Архивы авыл - Tatar Today - татар яңалыклары.

Маһинур әби Шәйхетдинова аяклар сызлавыннан ничек котылып булуын өйрәтә [видео]

Лейла — Thu, 16 Sep 2021 14:00:30 +0000

Тукай районы Боерган авылыннан Маһинур әби Шәйхетдинова халык медицинасын бик тирәнтен өйрәнә.

View this post on Instagram

A post shared by ТАТАР ТУДЕЙ / ТАТАР БҮГЕН (@tatar_today_116)

– Шикәр диабеты, йөрәк-кан тамырлары авырулары, стенокардия чире белән интегүчеләргә бер дәва бар – ул да булса топинамбур чәчәкләреннән төнәтмә ясап, шуны кайнатып эчү. Аның сабакларын исә мунчага алып кереп, кайнар суда батырып торырга һәм шунда аякларыгызны тыгып утырырга киңәш итәр идем. Алар арыганлыкны да бетерә, аяк сызлавын да киметә. Шушы сабаклар белән төнәтмәдә аякларыгызны 10 көнләп тыгып утырсагыз, үзегез үк аякларыгызның җиңеләеп калганын сизеп алачаксыз, – дип сөйли Маһинур Шәйхетдинова.

Запись Маһинур әби Шәйхетдинова аяклар сызлавыннан ничек котылып булуын өйрәтә [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Җырчы Гөлназ Сираева: “Авыл – ул минем өчен һәрвакыт акча тәлап итә торган әйбер”

Алсу Мансурова — Wed, 19 Aug 2020 10:30:13 +0000

//Татар Тудей// Татар Бүген//

17 июль җырчы Гөлназ Сираева Инстаграмында пост урнаштыра. Ул анда үзенең авылга мөнәсәбәте турында яза.
⠀
“Бер танышым яза: “Инстаграмнан карап торышка, син, Гөлназ, авылга кайтып әзер помидор-кыярларны ашап, мунчалар кереп, машинаңны тәм-томнар белән тутырып китәсең шикелле”. Чыннан да, читтән карап торганда шулай кебектер. Ләкин чын-дөресе бераз башкачарак… – дип башлап җибәрә сүзен җырчы.⠀

Хәзер әти яши торган өй, әни үлгәннән соң күчкәндә, ясалып бетмәгән өй иде (газ кермәгән, су кермәгән-чыкмаган, өйнең идән-түшәме юк… ул теплица-мунча турында әйтеп торасы да юк инде).
⠀
Минем әти 14 ел пенсионер, шуннан чамалагыз инде, пенсия акчасына бу әйберләрне эшләп буламы….? Авыл – ул минем өчен һәрвакыт акча тәлап итә торган әйбер…
⠀
Минем моннан алып киткән әйберләр ул 5 кг помидор, 10 кг алма. Чаллыда яшәгәндә, көн аралаш яшелчәләргә су сибәргә кайта идем, аннары көлә идем, алтын бәясенә төшә бу кыяр-помидор диеп. Казаннан алай еш кайтып булмый.
⠀
Әти өчен эшләрне эшли алу – ул минем өчен зур бәхет. Авылга озаграк кайтмый торсам, җаным кыйнала, үз-үземне ашый башлыйм. Әти исән чакта һичшиксез шулай кайтып йөриячәкмен, ләкин “авыл ашатканга” күрә тугел…
Мал тотмыйбыз, хәзер инде бер 4-5 ел бәрәңге дә утыртмыйбыз” – дип тәмамлый сүзен Гөлназ.

Чыганак: Гөлназ Сираеваның Инстаграмы

Запись Җырчы Гөлназ Сираева: “Авыл – ул минем өчен һәрвакыт акча тәлап итә торган әйбер” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әминә Ибниева: “Дәүләт шәһәрдә яшәүче инвалид белән авылда яшәүче инвалидны тигез итеп күрми” [видео]

kadria — Sun, 02 Aug 2020 13:08:38 +0000

Азатлык Биектау авылында яшәүче беренче төркем инвалид Әминә Ибниева белән очрашып аның тормышы, инвалидларның җәмгыятьтәге проблемнары, татар теленең бүгенге хәле һәм башка темаларда әңгәмә корды.

Әминә Ибниевага 60 яшь. Һөнәре белән филолог. Биектау районы Кече Битаман авылында гаиләдә алтынчы бала булып туган. Ике яшендә әтисе вафат булган. Кечкенә чагында табибларның операция ясаганда хаталануы аркасында инвалид арбасына утырган. Мәктәпне санаторийләрдә дәваланганда тәмамлаган. Хәзер Биектау авылында яши. Өйдән торып балаларга һәм өлкәннәргә репетитор буларак татар һәм урыс телләрен өйрәтә. Испан, поляк һәм алман телләрен белә. Азатлык Биектауда Әминә апада кунакта булып аның тормышы һәм республикадагы хәлләр турында сөйләште.

— Әминә ханым, тормышымда татар телен ике тапкыр югалтып, ике тапкыр яңадан өйрәндем дидегез?

— Миңа хастаханәләрдә ятканда гел урысча гына укырга туры килде. Татар телен өйрәнергә мөмкинлек булмады. Татар телен беренче табуым, хастаханәдән авылга кайтып беренче сыйныфка укырга кергәч булды. Мин татарча аңлый идем, ләкин татарча сөйләшә алмый идем. Югалган телемне икенче тапкыр табуым мәктәпне хастаханәләрдә тәмамлап авылга аттестат алып кайткач булды. Телне бит китап укып кына өйрәнеп булмый, сөйләшергә дә кирәк. Шул телдә уйларга кирәк.

— Мәктәпне бетергәч укуыгызны дәвам иттегезме?

— Уку теләгем бик зур иде. 10 сыйныф белем белән генә яшәп булмаячагын аңлый идем, югары белем аласым килде. Беренче теләгем хокукый белем алу теләге иде. Үз тормышыма реаль карадым. Кая да булса чыгып эшли алмый идем. Хокукчы-консультант булсам, тормышым җиңеләер дип уйладым. Укуны бетергәч тә хокук институтына керә алмадым. Төрле сәбәпләре булды. Берәр һөнәр үзләштерәсем килде. Инвалид пенсиясе белән әллә кая барып булмый иде, мин чигү эшен өйрәндем. Уку теләгем беркайчан да сүрелмәде. Шуңа, соңлап булса да, Мәскәүдәге телләр өйрәнү институтына читтән торып укырга кердем. Испан телен өйрәндем. Аннан 1983 елда Казан дәүләт университетының филология факультетына кердем һәм 1993 елда аны тәмамладым.

— Сез хәзер өйдән торып кешеләргә татар һәм урыс телләрен өйрәтәсез, бу һөнәрегез булмаса, инвалидлык түләве белән генә тормыш алып барып булыр идеме?

— Әгәр эшем булмаса, бу пенсиягә генә яшәп булмый. Башка пенсияләр белән чагыштырганда, безнең пенсия алай кечкенә түгел дип әйтик. Әмма яши башлагач ул катастрофик дәрәҗәдә җитми.

— Нәрсә алырга җитә сезнең пенсия?

— Фатир өчен түләргә җитә. Ачлыктан үлмәскә җитә. Кибеткә баргач тукта, ит тә алыйм, колбаса да алыйм әле дисәң, андый мөмкинлек юк. Йә итне генә аласың айга бер кило, йә колбаса гына аласың. Ә дарулар ала башлагач ит һәм колбасаны онытасың. Дарулар бик кыйбат бит. Социаль пакетка иң арзанлы, булышмый торган дарулар гына керә. Бинт та, мамык та, шприц та, укол кадый башласаң, спирт та керми. Аларның бөтенесен үзеңә сатып алырга туры килә. Айга 6-7 мең сум даруларга гына китә.

— Даруханәләргә сез ничек йөрисез?

— Мин яшәгән подъездда махсус җайланма торса да, мин бик чыгып йөрмим. Беренчедән, минем электр белән эшли торган арбам юк, хәлем бетә. Хөкүмәт безнең кебекләргә электрик арба бирми, аны аягы да, кулы да эшләмәгән инвалидларга гына бирәләр. Минем куллар эшләсә дә, еракка бару бик авыр. Икенчедән, минем социаль ярдәмчем һәм дусларым бар. Даруларга барып килүдә алар ярдәм итә.

Дөрес, даруханәгә социаль ярдәмчем йөрми, чөнки ул хезмәт бик кыйбат. Без беренче төркем инвалидлар пенсияне 8 мең генә алмыйбыз. Шуңа күрә хөкүмәт безнең кебекләргә социаль хезмәткәрне түләүле итте. Без социаль хезмәткәр безгә килеп ярдәм иткән өчен социаль яклау үзәгенә үзебез акча түлибез.

Шуны да әйтәсем килә, дәүләт шәһәрдә яшәүче инвалид белән авылда яшәүче инвалидны тигез итеп күрми. Без, авылда яшәүче инвалидлар, бу хезмәткәрләргә күбрәк түлибез. Моның сәбәбе, янәсе социаль хезмәткәрнең инвалидлар янына килеп җитүе авыррак булуы икән. Күрәсең, дәүләтнең сәясәте шундыйдыр инде, безне бу дөньядан тизрәк куарга телиләр.

— Кибетләргә дә шул социаль ярдәмче йөриме?

— Әйе, ул һәм дусларым йөри. Социаль ярдәмчене дә кибеткә бик җибәреп булмый, чөнки ул атнага бер генә тапкыр килә. Әйтик, миңа бу атнада ул килгәндә ипи генә кирәк ди, ипи күпме тора? Ә аның хезмәте 160 сум тора. Даруханәгә барса, аның хезмәт хакы 500 сум тора, бер бару өчен бу бәя. Бәлки миңа кечкенә генә әйбер кирәк булыр. Ул аны дәүләткә күрсәтергә тиеш. Аның бугазына басып, син нишләдең син инвалидка нинди ярдәм күрсәттең диләр. Менә шулай итеп без шушы пенсиягә яшәргә тиеш. Аннары шуны онытмагыз, без аяксыз инвалидлар. Без ул кешенең килүен бик көтеп алабыз. Өске шүрлекләрдән әйберләр алып бирәсе була кайчак. Ә аны шуның кадәр нык тикшерәләр, сәгатен-минутын саныйлар. Элек тузан сөртү хезмәте дә юк иде. Хәзер ярый аны бер хезмәт итеп исәпли башладылар.

— Татарстанда инвалидларга тормыш итү өчен уңайлыклар ни дәрәҗәдә?

— Минем өй керешендә инвалидлар өчен чыгу-керү җайланмасы бар ансы. Баскычлардан күтәргеч тора. Аның өчен биш ел көрәштем, хакимият бары шуннан соң гына куйды. Ә йорттан чыгып киткәч уңайлылык бетә. Бездә бит кибетләргә яисә башка оешмаларга керә торган урыннарда махсус инвалидларның килүен хәбәр бирә торган кыңгыраулар да эшләми хәтта.

— Бу турыда тиешле урыннарга хәбәр итәсезме соң?

— Язабыз, роликлар чыгарабыз, прокуратурага язабыз.

— Хакимият бу шикаятьләргә җавап бирәме?

— Прокуратура яхшы эшли. Менә хәзер инвалидларга уңайлылыклар тудырмаган түрәләрне мәхкәмәгә бирергә җыеналар. Бездә бүтәнчә булмый хәзер. Бездә кануннар бар, әмма аларны гамәлгә ашырмыйлар.

— Әминә ханым, Татарстанда инвалидлар өчен кирәкле әйберләр белән тәэмин ителеш ни дәрәҗәдә?

— Кирәкле әйберләр белән тәэмин итәләр ансы, ләкин аларның сыйфаты юк. Сыйфаты начар түгел, ә бөтенләй юк. Мондый әйберләргә сыйфат дип әйтү өчен Аллаһтан оят. Памперс дигәне ага, арба дисәң, ансы авыр, йөрми. Арбага утырганда җилкәләрне күтәреп утырабыз. Арбаның култыксалары култык астында булырга тиеш түгел, ә аларга без таянып утырырга тиеш.

Мин хөкүмәт тиешле акчаны бирә дип уйлыйм, әмма ул акча каядыр китеп бетә. Тик торганда Ганибаевны (Русия инвалидлар җәмгыятенең Татарстан бүлеге җитәкчесе. 3 июльдә кулга алынды – ред.) кулга алмаганнардыр инде. Шушы памперслар белән үз кесәсенә бер миллион акча урнаштырган бит. Ә аны яклап күпме кеше чыкты. Аны яклап матбугат очрашуы үткәрделәр диделәр. Ул җыелышта берәр арбалы инвалидны күрдегезме дип сорадым журналистлардан, бер арбалы инвалид та булмады диделәр. Бу нәрсәдер аңлатадыр. Йөргән кешегә памперс кирәкми, арбада утырганга кирәк.

— Бүген Татарстанда беренче төркем инвалидларның иң төп проблемы нәрсә?

— Кайсы якны алма, бөтенесе проблем. Дару проблем, пандуслар, арбалар проблем, киемнәр, өйдә яшәү проблем. Төгәл берсен генә әйтеп булмый. Ялгыз инвалид әйбер алам дип арбадан егылып төшсә, өендә аңа күтәрелеп утыру үзе бер проблем. Кызганыч, Татарстандагы инвалидлар оешмасы инвалидларның проблемнарын чишми. Инвалидлар кайда — шунда бик каты урлау бара.

— Сез инвалидлар хокукларын яклап Казанда пикетка да чыккан идегез.

— Нигә чыктым, беләсезме? Авылларда сугыш чорын кичергән әби-бабайлар бар. Хәзер алар ялгыз калды. Урын өстендә калдылар. Ничә еллар буе алар памперс ала алмыйча яттылар. Мин пикетка шул әби-бабайларны памперс белән тәэмин итүне таләп итеп чыккан идем.

— Татарстанда инвалидларга карата мондый салкын карашның сәбәбе нидә, сезнеңчә?

— Дәүләткә кеше кирәк түгел, шул гына. Түрәләргә сайлау вакытында гына кеше кирәк. Сайлау җитә башлагач, алар безнең ишеләрне ничек кенә күрәләр әле. Пенсионерларга сайлауга барыгыз дип ярдәм пакетлары да китергәннәр диләр. Миңа китермәделәр ансы. Мин газет аша да әйттем байкот ясыйм сайлауга дип, катнашмадым тавыш бирүдә. Русия Конституциясенә кертелгән үзгәрешләргә каршы килдем.

— Нигә каршы килдегез?

— Бу баладан син әтиеңне яратасыңмы, шоколад яратасыңмы дигән сыман килеп чыкты. Тавыш бирүне мин сәер әйбер дип саныйм, барсы болганган ботка кебек булды.

— Озакламый Татарстанда президент сайлау җитә, катнашырга уйлыйсызмы?

— Мин Татарстан президентын сайламыйм, чөнки ул сайланган инде. Дөрес сайлау булса, бик күп үзгәрешләр булыр иде. Хәзерге депутатларның кайсысы гына депутат булыр иде икән? Мин хәзер йөрмим сайлауларга. Сайлау тәртибен дә үзгәрттеләр. Агач төбенә барып сайлап булгач, аны өч көнгә кадәр сузгач, бу сайлау карикатура була инде. Мин анда катнашмыйм. Намусым чиста булсын.

— Сезнең кебек аяклары йөрми торган инвалид Антон Кайнов депутат булырга теләвен әйтте. Сезнең дә инвалидларны кайгырту өчен депутат булып сайланырга теләгегез юкмы?

— Татарстан Дәүләт шурасына депутат булып барырга теләгем бер дә юк, чөнки алдаша да белмим, урлаша да белмим. Мин турысын әйтәм.

— Депутат урлашмыйча яши алмыймы?

— Аның өчен дөрес депутат булырга кирәк. Антон Кайнов сайлана калса, анда эшли алмас дип уйлыйм, ирек бирмәсләр аңа эшләргә.

— 2002 елдан башлап репетитор булып ныклап эшли башладым дидегез. Эш тәҗрибәгезгә карап әйтегез әле, татар телен өйрәнү белән кызыксыну соңгы елларда нинди дәрәҗәдә?

— Арта дип әйтер идем. Бу яшьләрдә түгел, ә олы яшьтәгеләрдә күзәтелә. Телне ныграк кыскан саен татарлар үзләренең татар булуын күбрәк искә төшерә. Татарча сөйләшмәгән кешеләр дә курсларга язылып татар телен өйрәнә. Бу арту 2017 елдан соң бик сизелде. Шунысы кызык, урыслар да татар теле белән кызыксына башлады.

— Сез татар телен нинди форматта өйрәтәсез? Күбрәк сөйләшүгә басым ясыйсызмы, әллә инде грамматиканы да тигез итеп өйрәтәсезме?

— Телне грамматиканы өйрәнмичә өйрәнеп булмый. Безгә грамматика кирәкми, безнең сөйләшәсебез килә дип әйтүчеләр бар. Килешләр белмичә сөйләшеп карагыз әле алайса дим. Шуннан алар минем белән килешәләр. Грамматиканы, сөйләм телен һәм аларны сөйләштереп татарчага өйрәтәм.

— Бүген мәктәпләрдә татар теле ни хәлдә?

— Бик начар. Телне өйрәнү укытуга да карый бит. Минемчә, бөтен системны алыштырырга кирәк. Татар теленә каршы килгәндә мин әйтә идем, ярар, татар телен бетерегез, дәресләрне бетерегез, татар теле урынына урыс теле керсен. Аннан гына балаларның белеме артамы соң? Атнага ун сәгать урыс теле булса да, барыбер репетитор эзләячәксез дидем. Миңа татар кешесенә урыс телен өйрәнергә киләләр бит.

— Мәктәпләрдә ике сәгать татар телен өйрәнеп телне саклап калып булачакмы?

— Юк. Аның бит берсе татар теле, берсе әдәбият. Мин шуны аңламыйм, безнең Татарстан Конституциясендә татар теле дәүләт теле дип язылган бит. Дәүләт теле буларак нишләп аны мәктәптән кудылар икән? Кысрыклап чыгардылар икән? Татар теле белән урыс теле бер тигез булырга тиеш түгелме соң? Минемчә, түрәләргә татар теле чынлап та кирәк түгел. Алар бит Татарстанны эш урыны итеп кенә саныйлар.

— Татар телен мәктәпләрдә шул ике сәгать белән генә булса ничек итеп саклап калырга була, филолог буларак нинди киңәш бирер идегез?

— Безгә хәзер бөтен җирдә үз телебездә сөйләшергә кирәк. Хәзер татар дигән сүз юкка чыгып бара. Тел бетсә, милләт белән бик күңелсез хәл булачак. Ә бу юл белән барабыз икән, безнең телебез бетәчәк. Телебез белән бергә милләтебез дә бетә. Үзара сөйләшеп кенә түгел, телне мәктәпкә кайтарып сакларга кирәк. Яшермим, мин — милләтче. Һәрбер милләт үз телендә сөйләшергә тиеш, үзенең гореф-гадәтләрен онытырга тиеш түгел дим мин.

— Хакимияткә әйтер сүзем бар дип әйткән идегез…

— Хакимияттә дә кешеләр утыра бит. Сез, түрәләр, аз гына Аллаһны бар дип белегез. Халыкны һаман изеп булмый. Халык та пружина кебек, бер көнне кире бәрергә мөмкин. Намус дигән әйбернең барлыгын онытмаска кирәк. Яшьрәк чакта ул борчымаска мөмкин, әмма картая төшкәч, ул намус бәргәләнә башлый. Раскольниковны исегезгә төшерегез. Кеше булуыңны онытмаска кирәк. Ә кешедә намус булырга тиеш.

Чыганак: Азатлык Радиосы сайты

Запись Әминә Ибниева: “Дәүләт шәһәрдә яшәүче инвалид белән авылда яшәүче инвалидны тигез итеп күрми” [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Гүзәл Уразова көтүгә чыккан: “Чыбыркы-Илдарда, миндә-прәннек”

kadria — Thu, 16 Jul 2020 16:35:08 +0000

// Татар Тудей// Татар бүген//

Гүзәл Уразова көтүгә чыккан. Әле өйрәнчек кенә булганга күрә сыерларны ышанып тапшырмаганнар.

Бу турыда ул үзенең инстаграм битендә язган.

“Бүген көтү чираты җитте.Берсенең дә вакыты юк ,үземә чыгарга туры килде. Баклашка белән чәй, пешкән күкәй, теге аерткан балны алдым, чыктым әле. Зуррак сыерларны ышандырмадылар, әлегә бозауларны өйрәнгечкә бирделәр. Әйбәт икән эссе булгач, күләгәдә качып кына яталар☺️
Кем көтү көткәне бар ? ✋ шушындый билге куй😀”

View this post on Instagram

A post shared by Гузель Уразова певица (@guzelurazova)

Инстачылар байтак кына комментарийлар язып калдырганнар.

“Кәҗә көтүен дә көттек,сыерныкын да! Элек көтүлар зур була торган иде! Басуларда иген! Игеннәргә кертергә берничек ярамый! Менә чабышасың! Игенгә кертмәс өчен! Кайтып булса иде балачакка, көтүен дә көтәр идем рәхәтләнеп, кайта торган юл булса!”

“Ахры фермерлыкка бөтенләй кереп китәсез 😢”, – дип кайгыртып язган бер инстачы. “Мин гел сезнен белэн булачакмын 😉”, – дип җавап биргән Гүзәл.

“Көтәрсең көтү матур киенеп, кигәвен ашап бетерә😉”, – дигән тагын бер инстачы.

Запись Гүзәл Уразова көтүгә чыккан: “Чыбыркы-Илдарда, миндә-прәннек” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Менә шулай үз авылыңда читкә әйләнүең дә тиз икән…”

Alina — Tue, 03 Mar 2020 05:00:48 +0000

Бер көн авылдагы кибеткә керүгә, яшь кенә таныш түгел ир-егет сатучыга: «Алсу апай, рәхмәт!» – диде дә чыгып китте. Түзмәдем: «Кем булды ул?» – дип сорадым. «Ник, Илһамнар өендә яшәүче ир-ат бит», – ди Алсу. Бездә инде берничә ел яшәсәләр дә, авылның теге очында булгач, аралашмагач, эшең төшмәгәч, танымыйсың шул инде, мин әйтәм.

Туры килүен күр: мин кибеттән чыкканда инде өлкән яшьтәге таныш түгел бер ир-ат кереп калды. «Монысы да безнең авылда яшәүчедер инде, егерме еллап элек килен булып килгән Венераның әтисе дә аларда яши башлаган икән дип ишеткән идем, шулдыр», – дип юрадым. Ялгышканмын. Монысы Дилбәр апалар өен сатып алган абый булып чыкты. Әле тагын авылның түбән очында яшәүче бер яшь гаиләнең ирен танымыйм (хатыны безнең авыл оныгы, анысы бездә үсте)…
Адәм көлкесе, үз авылыңда күпме кешене белмә әле, дип аптырап калдым. Авылыбыз зур булса бер хәл, 60 хуҗалыклы авылда һәр кешене йөзеннән түгел, йөрешеннән, киенү рәвешеннән, авылча әйтсәк, арты белән мичкә керсә дә, таный идек бит. Менә шулай үз авылыңда читкә әйләнүең дә тиз икән. Түбән очтагылардан безнең күршедәге буш өйдә яши башлаган парларны танып белмәүчеләр дә бар булып чыкты…

Шулай уйланып йөргән көннәрдә элекке авылдашым: «Төнлә йоклый алмый яткан вакытта авыл урамын әллә ничә кат әйләнеп, санадым да, менә шушындый нәтиҗәгә килдем, – дип, бер биткә язылган исемлек бирде. – Монда мин белгән авыл кешеләре. Менә кара, авылларда яшьләр клубка йөргән чакта безнең авыл советына кергән дүрт авыл яшьләре үзара бик күп өйләнешкән. Үзебезнең авылныкылар белән гаилә корган 22 парны санадым, тагын утыз бере күрше салавычныкылар белән парлашкан. Нәтиҗә нинди дисеңме: мондый гаиләләрнең барысында да төп йорт сакланган, әлеге нигезләрдә балалары яши».
Бу турыда моннан унөч еллап элек үзем дә бер уйланып язган идем инде. Ул чакта бер җирле үзидарә рәисенең: «Безне саф татар авылы дигән булалар. Нинди татар авылы булыйк, әллә кайчан катнаш авылга әйләнеп беттек», – дип борчылуы авыл урамын әйләнеп, үземчә миңа да тикшеренү үткәрергә сәбәп булган иде. «Катнаш никахлар күп булмаса да, шунысы кызык: авылыбызның үз, ягъни «коренной» хатын-кызлары читтән килүчеләрдән бермә-бер ким калган икән. Элегрәк авыл егетләре күбесенчә үзебезнең авыл кызларына өйләнсә, соңгы егерме елда бер генә егет тә авыл кызына өйләнмәгән! 60 хуҗалыклы авылымда бүген 27(!) авылдан җыелган халык яши», – дип язганмын мин ул чакта.

Ә бит авыл дигәндә бер-береңне биш бармагыңдай белә, бер-береңә ышана, аның өчен якын туганыңдай кайгыра һәм сөенә, кирәк чакта ярдәмгә ашыга, бер-берсен яклый һәм саклый торган бердәм кабилә күз алдына килә. Авыллар тарихына күз салсаң да, күп очракта аларга бер яки берничә гаилә нигез салган. Бу да үзенә күрә авылга әнә шундый туганнарча мөнәсәбәт, шундый язмыш юрау кебек тоела.Үз авылы эчендә генә чәчләре чәчкә бәйләнгән парлар арту сәбәпле дә, авыллардагы нәсел җепләре бер-ике нәселгә барып тоташкан. Ягъни тулы бер авыл бер-берсенә «чыбык очы туган» тиеш булган. Авылның үзәк тамыры да шул булгандыр… Кызганычка, бездә дә күп нәрсә үзгәрде шул.
Хәер, «Кем булды бу?» – дип аптырасак та, авылларыбызда буш каралтылар артырга язмасын. Бер чорда безнең тирәдә берьюлы ике йорт бушап калды. Кичләрен тәрәзәсендә ут янмаган өйдән дә моңсу, күңелсез йорт юк икән, диештек. Бүген аларның икесенә дә яшь гаиләләр күчеп килгәнгә сөенеп туя алмыйбыз. Иң мөһиме: мәрхәмәтле, тәртипле кешеләр генә килсен. Читләр ят булмас, күрә-күрә, таный да башларбыз әле…

Гөлсинә Хәбибуллина

Мәгълүмат Ватаным Татарстан

Запись “Менә шулай үз авылыңда читкә әйләнүең дә тиз икән…” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Бал кортлары чагып бетерде, кызлар тирестә аунады”: җырчы Айдарга нинди клип төшерәләр? [видеорепортаж]

Гузель — Fri, 21 Jun 2019 08:19:18 +0000

//Tatar today// Гүзәл Гыйбадуллина//

Шушы көннәрдә җырчы Айдарның “Бәхетемне килә табасым” җырына клип төшерү эшләре бара. Съемкалар барган урыннарның берсендә без дә булып кайттык, Айдарның үзе, клипта катнашучылар, төшерүчеләр белән аралаштык. Бу күңелле мизгелләрне, эш барышының берничә өлешен, Айдар белән әңгәмәне безнең репортаждан карый аласыз.

Авылда клип төшерү – Айдарның күптәнге хыялы булган икән, шуңа күрә, бу сюжетка бик теләп ризалашкан. Ә сюжет буенча ул кызлар гына яшәгән авылга рәис булып кайта һәм аларны үзенә гашыйк итә. Бу кызлар арасында егет йөрәгендә урын өчен көрәш башлана.

View this post on Instagram

A post shared by АЙДАР РАКИПОВ (@aidar_rakipov)

Сүз уңаеннан, клипка кызлар эзләве хакында Айдар Инстаграмында хәбәр иткән иде. Шуңа күрә актрисаларның күбесен Айдар үзе сайлаган.

Клип кызыклы, көтелмәгән күренешләр белән баетылган. Аларны уйлап чыгаручылар, фото-видеога төшерү белән шөгыльләнүче – Alfavizion group төркеме егетләре.

Запись “Бал кортлары чагып бетерде, кызлар тирестә аунады”: җырчы Айдарга нинди клип төшерәләр? [видеорепортаж] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Халык чаң суга: Татарстанда билгесез җанвар сарыкларны ботарлый

Лэйсирэ — Wed, 22 May 2019 07:43:24 +0000

Менделеевск районы Бизәкә авылында бер фермер хуҗалыгындагы 26 сарыкны ниндидер билгесез хайван ботарлап аткан. Хуҗа кеше, малларына бүреләр ташланган, ди. Ләкин авыл, район җирлегендә әлеге ерткычларны инде күптән күргәннәре юк икән, дип яза ШК.

Рәис Гыйльфанов сүзләренчә, ерткыч бер төн эчендә аңа 300 мең сумлык зыян салган. Хуҗа иминиятләштерү оешмасы аңа тулы сумманы кайтарыр дип шикләнә.

– 2014 елда 12 сарыктан башланган эш иде бу. Тора-бара сарык башы 64кә җитте. Шөкер, тиз үрчи алар. Сарыкларны күпләп асрау өчен авыл читендәге ташландык җирне сатып алдык, – дип сөйләгән sntat.ru сайты хәбәрчесенә хуҗа.

Авыл советы рәисе Илмир Кашафутдинов сүзләренчә, авыл тирәсендә бүреләр күптәннән йөрми икән инде. Ул гаепне кыргый этләрдән күрә. Хуҗалары ташлап калдырган этләр, кыргыйланып, шулай көтүлекләргә ташлана башлаган икән. Ә закон буенча, хәзер аларны атарга ярамый. Шуңа да этләр күпләп үрчи, ди.

Сукбай этләрнең моңарчы да сарыкларга бәйләнгәне булган. Рәис Гыйльфанов күз алдында ук малларына этләр ташланган.
– Ачлыктан башлары киткән этләр сарыкларның аякларын тешли, эчләрен актарырга керешкән иде. Алардан котылу өчен, территорияне рәшәткә белән уратып алдык, – ди хуҗа.
Хәзерге вакытта җирле муниципалитет полиция хезмәткәрләре һәм мал табиблары тикшерү эше алып бара.

Фото: пиксабай

Запись Халык чаң суга: Татарстанда билгесез җанвар сарыкларны ботарлый впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Пенсионерлар аена 3,5 мең сумга җырлап яшәргә мөмкин”

Лэйсирэ — Tue, 14 May 2019 06:40:07 +0000

Соңгы ел эчендә Саратов, Екатеринбург, Брянск, Пермь, Мәскәү ише шәһәр-өлкә түрәләре авызыннан чыккан ахмак сүзләрдән тулы бер “җыентык” чыгарып булыр иде, билләһи.

“Дәүләт сездән бала табуыгызны сорамады”, “пенсионерлар аена 3,5 мең сумга, кефир-токмач ашап, җырлап яшәргә мөмкин”, “картларны балалары асрарга тиеш”, “хакимиятне сүгәргә хакыгыз юк!” кебек сүзләрдән колакларыбыз “шиңә” башлады бугай инде. Барлык дәрәҗәләрдәге түрәләрнең халыктан торган саен ерагая барулары, аны бөтенләй ишетмәүләре, кешеләрнең чынбарлыктагы проблемаларын белмәүләре турында сөйли бу. Ягъни түрәләрнең сәяси, социаль яктан наданлыгын күрсәтә бу.

Ахмаклык-юньсезлекләр дәвам итә, җәмәгать! Омскида Яңа елның беренче минутларында бәби тапкан Сания Абдуллинаны мэрия бүләк иткән чәчәк бәйләме һәм балалар товарларына сертификат өчен салым түләргә мәҗбүр иткәннәр әнә. Ханымга ике мең ярым сум чамасы салым түләргә, дигән хәбәр килеп төшкән. Сания урынында булсаммы!!! Соңгы атнада бәбиеннән калган исле барлык памперсларны зур сумкага тутырып, өстенә теге чәчәкләрнең корыган сабакларын ыргытыр идем дә, журналистларны җыеп, туп-туры Омск мэры бүлмәсенә юл тотар идем. Кергән шәпкә: “Бөтен “бүләк”ләрегезне кире кайтарам! Алга таба минем үземә дә, балама да илтифат күрсәтмәвегезне сорыйм!” – дип, тегенең күзенә бер тутырып карар идем. Бу “тамаша”ны Омск телевидениесе аша гына түгел, бөтен илгә күрсәтер идем. Шул чагында башкаларга да барып җитәр иде, бәлкем.

Гомумән, бүген наданлыкның чигенә җитеп киләбез түгелме икән? Россия телевидениесе, шулай ук җирле телеканаллар арасында да титрлар яисә “йөгерек” юлны хатасыз язучылар калмады диярлек. Беренче карашка, гуманитар өлкәдә, ягъни язу-сызуда хата җибәрүнең әллә ни зур куркынычы юк кебек. Әмма син туган телеңдә, эш телеңдә дөрес итеп яза белмисең икән, калганы да шулай булачак бит. Әйтик, кайчандыр мәктәптә “икеле”-“өчле”гә укыган “Роскосмос” инженеры ракетаны орбитага чыгару буенча ясаган исәп-хисапларында, хаталанып, ягулыкны кирәгеннән бер тоннага артык язып куйган. Шуннан нәрсә? Җиде миллиард сумлык галәм корабы җиргә мәтәлде ләбаса! Хуш, андый мәтәлүләр күп булды инде… Яисә Воронеж механика заводының галәмәт “акыллы” эретеп ябыштыручысын алыйк. Монысы кораб платосын астын өскә әйләндереп ябыштырган. Тагын алты миллиард сум җилгә очкан…

Фән, техника, инженерия, проектлау кебек төгәл өлкәләрдә бер өтернең төшеп калуы яки бер нульнең артык куелуы кебек теге яки бу ялгыш миллион-миллиардлар югалту белән яный. Ә социаль өлкәдәге хата? Минемчә, тагын да куркынычрак. Дәүләтнең бөтен тырышлыгын юкка чыгару һәм аның сәясәтенә ышанычны тулысынча җую белән яный ул. Соңгы вакытларда илдә бәбиләр тууны арттыруга һәм демографик вәзгыятьне яхшыртуга йөзләрчә миллиардлар бүлеп бирелде. Омск түрәләре кыланмышларыннан соң бу сәясәтнең барлыгына һәм аның нәтиҗәле булуына ышанучылар калырмы икән? Ел азагында шул бер бәйләм чәчәк һәм ике төргәк памперс аркасында Омскида бала туу күрсәткеченең күпмегә кимүен исәпләп чыгарсаң, кызык булыр иде, ә?

(Вахит Шәрипов/“Ватаным Татарстан”, /№ 66, 09.05.2019/)

Фото: соцсети

Запись “Пенсионерлар аена 3,5 мең сумга җырлап яшәргә мөмкин” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Авылда пенсиягә өстәмә түләү алачак кеше санын арттырмакчылар. Сәбәбе мондый

Лэйсирэ — Tue, 14 May 2019 06:34:03 +0000

Россия Хезмәт министрлыгы пенсиясенә 25 процентлы өстәмә акча түләнәчәк авыл хезмәтчәннәре һөнәрләре исемлеген киңәйтү турында проект тәкъдим итте. Документ федераль норматив-хокукый акт проектлары порталында чыкты. Бу турыда РИА Новости хәбәр итте, дип яза Татар-информ.

Россия Премьер-министры Дмитрий Медведев Хөкүмәт эшчәнлеге турында хисап нәтиҗәләре буенча, пенсиягә 25 процентлы өстәмә түләү алачак авыл хезмәтчәннәренең һөнәрләре исемлеген киңәйтергә кушкан иде.

Проектка аңлатма язуында әйтелгәнчә, яңа исемлектә авыл хуҗалыгына караган һөнәрләр генә булырга тиеш түгел. Исемлек “функциональ вазифаларына авыл хуҗалыгы техникасына һәм җитештерү җиһазларына хезмәт күрсәтү, ремонтлау, шул исәптән авыл хуҗалыгында җитештерү объектларын саклау белән бәйле эшләр” кергән һөнәрләр, вазифалар һәм белгечлекләр белән киңәйтелгән.

Исемлеккә авыл хуҗалыгы товарларын җитештерүче шәхси эшмәкәрләрне дә кертергә тәкъдим ителә.

Проект положениеләре 2019 елның 1 гыйнварыннан барлыкка килгән хокукый мөнәсәбәтләргә карата кулланылуы ихтимал.

Фото: Ватаным Татарстан архивыннан

Запись Авылда пенсиягә өстәмә түләү алачак кеше санын арттырмакчылар. Сәбәбе мондый впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Иң аз пенсия алучыларның акчалары артачак

Лэйсирэ — Thu, 25 Apr 2019 09:12:58 +0000

Быелның гыйнвар аенда пенсиягә индексация ясалганнан соң, канәгатьсезлек белдерүчеләр шактый булды. Күпләр пенсияләренең артуын сизмәделәр. Барысы да индексация вакытында пенсионерның яшәү минимумын исәпкә алмауга бәйле булып чыкты.

Бу гаделсезлеккә нокта куяр өчен, Россия Президенты Владимир Путин законга төзәтмәләр кертергә тәкъдим итте. Ниһаять, 1 апрельдән әлеге үзгәрешләр үз көченә керде.

Пенсия өлкәсендәге яңалыклар турында Казан шәһәренең Вахитов районы пенсия бүлеге җитәкчесе урынбасары Ирек Хәбибуллин белән сөйләштек.

– Гыйнвар аенда индексация булса да, күпләр: «Пенсиям артмады», – дип зарланды. Бу ни өчен шулай килеп чыкты?

– Моңа кадәр пенсияләрне индексацияләгәндә, пенсионерның яшәү минимумы исәпкә алынмый иде. Кайбер кешеләр билгеле бер сәбәпләр аркасында аз пенсия ала, ләкин ничек кенә булмасын, закон нигезендә федераль түләүләр хисабына бу сумма пенсионерлар өчен яшәү минимумы күләменә җиткерелә иде. Индексация вакытында нәрсә күзәтелде – иминият пенсиясе суммасы артты, ул арткач, федераль өстәмә түләүләр киметелде. Чөнки ул түләүләр нәкъ менә яшәү минимумын тутыру өчен генә каралган иде бит. Нәтиҗәдә, кешенең пенсиясе үзгәрешсез кала бирде.

– Бер кул белән бирсәләр, икенчесе белән алганнар. Ә хәзер ничек булачак?

– Быелның 1 апреленнән 49нчы Федераль закон кабул ителде. Аның нигезендә федераль түләүләр кушылганнан соң килеп чыккан сумманы индексацияләячәкләр. Шул рәвешле пенсия артканы да сизелер дип уйлыйбыз.

– Бүген пенсионер өчен яшәү минимумы суммасы нинди?

– Татарстанда ул сумма быел да үзгәрешсез калды – 8232 сум. Бездә пенсионер бу суммадан да азрак пенсия алырга тиеш түгел.

– Гыйнвар аенда пенсияләре артмаучыларга яңа закон кагылачакмы?

– Әйе, аларның пенсияләрен яңадан исәпләячәкләр.

– Моның өчен пенсия бүлегенә мөрәҗәгать итәргәме?

– Юк, пенсия бүлегенә бернинди гариза да, документ та тапшыру таләп ителми.

– Яңа законнар нигезендә пенсияне исәпләгәндә, баллар да кирәк булмаячак, имеш.

– Монысы турында хәбәр юк. Хәзерге вакытта пенсияне исәпләгәндә, пенсия балларына һәм хезмәт стажына игътибар итәләр. 2019 елда пенсиягә чыгу өчен ун ел эш стажы кирәк.

Эльвира Мозаффарова, ШК

Фото: пиксабай

Запись Иң аз пенсия алучыларның акчалары артачак впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..