ТАТАР ТУДЕЙ / ТАТАР БҮГЕН – Эльвира ФАТЫЙХОВА

15 июньдә, Уфаның “Башкортостан” дәүләт концертлар залында TMTV музыкаль премия концерты булды. Моңарчы гел Казанда узган чара, быел беренче тапкыр, Башкортстанда үтте. “Ни өчен анда?” дип аптыраучылар күп булды, шуңа башыннан ук ачыклык кертик.

Бу сорауга концерт башында ук танылган алып баручы Гөлназ Сәфәрова җавап бирде.

­– Хәтерләсәгез, моннан күпмедер вакыт элек, бик нык шаулаштылар. Татар артистларын Башкортстанга кертмиләр икән, диделәр. Аларны монда кертәләрме икән? Без моны тикшереп карарга булдык, – диде ул.

– Гөлназ, кертәләр генәме соң?! Без бит бүген 3 автобус, ике самолет, дүрт пароход, 4 поезд, 32 машина, бер көтү артист килде. Барысы да монда, сәхнә артында, сезне яратып килде, – диде икенче алып баручы Айрат Ильясов.

Арттырып җибәрсә дә, алай ук күп кеше килмәсәк тә, чынлап та, куып кайтармадылар. Тик Халык санын алу алдыннан булган ул чактагы вәзгыять белән хәзергесен чагыштырырга ярамый. Аннан соң, безнең артистлар Башкортстанга күп чыкты инде. Җитмәсә, әле генә, 25 майда – Уфада, 8 июньдә Казанның Пирамида концертлар залында, татар һәм башкорт артистларының “Бергә” хәйрия концертлары гөрләде. Шул рәвешле алар Донецк һәм Луганск шәһәренә ярдәм итәргә алынды. Мондый шартларда куып чыгармаячаклары болай да мәгълүм иде. Тирәнәеп тормыйм, әмма халык санын алу вакыйгасыннан соң, бу TMTV музыкаль премиясе тантанасы – үзе бер спектакль, матур сәяси адым булып балкып алды. Өстәвенә, башкорт артистларына да премиядән өлеш чыкты.

TMTV каналы директоры Лилия Кадыйрова әйтүенчә, концертка билетлар ике атна эчендә сатылып беткән. Бәяләре 1000-1200 сум булган. “Билетсыз керүче берәү дә юк”, диде Кадыйрова. Журналистлар өчен, баскычларга аерым урындыклар тезеп чыкканнар, зал шыгрым тулы иде. Башкорстан тамашачысы мондый концертларга сусаганлыгы сизелде. Алар һәр җырчыны гөрләтеп алкышлады. 

Концерт турында әллә ни күп сөйләмәм, аны TMTV каналы турыдан-туры трансляция ясап күрсәтте.

Ә менә тамашага кадәр булган вакыйгаларны языйм. Төне буе автобусларда килеп, иртәнге якта ук концертлар залын басып алган артистлар, көне буе репетиция ясады. 16:00 сәгатьтә Кызыл келәм тамашасы башланды. Иң беренче булып, тамашачы алдына Иркә чыкты.

ВИДЕОЛАР БЕЗНЕҢ ТЕЛЕГРАМ КАНАЛДА, МОНДА БАСЫП КЕРЕГЕЗ!

https://t.me/tatartoday/21649

Ландыш Нигъмәтҗанова белән Иркә арасында булып, хәзергә онытылып бетә язган гаугадан соң, “Барс Медиа”ның Иркәне кызыл келәмгә беренче чыгаруы үзе бер символик мәгънәгә ия иде шикелле.

Келәмнән узган җырчыларга алып баручылар төрле сораулар бирде, образлары турында кызыксынды. Мәсәлән, Иркәнең командасында 15 кеше эшли икән. Ул үзенә дә, аларга да ел дәвамында 8-9 тапкыр образ үзгәртә, киемнәр тектерә, ди. Иркә ковбой стилендәрәк булгач, алып баручының аңа киеме турында сорау бирүен бераз аңлыйм. Әмма ак күлмәк белән кара чалбар кигән Илнат Фәрхуллин һәм аның командасына да “образыгызны ничек сайладыгыз, кем булышты” дигән сорау бирүләре кимсеткән төслерәк булды. Илнат үзе дә сәерсенде бугай: “Беркем дә булышмады. Өске якка акны киябез, аска караны дип сөйләштек тә, кидек тә килдек”, дип җавап бирде.

Җырчылар кызыл келәмгә машина белән каян киләләр микән дип, машина артыннан эзләп киттем. Ә алар 100 метрда, шул бинаның икенче ягында басып тора булып чыкты. Кызык икән, дидем дә, яңадан келәм янына барып бастым. Алар шул 100 метрны машина белән килеп, келәмнән күтәрелә торды, журналистлар кул чабып каршы ала торды. “Куан күңел! Бу шатлыкны әле аңлар кеше җирдә тумаган”…

Бу хәл-әхвәлләрдән соң, журналистлар өчен кечкенә генә матбугат очрашу ясадылар. Анда “Барс Медиа” компанияләре төркеме идарәсе рәисе Камил Гәрәев, Айдар Галимов, Әнвәр Нургалиев, Элвин Грэй, Илнат Фәрхуллин катнаштылар. “Барс Медиа”ның телне саклауда зур эш башкаруы турындагы сүзләр күп булды.

Бу ягын, чынлап та, инкарь итеп булмый. “Барс” булмаса, аны һичшиксез уйлап табарга кирәк иде. 22 ел дәвамында “Татар җыры” фестивален оештыруы гына да ни тора. Радио, телеканал эшенең әһәмияте, тәүлек буе татарча сөйләп торуы, нинди генә булса да, татарча контент тудыруы турында артыгын сөйлисе дә юк. Татар дөньясында грандиоз шоу-тамашалар ясаган, татар талантларыннан да, бөтенләй талант булмаганнарыннан да йолдыз ясый алган бу компаниянең милләткә файдасы барыбер зур булды.  

– Уфада булуыбыз – яңалык. TMTV музыкаль премиясе тантанасын җиденче тапкыр үткәрәбез, быел Уфага килдек. Бу беренче тапкыр гына булмас, татар-башкорт һәрчак бергә яшәгән, бу фестиваль аша безгә берләшергә, шундый чаралар аша да безгә телне сакларга һәм матур итеп яшәргә кирәк, – диде Камил Гәрәев.

“Сезнең асыл максатыгыз нидә соң?” дип кызыксынды бер башкорт журналисты. 

– Бу безнең өчен яңа тәҗрибә һәм бездә күп еллар дәвамында эшләгән, хезмәттәшлек иткән Башкортстан җырчыларына рәхмәт сүзебез дә. Татар эстрадасында сезнең җирләрдән булган җырчылар бик күп, – дип, зирәк кенә җавап бирде Камил әфәнде.

“Ни өчен татар-башкорт шагыйрьләре, язучылары үзләре бастырган китабы гонорарына яши алмый, ә эстрада вәкилләре гөрләтеп яши? Бу татар-башкорт халкының китап укымыйча, күңел ачып яшәүгә генә кайтып калуы сәбәплеме, әллә башка сәбәбе дә бармы?” дип сорадым Айдар Галимовтан. Башта калган җырчылар көлгән булдылар, аннары шул сорауга күмәкләшеп җавап эзләделәр.

– Шигърият, проза белән эстраданы чагыштырып ярыштыру урынлы да, матур да булмас кебек. Бер карасаң, шигъриятсез эстрада яши алмый, икенче карасаң, алар барысы да үз тормышы белән яши. Әйе, финанс яклары шулайрак инде. Тик бу шагыйрьләрдән яки җырчылардан гына да тормый. Без, җырчылар, бүген бер шигырьне дә бушка алмыйбыз. Элек аның коммерция ягы юк иде, хәзер менә көйне генә түгел, шигырьне дә сатып алабыз, – диде Айдар Галимов.

– Безнең телне, сәнгатьне саклауда эшләгән бер генә эш тә артык түгел. Бу юнәлештә эш бар кешегә дә җитә, президентка да, җитәкчеләргә дә, халыкка да. Кем ничек булдыра ала – шулай эшли. Без дә, үзебезнең яктан, эшли алган кадәрен эшлибез, – диде Камил Гәрәев.

– Глобализация шаукымыдыр бу. Кеше җиңелрәк тормыш ярата. Интернет булмаса, бәлки, китап укыр идек. Хәер, заманында интернет булмаса да, мин унлап китап укыганмындыр инде. Шагыйрьләр булмаса, җырлар да булмас иде, – диде Әнвәр Нургалиев.

Кыскасы, нигә бүген язучыларның матди хәле шулай ук түбән тәгәрәп, артистларныкы күкләргә күтәрелеп китүе барыбер бик аңлашылмады. 

Концерт башланды. Аны, иң элек, башкорт музыканты ZAINETDIN шушы ачылышка дип махсус язган көй белән ачып җибәрде. Татар-башкорт дуслыгы турында сөйләнде. Аннан, Айдар Галимов “Җырлыйм туган якта” дигән җырын башкарды. Тантананы ул башлады, ул япты.

Гомумән алганда, дүрт сәгатьтән артык барган концерттагы 32 чыгышның дистәдән артыгы Башкортстаннан чыккан җырчыларныкы булды. Мәсәлән, Ябай-малай, Азалия Вәлиевалар үзләрендә бик популяр, алар шунда яши дә. Гөлназ Асаева да Казанга әле күптән түгел генә күченде. Айдар Галимов, Филүс Каһиров, Радик Динәхмәтов, Ринас Шиһапов, Әнвәр Нургалиев, Зинира Рамазанова, Элвин Грэй – бар да чыгышлары белән Башкортстанныкы. Элвин Грэй дигәннән, ул татар җырчыларының Уфага килеп концерт ясавына рәхмәт сүзләре дә сөйләде бит әле. Бу хәлгә бик куануын әйтте. Мөгаен, бу башкалар өчен дә “юл ачык” дигән сигнал булгандыр.

Запись “Маршрутный лист” белән куркыткан Башкортстан TMTV премиясенә килгән татар җырчыларын ничек каршылый?[сәфәрдән язма] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Уфада яшәүче мәктәп укучысы өйдән качкан. Бу хәлгә үсмернең Ульяновск өлкәсеннән 29 яшьлек егет белән очрашу теләге сәбәпче булган.

Аринаны (исеме үзгәртелде) 2 көн элек югалтканнар. Аның югалуыннан соң әнисе полициягә гариза белән мөрәҗәгать иткән, эзләүләргә кушылган волонтерлар кызны бөтен Башкортстан буенча эзләгән. Ә бу вакытта ул республикадан читтә булган инде.

Тикшерүчеләр Димитровградта 13 яшьлек качкынны яшь егет компаниясендә тапканнар. Аринаның анда ничек эләгүен хокук сакчыларына ачыкларга туры киләчәк.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/obchestvo/2021-11-23/13-yashlek-kyz-s-yg-ne-yanyna-kachkan-2594036

Запись 13 яшьлек кыз сөйгәне янына качкан впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Уфа полициясенә медицина хезмәткәрләреннән Совет районының 47 яшьлек хатын-кызы китерелүе турында хәбәр килгән. Аның пычак белән яралануы ачыкланган. Җинаять кылуда шикләнелү буенча зыян күрүченең элек тә хөкем ителгән булган 27 яшьлек улы тоткарланган. Ул үз гаебен таныган.

Беренчел версия буенча, шикләнелүче өенә кайткач, әнисе һәм аның бергә яшәүчесе арасындагы низагка тап була. Алар эчеп утырган була. Шикләнелүче үги әтисе белән мөнәсәбәтләрне ачыкларга булган һәм кулына пычак алган. Хатын, аларны аерырга тырышып, араларына кергән. Улы очраклы рәвештә әнисенә пычак белән җәрәхәт ясаган, ә аннары качкан.

Сәламәтлеккә аңлы рәвештә авыр зыян китерү факты буенча җинаять эше кузгатылган, дип хәбәр иттеләр Башкортстан буенча Эчке эшләр министрлыгының матбугат хезмәтеннән.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/khokuk/2021-11-22/yalgysh-nisen-ch-nechk-n-2591993

Запись Ялгыш әнисен чәнечкән впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Иртәдән ул «Бердәм Россия» партиясенең «Безнең хәстәрлек» волонтерлык үзәгендә гражданнардан шалтыратулар кабул итте. “Кайнар линия”дә эшләү вакытында артист 30дан артык мөрәҗәгать кабул итте, сорауларны ,нигездә, өлкән яшьтәге кешеләр бирде. Алар азык-төлекне китерү мәсьәләләре буенча гына түгел, җәмәгать урыннарына бару кагыйдәләрен дә аныклады, QR-кодларның гамәлдә булу вакытын, вакциналау пунктларының адресларын һәм «Спутник-Лайт» вакцинасының барлыгын сорады.

Элвин Грей, колл-үзәк операторының эше бик җаваплы, күп көч һәм сабырлык таләп итә, дип белдерде.
“Шалтыратулар бик күп иде, алар арасында азык-төлек алып кайтуларын сораучы Гөлсинә апа да бар иде. Аңа 80 яшь, ялгызы яши. Озак уйлап тормастан, аның янына барырга чыктым», – диде җырчы.

Элвин Грей өлкән яшьтәге ханымга азык-төлек алып килгән, җылы жилет тапшырды, сәламәтлеге белән кызыксынды. 80 яшьлек Гөлсинә Шәйморатова аның килүенә сөенде. Өлкән яшьтәге ханым үз тормышы, Русия Герое, генерал Миңнегали Шәйморатовның якын туганы булуы, үзен борчыган проблемалар турында сөйләде. Ахырда алар артист белән бергә аның яраткан җырын – «Уфтанма»ны башкардылар.

“Мин үз күзләремә ышанмадым: Радик үзе минем янга килде! Тормышта ул тагын да яхшырак, бик кешелекле, гади һәм аннан бары яхшылык кына бөркелә», – диде Гөлсинә Шәйморатова.

Шулай итеп, Элвин Грей «Безнең хәстәрлек» проектының «Йолдызлар булыша» акциясенә старт бирде. Атна саен артистлар, спортчылар һәм башка күренекле шәхесләр Волонтерлык үзәге эшенә җәлеп ителәчәк һәм пандемия чорында мохтаҗларга ярдәм итәчәк.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/budni/2021-11-18/elvin-grey-bezne-h-st-rlek-proektyny-volontery-buldy-2588780

Запись Элвин Грей “Безнең хәстәрлек» проектының волонтеры булды впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бу гаҗәп хәл Салават районында булган. 15 яшьлек егетне әти-әнисе югалткан. Кичкә таба алар күршеләре белән бергә баланы эзләргә чыккан. Аллаһка шөкер, бала үзе өйгә кайткан, әмма ул тукмалган булган. Аның сүзләренә караганда, ул дуслары белән уйнаганда таудан егылып төшкән.

Әмма арытаба ачыклануынча, ул яшьтәшләре белән кыз өчен сугышкан икән. Аның белән бер сыйныфта укучы, аңа ошаган кызны бу егет озаткан өчен иптәшләре аны урманга алып чыгып тукмаган. Баланың әти-әнисе бу хәл турында полиция хезмәткәрләренә хәбәр иткән. Тик егет иптәшләренә карата бернинди дәгъва да булмавын белдергән.

Хокук сакчылары сүзләренә караганда, алар һөҗүм иткән егетләр белән бу хәл турында профилактик сөйләшү үткәргән.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/khokuk/2021-11-08/kyzyn-ozatkan-chen-ipt-shl-re-tukmagan-2574584          Фото: https://pixabay.com/ru/

Запись Кызын озаткан өчен иптәшләре тукмаган… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Якыннары аның юкка чыгуы турында белдергән. Бу хакта белдерү Уфаның социаль челтәрләренә барлыкка килде.

Гаиләнең дусы Вадим Волков сүзләренә караганда, хатын тумышы белән Ырынбурдан. Август аенда Рахель Уфага акча эшләргә киткән, шуннан бирле аның турында берни дә билгеле түгел. Югалган кешенең телефоны киткәннән соң сүндерелгән.

– Август аенда китте дә югалды. Кая киткән һәм кайсы эшкә – билгеле түгел. Аны өендә дүрт баласы көтә, аларны әнисе карый. Аның әнисе генә бар. Без әлегә полициягә хәбәр итмәдек, социаль челтәрләр аша үзебез эзләргә тырышабыз, – ди ир.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/2021-11-05/d-rt-bala-anasy-yukka-chykkan-2572119

Запись Дүрт бала анасы юкка чыккан… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бу турыда ведомствога сылтама белән «Башинформ» хәбәр итте.

Җинаять турында 31 октябрьдә хокук саклаучыларга хәбәр итәләр. Шәһәрнең Уфа урамындагы күп катлы йорт фатирында 28 яшьлек хатын мәете табыла.

Тикшерүчеләр ачыклаганча, мәрхүмә хатын биредәге бер фатирга кунакка килә. Алар 36 яшьлек хуҗабикә хатынның туган көнен бәйрәм итә. Бәйрәмдә 36 яшьлек хатын ире белән талаша һәм өйдән чыгып китә. Ул өйгә иртән генә кайта һәм иренең 28 яшьлек хатын белән бергә булуын күрә.

Хатын-кызлар талаша башлый. Җинаятьтә шикләнелүче хатын көндәшен аш бүлмәсенә сөйрәп алып чыга. Алар биредә дә талаша. 36 яшьлек хатын пычак ала һәм танышының йөрәгенә кадый.

Яраланган хатын фатирдан чыгып йөгерә, ләкин баскыч алдында егыла һәм вафат була. Ир белән хатынга туган көн бәйрәм итәргә килгән кунакларның берсе табиблар һәм полиция чакыра.

Ирен сөяркә белән тоткан хатын качмый, ул хокук саклаучыларны көтеп тора һәм барысын да үзе сөйләп бирә.

Хәзер бу хатынны тоткарлаганнар. Тикшерү эшләре бара. 

Чыганак: http://shahrikazan.ru/news/kyiskacha-yaңalyiklar/faigale-tugan-kn-irene-syarksen-pychak-beln-kadap-tergn
Фото: https://pixabay.com/ru/

Запись Иренең сөяркәсен пычак белән кадап үтергән! впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

2 ноябрьдә Октябрьский шәһәре дәваханәсенә 3нче сыйныф укучысын китергәннәр. Аңа үткән көнне генә 9 яшь тулган булган. Балага ялгыш атылган пуля тигән…

Билгеле булуынча, 39 яшьлек әтисе малайны үзе белән ауга алып чыккан. Шул рәвешле ул улына туган көн бүләге эшләргә булган. Урманга барган чакта ирнең мылтыгы агачка эләккән. Ир аны кулында тотып калырга булган, әмма ялгыш курокка баскан.

Пуля баланың сул як кулбашына эләккән. Октябрьскийга Уфадан ашыгыч рәвештә берничә хирург килгән. Әле алар баланы дәвалый.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/republic/2021-11-04/tise-ulyna-b-l-k-yasamakchy-bulgan-2571395                    Фото: https://pixabay.com/ru

Запись Әтисе улына бүләк ясамакчы булган… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

33 яшьлек Стәрлетамак кешесенә ике кешене үтерүдә гаепләү белдерелгән.

2021 елның 27 февраленнән 28енә каршы төндә гаепләнүче 40 яшьлек сөяркәсе белән 62 яшьлек танышында кунакта булган. Компания спиртлы эчемлекләр эчкән. Әмма табын вакытында шикләнелүче, үзенең сөяркәсен йорт хуҗасына көнләп, аларның икесен дә кыйный башлый. Алынган җәрәхәтләрдән ике зыян күрүче дә үлгән, ә исерек гаепләнүче йоклап киткән.

Ир, уянгач, һәлак булганнарның гәүдәләрен күргән һәм үзе полициягә шалтыраткан. Арытаба ул тәртип сакчыларын фатирда көтеп алган һәм җинаятьне таныган. Якын арада җинаять эше республиканың Югары судына җибәреләчәк.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/gail-uchagy/2021-10-27/s-yark-ber-gen-kesheneke-bula-alamy-2562378

Запись Сөяркә бер генә кешенеке була аламы?.. впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бу хакта республика Эчке эшләр министрлыгы хәбәр итте, ул шушы көннәрдә мошенниклык турындагы җинаять эшен тикшерүне төгәлләде.

Ведомствода сөйләүләренчә, 2019 елның сентябрь азагында әлеге хатын әтисен җирләү белән шөгыльләнгән һәм аның кесә телефонында кредитка онлайн-заявка бирергә мөмкин булган кушымтаны күргән.

Ул заявка биргән һәм банк, сделканы хуплап, мәрхүм исәбенә 30 мең сум акча күчергән. Шуннан соң кызы бу акчаларны үзенең картасына күчергән һәм шәхси ихтыяҗларына сарыф иткән.

Берникадәр вакыттан соң банкның хәвефсезлек хезмәткәрләре шикләнә башлый. Алар ирнең үз үлеменнән соң кредит рәсмиләштерүен ачыклаган һәм полициягә мөрәҗәгать иткән.

Чыганак: https://kiziltan.ru/articles/donja/2021-10-29/m-rh-m-tise-isemen-kredit-algan-2565856

Запись Мәрхүм әтисе исеменә кредит алган… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..