да булды. Композитор белдергәнчә, мәҗбүр итмәсәләр дә халык килер иде, дип уйлыйм. Килешәм, “Үзгәреш җиле” турында төрле фикерләр йөри. Алдагы елларда концертны “җилгә очкан акчалар фестивале” дип атаучылар, быел да “Үзгәреш җиле”нә килгән иде. Димәк, концерт белән кызыксыналар, узган елгысы нәрсәсе белән дә булса җәлеп итеп калган. Тамашачылар арасында төрле буын вәкилләре бар иде. Мәсәлән, 5 яшьлек Арслан Сибгәтуллинны әнисе ел саен алып килә икән.

“Улым Арслан белән “Үзгәреш җиле”н бер елны да калдырмыйбыз. Бик җылы хисләр. Бу юлы джаз әзрәк булды сыман. Раяз Фасыйхов, Марсель Вәгыйзов һәм Алинә Шәрипҗановаларның чыгышы ошады. Венера Ганеева да шаккатырды. Минемчә, аңа сәхнәгә күптәннән чыгасы иде”, дип Гүзәл Сибгатуллина концертны караганнан соң туган беренче фикерләре белән уртаклашты.

Илсур Сафин: “Причем монда джаз?”

“Тәмам үзгәреп беттек инде! Имеш, джаз белән татар халкының сәнгатен күтәрәләр. Юк эш бу. Акча эшләү генә. Уяныгыз инде. Без бик үзенчәлекле халык. Безнең үзебезнең моңыбыз, җырыбыз, уен кораллары, гореф-гадәтләре, халык җырлары бар. Без бит әдәбияткә, сәнгатькә бай халык. Причем монда джаз? Аның кемнәр музыкасы икәнен беләсезме? Без үз-үзебезне аңламыйбыз!”, дигән фикер калдырган Татарстанның халык артисты Илсур Сафин.Өлкән яшьтәге тамашачыларның күңеленә күбрәк сугыш темасына караган җырлар хуш килгән. Мәсәлән, Айгөл Гардисламова башкаруындагы Сара Садыйкованың Мостафа Ногъман сүзләренә язылган “Солдатым” җырын җылы алкышладылар. Айгөл үзе быелгы концерттан канәгать калуын әйтте. Концертта барлыгы 22 җырчы катнашты. Эльза һәм Артур Исламовлар, Алинә Шәрипҗанова, Айдар Сөләйманов, Ильвина, Раяз Фасыйхов, Марсель Вәгыйзов, Лилиана Газизова, Лилиана Ирназарова, Зәринә Вилдановалар янына Башкортстаннан Руслан Сәйфетдинов, Гөлшат Хамурзина, Америкадан Тай Стивенс һәм Кубадан Вилли Кей килеп кушылды.

Равил Шәрәфиев: “Һәр нәрсәнең җитешсезлеге дә, яхшы ягы да була”

“”Үзгәреш җиле” проектын эшли башлагач, минем күңелем күтәрелеп китте. Чөнки эстрада концертларыннан еш кына күңелем төшеп кайта иде. Мескен хәлдә. Артта берничә кеше сикергәләп йөргән була, җырчысының җыры юк. “Үзгәреш җиле”н күбесе тәнкыйтьли, көйне бозалар, татарга хас түгел дип кычкырып йөриләр. Минем үземдә дә бар. “Үзгәреш җиле” дигәч татар җырының иң шәпләрен, шәп җырлаучыларын гына күрсәтәләр дип уйладым. Ләкин минемчә булмады. Бу эстраданы Европа дәрәҗәсенә чыгару өчен эшләнгән икән. Әгәр дә җырларны традицион җырласак, гармун белән генә чыга алмас дип уйлаганнардыр. Һәр нәрсәнең җитешсезлеге дә, яхшы ягы да була. Әкрен-әкрен җыелып тиешле бер дәрәҗәгә үсәр дип уйлыйм. Хәерле булсын”, диде халык артисты Равил Шәрәфиев.

View this post on Instagram

A post shared by ⚡️TATAR TODAY агентлыгы⚡️🌍 🔊📺 (@tatar_today)

Үзгәрешне кабул итик!

Теләсә-нинди яңалыкны кабул итәргә без әле әзер түгел. Татарның менталитеты шундый. Думбыра кага-кага фонограммага җырлаучыларның концертына стадионнар тутырып киләбез. Ике җыр арасында урысча сөйләсә дә, бөтен кешенең миенә сеңгән җырларны “яңартып” җырласа да, “халыкны татарча җырлатты бит” дип күккә күтәреп чөябез, мактыйбыз! Уйлап карасаң, “Үзгәреш җиле”н сәхнәгә чыгару өчен күпме көч кергән! Мәсәлән, чараның музыкаль җитәкчесе Вадим Эйленкриг төшендә күреп, татарча “Көйләү” иҗат иткән һәм ул аны концертта башкарды! Төштә көй тудыру өчен өндә татар музыкасы белән ни хәтле “җенләнергә” кирәген үзе генә беләдер. Шушы Мәскәү урысы төшендә татар көе иҗат иткән дип горурланасы урында, без Элвин Грей концертына ишелеп урыслар килгән дип күкрәк кагабыз. Шагыйрьләребез дә заманнан калышмый, Грей концертына йөри хәзер, опера театрына түгел. Кызык та, кызганыч та.

Запись “Халыкны көчләп китергәннәр”: “Үзгәреш җиле”ннән соң ни өчен композитор, кайбер артистларда тискәре фикер туган? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Үзгәреш җиле”нең беренче концертларында чыгыш ясаган җырчыларга моңарчы 20 мең сум түләгән булсалар, быел гонорар күләмен арттырганнар. “Мәсәлән, татар эстрадасының танылган җырчылары, атказанган артистлар Алинә Шәрипҗанова белән Раяз Фасыйховка 46 мең 500 сум түләячәкләр. Айдар Сөләйманов 60 мең, ә Марсель Вәгыйзовка исә 66 мең 200 сум бирәчәкләр. Татар эстрадасында исемнәре бөтенләй таныш булмаган Юлия Гарифуллинага 76 мең 500 сум, ә Лилиана Ирназаровага 91 мең 800 сум күләмендә акча түләячәкләр. Җырчыларның чыгышларын кем һәм ничек бәяләгәнен анык кына берәү дә аңлата алмады”, дип яза “БИЗНЕС Online”.

Запись Иң күбе Ирназаровага, ә иң азы Раязга: “Үзгәреш җиле”ндә җырлаучы артистлрның бәяләре билгеле впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әлфия Авзалованың фестивале турында тискәре фикерләр күп булды. Гала-концертны, мәсәлән, халыкара “солянка”га әйләнде дип тә сөйләделәр. Бәйгенең жюри рәисе Венера Ганиева бу сүзләр белән килешмәде. Ул безгә акча артыннан кумавын, чын күңелдән иҗат, шәкертләрен укыту белән шөгыльләнүен сөйләде.

– Халыкара “солянка” дип әйтү дөрес түгел. Бу безнең тар күңелле булуыбызны күрсәтә. Әлегә кадәр республикабызда узучы бер бәйге турында да уңай фикер ишеткәнем булмады. “Татар моңы”, “Үзгәреш җиле”, Ваһапов фестиваль-концертыннан соң да “менә ичмасам шәп узды” дип язмадылар. Бәйге булгач фикерләр дә төрле була, моны дөрес аңларга кирәк,  дип башлады сүзен Әлфия Авзалова фестиваленең жюри рәисе.

– Венера ханым, ни өчен мәшһүр татар халык җырчысы фестивалендә әллә ни билгеле булмаган чит ил кешеләрен чакыртып җырлату, биетү кирәк иде?

– Конкурсның нигезләмәсе әзер булгач, Әлфия апаның кызы белән кияве Зөлфия һәм Равил Нигъмәтҗановлар, бәйгенең дәрәҗәсен күтәрү ниятеннән Европа ассоциациясенә мөрәҗәгать иттеләр. Европада узучы конкурсларда катнашу өчен бөтен дөньядагы музыкантлар, җырчылар һәм биючеләр шушы ассоциация аша анкета тутыра. Чит илдән килгән катнашучыларыбыз да безгә әнә шулай үзләре теләк белдереп килделәр. Килешәм, безнең биюләр белән аларныкын чагыштырып та булмый. Махсус шушы бәйге өчен барлык чыгымнарны үзләре күтәреп Һиндстаннан, Американың Монтана штатыннан килгән катнашучыларны гала-концертта күрсәтмичә кире борып кайтару безнең тарафтан матур булмас иде. Читтән килгән кунакларны ачык йөз белән каршы алып, мең еллык Казаныбызның истәлекле урыннарын күрсәтеп, тиешле дәрәҗәдә кунак итеп озатып җибәрә алуыбыз белән без бәхетле.

– Алып баручылар Салават Фәтхетдиновны да жюри әгъзасы дип әйтте, Салават әфәнде безгә, минем монда бернинди катнашым юк диде. Моны ничек аңларга?

– Конкурсның генераль продюсеры итеп Салават Зәки улының кулы куелды һәм ул җюри әгъзасы булып билгеләнде. Аның килү-килмәве миннән тормый. Шуңа күрә кеше өчен җавап бирә алмыйм. Бәйгегә килмәгәч, жюрида утырмагач нәрсә дисен инде? Әлбәттә катнашым юк, дип әйтәчәк. Минемчә, продюсер ул бик зур вазыйфа. Әлеге фестивальгә ул да үзенең өлешен кертә ала иде. Бәлки, соңгы нәтиҗәләргә йогынты да ясаган булыр иде. Ләкин ул килмәде.

– Венера ханым, Әлфия Авзалова фестивале сезнең укучылардан торган “йолдызлар фабрикасы”на охшап калды дигән фикерләр әйттеләр. Моңа бит җирлек бар, катнашучылар, җиңүчеләр арасында сезнең укучылар балкыды!? Нигә сез гел үзегезнең укучыларны гына үстерү яклы?

– Минем укучыларым җырлый белгәнгә мин гаепле түгел бит! Жюри әгъзалары абруйлы шәхесләр. Алар белән ике көн дәвамында сайлап алу турларын үткәрдек. Җиңүчеләрне дә гадел итеп, бер фикергә килеп барладык. Гран-прины бирү буенча гына бераз канәгатьсезлек белдерүчеләр булды. Ләкин минем намусым чиста. Илнар Миранов эстрада жанрында, ә халыкчан җырлау буенча Лилия Хөсәенова гран-прига ия булды. Әлфия апа җырчы булгач, гран-прины да җыр жанрларына бирергә булдык. Үзем жюри рәисе буларак, концертта шәкертем Марсель Вәгыйзов белән җырладым. Конкурста “Элмәлек”не Лилиана Ирназаровадан да яхшырак җырлаучылар булмады. Илнар Мирановны алкышлаган кебек берәүне дә алкышламадылар. Илнар Ялаловка килгәндә, ул триода, ә Раяз Фасыйхов ялгыз җырлады. Алинә Шәрипҗанова жюрида утырды һәм концертта кунак буларак катнашты. Укучыларым яхшы җырлаганга минем гаеп юк. Яхшы укытучы булсаң, шәкертләрең дә яхшы булачак. Җиңүчеләр арасында сезнең укучылар балкыды, дисез. Минем укучыларым бик сәләтле һәм актив. Бу безнең алар белән уртак тырышлыгыбыз нәтиҗәсе. Мин теләгәнгә генә түгел, алар үз тырышлыклары белән сәхнәгә менгән җырчылар. Бүгенге көндә Ваһапов фондында хезмәт куючы җырчыларның дүртесе дә минем укучыларым. Җыр һәм бию дәүләт ансамблендә дә, “Бермәнчек”тә, Опера театрында, Айдар Фәйзрахмановның ансамблендә, Казан шәһәр филармониясендә һәм тагын бик күп дәрәҗәле урыннарда эшли миндә белем алып, тәҗрибә туплап чыгып киткән укучыларым. Шуннан чыгып безнең институтны йолдызлар чыгаручы фабрика дип атарга була. “Йолдызлар фабрикасы” дигән сүз дә минем күңелемә хуш килә.

– Фестиваль дәүләт һәм спонсорлар ярдәме белән үтте. Нигә катнашучылардан 2 мең сум акча җыярга кирәк булды?

– Финанслау бик әз булды. Гомумән, конкурсның чыгымнары күп. Мисал өчен “Татар моңы” конкурсын уздырырга 5 миллион, Ваһапов фондына 12 миллион бирсәләр, Әлфия Азвалова исемендәге бәйгегә нибары 600 мең сум күчерелде. Гомер буе татар җыр сәнгатенә хезмәт иткән олугъ җырчыны шулай түбән бәяләргә ярамый дип саныйм. Конкурс кысаларында Әлфия апага кабер ташын да куярга теләгән идек. Президенттан акча бирелүгә карамастан, таш әлегә кадәр әзерләнеп бетмәде, кызганыч.

– Ни өчен үзегезгә шулкадәр күп авырлык аласыз – “Үзгәреш җиле“, “Сөембикә“ операсы, Әлфия Авзалова фестивале... Жюри рәисе булырга, оештыручы эшләрен үз өстенә алучы башка шәхес юкмы, әллә үзегез теләк белдердегезме?

– Фонд оешты, конкурс уздырасым килә. Әни үлгәч бәйгеләрен уздырырбыз, ярдәм итәрбез, дип вәгъдәләр биргәннәр иде. Оныттылар. Барысы да үз эшләре белән мәшгулъ, дип март аенда Зөлфия ханым аптырап миңа мөрәҗәгать итте. Бәйгеләр уздыру буенча тәҗрибәм дә булгач, бик теләп ризалаштым. Юк, бу бернинди дә авырлык түгел, рәхәтлек кенә. Мәсәлән, Салават “Татар моңы”ның жюри рәисе, Зилә Сөнгатуллина “Йолдызлык” (“Созвездие”) та утыра. Шушы дәрәҗәле конкурсның жюри рәисе булып миңа нигә утырмаска?

Минем күптән укып бетергән шәкертләрем дә бар. Алар күбесе “Үзгәреш җиле” фестивалендә катнаша. Әгәр алар начар җырласа, анда катнашмаслар инде. Чөнки анда начар җырлаган берәүне дә тотмыйлар. Начар җырлаучылар конкурстан төшеп кала бара. Анда алга таба яңа катнашучылар булачак. Мин аларны ел буе барлыйм. Аларга репертуарлар туплыйм, аранжировкага җибәрәм. Минем өчен бу бер рәхәтлек кенә. Мин сәнгатьтә үз урынымны таптым. Файдалы кеше булып яшәргә кирәк. Тегесе начар, монысы начар дип сүз болгатып утыру кирәкми.

Шулкадәр күп авырлык аласыз, дисез. Хезмәт беркайчан да җиңел булмый. Ничек уйлыйсыз, айлар буе гастрольләрдә йөргән Салаватка авыр түгелме?  Тавышым, Аллага шөкер ялтырап тора әле. Гастрольләргә дә йөри алам. Ләкин мин акча артыннан кумыйм, башка юл сайладым. Бүгенге көндә иң зур байлыгым – ике театрда күп көч һәм хезмәт куеп тупланган тәҗрибәмне укучыларыма өләшәм, аларга төпле белем биреп, зур сәхнәгә әзерлим. Бу минем изге бурыч.

Запись Айлар буе гастрольләрдә йөргән Салаватка авыр түгелме? Мин акча артыннан кумыйм, ди Венера Ганиева впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ирада Әюпова сораулар буенча бернинди чикләү юк, мин сезгә ачык, дип белдерде. Каләм ияләре министрдан милләт үсеше стратегиясе дә, Казан үзәгендә урнашкан Милли китапханә биналары язмышы турында кызыксынды. “Үзгәреш җиле”нә киткән акчаларга да, татар әсәрләре ни өчен сирәк күрсәтелүгә дә бәйле сораулар күп иде.

Министр әйтүенчә, Милли китапханә биналары берсе дә тартып алынмый, ул дәүләт милке санала, әлегә “Казан” милли-мәдәни үзәген китапханә итеп ясау, төзекләндерү максаты тора. Музей хезмәткәрләре кайда китәчәк, экспонатлар кайда урын алачак – анык җавап булмады. Казанда аерым татар мәдәнияте үзәге, бинасы булачакмы дигәнгә дә Ирада Әюпова, Казанда заманча, сыйфатлы эшләүче Камал һәм башка татар театрлары бар, дип җавап кайтарды.

“”Үзгәреш җиле” җыр фестиваленең бюджеты  80 млн сум. Бу акча татар фильмнарын финанслауга тотылса, хәерлерәк булмасмы?” ​дигән сорауга министр мондый җавап әйтте:

“Үзгәреш җиле” милли җыр эстрадасына үзгәреш кертергә тиеш иде. Аның максаты – татар җырын республикада гына түгел, читтә дә таныту. Без Муса Җәлил исемендәге опера һәм балет театры мөдире Рәүфәл Мөхәммәтҗанов белән пблемалар турында сөйләштек. Репертуар сыйфатлы булырга тиеш. Объектив фикер йөртик: телевидение, радиода яңгыраган татар эстрада җырлары бер-берсенә охшаш, бер-берсен кабатлый. Әлегә бернинди дә күрсәтмә юк. Эстрада җырлары базары бар, әмма авторлар, аларның хокукларына ихтирам белән карау юк. Приоритетлар дөрес куелырга тиеш, алар халык ихтыяҗына таянырга тиеш, диде Ирада Әюпова.

Запись “Үзгәреш җилен” ни көтә? Министр Ирада Әюпова ачыктан-ачык төп проблеманы атады [фото-видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

31 май Казанда “Татар утары” комплексында автор-башкаручы Зәринә Вилданованың The CheekLaWeek (“Чикләвек”) төркемен тәкъдим итү тамашасы узды. Ишек алдында үткән концертта Зәринәнең туган көнен дә билгеләп үттеләр. Тамаша алдыннан Азатлык хәбәрчесе аның белән аралашып алды. //Азатлык радиосы//

Запись Халык җырларын башкаручы, “Үзгәреш җиле”ндә катнашкан Зәринә Вилданованы әбиләр нигә сүгә? [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Исегезгә төшерәбез, Салават “Үзгәреш җиле” проектын, җилгә очкан акчалар проекты дип атады.

“Әгәр татар җыр сәнгатенең юлы турыга икән, без сулга, “Үзгәреш җиле” уңга китте. Ә турыга бармагач, уңга-сулга китүдән ни файда: үзгәреш юк бит.

Җырлаштырып йөргәннәрне җыеп алдылар да, урыслардан режиссура куйдырдылар. Мәскәүдән, Петербурдан килеп, татарны татарча җырларга өйрәткән кешене күргәнем юк иде әле”, дип гаҗәпләнде ул.

Tatar Today

Запись Салаватка президент аппараты “телен тыярга” әйтә, халык кем яклы булыр? [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Үзгәреш җиле” татар җыры фестиваленең гала-концерты 4 декабрьдә Мәскәү Кремль сараенда узачак.

Искә төшерик, проектның идея авторы – Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов. Бу җыр фестивале проектына  2015 елның март аенда Россия һәм Татарстан халык артисты Венера Ганиева туган көнендә нигез салынган. Фестиваль халыкның яраткан җырларын заманча аранжировкада башкарган 24 яшь сәләтле артистны берләштерә.

4 һәм 5 ноябрьдә гала-концерт Муса Җәлил исемендәге татар академия дәүләт опера һәм балет театрында үткән иде. Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов, Татарстан Дәүләт киңәшчесе Минтимер Шәймиев, Татар Дәүләт Советы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин, Татарстан мәдәният министры Айрат Сибагатуллин, Казан мэры Илсур Метшин һәм башка күренекле затлар фестивальнең абруйлы тамашачысы булды.

Татарстан президенты матбугат хезмәте җитәкчесе Эдуард Хәйруллин: “Республика җитәкчелеге гала-концерт тәмамлангач, “Үзгәреш җиле” фестиваленең, гомумән, уңай хисләр калдыруын билгеләп үтте. Проект иганәчеләр хисабына гамәлгә ашырылды, бюджеттан акча бүлеп бирелмәгән иде. Фестиваль татар интеллигенциясен җанландырып җибәрде, бу бик яхшы, бу безне татар эстрадасын үстерү турында уйланырга этәрде. Проектны камилләштерү буенча әле фикер алышасы бар. Проектның үсү мөмкинлекләре бар”,  диде.

Запись “Үзгәреш җиле” Мәскәүне яулый алырмы? [фото] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Татар моңы”на багышланган матбугат очрашуы җырчы Салават Фәтхетдинов килүгә башка борылыш алды. Ул сүз башлагач, Татарстан мәдәният министры урынбасары Гүзәл Шәрипова, проектның сәнгать җитәкчесе Миләүшә Айтуганова, жюри әгъзасы, халык артисты Фердинанд Сәлахов, бәйгенең башкарма мөдире Илсөяр Шиһапова, гала-концертта чыгыш ясаячак Кытайдан чакырылган Юй Хао тыныч кына тыңлап утырырга мәҗбүр булдылар.

Салават әфәндене Азатлык хәбәрчесенең: “Ни өчен “Үзгәреш җиле” турында моңа кадәр берни әйтмәдегез?” дигән соравы кыздырып җибәрде.

“Татар теленнән, татар кыйбласыннан читкә киттек: чишенеп аттык, җырлар икенче, көйләр икенче. Шуңа президент эче пошып министрлыкка, халыкка мөрәҗәгать итте. Әмма президент канәгать түгел дип мондый форматтагы әйбер эшләп кенә проблемны хәл итеп булмый. Әгәр татар җыр сәнгатенең юлы турыга икән, без сулга, “Үзгәреш җиле” уңга китте. Ә турыга бармагач, уңга-сулга китүдән ни файда: үзгәреш юк бит.

Җырлаштырып йөргәннәрне җыеп алдылар да, урыслардан режиссура куйдырдылар. Мәскәүдән, Петербурдан килеп, татарны татарча җырларга өйрәткән кешене күргәнем юк иде әле”, дип гаҗәпләнде ул. Бу уңайдан аның күп фикерләре, ризасызлыклары җыелып килгәнлеге һәм моңа кадәр эндәшми торып, инде сабырлыгы бетеп халыкка чыгып әйтергә теләве күренде.

Җырчы үзе бу концертны карамаган, ул вакытта гастрольләрдә йөргән. Әмма ул тамашада булмавына үкенми. Салават әфәнде сүзләренчә, аны “Үзгәреш җиле”нә чакырмаганнар, алай гына да түгел, хәтта тамашаны оештырганда киңәшләшмәгәннәр дә.

Салават Фәтхетдинов

“Бу фестиваль белән президентны авыр хәлгә калдырдылар дип саныйм мин, чөнки конкурстан риза булмаучылар бик күп”, ди Салават әфәнде. Ул якын арада 28 ел дус булган Татарстан президентына “Үзгәреш җиле” турындагы ризасызлыкларын әйтмәкче.

“Президент белән без бер-беребезне бик яхшы аңлыйбыз. Миннән бик күп кеше сорады, әйтегез әле шушы фикерне президентка дип. Мин аны җиткерәчәкмен, Аллаһ боерса”, диде Фәтхетдинов.

Халык артисты татарча иң начар җырлаучы, иң аз сөйләшүчеләр Казанда дип саный. “Без ни татар, ни урыс, өйдә булмаган тәртипне илдән сорап булмый. Шуңа “Татар моңы” белән Казанны, Татарстанны гына селкетсәк тә – безгә җитә”, дип сөйләп китте ул “Татар моңы” бәйгесенә тукталып. Салават әфәнде анда жюри рәисе һәм оештыручыларның берсе булып тора.

Быел сигезенче тапкыр үтәчәк, биш миллион сумга оештырылучы әлеге бәйгедә катнашучыларның башкару сыйфаты калган конкурсларга караганда түбәнрәк икән. Чөнки монда җырчыларны эзләп табалар, ә башка җирдә инде тапканнарны әзерлиләр.

Салават әфәнде матбугат очрашуында эстраданың бүгенге башкаручыларына да кагылып үтеп залдагыларны көлдереп алды.

“Замана үзгәрде. Безнең әбиләргә дә хәзер татар моңы кирәкми. Аларга Elvin Grey кирәк. Мин шаккатам моңа. Бу замана агышы, мәгънәсезлек, әллә татардан качу микән, аңламыйм”, ди җырчы. Шунда ук ул президентларның аңа әйткән тәнкыйтьләрен дә искә алды.

“Татар кызларын, ниһаять, җиде ел элек киендерә башладык. Инде чишенеп беткәннәр иде диярлек, аздан гына калды. Моның өчен миңа, шәхсән, ике президенттан да эләкте. “Нәрсә карыйсың син? Син канәгатьме шушыннан?” диделәр. Шуңа да кемнәрдер җырчыларны чишендерде, ә без киендердек. “Татар моңы”нда җитмеш җырчы җитмеш костюмнан киенәчәк, берсен-берсе кабатламаячак, ләкин барысы да татарча булачак”, дип сүз бирде Салават Фәтхетдинов.

Илсөяр Шиһапова

Илсөяр Шиһапова әйтүенчә, жюри ел дәвамында Русия төбәкләрендә үткән сайлап алу турларында яшьләрне сайлыйлар, шуңа бәйге Казанга көздә генә әйләнеп кайта. “Катнашучылар саны меңләп җыела. Ул саннар зур һәм матур яңгырыйлар, әмма без алар артыннан кумыйбыз. Безгә сыйфат мөһим”, башкарма мөдир.

Әлегә бәйгенең икенче туры бара. Беренче сайлап алуны үткән 70 кешедән нибары 30ы гына калачак. Гала-концертта ниләр булачагы турында Миләүшә Айтуганова сөйләде, програм инде әзер, 6 декабрьдә Камал театрында узачак финалда тамашачы сәхнәдә җиңүчеләр белән беррәттән “Казан нуры” оркестрын, Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбльләрен дә күрәчәк.

Миләүшә Айтуганова

Матбугат очрашуы тәмамланып, журналистлар таралып беткәндә залдан чыгып баручы мәдәният министры урынбасары Гүзәл Шәрипованың Салават Фәтхетдиновка мөрәҗәгате ишетелеп калды:

“Әйдәгез президентны “Татар моңы”на чакырыгыз әле, аның бит бу бәйгедә бер тапкыр да булганы юк, ә Миңтимер Шәймиев килгән иде”, диде ул.

Запись Салават “Үзгәреш җиле”нә ризасызлыгын Рөстәм Миңнехановка җиткермәкче [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

 15 ноябрьдә  Җәлил исемендәге опера һәм балет театрында Филүс Каһировның чираттагы концерты булып узды. Бу юлы Филүс опера жанрына туктала, классик әсәрләргә өстенлек бирә. Концерт оркестр белән узган.  Әлеге чара Камал театры артисты Ришат Әхмадуллинны да битараф калдырмаган. Ул әле быел гына консерваториянең вокал бүлеген тәмамлаган, шуңа күрә җыр сәнгате белән тирәннән кызыксына икән.

 -Әлеге концерт югары дәрәҗәдә үтте дияр идем. Ул оештыру, җырларны башкару ягыннан да сыйфатлы, зәвыклы итеп эшләнгән, репертуар сайланышы да төгәл, бай. Классик әсәрләр башкарып, Филүс үзенең кирәкле, зур мәгънәгә ия булган җырчы икәнен тагын бер кат исбатлады.

-Филүс кайсы ягы белән үзенчәлекле дип уйлыйсыз?

-Минемчә, ул күңелендә булган татар аһәңен, моңын рус һәм чит ил җырларына да сала белә. Филүснең әлеге концерты – затлы җырга сусаган татар тамашачысына менә дигән азык.

-Татар тамашачысы мондый чыгышларга әзерме?

-Әйе. Мондый концертлар күбрәк оештырылсын иде, безнең халыкның зәвыгын күтәрүгә дә зур өтәргеч булачак, дип уйлыйм.

-“Узгәреш җиле” турында сез нинди фикердә?

-Күп яңалыклар вәгъдә иткән шушындый чара оештырылуы  мине башта куандырды. Тик оештыручылар сафында кемнәр булуын белгәч, ниндидер шик туды, әлбәттә. Минемчә, әлеге чара татар мәдәниятен бик аз күләмдә колачлады. Милли  көйләрне, татар җырына хас булмаган чит юнәлешләргә салып бозарга кирәк түгел, дип саныйм. Киресенчә, без татар сәнгатен актуальләштерергә, башкалар тарафыннан үз, милли иҗатыбызга, кызыксыну уяттырырга тиешбез.

Сәхнә бизәлеше, костюмнар һәм әчтәлеккә килгәндә дә татар рухын чагылдырган элементлар булмады диярлек. Ә җырчыларга килгәндә, соклану уятырлык чыгышлар күп иде, минемчә.

-Әлеге проектта катнашырга теләр идеңме?

-Әйе, чөнки бу җырчыны үстерүгә зур өтәргеч.

Запись Филүс Каһировка Камал артисты Ришат Әхмәдуллин бәя бирә, җырчыга бу ошармы впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Фестивальнең беренче ике концерты 5 һәм 6 ноябрь көннәрендә Казанда, өченчесе 4 декабрьдә Мәскәүнең Кремль Дәүләт сараенда узачак.

Концертны оештыручылар барлык билетларның да сатылып бетүе хакында әйтә.

Татар эстрадасын яңа дәрәҗәгә күтәрү идеясе Татарстан Президенты Рөстәм Миңнехановтан тәкъдим ителгән иде. Фестивальнең төп максаты – татар телендә популяр музыканы сыйфатлы итеп үстерүгә ярдәм итү һәм аны дөнья сәхнәсенә алып чыгу.

Исегезгә төшерәбез, Мәскәү һәм Казан экспертлары 2015 елның языннан фестивальнең беренче концертларында чыгыш ясау өчен башкаручыларны сайлап алдылар. Биредә төп критерие булып артистның бәхәссез вокалы һәм тавыш тембры тора. Беренче вокалистлар арасына татар эстрадасы йолдызлары гына түгел, ә яңа гына җырлый башлаучылар да кергән.

2016 елның «Үзгәреш җиле» татар җыры беренче фестивалендә Лилиана Газизова, Илүсә Хуҗина, Илвина Миннегалиева, Зәринә Хәсәншина, Айгөл Гардисламова, Зәринә Вилданова, Алинә Шәрипҗанова, Карина Җиһаншина, Гөлназ Солтанова, Илгиз Шәйхразиев, Артур Исламов, Айдар Сөләйманов, Илнар Ялалов, Марсель Вагыйзов, Әмир Әхмәдишин, Раяз Фасыйхов, Илнар Миранов, Рамил Мурдымов, Язилә Мөхәммәтова, Румия Ниязова, Максут Юлдашев, Юлия Гарифуллина, Әлфия Нигъмәтуллина бар.

«Үзгәреш җиле» проектының режиссер – куючысы музыкаль спектакльләр кую остасы Санк-Петербургтан режиссер Юрий Александров. Музыкаль җитәкчесе – трубачы, бэнд-лидер, педагог телевидение алып баручысы Вадим Эйленкриг.

Фестиваль сәхнәсен бизәү белән театр һәм концертлар буенча рәссам Виктор Герасименко шөгыльләнә. Сценограф “татар операсы” белән узган гасырның 60нчы елларыннан бирле хезмәттәшлектә.

Татар-информ

Запись “Үзгәреш җиле” фестивалендә бары профессиональ җырчылар чыгыш ясыячак, кемнәр алар? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..