View this post on Instagram

A post shared by ТАТАР ТУДЕЙ / ТАТАР БҮГЕН (@tatar_today_116)

Аларга алган пенсия акчалары яшәргә җитми, көне-көне белән дарулар, хәтта ашарга ризык алырга да акчалары булмый. Еш кына бу ялгыз кешеләр, аларны бер кеше дә карамый, якыннарына алар, гомумән, кирәк түгел!

Мондый кешеләнең күбесе өчен, Мохтаҗларга ярдәм итү үзәге – ул итле сыйлы төшке аш ашау, тәмле чәй эчү һәм үз гардеробың өчен яңа әйберләр сайлап алу өчен бердәнбер мөмкинлек. Картлар моңа эчкерсез сөенәләр. Яшәү мөмкинлеге булганына шатланалар.

⁃ Безгә монда бик ошый. Өйдә дә моның хәтле түгел. Әлеге җирдә чәйнең тәмлелеген әйтеп бетереп булмый. Суны махсус җирдән китерәләр, ул чип-чиста була, – дип яшь аралаш сөйли үзәккә килеп йөрүче бер әби.

⁃ Минем пенсиям 10мең. Монда килгәч, бик рәхәтләнеп ярдәм итәләр. Тәмле ашаталар. Әле бүген гречка бирделәр, олы кисәкле тавык итләре дә бар. Чәйне лимонлы итеп ясап бирәләр, төрле тәм-томнар да тараталар.

Әле бит 1 бүлмәле фатир өчен 5мең түләп торабыз. Чирләп торам, даруы-фәләне кирәк. Мондый үзәк булмаса, нишләргә дә юк, – ди 69 яшьлек Евгения Гурьянова.

Запись Пенсия җитми… Шуңа монда килергә мәҗбүрләр [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Безнең малай да аракы эчеп интектерде. Эчеп җәзалады, ни генә кычмырмый иде. Кырыктан узып, ни гомер эчеп җафалады бит! Бик каты нужалы кеше мин. Ничә кат өшкерергә алып бардык, аннары докторга алып бардык. Шуннан соң малай терелде, уңайланды. Әй, Аллам, гел икенче малай булды! Тфү-тфү, әйтмәгәнем булсын! Былтырдан бирле инде эчми. Хан заманында укылган правасы бар иде, шуны алмыйча йөри иде, аны барып алды! Акча биргәләп торабыз, без бит пенсиядә. Малай безне карый хәзер, әтисе инсультлы. Зур малай йортыбызга машина китереп куйган иде, монысы аны да уңайлады хәзер, утыра да чыгып китә. Кирәк урынга бара, илтә, акчаны биреп торам. Койма-капкалар беткән иде, быел җәй көне берүзе эшләп, шуларны рәтләде. Аллага шөкер генә дим!

«Язмыш сынавы»

Запись «Малай аракы эчеп интектерде…» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Моңа карамастан Кунаккуловлар бер дә “җебеп” китмиләр, ә киресенчә, алга таба яшәргә, тырышырга үзләрендә көч табалар. Бергәләшеп йорт җиткерәләр, хәтта авыл территорисендә йөреп торырга үзләренә транспорт та булдыралар.

“Ир-атка 70 төрле һөнәр дә аз” дигән бик атаклы әйтем бар. Кунаккуловлар әлеге әйтемне тормыш девизы итеп куйганнар. Алар оста итеп балта белән эшли беләләр, үзлектән төзелеш нечләлекләрен өйрәнәләр, актив рәвештә спорт беләг дә шөгыльләнәләр, моннан тыш үз хуҗалыкларын да үзләре алып баралар. Болар бит барысы да инвалид коляскасында утырып эшләнелә!

Кунаккуловлар машина алырга хыяллана. Әмма акчалары җитми һәм алар беренче вакытка гына булса да үзләренә йөреп торырга мотоблок алып куялар. ​

– Урамда йөрү кыен. Шуның өчен өчебезгә бер булсын дип, мотоблок алдык. Аның белән бик уңайлы. Хәзер яңгырдан соңгы кара пычрак та безгә куркыныч түгел. Без бит коляска белән генә якындагы кибеткә дә бара алмый идек. Бу эшкә күршеләрне, я булмаса дусларыбызны җигә идек. Соңыннан кыен да була башлады. Шуңа да кредитка үзебезгә мотоблок алып куярга ниятләдек, – ди Рафыйк Кунаккулов. ​ ​

Бертуганнарның тагын бер яраткан шөгыле – ул музыка. Фәиз Кунаккулов “гармунда уйнау миңа көч өсти”, дип уртаклаша. Кайчандыр әти-әниләре яраткан, ә хәзер бертуганнар бик теләп башкарган җырлар азга гына булса да проблемалар турында онытып торырга булыша.

– Мин абыйның 50 яшьлек юбилеена тотылган гармун сатып алдым. Фәиз аны кулларына алу белән, ул үзеннән-үзе музыка чыгарды кебек тоелды миңа. Әле шул вакыт урам буйлап бер бабай үтеп бара иде. Ачык тәрәзә аша ул музыканы ишетеп туктаган иде. Үзе дә сизмәстән әлеге бабай Фәиз уйнаганын 3 сәгатьтән артык тыңлап торган иде, – дип сөйли Рафис Кунаккулов.

Бертуганнар авырлыкларны күрмәскә тырышалар. Алар өчесе дә бер хыял белән яшиләр… Кунаккуловлар бердәм булып җыелып, йорт җиткереп куялар. Алар белән бергә бу йортта уртанчы абыйларының тормыш иптәше Гөлфия Кунаккулова да яши. Гөлфия ханым йорт тирәсендә булыша, көн саен бертуганнарны тәмле ризыклары белән сыйлый. Аның үзенең дә тормышы җиҗелләрдән булмый. Туганнары вафат булып бетә, гаиләсе дә таркала… Әмма Рафыйкны очраткач, янәдән үзен хатын-кыз итеп тоя башлый.

– Без монда бергәләшеп инде 3 ел гомер итәбез. Бертуганнар бөтен эшне диярлек үзләре башкара бит, мин инде ашау әзерләү белән шөгыльләнәм, мунча ягарга булышам, су ташыйм. Алар бөтен эшне үзләре эшләргә тырыша, юыну эшләрен дә үзләре башкара.

Кунаккуловлар – күпбалалы гаиләдә тәрбияләнеп үсәләр. Иң олы абыйлары Рәис ничек энеләренә ярдәм-булышлык күрсәткәннәрен искә төшерә. 3 бертуганның сәламәтлекләре яшүсмер вакытта нык какшый. Әти-әниләре аларны операциягә Уфага да, Сибайга да алып бара. Әмма генетик авыру бернинди дә дәвалануга бирешми!

– Алар гади авыл балалары булып үстеләр. Мәктәптә укыдылар, атта йөрергә яраталар иде, бергәшеп көтү дә көттеләр, кичләрен клубка да чыга иделәр. Авырулары ничек-ни дәрәҗәдәкилеп чыккандыр?! Без аларга ярдәм итеп карарга тырышып карадык. Күп кенә табибларга да күрсәттек. Рафиска операция дә ясадылар: аның аякларына металлик пластиналар куйдылар. Ләкин моның бер файдасы да булмады! – ди абыйлары Рәис Кунаккулов.

– Без гаиләдә 7 бала. Мин 7нчесе, иң төпчеге. Абыйларым мине бик яраталар. Алар утын да ярып бирәләр, шундук мотоблок белән аны йортыма китереп тә бирәләр. Абыйларым минем өчен кибеткә дә барып килергә җитешәләр, акча белән дә ярдәм итәләр. Әле бит йорт җиткергәндә дә, алар гел янымда булдылар, – дип сөйли сеңелләре Сания Кунаккулова.

3 бертуган үзләре исә ярдәм сорап йөрергә яратмыйлар. Бөтенесен үзләренең көчләре белән эшләмәкче булалар. Ә ярдәм кирәк: йортларында хәзергесе көнгә кадәр газ юк, шуңа да алар утын әзерләргә мәҗбүр. Моннан тыш урамдагы бәдрәфкә дә йөрергә кыенлыклар туа. Аларның тагын бер хыяллары бар – ул да булса заманча смартфон яисә олы экранлы планшет булдыру. Моның ярдәмендә алар туганнары белән ешрак сөйләшеп тора алырлар иде! “Инвалид коляскасы ул куркыныч түгел, иң мөһиме беркайчан да төшенкелеккә бирелмәскә. Безгә ышаналар!” – дип әйтәләр Кунаккуловлар. ​ ​

Запись Бертуган 3 инвалид: зарланмыйча газсыз, бәдрәфсез, смартфонсыз яшиләр [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Бер тапкыр – үзебезнең авылдан, бер тапкыр – күрше авылдан килеп караганнар иде, бармадым. Икесен дә борып чыгарып җибәрдем. Үзебезнең авылныкы булгач, бөтен тормышын беләм. Күз алдында бит инде. Начар кеше дип тә әйтә алмыйм. Әмма хатын-кызга карата ихтирамы юк аның. Хатыны да гомер буе шушы иренә бил бөгеп, үлеп китте. Тормышлары начар булмады. Ул ир урындырак җирдә эшләде. Шуның аркасында хатынын да хатын итеп түгел, колы сыман итеп кенә күрде.
Абзарга аяк та атлаганы булмады, берәр кайчан көрәк тотканын да белмим мин аның. Бер авылда яшәгәч, кайчак кергәләргә дә туры килә бит. Без алар белән икебез ике очта яшәдек, алай бер-беребезгә эшебез төшкәне булмады. Шулай да, берзаман нишләптер керергә туры килгән иде. Шактый еллар элек инде, хатыны авырмый иде әле ул чагында. Күп булса, биш минут торганмындыр, нәрсәдер алырга кердемме, сорыйсы бар идеме – хәзер хәтерләмим инде. Кеше кергән шул кыска гына арада да ире, үзенең кемлеген күрсәтеп: “Идән салкын, җылы носки кигерт әле миңа”, – дип, хатынына дәште.
Хатыны, йөгереп барып, батарейда торган носкины иренә кигертте. Урын өстендә яткан авыру ир түгел бит ул, сузылып носки гына кимәслекме? Күз каршымда булган шушы хәлдән соң бик озак аптырап йөрдем. Кеше булганда алай кыйланмыйсың бит инде ул. Нык кызганып чыгып киткән идем ул хатынны. Орчык кебек йөгереп кенә торды ул. Гомер буе шулай яшәделәр. Өйдә ул хатынның сүзе сүз булгандыр дип уйламыйм. Урыны җәннәттәдер инде аның.

Менә шушы ир берзаман миңа шалтыратты. “Син дә ялгыз, мин дә ялгыз. Әллә кайларга күченәсе юк. Киемнәреңне ал да, миңа мен”, – ди. Мине дә үзенең хатынын биеткән сыман биетерегә иде бугай исәбе. “Төшеп алам” дип әйтми бит ул. Күңел булыр иде, ичмасам.

Күрше авылдан килгән ирне дә яратмадым. Ул вакытта кияүгә чыгу уемда да юк иде. Катлы-катлы иргә бармыйм, үзем генә яшәргә язгандыр инде дип чыгарып җибәрдем анысын.

Техникумнан соң кыз да, малай да үзебезгә кайттылар. Кыз шушында кияүгә чыкты, алар аерым яшиләр. Улым да өйләнде, бергә яшибез. Ике баламда икешәр онык үсеп килә. Өйдә һәрвакыт кеше безнең. Кызның балалары да көн саен диярлек безгә киләләр. Барысының да яшьләре бер чама булгач, рәхәтләнеп уйныйлар. Өйдә кеше күплеккә мин дә ияләштем. Күп итеп ашарга пешерәм, камыр куеп, пәрәмәчләр дә пешерәм. Яшерен-батырын түгел, кайчак тынычлап кына ял да итәсе килгән чаклар булды инде.

Икенче ирем Казанда яши дигән идем бит. Хәзер Казанда яшәсә дә, үзебезнең авыл кешесе ул. Алар белән дә гомер буе исәнләшеп яшәдек. Хатыны белән гел кайткалап тордылар. Хатынының елы узгач, шушы ир миңа килеп сөйләште. Сабан туенда күрешеп сөйләшеп киткән идек. Шуннан берничә тапкыр шалтыратты, бер тапкыр өйгә килде дә, мин ризалыгымны бирдем. Дөресен генә әйткәндә, тынычлык эзләп бардым инде мин аңа. Өйдәге бала-чага тавышы башка каба бит. Малайның хатыны да яңгыравык тавышлы безнең. Юк әйберне дә кычкырып сөйләшүчән холыклы.

Икенче иремә никахлар укытып кияүгә чыктым. Ике ел инде, шәһәр хатыны сыман яшәп ятам менә. Колакка тыныч инде, әмма күңелдә тынычлык юк. Сыерны да сагынып куям, үземнең ишегалларын да сагынам. Көн саен киленем белән сөйләшеп торабыз, мин сораштырам, базга су төшмәдеме, бик пычракмы, дим. Ул көлә инде, тынычлап кына яшә, бар да тәртип ди. Мин гомер буе кеше белән яшәгәч, күп итеп пешереп тә ияләшкән бит.
Монда икебез генә. Камыр куйсам да, бишәр таба чыга, шулпа да ике–өч көнгә җитәрлек була. Мулдан ияләшкән кеше мин. Ә ирем шуны яратмый, әз генә пешер, бер утыруда бетәрлек булсын, ди. Бер утыруда бетәрлек булгач, миңа гел плитә каршында торырга кирәк бит ул. Бер пешкән шулпаны ике–өч мәртәбә җылытып ашасаң да, ни булган, берни булмаган бит инде. Менә шул якларына һич ияләшә алмыйм тормышның. Ир дә шуңа гел төрттереп кенә тора.

Фирүзә, Казан.

"Язмыш кочагы" 

Запись “Ирем яратмый, әз генә пешер, бер утыруда бетәрлек булсын, дип акыра”… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ул вакытта патриотик хисләр әкәмәт иде бит. Кыз бала булсак та, үзебезне ниндидер зур төзелешләрдә, заводларда эшләгән атлы итеп күз алдына китерә идек. Авылдан шәһәргә килеп урнашкан бер төркем яшьләрнең кайсы вертолет, кайсы компрессор заводында яисә итек басу цехларында үзләренә урын тапты. Берничәбез, аларның арасында мин дә бар, типографиягә урнаштык. Типография эше галәмәт нык авыр иде инде. Әмма яшьлек, ниндидер бер серле дулкын авырлыкны әлләни сиздермичә уздырырга ярдәм итте. Эштән соң Кызыл почмакта җырлап, биеп, күңел ачырга да җай таба идек әле хәтта.

Билгеле, яшьлек янәшәсендә мәхәббәт тә йөри. Авылдан килеп бер-ике ел дигәндә, әллә ничә кеше өйләнешеп, кияүгә чыгарга җитеште, үзләренчә оя корып, гаилә булып яшәп тә киттеләр. Ә мин һаман элеккечә яши бирдем. Яллар җитте исә, авылга, әти-әни янына ашыктым. Анда ике энем, ике сеңелем дә бар бит. Алар да мине: “Казаннан апа кайта!” – дип, дүрт күз белән көтеп торалар. Эшлим, эшлим дә, бөтен акчаны аларга күчтәнәчкә тотып бетерәм. Төянеп кергән шәһәр кызын кем яратмас? Эй, рәхәт тә вакытлар бар иде дә соң! Сумкадагы тәм-томны бушатканымы күзәткән әни хәйраннар кала торган иде инде. “Шуның кадәр тәмле ашап яшисең икән, кызым. Тормышың булган”, – ди иде. Эне-сеңелләрем дә башкалардан бераз булса да аерылып, әзме-күпме шәһәр киемнәре киеп үстеләр. Аларга ни дә булса алыйм дип, әллә никадәр чират торганымны үзем генә беләм. Авылга алып кайткан күчтәнәчләрнең берсен дә шәһәрдә үзем генә авыз итеп караганым булмады. Ничек тә аларны сыйлыйсы, матуррак киендерәсе, акчалата ярдәм итәсе килеп яшәдем. Үзем өчен түгел, алар өчен эшләдем.

Эшләвемә сигезенче ел дигәндә, тулай торактан аерым бүлмә биреп сөендерделәр үземне. Моңарчы 4, 5, хәтта 6 кешелек бүлмәләрдә яшәп ялыктырган иде инде. Җитмәсә, бергә яшәгән кызлар арасында мин иң олысы булдым. Яшь аермасы, ни дисәң дә, сиздерә. Үзләре аерырга тырышмасалар да, миңа алар белән кызык түгел. Ә миңа кызык нәрсәләр – алар өчен күңелсез. Бер цехта эшләгән яшьтәшләрем арасында кияүгә чыга алмый калган бер үзем генә калдым. Тагын бер ялгыз хатын бар, әмма ул аерылып кайткан. Үзе генә ике бала үстерә. Үзем аралашучан, төскә-биткә дә кеше карамаслык түгел, өстәвенә коллективта да ир-атлар күп. Уенда булган хатын-кызга шулар арасынан берәрсен сайлап күз генә сирпе бит инде. Юк, никтер һаман да минем вакыт җитмәгән әле, дигәнгә инанып яшәдем. Әти-әни дә: “Шәхси тормышыңны җайларга вакыттыр, кызым”, – дип, беркайчан да әйтә белмәде. Үзем дә уйламадым.
Эне-сеңелләремә дә минем ялгыз булуым уңайлы булды инде анысы. Үзләренә кирәк чакта минем янга килеп күпме кирәк, шуның кадәр яшәп киттеләр. 18 квадрат метрлы бүлмәдә тормыш итәр өчен барысы да бар иде. Икесе минем янда яшәп укыды, аннан тормышка чыгып, үз тормышларын булдырдылар. Ике энем авылда калды, аларның да үз гаиләләре. Кешедән ким-хур булмасыннар дип, йорт салырга булыштым.
Кызганыч, барысына булышам ди-ди, үземнең тормышның узып киткәнен сизми дә калмаганмын. Баштарак: “Минем барысы да алда әле! Җитешермен!” – дип яшәсәм, хәзер: “Кай арада үткән икән соң бу вакыт?” – дип аптырыйм. Эштә чакта берни сизелмәгән икән бит. Кеше арасында ыгы-зыгысы, бергәләшеп чәй эчеп алулары белән көн артыннан көн үткән.

Ә ялгызлык ул лаеклы ялга чыккач үзен нык сиздерә икән. Хәзер элекке кебек алга карап түгел, артка борылып нәтиҗә ясар чакка җиткәнмен икән бит инде. Тулай торактан соң аерым фатир да алуга ирештем, бар дөньям җиткән. Әмма шушы рәхәтлек белән янәшәңдә иртән торып уртаклашыр кешең булмау аңлатып та бетерә алмаслык авыр халәттә яшәтә. Бертуганнарым барысы да исән-саулар, аралашып торабыз. Әмма аларның барысының да үз тормышы бит. Бала үстергәндәге авырлыклары, гаилә эчендәге кыенлыклары булса да, миңа әйтеп бетермиләр инде. Чөнки үземнекен булдырып караган булмагач, төпле киңәшен дә бирә белмимдер.
Өч көнлек тормышта барысына да җитешергә кирәк булган шул. Чамасын белеп, туганнарга ярдәм итү белән бергә шәхси тормышны да артка күчерергә кирәкмәгән. “Җитешермен!” – диясе түгел! Тимерне кызуында сугып, яшьтәшләр белән бер шаукымда кияүгә чыгасы булган икән шул. Тормыш йөген тартып, тәмам арыган чакта сеңелләрем килә дә: “Рәхәттер сиңа, апа, әйме? Ирне, балаларны көйлисе юк, тып-тыныч”, – дигән булалар.
И-и, мондый тынычлык кирәк идеме соң миңа, дим. Кызыгырлыгы юк, әлбәттә. Ыгы-зыгылы, вакыты-вакыты белән җитмәүчәнлеге, тавышланып алу белән дуслашулары белән бергә үрелеп барган гаиләле тормышка ни җитә?
Фәния, Татарстан.

"Ясминә"

Запись “Җитешермен!” – диясе түгел! впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Балалыгыбыз белән без аны күреп тә бетермәгәнбездер. Әмма ничек кенә авыр булмасын, әти безне какмады, сукмады.

Кайдадыр кунып, кайтмыйча калган көннәрен дә хәтерләмим. Әти безгә бар нәрсәдә дә булдырырга тырышты. Мәктәп кирәк-ярагы дисеңме, абый белән икебезгә дә агачтан чана, чаңгы ясап бирде, өстәлдә һәрвакыт ризык мул булды. Ферма эше авыр булса да, әти хуҗалыкны, йорт янын, бакчаны ташламады. Яз җиткәч, бергәләшеп, бакча чистарттык, казыдык, әйбер утырттык. Хәзерге кебек, әллә нинди яшелчәләр булмаса да, кыш буена җитәрлек итеп кишер, суган, чөгендеребез була. Күп итеп, бәрәңге утырта идек. Боларның барысы да абый белән икебезнең өстә булды. Җәй буе сибү, чүп утау, корт чүпләү – эшнең күплегеннән, билчән, алабута йолкудан гарык булып, елаган чаклар да күп булды. Боларга тагын кош-корт карау да өстәлә. Кыскасы, уйнап-көлеп йөрергә вакытыбыз булмады. Анысы башка балаларныкы да шулай булгандыр инде. Әмма әниле йортта балалар барыбер бу кадәр эшләп үсмәде. Күңелне юксыну басканда, без гел яңа әни турында хыяллана идек. Аның белән ничектер рәхәтрәк, иркенрәк тормыш булыр кебек тоела иде. Ләкин еллар узды, безнең йорт бусагасын бер хатын-кыз да атлап кермәде. Кем белә, бәлки әтине димләп тә караган булганннардыр, без аларын белми калганбыздыр. Үсә төшкәч ” әни” төшенчәсе үзеннән-үзе ничектер юкка чыккан кебек булды. Алай гына түгел, өчәү яшәп яткан дөньяга икенче бер хатынның үтеп керүен мин, бәлки, ошатмас та идем. Булса, үзебезнең әни, юк икән, безгә башка берәү дә кирәкми, дип уйладым.

Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абый шәһәргә укырга китте. Студент чакта сирәк кенә булса да, кайткалады. Ул вакытта кая инде еш йөрүләр? Хәзерге кебек таксилар да, микроавтобуслар да юк чак бит. Акча ягы да чамалы. Югары курста укыганда ук заводка эшкә кергән иде, кулына диплом алгач, бүтән җиргә барып тормады. Әтинең авылга кайтмыйсыңмы соң дип икеләнеп кенә чакыруына каршы: “Миңа завод ошый. Тимер эшен яратам, беркая да китмим” , – дип җавап бирде. Завод абыйны башы-аягы белән үзенә суырып алды. Ул елга бер, үзенең ялында гына кайтты.

Ә мин беркая да китмәдем. Чөнки әтине кызгандым. Күз яшьләре белән:”Китмә. Синсез калсам, нишләрмен?” – дип елады ул. Авылда кая барасың? Эш төрлелеге юк. Хыялым укытучылык булса да, әти белән фермага йөри башладым, сыер саудым. Тормыш беркөе генә агылды да агылды. Кечкенәдән мунчаны гел әти белән керә идек. Зурайгач, сирәк булса да ул минем янга: “Аркаңны ышкыйм, кая, яхшылап чабындырыйм”, – дип кергәләп чыкты. Баштарак оялсам да, әти мине, баштан сыйпап, гел тынычландырды. Ул:

– Син нәрсә, әтиеңнән ояласыңмы? – ди торган иде.

Кыскасы, әти җүнсез сүз сөйләмәс, дип мин дә оялмаска өйрәндем. Алай гына түгел, башта үзем кереп киткән булам да, эчтән генә: әти керсен иде, көчле куллары белән аркаларымнан усын иде, дип тели башладым. Теләкләрем бик еш кына кабул булды. Минем кебек кызлар кичләрен клубка чыга башладылар. Фермада да сүз – шул турыда. Кем чыккан, кем кунакка кайткан, кем кемне озаткан. Ә миңа әти клубка чыгарга беркайчан да рөхсәт бирмәде. “Синең өчен иң яхшы егет – мин. Башкалар алдар, еларсың. Ә мин сине беркайчан да үпкәләтмәм”, – диде. “Сөйләшеп ятарбыз, син хәзер зур инде, миңа синең белән рәхәт,”- ди-ди, әти минем янга ята да башлады. Үзенең караватына да чакыра иде. Мине хатын иткән беренче ир дә ул булды. Минем өчен бөтенләй башка дөнья ачылды. Бер – бер артлы ике балабыз туды. Икесе дә акылга зәгыйфь булдылар. Бер үк каннан булгач, шулай була икән ул. Без бит анде авыл балалары, аны-моны белеп үскән кешеләрме. Авырлы чакта да, тапкач та, кеше безне сөйләп туя алмады. Ләкин кулдан берәүнең дә тотканы булмады. Аз идеме авылда малайлары белән ялгыз калган аналар, яки безнең кебек үк – аталы-кызлы яшәүчеләр? Әти дә, мин дә алдынгы терлекчеләр, эчеп-тузып йөрмибез. Сәвит заманында иң мөһиме шул иде бит. Шуңа күрә безнең тормышка тыгылучы булмады. Кеше безнең гайбәтне сата торды, үзебез чәпчемәдек. Ә шулай да арада: йөргән егете булгандыр, ник кыз баланы газапларга, диючеләр булды. Еллар шулай уза торды, безнең турыда сөйләүдән дә туктадылар.

Кызганыч, ике баламның берсе кыска гомерле булып чыкты. Авыл кырындагы күлгә батты. Анысына үзем гаепле булганмындыр инде. Казларны алып кайт әле, кояш бата, су буенда төлкеләр күп, бумасын тагын, дип җибәргән идем. Беренче тапкыр гына куып кайтуы да түгел иде, югыйсә, акылга тулы булмаса да, моның ише эшне генә белә иде. Чыкмый калган берничә казны куарга дип кергән дә, баткан, балакаем. 60 яшенә җитеп, әти дә үлеп китте. Гомер буе ир белән хатын булып яшәсәк тә, мин аңа исем белән дәшмәдем. Кычкырышып, талашканны хәтерләмим, бар эшне бергәләп эшләдек. Мунча салдык, өйне яңарттык. Бүрәнәнең бер башында ул булса, икенчесенә мин килеп ябыша идем. Хәзер кызым белән икәү генә калдык.

Кеше – шул ук табигать баласы. Хайваннар арасында да үгез бозавының сыерга сикерүе – гадәти хәл. Без аны-моны уйламыйча яшәдек инде. Томана булдык. Хәзер бөтен кеше китап укый, телевизор карый, дин белән кызыксына. Бер карасаң, безнең өстә – зур гөнаһтыр. Күпләр мине азгынлыкта гаепләр, әмма тормышың шулай булып чыккач, нишлисең? Берәүне дә нахакка рәнҗеткәнебез булмады, малны эшләп таптык. Әти мине олыгайгач та бала итеп назлады, хатын итеп яратты. Йөрәкне авырттырган бер әйбер: ул да булса – кызым. Аннан алдарак үлеп китсәм, ни булыр? Акылы юк бит, үзе генә яши алмаячак.

Базар көн

Запись Әтием ирем булды [булган хәл] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Тырыша торгач, бөтен акчаларын эшкә җигеп, Фәнисне армиядән дә алып калдылар. Укыттылар, аннан мин эшләгән оешмага эшкә урнаштырдылар. Тырыштым инде мин дә, сөйләштем, туганымның улы яхшы урында эшләсен дидем. Фәниснең үзенә дә эше ошады: авыр түгел, акчасы да яхшы. Яшьлек үзенекен итә инде, бераздан Фәнис матур гына, тыйнак кына бер кыз белән очраша башлады. Рамиләгә тәкъдим ясарга җыенуын миңа да шатлана-шатлана сөйләде, алган йөзеген дә күрсәтте. Мин дә шатландым инде энем өчен. Менә дигән тормыш иптәше булачак Рамилә! Кызын таныштырырга әнисе янына алып кайтты. Мине дә кунакка чакырдылар ул көнне.

Табын артында апам өчен мин оялып утырдым: канәгатьсез чырай ясап, булачак киленнән бертуктаусыз сорау алды ул. Кыз кызарып чыкты, чак кына еламый, шундый кызгандым үзен. “Бу хәерче кызының башка монда эзе дә булмасын! – диде апам кызны озатып кайтып кергән улына. – Авылдан булуы гына җитмәгән, әтисе дә юк. Өс-башын гына кара син аның, чүп-чар сата торган кибеттән алганы күренеп тора. Юк, улым, сиңа тиң түгел бу кыз!”

Апама карап шаккаттым. Үзләре байлар булса иде, ичмасам! Кара көнгә дип банкка салып куйган ике йөз мең сум акчаларыннан, үзләре яшәгән гади генә фатирларыннан кала берниләре дә юк. Гап-гади кешеләр. Алай дип әйтмәдем инде Фәния апама, үпкәләтермен дип курыктым. Шулай да, яшьләр бер-берсен ярата икән, каршы килмәскә үгетләдем. Тик кая ул, тыңларга да теләмәде мине, үз сүзе сүз. Фәнис әнисенең сүзеннән чыга алмады инде, Рамиләне бераздан ташлады. Аннан соң да күпме кыз белән очрашты әле. Барысы да яхшы гына, чибәр генә кызлар иде. Тик Фәния апама берсе дә ошамады. Бердәнбер улын берсенә дә өйләндерәсе килмәде. Җитешсез якларын да табып кына тора бит!

Шулай итеп, Фәнис тәки өйләнмичә калды. Үзе дә инде артык йомшак булды. Катырак торса, бер әнисен генә җиңә алган булыр иде. Тик ул бөтен тормышын әнисе хәл иткәнгә өйрәнгән шул инде. Үзенә күрә шулай рәхәт бугай аңа, җаваплылык юк. Эштән кайта да, кичләрен телевизор каршында әнисе белән хөкүмәтне, ил башлыкларын сүгеп үткәрә. Әйтерсең, аның тормышы барып чыкмаганга алар гаепле! Яше дә бар инде хәзер, кырыкка җитеп килә. Башы да пеләшләнеп бара, шактый тазарып та киткән.
Элеккеге матур кыяфәте юк инде хәзер яшь кызлар каратырлык. “Балалы хатын алып кайтма тагын, кирәкләре юк! Син әле яшь кызлар каратырлык!” – дип кабатлый улына апам әледән-әле. Үзе миңа гел шуны сөйли, улының һаман өйләнмәвенә зарлана, оныклар тели. Сукыр мәхәббәт шул буладыр инде. Артык яратуы белән улының тормышын бозды. Тегесе дә бит әнисенең һәр сүзенә ышана. Шулай итеп, гомере ялгыз үтә, яшьтәшләренә ул карамый, яшь кызлар Фәнискә карамыйлар. Әниләр балаларына яхшылык кына тели, әлбәттә, тик кайвакыт арттырып җибәрәләр!

Ләйсән Закирова.
“Язмыш кочагы”

Запись “Алар сиңа тиң түгел!” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Тавышка киткәч, түзмәдем, күптәннән бер иргә димләп йөриләр иде, шул кешегә кияүгә киттем. Өйдә тыныч булса, кияүгә барырга исәбемдә дә юк иде, югыйсә. Яшьләр – үзләренчә, мин үземчә яшәрмен дигәнрәк уйлар белән киттем.

Иргә буш кул белән бармадым мин. Үрдәк, тавык итләре, фарш алып бардым. Ун күкәйгә камыр басып, токмач кисеп әзерләгән идем – аны да калдырмадым. Бал, варенье, 200 граммлы биш пачка чәй, печенье, конфет, вафли, дөге белән карабодай ярмасы, дүрт капчык бәрәңге, суган, кишер, кызыл чөгендер төядем. Кер юа торган порошогына кадәр тыктым. Уйласаң, тоз белән су гына алмадым инде, дөресен генә әйткәндә. Мине алырга килгәндә бу ир бер коробка конфет белән килгән иде. Киткәндә әйтә: “Конфетны монда калдырырга кирәкми инде. Миңа кайткач, чәй эчәрбез”, – дип, өстәлдән алып, сумкасына салып куйды. Шунда да бик гаҗәпсенгән идем. Өй буш калса, аңлар идең әле, искереп, бозылып ятмасын, дип әйтер идең. Ә монда өйдә балалар кала бит, алар монда яшиләр. Ярый инде, аны-моны эндәшмичә генә кузгалдык. Әмма ул конфетны кайткач та ашарга насыйп булмады. Икенче көнне кызы килгән иде дә, бу ир шул конфетны тартмасы белән аңа күчтәнәч итеп биреп җибәрде.

Алдан озаклап аралашып, сөйләшеп тормаган кеше булгач, дуслаша алмыйча аптырап беттем мин ул ир белән. Безнең яшьтә бер-берсен хөрмәт итеп, сөйләшеп яшәр өчен кавыша бит инде кешеләр. Ә без икебез ике якта утырдык. “Сөйләш инде, нигә сөйләшмисең”, – дигәч, нәрсә сөйләшергә соң, дип әйтә иде.

Көзгә кергәч, сатарга дип, ир белән бер машина утын, бер машина тимер төядек. Берсен – бер көнне, берсен икенче көн башкардык. Утын саткан көнне, кайтышлый балык ала кайт әле, балык ашыйсы килә, дип озаттым. “Ярар” да димәде, “юк” та димәде – берни эндәшмәде. Берничә сәгать йөреп, тәки балыксыз кайтып керде. Юк икән юк инде, дип мин дә кабатлап тормадым инде аннан соң. Тимер тапшырган көнне “бавырсак алып кайтырсың” дидем. Анысында эндәшмичә калмады: пенсияңне алгач, үзең алып ашарсың, диде. Килгәннән бирле болай да гел мин алып килгән ризыклар белән яшәдек бит инде, аның сыртыннан берни булмады, югыйсә. Кышка кергәнче кече кызының ирен чакыртып, коймаларны рәтләттек, баганаларын заливать иттердек. Ярый инде, мин үземчә пешерендем, төшерендем анда. Өстәл буш булмады. Ә ирем кияүне озатканда бер-ике пачка тәмәке дә бирә белмәде. Кая ди ул акчасын түләү!

Мин диабетик, авырып торам. Күпме генә узгандыр, авыруларым кабат кузгалды да, больницага кереп ятарга туры килде. Шунда да ир дигән кешем бер тапкыр да яныма килмәде. Ярар, пешеренә белми иде инде. Соң, ике алма, бер мандарин алып булса да хәлне белеп китәргә була бит инде. Болай да гел чит районда берүзем яттым бит. Кая ди ул килү. Шалтыратмады да. Ике көннән соң түзмәдем, үзем җыйдым моны. Больницада яткан килеш, аның хәлен сорап мин шалтыраттым. Үзем өчен барысын да аңлаган идем инде: исән-сау терелеп чыга алсам, туп-туры үземнең өйгә кайтып китәм, дип сүз бирдем.
Палатада үзем сыман гади, сөйләшә торган хатыннар ята инде. Берсенең ире шофер икән, такси сыман йөри дигәч, юлына түләрмен, мине илтеп кенә куйсын әле дип сорадым. Бушка йөрисе булмагач, ул ир дә каршы булмады. Шулай итеп, иргә дә кереп тормыйча, өемә кайтып киттем. Аңа шалтыратып кына әйттем. “Җаең чыккач, минем әйберләрне китереп кит әле”, – дидем. Ашау, ризыкларны калдыр, миннән яхшылык булсын, дидем.
Бер-ике генә кигән күлмәгем, ак яулыгым, аңа кияүгә дип барганда гына алып киелгән өр-яңа чалбарым, ике колготкием, ике халатым, шикәрдән эчә торган даруларым кирәк иде. Берничә атнадан соң, кеше аркылы гына, колготки белән халатымны гына тапшырдылар, ә калган берни дә кире кайтмады. Чыгарып ташлагандырмы, нишләткәндер инде – белмим. Хатын-кыз киемен, яңа булса да, ул киеп йөри алмый бит инде аны. Кешесен табып, халатларны бирергә уйлагач, калган киемнәрне дә төреп кенә тыгасы иде бит, юк инде, булмады. Тормыш иткән, кешеләр белән рәтләп кенә аралаша белә торган ир булмады. Шуңа да ялгыздыр инде ул. Рәтле булса, барыбер дә ир-атка хатын табыла ул.

Картаймыш көндә кияүгә барып кайттым шулай итеп. Башкача кызыкмыйм инде. Кайтуга ук балаларга да әйттем: өемнән бүтән кузгалмыйм, хәзер сезнең чират, дидем. Кызның кайнана белән яшисе килми, кияүнең минем белән яшисе килми. Акча түләп, кеше йортында яшәгән көннәре.

“Язмыш сынавы”

Запись Пенсияңне алгач, үзең алып ашарсың… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

View this post on Instagram

A post shared by ТАТАР ТУДЕЙ / ТАТАР БҮГЕН (@tatar_today_116)

Хосписта дәвала башлагач, Машага кирәкле медицина ярдәме күрсәтелә. Моннан тыш аның мавыгуын күтәреп алалар, һәрдаим булышлык күрсәтәләр.

Берничә ел элек хоспис хезмәткәрләре ярдәмендә Маша һәм аның әнисе Япониягә сәяхәт кылалар. Шул вакыттан бирле көчле кыз көнчыгыш культурасы белән мавыга башлый. Һәм үзен көнчыгышны өйрәнүгә багышларга карар кыла. Сәламәтлеге чикле булу сәбәпле, үзе туып-үскән шәһәрдә бу хыялын тормышка ашырып булмый, әлбәттә. Шуны да искәртеп үтәсе килә: Машаның хыялы турында бөтен шәһәр белә һәм бу турыда пресс-конференцияләрдә фикер алышалар. Мондый чараларда хосписның җитәкчесе Александр Ткаченко, Россиянең бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкиле Анна Кузнецова да катнаша.

– Мин Владивосток шәһәренә күченеп китәргә мәҗбүрмен. Монда мин ДВФУга укырга керәм. Үземнең туган шәһәремдә көнчыгышны өйрәнү буенча бернинди дә уку йорты каралмаган, әле алай гына да түгел, моның өчен кирәкле шартлар да тудырылмаган, – дип әйтә Маша.

Кыз Анна Кузнецова белән якыннан таныша һәм үзенең хыялы турында тулырак сөйли. Нәкъ шул җитәкче ярдәме белән Маша Ерак Көнчыгыш федераль университетына укырга керә. Монда физик мөмкинлекләре чикле булган студентлар өчен бөтен шартлар да тудырылган. Маша шундый укый башлый да инде.

– Мин аеруча да корея теле нигезләре, Корея тарихы, география фәннәрен яратам. Россиядәге иң ерак шәһәрләрнең берсендә үзем теләгән белгечлеккә укыйм. Бу, әлбәттә, олы сөенеч, – дип сөйли Маша Филина. ​

Хыялланыгыз! Аларның бер күңелле үзенчәлеге бар, ул да булса, хыял кайчан да булса тормышка ашачак!​

Запись Кыз балага хоспистан мәңгелеккә түгел, ә университетка юл ачыла [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Әле өйләнешкәнче үк ул мине үзләренә кунакка “килен күрсәтергә” дип тә алып кайтты. Уңайсызланып кына кайттым, чөнки безне әти-әни тыйнак итеп тәрбияләп үстерделәр, шуңа күрәдер, оялдым инде ул вакытта.
Беренче күргәндә әнисен ошаткан идем, тәртипле, сабыр холыклы хатын кебек күренде. Ләкин алай уйлавым ялгыш булып чыктым. Тора-бара әни кешенең холкы ачылды. Фәритнең ике сеңлесе дә бар иде, алар да тыйнак кына кызлар сыман тоелган иде. Ә менә өйләнешеп бергә яши башлагач, Фәритнең әнисе дә, сеңлеләре дә безнең тормышка таяк тыгып болгата башладылар.
Фәрит үзе бик акыллы кеше, яхшы ир иде. Тормышыбыз да матур гына башланып китте, тик безгә матур, тыныч итеп яшәргә шушы сеңелләре белән әнисе һич кенә дә ирек бирмәделәр. Мин үзем болай сабыр, кеше белән талашып, кычкырышып йөри торган гадәтем юк. Шуннан файдаланып, алар мине тәмам изделәр, таптадылар. Түзеп яшәргә тырышсам да, түземлекнең дә бер чиге була икән шул, көннәрдән бер көнне минем дә сабыр канатларым сынды. Ирем дә туганнарына, бигрәк тә әнисенә каршы бер сүз дә әйтеп мине яклый алмады, киресенчә, алар ягына авыша башлады, аларның әйткәннәренә колак салды.

Беркөнне әнисе мине, нахак сүзләр әйтеп, бик нык рәнҗетте. Түзмәдем, киемнәремне җыйдым да, әниләргә кайтып киттем. Анда бер ай тордым, Фәритне килер дип көттем, ләкин ул килмәде. Күрәсең, әнисе каты торгандыр. Инде иремнең мине эзләп килмәвенә тәмам инангач, үземне тынычландырып, тормышны өр-яңадан башларга ниятләдем. Чаллыга китеп эшкә урнаштым. Кечкенә булса да, торырга да урын табылды. Килен булып төшкән зур йортның тавыш-гаугасыннан соң кечкенә генә бүлмәм дә миңа оҗмахтай тоелды. Минем өчен иң кадерлесе – тынычлык иде. Шуңа күрә бер нәрсәгә дә үкенмәдем. Ике кулым, ике аягым, башым исән-сау дип, алга карап яшәргә кирәк дидем.

Шулай итеп яшәп киттем. Тормыш өчен кирәкле әйберләрне хезмәт хакы алган саен бөртекләп җыеп бардым. Аллага шөкер, кирәкле бар әйберләрем дә булды, тик җаныма гына нидер җитмәгән кебек тоела башлады. Эштән кайтып керәсең дә, бүлмәдә берүзең, бүлмә эче тып-тын. Керсәң дә, чыксаң да ялгыз дигәндәй, ялгызлык күңелгә тия башлады. Беркөнне эштән кайттым да, компьютерны кабызып, интернеттан танышу сайтына кердем.
Ул сайтта минем кебек ялгызлар күп икән, кемнәр генә юк анда. Уйлап-уйлап тордым да, шул сайтка кызык итеп кенә үзем турында да язып куйдым. Озак та үтмәде, китте танышу хатлары! Бер-бер артлы явып кына тора башлады. Монда бер кереп утырсаң, тиз генә чыгып китә алмыйсың икән, вакыт үткәне дә сизелми. Шулай итеп, үземә бик кызыклы шөгыль таптым. Шул сайтта кичтән утырам, аннан иртән, күзне ачуга тагын шунда кереп китәм. Эшкә киткәнче дип ашыга-ашыга почтаны тикшереп чыгам, кемнәр ниләр язган – барысын да беләсе килә. Ул компьютер дигәнең гел магнит кебек инде менә, һаман кабызып, ниләр барын, нинди хәбәрләр килгәнен беләсе килеп кенә тора.

Шулай итеп, көн саен әле бер, әле икенче кеше белән танышып, аралашып кына тора башладым. Кызык. Танышып, очрашырга чакыручылар да байтак булды. Тик башта никтер күңелгә ошаганы гына булмады. Шулай беркөнне Илнур исемле берәү белән таныштым, дүрт ай аралашып, хат язышып тордык. Аннары анысы да очрашуга чакырды. Ни булса шул булыр дип, тәвәккәлләп, моның белән очрашуга киттем. Иң кызыгы шул – бер күрүдә ошады бит бу миңа, күңелгә иң якын, күптәннән белгән кешем кебек тоелды.
Сөйләшә, аралаша торгач, Илнурның миннән яшьрәк икәнлеге ачыкланды. Илнур да мине ошатты, яшь аермасына карамады, алга таба да очрашыйк, аралашып яшик диде. Шулай ярты еллап күрешеп йөргәннән соң Илнур миңа тәкьдим ясады, ә мин бик теләп ризалаштым. Якыннарны гына җыеп, күңелле итеп никах укыттык та, бергә яши башладык. Күңелең киң, тыныч булса, кечкенә бүлмә дә болын кебек күренә икән. Илнур бик уңган кеше булып чыкты, кулыннан килмәгән бер генә эше дә юк иде аның. Мине дә хөрмәт итә белде.

Ике ел минем бүлмәдә яшәгәннән соң, ипотекага ике бүлмәле зур фатир алып, шунда күчендек. Әлеге фатирга күченгәч, бәхетебезнең иге-чиге булмады. Шатлык өстенә нур балкытып, кызыбыз туды. Кызыбызны алып кайтканнан соң Илнур мине күтәреп кенә йөртте. Мондый бәхет тә була икән дип, беркөнне шатлыгымнан утырып рәхәтләнеп бер еладым. Илнур үзе дә бик бәхетле: “Мин сине үлеп яратам, синең кебек акыллы, чибәр, сабыр хатын-кыз да була икән”, – дип, көн саен кочып, үбеп кенә тора мине. Шулай итеп, ничә ел ялгыз яшәгәннән соң, мин дә үз парымны – чын бәхетемне, мәхәббәтемне таптым. Ир бәхетенә, назына күмелеп яшим хәзер. Күзләр генә тимәсен тормышыбызга!

“Язмыш кочагы”

Запись “Мондый бәхет тә була икән дип, беркөнне шатлыгымнан утырып еладым” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..