Галимнәр шундый нәтиҗәгә килгән: климат үзгәрүнең аянычлы нәтиҗәләрен йомшартырдай чаралар күрелмәсә, 80 елдан соң Төньяк ярымшарда җәй ярты ел чамасы дәвам итәчәк. Алар фикеренчә, җәй – чыдап торып булмаслык дәрәҗәдә эссе һәм озын, кыш – кыска һәм җылы булачак.
Яңа тикшеренү нәтиҗәләреннән күренгәнчә, 1952 елдан 2011 елга кадәрге чорда җәй озынлыгы артып. уртача 78көннән 95 көнгә җиткән. Ә кыш озынлыгы, киресенчә, кимеп, 76 көннән 73 көнгә калган. Яз (124 көннән 115 көнгә калган) һәм көз (87 көннән 82 көнгә калган) озынлыгы да кимегән.
Галимнәр фикеренчә, әлеге тенденциянең сакланып калуы 2100 елда кышның нибары ике ай гына дәвам итәсенә китерәчәк.
Тикшеренү авторларыннан берсе Юпинь Гуан сүзләренә караганда, бу хәл әйләнә-тирә мохит һәм сәламәтлек өчен зур зыян салырга мөмкин. Мәсәлән, кошлар үз юлларын һәм кышлау вакытларын үзгәртәчәк, ә үсемлекләр үзләре өчен гадәти булмаган вакытта чәчәк атачак. Ә мондый үзгәрешләрнең, хайваннар өчен азык эзләүдә кыенлыкларга китереп, табигатьтә һәлакәт белән янау ихтималы зур.

Чыганак: "Ватаным Татарстан"

Запись Безне озын җәйләр көтә, имеш… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Дүшәмбе-чәршәмбе көннәрендә 20 градуска кадәр җылы булачак. Ләкин төннәрен салкын һава торышы саклана. Төнлә иң түбән температура -8 булыр дип фаразлана.

Шулай да 20 августтан һава торышы җәйгечә булачак. Көндез иң югары температура 26 градус булыр дип көтелә. Кайбер көннәрдә хәтта 28 градуска кадәр җитәргә мөмкин.

Чыганак: Шәһри Казан

Запись Көннәр кайчан җылыта? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

«Бу декадада тәүлек дәвамында уртача һава температурасы нормадан түбән — 13-14 градус булачак. Бу аномаль температура, төнлә салкын булачак», — диде Юрий Переведенцев.

13 августта бөтен республика буенча явым-төшем көтелә.

Пәнҗешәмбе, 13 августта көндез һава температурасы 17 градуска кадәр җылытачак, төнлә +12 градус була.

Җомга, 14 августта, болытлы һава торышы булачак, кыска вакытлы яңгыр көтелә. Көндез +16 градуска кадәр җылы, төнлә +12 градус булачак.

Переведенцев сүзләренчә, бу атна җәй дәвамында иң салкын атналарның берсе булачак.

Шимбә Казанда яңгыр явачак, көндез һава торышы +17 градус, төнлә — 11 градус җылы.

Якшәмбе һава тошы рәтләнер дип фаразлана. Көндез һава температурасы +18 градус булса, төнлә +10 градус булачак.

Чыганак: Татар-Информ

Запись Татарстанда һава торышы нык үзгәрмәкче… впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Туристлар сүзләренчә, күл яры буйлап кечкенә аю баласы белән ир йөри. Теләгән һәркем яшь ерткыч белән фотога төшәргә мөмкин. 40 градуслы эсседә аю баласы өчен яр буйлап йөрү чын сынауга әверелә. Башкортстаннан һәм Татарстаннан ял итәргә килгән туристлар бу аюны инде беренче генә тапкыр күрмәүләрен билгеләп үтә. Аю баласын яклап, урындагы хайваннар дөньясын яклаучылар да чыгыш ясады. Алар, чара күрүне сорап, компетентлы органнарга мөрәҗәгать итәргә җыена.

Фото: Кызыл Таң

Чыганак: Кызыл Таң

Запись Башкортстанда су коенучылар янына аю чыккан. Каян килгән? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Казанның гербына хөрмәтләп, канатлы елан рәсеме төшерелгәнен белми ахырысы еланнар. Белсәләр, һөҗүм итмәсләр иде, әй. – Башкалада быел 4 кешене елан чакты. Елан чаккан биш яшьлек кызчыкның хәле яхшы якка бара, сәламәтләнеп килә. Татарстанда узган ел 50 кеше мөрәҗәгать итте, шуларның 37се сырхауханәдә дәваланды,-диде Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгының баш токсикологы Алия Насыйбуллина “Татар-информ” мәгълүмат агентлыгында узган матбугат конференциясендә.

Идел-Чулман тыюлыгының өлкән фәнни хезмәткәре Алексей Павлов әйтүенчә, кара елан (гадюка) Татарстанның һәр төбәгендә бар. Тузбаш белән кәлтә елан куркыныч түгел. Тимер юллар тирәсендә аеруча сак булырга кирәк. Беренчедән-поезд хәрәкте, икенчедән-көньякларда гына яши торган кобрага да юлыгуың ихтимал. – Туристларның экзотик еланнарны поезд тәрәзәсеннән ташлап калдырган очраклар бар. Көньяк еланнары безнең территориядә яши алмый, кышкы салкыннарда үләләр, – диде Алексей Павлов.

Алия Насыйбуллина аңлатканча, елан чаккан урында ике теш эзе кала. Язгы айларда еланның агуы аеруча көчле. Елан чаккан тән өлеше кызара, кайнарлана. Мисал өчен, елан аякны яки кулны чакса, өске өлеш шешә башлый. Кешедә сүлпәнлек хасил була, башы авырта һәм әйләнә. Косасы килә, кайбер кеше косарга ук керешә. Сулыш алу аврылаша, йөрәк каты тибә.  Аң югалту булмый, тик кеше “исерек” халәттә була.  – Кечкенә балалар елан чагуны авыррак кичерә, чөнки аларда аллергиягә каршы тору әле ныгымаган. Елан башны, иңбашын яки муенны чакса, хәл бик кискенләшә. Мондый очракларда ашыгыч медицина ярдәме күрсәтелмәсә, кеше 1 сәгать эчендә буылып үләргә мөмкин, – диде Алия Насыйбуллина.

Ярдәм оештыру

Елан чаккан кешене 3 сәгать эчендә медицина учреждениесенә китереп җиткерергә тырышырга кирәк. Анда аңа елан агуына каршы укол ясала. Сырхауханәгә килеп җиткәнче, 1-2 төймә аллергиягә каршы дару кабып куярга була. Мәсәлән, “Супрастин” яки “Тавегил”. Шулай ук күп итеп гадәти су эчү зарур, суны берьюлы түгел, ә өлешләп-өлешләп эчертеп торырга кирәк. Баллы чәй яки газлы су киңәш ителми, ахыр чиктә алары да ярый. Елан чаккан кешегә спиртлы эчемлек куллану-эчертү катгый тыела. Агу тәнгә таралмасын өчен, елан чаккан кулны яки аякны хәрәкәтләндермәгез, тактага яки таякка җиңелчә бәйләп куеп була. Кулга яки аякка елан чаккан урыннан өске ягына жгут салырга яки бау белән каты итеп буып куярга ярамый. Шулай ук, елан чаккан урынны кызган тимер белән көйдерү дә дөрес эш түгел. Яраны кисмәгез, марганцовка яки башка дарулар сөртмәгез.

Агуны авыз белән суыру да киңәш ителми. Болай эшләп, кешегә тагын да зарар салырга мөмкин. Ерак сәяхәтләрдә медицина ярдәме килеп җитү ихтималы аз булганда агуны авыз белән суыру чарасызлыктан башкарыла. Моны кичекмәстән эшләргә кирәк, 15-20 минуттан агу инде чыкмый. Агу суырган кешенең авыз куышлыгы ярасыз булырга тиеш, соңыннан авызны су белән яхшылап чайкарга кирәк.

Урман пляж түгел

• Еланнар урман куелыгыннан бигрәк, урман читләрен, сулыклар буйларын, урман аланнары тирәләрен ярата. Киселгән агач төпләренә яки таш өсләренә менеп, ачык сукмакка чыгып кояшта кызынып ятырга яраталар. Агач төбенә шунда ук барып утырмагыз, җиләк яки гөмбә җыйганда үлән арасына кулыгызны китереп тыкмагыз. Озын таяк белән үләннәрне аергалагыз, барыр юлыгызда таяк белән үләннәргә суккалагыз. Елан, гадәттә, тавыш килгән урыннан читкәрәк кача,-дип киңәш бирде биология фәннәре кандидаты Алексей Павлов.

• Аллергия авырулы кешеләргә елан чагудан аеруча сак булырга кирәк, – дип өстәде токсиколог Алия Насыйбуллина. Табигать кочагына чыкканда өстегезгә “пляжга” барган кебек җиңелчә киенмәгез. Аягыгызга резина итек яки калын крассовка , калын ыштан киегез. Урманда яки болында сандаликлар гына киеп яки, гомүмән, яланаяктан гына йөри күрмәгез. Елан чыжылдау авазы чыгарса, кискен хәрәкәт ясамыйча артка чигенегез, читкә китегез.

Чыганак: Шәһри Казан

Запись Елан чакса, ни эшләргә? впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Нурсинәнең әнисе Фатыйма апа әйтүенчә, җиләк җыярга иртәнге сәгать өчтә торып китәләр дә, алтыга инде кайтып та җитәләр. Кияүләре Марат җиләк җыярга бигрәк тә хирыс икән. Без бер чиләк җыйганчы, ул өч чиләкне тутырып куя, ди Фатыйма апа. Яфизовлар җиләк җыеп сату белән өч ел элек шөгыльләнә башлаган. Моннан шактый гына акча да эшләп була ди. Быел атна-ун көндә генә 50-60 мең сум акча эшләгәннәр. Иш янына куш дигәндәй, гаиләләре белән эшләп тапкан акчаны хуҗалыкта төзелеш эшләренә тоталар.

View this post on Instagram

A post shared by Нурсина Яфизова (@nursik_yafizova)

– Кызым Нурсинә кафеда, киявебез Марат тракторда эшли. Эшкә кадәр дә, аннан соң да тиз генә җиләккә менеп төшәләр. Өч бала тәрбиялиләр, олысы белән уртанчысы да әти-әниләре белән җиләккә йөри. Лаеш якларына ук барып җыялар, үзләре генә белгән урыннары бар. Быел каен җиләге аеруча күп булды, җыймыйча да түзеп булмый бит. Сатмый кала алганнары юк. Баштарак олы юл буена чыгып саталар иде, өч ел эчендә клиентлары барлыкка килде. Кукмарадан хәтле килеп алалар, – дип сөйләде Фатыйма апа.

Чыганак: Шәһри Казан

Запись Атна-ун көн эчендә, каен җиләге сатып, 50-60 мең сум акча эшләделәр впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Фото: pixabay.com

Чыганак: "Сәхнә" журналы

Запись Җәен ничек тукланырга: 5 кагыйдә впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Күпләргә “Язларда табылдың сөйгәнем” җыры аша таныш Лилия Хаснулова, әлеге җыры белән хид-парадларда югары баскычларны яулап килә. Җырчы җәйгә иҗат белән бәйле нинди планнар корган? Кайда, ничек ял итәчәк? Бу хакта үзеннән сораштык.

“Җәйге планнарга килсәк, алар бик күп. Татарстанның төрле районнары Сабантуйларында чыгыш ясаячакмын. Эшлисе эшләр, яздырасы яңа җырлар көтеп тора. Планлаштырылган эшләрне бетергәч, җылы якка ял итәргә барачакбыз. Татарстанның Буа районындагы матур табигатьле авылга, дәү әти белән дәү әни янына да кунакка кайтачакбыз. Электән җәй көннәрендә барча туганнар очрашып, эшләргә, ял итәргә кайта торган гадәтебез бар.

Бакча эшләрен дә бик яратам. Кышка кирәкле җиләк-җимешләрне, яшелчәләрне, күнел өчен чәчәкләрне үзем утыртып үстерәм”, дип сөйләде җырчы Лилия Хаснулова.

View this post on Instagram

A post shared by Лилия Хаснулова 🎤(Певица РТ) (@lilia_hasnulova)

Запись Җырчы Лилия Хаснулова: “Электән гаиләбезнең мондый гадәте бар” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Моннан бер ай элек яңа образда, яңа җыр белән чыгыш ясап, шаккаттырган җырчы Винарис Ильегет  безгә: “Хәзер сәхнәдә креатив яшьләр күп, үзгәрәсе, үсәсе килә. Шуңа күрә орбразым да, җырларым да үзгәрә”, дип сөйләгән иде. Бу юлы Tatar today җырчы белән аралашып, җәйгә планнарын сораштырды. Винарис Ильегет, һәрвакыттагыча, безнең белән ачылып сөйләшеп, барлык серләрен ачып салды. 

“Җәй – күп кенә артислар өчен ял вакыты, әмма мин бу җәйдә эшләргә җыенам.  Һәр җомга саен “Йолдызлы хит-парад” белән без Идел буйлап теплоходта чыгачакбыз, концертлар, ретро-кичәләр оештырачакбыз. Сабантуйларда мин Чаллы, Минзәлә якларында чыгыш ясаячакмын. Екатеринбург Сабан туена да чакыру алдым.

View this post on Instagram

A post shared by Ведущий свадеб Казань (@vinaris_ilyeget)

Августта ял итәргә Крымга барырга уйлап торам, чөнки чит ил курортлары минем өчен түгел, үзебезнекеләрен өстенрәк күрәм. Дөресен әйткәндә, мин кыргый табигатьне бик яратам. Палаткалар корып, 3-4 көнгә чыгып китеп, ял итеп кайтабыз. Балык тотабыз, уха, шашлык пешерәбез. Бу елгы җәй дә вакыйгаларга бай булыр дип уйлыйм”, дип уртаклашты Винарис Ильегет.

Запись Винарис Ильегет тагын бер серен ачты впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

 Кибетләрдә сукыр тычканны куркыта торган җайланмалар сатыла. Аларны еланнар да өнәми.

 Елан салкынча, караңгырак урынны ярата. Шуңа ул чолан астында, базга ояларга мөмкин. Мондый урыннарга керерлек булмасын.

 Еланнар ияләшмәсен өчен, бакчаны җыештырырга кирәк. Үләнне даими чабып торыгыз, чүп-чарны җыегыз, бакча коралларын теләсә кая ташламагыз.

 Елан тавышны яратмый. Бакчага кыңгыраулар (кытай кыңгыраулары бертуктамый чыңлап тора) элеп куйсагыз, еланнарны куркытачак.

 Елан керосин исен өнәми. Аңа 1:2 исәбеннән су кушып, бакча периметры буенча сибәргә. Аммофоска, гербицид, селитра яки нафталин эремәсе сибеп чыгарга да була.

 Сукмакларга, бакча кырыйларына коры гәрчич сибәргә була.

 Койма баганаларына кыштырдый торган әйберләр (кургаш, пленка һ.б.) элеп куегыз.

 Песи, керпе еланнардан коткара.

 Елан сарымсак исен яратмый. Аны түтәлдә генә түгел, берәмләп бакчаның төрле урыннарында үстерегез. Ул корткычлардан да коткара.

//Мәгълүмат Ирек мәйданы газетасының Вк битеннән алынды//

Запись Йорт тирәсен, бакча, хуҗалыкны еланнан саклауның 9 юлы [видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..