Укытучы мин. Гомер буе мәк­тәптә эшләдем. Башка эшкә китү турында уй башыма да кереп карамады. Кодрәтемнән килсә, мәктәптә кунып калырга да риза булып, рәхәтләнеп дәртләнеп эшләдем. Үземнең укытучы булуым белән горурланып. Укучыларымның, ата-ана­ларның һәм… югарыдагыларның хез­мә­тем­­не хөрмәт итүләренә, тиеш­­ле бәя бирәчәкләренә ышанып. Ә бүген… Белемем бар, тәҗрибәм җитәрлек. Эшемнән канәгатьсезлек белдергәннәре дә юк. Ә нәрсә җитми соң? Соңгы вакытта әллә нигә шуңа охшаш сораулар миемне борау­лый, йөрәкне талкый, күңелгә шом сала. Тыштан караганда, берни дә үзгәрмәде кебек…

Юк, үзгәргән икән шул. Дөнья үзгәргән. Ә мин элеккечә беркатлы укытучы булып калганмын. Әй булган икән рәхәт заманалар! Кәгазь боткасына батмыйча, укучы өчен, укучы белән эшләгән чаклар! Хәзер дә эшләгез, кем тыя диярсез. Юк шул! Без хәзер үзебез теләгәнчә эшли алмыйбыз. Без кушканны эшлибез. Ә ничек, нәрсә эшләргә кирәген өйрәтеп, көнгә ничә фәрман, ничә күрсәтмә килгәнен беләсезме сез?! Директор һәм аның урынбасарлар армиясе шуларны безгә җиткереп бетерә алмыйлар мескенкәйләрем. Өлгерә алмыйлар чөнки. Әле бит аларның без төзегән планнарны, аларның үтәлешен тикшереп, гомумиләштереп, югарыга отчет та бирәселәре бар. Ә алардан өстәгеләрнең — тагын да өстәгеләргә!…

…Менә шундый хәлләр, җәмәгать! “Бигрәк нык зарланган бу. Авыр булса, эшләмәсен”, — димәгез тагын. Вакыты-вакыты белән укытучыны, ярты көн эшләп, умырып акча алучы эшлексезгә санаганнары өчен, урыс әйтмешли, “бик обидно” була. Ә болай бик яратып башкарабыз эшебезне. Эшен яратмаган кеше мәктәптә озакка чыдамый ул. Күңеле тормыш ваклыклары белән каралырга өлгермәгән балалар белән эшләү барысына да түзәргә көч бирә.

P.S. Бу язмада шәхсән минем фикерләр генә дип уйламагыз. Бу — бүген балалар алдына басып дәрес бирүче йөзләгән-меңләгән хезмәттәшләремнең җан авазы. Килешмәүчеләр дә булыр. Бигайбә! Ә бусы — минем фикер! Ә уртага салып сөйләшәсе сүзләр күп әле.

Наилә ХАРИСОВА, Әгерҗе шәһәре, 1нче гимназия.

Яңарыш

Фото: https://vk.com/

Запись Әгерҗедән педагог Наилә Харисова: “Мәктәпкә әйләнеп тә карыйсы килми. Ни булды соң?” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Авылның инвесторы булган «Агрофирма-Әгерҗе» ҖЧҖсе эшчеләре кая барырга да белми. Һәр көнне ашыйсы да, кешечә тормыш алып барасы да килә. Тик акча юк. Оешма җитәкчелеге дә хезмәт хакы сорап килгәнне бик яратмый: сезгә акча нәрсәгә – болай да оста урлашасыз бит, дип кенә җавап бирә, ди.

«БАЛАЛАР МӘКТӘПКӘ БАРГАНДА ДА АКЧА БУЛМАДЫ»

Шалтыратучы газетада үз исемен күрсәтмәүне сорады. Белсәләр, хезмәт хакларыбызны бөтенләй бирми калдырырлар, дип борчыла ул. Берничә ел элек, моңа охшаш хәл булган иде инде, дип сөйли.

– Бездән ерак түгел генә Наратлы дигән авыл бар. Анда да эшчеләр акчасызлыктан зарланып, журналистларга шалтыраткан иде. Бу хәлне телевидениедән күрсәттеләр, зур тавыш булды. Сюжет чыккач, икенче көнне үк Наратлы фермасыннан терлекне алып китеп бетерделәр дә, хуҗалыкларын ябып, «Булды, кайтыгыз, башка эш юк монда сезгә», – дип куып кайтардылар. Хезмәт хакын ала алганнары алды, ала алмаганнары – юк. Шуңа үзебез дә куркып кына мөрәҗәгать итәргә булдык, – ди Нурия апа (исеме үзгәртелде – А. З.).

…Тирсә авылы җирләре һәм фермалары колхоздан инвестор кулына күчкәнгә байтак еллар узган инде. Җитәкчеләре алмашынып торса да, эшчеләре шул килеш калган. Авылда башка эш юк, ярап тора, дигәннәр. Хезмәт хакы белән тоткарлыклар башка вакытларда да булган, әмма биш ай буе бер тиенсез утыру кебек хәлне моңарчы күрмәгәннәр. «Агрофирма – Әгерҗе» ширкәте күрсәткән. Акча ала алмавың бер хәл – терлек тә бирмиләр, дип сөйли Нурия ханым.

– Җәй көне безнең авылдан сыерларны алып китеп бетерделәр, фермасыз калдык. Мин шунда сыер сава идем, хәзерге вакытта эшсез өйдә утырам. Алынмый калган хезмәт хакларыбызны бирмәделәр. Фермасы бетсә дә, авылда гараж бар әле – анда авыл хуҗалыгы техникалары тора, комбайнчысы, тракторчысы, шоферы – шул тирәдә эшли. Ләкин аларның да инде июнь аеннан бирле хезмәт хакы күргәннәре юк. Үзеңә тиешле акчаны сорап барсаң, хуҗалык җитәкчесе Радик Мәвлиев: «Әйбәт урлашасыз, акчасыз да яши алырсың», – дип кенә җавап бирә. Мәсәлән ДЦП белән авырткан бер эшче кергәч, аңа җавап шундый булган. «Ичмасам бозау булса да бир», – дип тә сорап барабыз, бозау да юк. Анысын үстереп, сатсаң, акчасы булыр иде хет. Җиңел түгел бушлай эшләп яшәүләре. Өеңдә пенсионерың булса, ярый да ул, утка-газга түләрлек, кәнфит алырлык булса да акча күрерсең. Ә кемнеңдер гаиләсендә андый кеше дә юк. Сентябрьдә: «Әллә бирерме икән», – дип, нык көткән идек, балаларны мәктәпкә әзерлисе бар бит. Хет балалары мәктәптә укыган кешеләргә түләмәсме, дип өметләндек. Бер тиен бирмәде сентябрь аенда да. Башка елларны ашлык бирә иде, быел анысы да юк, – дип сөйли укучыбыз.

Хуҗалыкның бирергә ашлыгы да булмагандыр шул. Эш шунда – Әгерҗе районының 90 процент җирләре, басу-кырлары «Агрофирма Әгерҗе» ширкәте кулында. Быел уракка төшкәч, урып-җыю эшләрен башка районнарны артта калдырып, иң беренче булып тәмамлады алар. Ләкин бу беренчелекнең сәбәбе – җитезлек һәм уңганлык дип нәтиҗә ясап булмый. Җыеп алырлык уңышлары булмаганга шулай тиз беткәндер. Республикада иң начар күрсәткеч Әгерҗенеке – гектарыннан нибары 16,2 центнер ашлык алганнар. Моны җирле халык үзе дә белә икән:

– Әйе, иң алама район безнеке бит инде. Телевизордан да чагыштырып күрсәттеләр: безнең райондагы җирләрнең составы белән Актаныш районы басуларыныкы бер үк икән. Анда мәсәлән, гектарыннан 34 центнер җыелган. «Моны ничек аңларга?» – дип сөйләделәр. Иген уңышы гына түгел, һәрьяклап хәле начар бу оешманың. Без моны җитәкчедән күрәбез. Ул безгә узган елның декабрь аенда килде. Хезмәт хакын «минималка» түләүдән башлады. 9-10 мең сумнар чыгып бара иде. Озак еллар сыер сауганнарның да акчаларын кисеп бетерде. Безгә кадәр ул эшләгән ике хуҗалык та шушылай беткән иде, безнең хуҗалыкны да бетерү өчен килгәнме? Ул җитәкчелек итә башлаганнан бирле хайван башы кимеп бетте, шуңа күрә ул безгә бозау бирә алмый дип әйттеләр инде аны. «Нинди бозау сорыйсыз, аның болай да терлек баш саны тулмый бит», – диделәр. Тирсәдәге ферманы бетергәч, эшчеләр, мескеннәр, кайсы кайда каңгырып, эш эзләп йөри. Бездән 4 чакрым ераклыктагы Наҗар дигән авылда эшләүчеләр бар, әмма ул да бәләкәй генә ферма, бөтен кешегә урын җитмәячәк. Әгерҗе янында бер мегаферма ачты, анда китеп карадылар – эшләргә бик рәт юк диделәр, чөнки терлек үлеп бетеп бара, үлгәннәренең хакын боларның акчаларыннан тотып кала икән. Ярый әле безгә Удмуртия якын. 60 чакрым ераклыктагы Ижау шәһәренә барып эшлиләр, – дип сөйли Нурия ханым.

Шалтыратучыбыз: «Акча түләнми, ашлыклата, бозаулата да алып булмый», дип зарланса да, бөтен кеше дә бу хәлдә түгел икән. Усалраклар берничә айлык хезмәт хакын ала алган. Суд аша. Әмма бөтен хуҗалык эшчесе дә мәхкәмә юлында йөри алмас шул, диләр.

– Судлашу өчен дә акчасы кирәк бит аның. Бу кешедән мыскыл итү инде. Элек эшләгән җитәкчеләр мондый акчасыз вакытларда хет нәрсә дә булса бирә иде. Ә мондый хәлдә алга таба ничек яшәргә – гел белмибез, – дип, чарасызлык белән сөйләде әңгәмәдәшем.

ХАЛЫК ҮЗЕ ГАЕПЛЕ ИКӘН

Мондый хәлләр булгалап тора. Һәр хуҗалыкның да ел саен нәрсә аркасында да булса, акчасы белән проблема килеп тумый калмыйдыр. Йә корылык ел була, йә киресенчә, мул уңыш җыеп алалар да, шуның аркасында ашлык бәясе түбән тәгәри… Быел менә сөт бәяләре төшкәч, болай да көчкә тәгәрәп барган хуҗалыкларның тәгәрмәчләренә бөтенләй таяк тыккан кебек булды. Хәлгә керү дигән әйбер бар. Шуңа күрә, мондый очракта авыл хуҗалыгы оешмасы җитәкчесенә каты бәреләсе дә килми.

Ләкин бу очрак – башка. «Агрофирма-Әгерҗе» ширкәте җитәкчесе Радик Рәшит улы Мәүлиев 5 ай буе тилмергән терлекче-шоферларга сабыр иткәннәре өчен рәхмәт әйтәсе урында, үзләрен үк гаепле итеп калдырды.

– Зарплата алдылар, зарланмасыннар. Сентябрь аена кадәр булганнарын бүген тарата башладык, иртәгә алып бетерәләр. 50 миллион сум зарплата таратам, – дип сүз башлады ул.

«Ә тоткарлык нәрсә белән бәйле иде?» – дигән соравым җитәкченең ачуын китерде кебек:

– Сез әзрәк анализ ясый беләсезме ул? 10 ел элек тә ипи бәясе шушы ук иде, хәзер дә шул ук. Ә бәяләр ничә мәртәбә артты шушы ара эчендә? Аннан соң безнең миллиардлаган сум кредит бурычыбыз бар!

Ә эшчеләрнең гаебе нәрсәдә? Эшче алмаган бит ул кредитны. Түли алмаслык булгач, алмаска кирәк… Эшчеләргә хезмәт хакын акчалата түләргә мөмкинлек булмаса, терлек белән бирергә дә мөмкин…

– Бирәбез, алар бит алмый, алар бит «җылап» кына йөри белә. Әгерҗе бит болар, ул бит шуңа да «А-Грыз-з», б… Бүгенге көндә зарплата урынына бирергә дип 928 баш терлек әзерләп куйдым. Таналар, бозаулар, сыерлар… Берсенә бер нәрсә кирәк түгел. Беркем алмый. Эшләгән кеше өстеннән зарлана гына беләләр. Алар урында елап утырырга гына өйрәнгәннәр. Үзем Әгерҗе кешесе түгел, ләкин монда эшкә килгәч, шаккаттым «бездельник»ларга. Фураж урлыйлар көне-төне, печән, салам – авызларына кертмиләр сыерларның… Биш ай буе хезмәт хакы алмадылар дигән сүз дөрес түгел! Сезгә зарланган кеше һәр айныкын алгандыр әле, мин аны белеп торам. Ул бит бөтенесе дә түгел, кемдер августны ала алмаган, кемдер башка бер айныкын. Йөриләр елап… Аларның берсенең дә эшлисе килми, әнә бер дояркага утын алып бирдем бушка, хезмәт хакы бирдем, эшкә чыкмады. Халык бит монда «кошмар просто»! Эштән куа башлыйм икән: «Мин нишлим инде, кая барыйм инде, минем бит ике балам бар», – дип, елый беләләр. Халык шундый монда, шаккатарлык, әйтәм бит. Зарлана беләләр инде, анысы, «жалоба»ны оста язалар.

СӨТ БӘЯЛӘРЕ АРКАСЫНДА

Хезмәт хакы бирелмәү мәсьәләсен, халык үзе кычкырып, таләп итеп йөрмәсә дә, район хакимиятендә дә яхшы беләләр икән. Район башлыгы урынбасары Ришат Тимер улы Нурисламов әйтик, бу мәсьәләне хәл итү буенча эшләр баруын, Президент Рөстәм Миңнехановның да агрофирмадагы проблемалардан хәбәрдар булуын сөйләде.

Әгерҗе районының авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе башлыгы Гатауллин Дилүс Гаскәр улы да башлык урынбасары сүзләрен җөпләде. Проблема бар, һәм аны республика күләмендә хәл итү юлларын эзлиләр. Заманында яхшы керем чыганагы булыр дип, агрофирма җитәкчелеге күп кредитлар алган булган, хәзерге вакытта аена 50 миллион сум керем алса, шуның 20 миллионы бурыч каплауга китеп бара, ди.

– 2600 сыерга сөт комплексы, 13 мең дуңгызга торак комплекс, Европа стандартлары белән бәрәңге базлары төзеделәр, 30 комбайн сатып алдылар. Дөрестән дә бу яхшы керем бирергә тиеш иде, ләкин быел сөт бәяләре төште. Литрына 6-7 сум минус белән акча алдык, мондый шартларда хезмәт хакларын вакытында биреп бару кыен була башлады. Без моны эшчеләргә дә аңлаттык. Ләкин вакытында акча алып бара алмагач, барыбер дә бик борчылдылар инде, – дип сөйли җитәкче.

Ә менә болай да яхшы урлашасыз, сезгә хезмәт хакы юк дип әйтүе чын хәл түгелдер, дип бәяләде.

Әгерҗедә оешма эшчеләренә чынлап та хезмәт хакы бирелгәндер дип ышанасы килә. Юк икән, мондый очракта прокуратурага мөрәҗәгать итә аласыз. Әле кредит түләгәннән соң да, 30 миллион сум акчасы калган оешманың, һәр ай саен 50 процент кына булса да хезмәт хакы бирерлек мөмкинлеге табылырга тиеш. Елап утыра һәм зарлана гына беләләр, дип фикер йөртә кайберәүләр. Ә биш ай буе акчасыз утырса, үзләре нишләр иде икән соң?

Айгөл ЗАКИРОВА, Безнең гәҗит

Фото: https://pixabay.com

Запись «Әгерҗе бит болар, А-Грыз-з, б…» – агрофирма җитәкчесе эшчеләргә 5 ай буе хезмәт хакы түләмәүне үзенчә аңлата впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Сарсак-Омга – Әгерҗе районындагы дүрт удмурт авылының берсе. Биредә 120 еллык тарихы булган Сарсак-Омга лицее эшләп килә. Кайчандыр агролицей статусын йөрткән әлеге белем учагын педагоглар династиясе вәкиле Сергей Юрьевич Маркитонов җитәкли. Бу мәктәптә белем бирүчеләрнең 70 проценттан артыгы – ике данлыклы нәсел дәвамчылары. – Җитди, кешелекле, башлаган эшен җиренә җиткереп үти торган директор, – дип таныштырды мине аның белән Әгерҗе районы мәгариф идарәсе җитәкчесе Вәсилә Гарәфетдин кызы Сафиуллина. – Әлеге егәрле «егет»кә юл яручы – районда гына түгел, республика күләмендә зур дәрәҗәләргә ирешкән математика укытучысы әнисе Людмила Леонидовна, – дип өстәде ул, каршымдагы мөлаем ханымны күрсәтеп. Людмиланың мөгаллимлек сукмагына басасы кечкенәдән, тәрәзәләргә «суык бабай» ясаган рәсемнәргә билгеләр куеп уйнаган чакта ук билгеле була. Башлангыч сыйныфларда укыганда инглиз теле укытучысы булырга хыяллана ул. Шунлыктан инглиз теле дәресләренә, үз сыйныфыннан тыш, башка сменада укучы балалар белән бергә дә йөри. Әмма математика укытучысы Әлфия Хәмзә кызы аңарда үз фәненә мәхәббәт уята. Зиһен үткенлеген күреп, остазы кызга математика юнәлешен сайларга киңәш итә. Шулай итеп, кыз Казан дәүләт педагогика институтына укырга керә. Беренче мәхәббәте, булачак ире Юрий белән бер тирәдәрәк яшәгәнлектән, кечкенәдән бергә уйнап үсәләр. Башта дуслар буларак кына аралашсалар да, күңелләрендә мәхәббәт чаткылары шул вакытта ук кабынган булгандыр, мөгаен. – Күп кызларны гыйшык утына салучы «авылның беренче егете» иде Юрий. Ул армиягә киткәнче очрашмый идек әле. Шулай да хатлар язышып тордык, бәйрәмнәрдә котлау сәламнәре җибәрешә идек. Мин ул вакытта институтта укып йөрим. Кызларның мине бер егет белән таныштырасылары килә. «Әйдә, таныш инде, егетең юк бит», – дип үгетлиләр.

Ә минем күңелдә бары тик Юра гына. Юрий беренче хатында, «Людмила» сүзеннән соң нокта куеп язган иде. Аннан соң ул нокта бер өндәүгә, соңрак ике өндәүгә әверелде. Кайтыр алдыннан өч өндәү билгесе куелган хат килде. Бәлки, мин моны үзем сизмәгән дә булыр идем. Иптәш кызларым соңгы хат килгәч: «Кызлар, биибез, өч өндәү куеп язган», – дип көлештеләр, – ди Людмила ханым, яшьлек хисләрен күңелендә кабат яңартып. Егет армиядән кайту белән сөйгән кызына тәкъдим ясый. Гөрләтеп туй ясыйлар. Бер-бер артлы өч малай алып кайталар. Институтны тәмамлагач, 1979 елдан Людмила Сарсак-Омга лицеенда математика укыта башлый. Инде менә 39 ел дәверендә ул, җанын-тәнен биреп, яраткан эшендә хезмәт куя. Людмила Леонидовнаның педагогик эшчәнлеге хакында сөйләгәндә, «беренче» сүзен еш кабатларга кирәк. Ул – Әгерҗе районында Россия Федерациясе Президенты Грантын алган беренче математика фәне укытучысы. Республиканың авторлык программалары һәм укыту-методик әсбаплары бәйгесендә район буенча беренче җиңүче дә, математика дәреслеге авторы Л.И. Звавич белән берлектә математика фәнен тирәнтен өйрәнүне оештырган беренче укытучы да, «Ел укытучысы» бәйгесендә дипломант исеменә лаек булган беренче математик та, математика фәнен профиль дәрәҗәсендә оештырып, югары уку йортлары белән эшчәнлекне башлаган беренче укытучы да ул. Людмила Леонидовна озак еллар математика буенча район экспертлар комиссиясендә эшли. Бүгенге көндә, Әгерҗегә йөреп, математика укыта, укучыларын бердәм дәүләт имтиханнарына әзерли. Ире Юрий да мәктәптә өч ел дәвамында укучыларга хәрби әзерлек дәресләре бирә. Аннан соңгы гомерендә мәктәп автобусын йөртә. – Яшь чакта Юрий белән бергәләп спектакльләрдә катнашып йөри идек. Гомумән, ул һәрвакыт минем өчен терәк булды. Хезмәтеңне хөрмәт иткән, сине аңлаган тормыш иптәшең булмаса, укытучы булып эшләп булмыйдыр ул, – ди Людмила Леонидовна. Юрий әнисе белән генә үскән егет. Шунлыктан Людмила ханым озак еллар кайнана белән яши. Бүгенге көндә әниләренә 82 яшь. Чәчләренә чал кунган зирәк акыллы әби – гаиләнең төп терәге.

Сергей – Маркитоновлар гаиләсендә баш бала. Бер энесе авыл хуҗалыгы академиясендә укып чыккан, икенчесе, Казан дәүләт энергетика институтын тәмамлап, ике абыйсы үрнәгендә армия сафларына барырга җыена. Чөнки әтиләре Юрийның сүзе бер – «Егет кеше армиядә хезмәт итәргә тиеш!» Кечкенәдән спортны яраткан Сергей, физкультура укытучысы Леонид Фёдоровичтан үрнәк алып, Удмуртия дәүләт университетының физкультура һәм спорт факультетына укырга керә. – Укытучы баласы булу җиңел түгел. Дәрестә берәр укучы тавышлана башласа, бер гаебе булмаса да, «Сергей, дөрес утыр», – дип, үз улымны шелтәли идем. 2011 елда аны лицей директоры итеп билгеләгәч, башта куркып калдым. Булдыра алуын күргәч – шатланам. Рәхмәт, бөтен коллективка, үзенең беренче укытучысы, хәзерге көндә урынбасары Надежда Ивановна да бик нык булышты, – ди Людмила Леонидовна гоурлану хисе белән. Сергей Юрьевич үзе турында күп сөйләргә яратмый. Артык тыйнак кеше ул. Аның ниндилеген башкарган эше, ирешелгән уңышлары һәм тирә-юньдәгеләрнең аңа карата булган фикере ачып сала. Беренче укытучысы Надежда Ивановна аның кечкенәдән җитдилеген искә ала: – Ул, иң беренчеләрдән булып, биремнәрне эшләп бетерә дә өстәмә күнегүләргә күчә, бөтен фәннәрне су урынына эчә иде, – ди укытучысы. Сергей мәктәпне көмеш медаль белән тәмамлый. Аңа бөтен юллар ачык булса да, кечкенәдән спортка мөкиббән егет алдагы тормышын физкультура фәне белән бәйләргә карар кыла. Университетны тәмамлагач, ул туган мәктәбендә физик тәрбия, тормыш иминлеге нигезләре фәннәрен укытырга кайта. Аның җитәкчелегендәге баскетбол һәм волейбол командалары һәр елны район күләмендә призлы урыннар ала, республика ярышларында катнаша. Сергей Юрьевич үзе дә спортның төрле төрләре – өстәл теннисы, аркан тарту, дартс, пневматик винтовкадан ату буенча күп тапкырлар җиңү яулаган. Аның тарафыннан бик күп спорт чаралары оештырыла. 17 ел мәктәптә эшләвенең 7 елы – мәктәп директоры вазифасында. 2016 елда «Татарстанның иң яхшы директоры» исемен алган Сергей Юрьевич Татарстан Републикасының мәктәп директорлары советына керә. Ул мәгариф оешмаларын акредитацияләү буенча эксперт итеп тә билгеләнгән.

– 9 май – Җиңү көнендә укытучылар, укучылар, бергәләп, велосипедта 30-35 километр юл үтәбез. Бөтен авылларда тукталып, һәйкәлләргә чәчәк салабыз. Без – Сергей Юрьевич, аның хатыны Татьяна, ике кызы белән бергә, Әгерҗе, Татарстан, Россия флагларын тотып алдан барабыз. Бу – һәр елны шулай. Йөзгә бүленсә – бүленә, әмма көченнән килгәннең барысын да эшли, – ди Вәсилә Гарәфетдин кызы Сергей Юрьевич хакында.

Университетта укыган елларында ук Сергей туган мәктәбенә практикага кайтып йөри. Шул вакытта ул дәресләрдә бер кызга игътибар итә. Чыгарылыш кичәсендә аны озата да кайта. Татьяна исемле чибәр кыз егетне тәмам үзенә гашыйк итә. Мәктәпне тәмамлагач, Татьяна Ижевск шәһәрендә инглиз теле укытучысы булырга әзерләнә. Ә укуын тәмамлап, туган мәктәбенә эшкә кайткан Сергей исә бер елдан армия сафларына алына. Гашыйклар бер-берсе белән хәбәрләшеп тора. Егет хәрби хезмәттән кайтып, ярты ел үткәч тә, яшьләр өйләнешә. Соңрак яшь килен туган мәктәбендә инглиз теле укытучысы булып эшли башлый. Татьяна да укытучылар гаиләсеннән. Әнисе Нина Ивановна Савельева гомер буе башлангыч сыйныфларда белем биргән. Әтисе ягыннан бабасы Николай Ильич сугыштан соң физкультура укыткан. Нина Ивановна кайнатасын җылылык белән искә ала: – Барыбыз да эштән кайткач, кич белән әтиебез, кычкырып, район газетасын укый иде. Бабаларыннан күреп, оныклары да кечкенәдән укырга өйрәнде. Татьяна 3-4 яшьтә үк укый башлады. Интернет заманы булса да, оныкларым китап укырга ярата, – ди ул. Нина Ивановнаның җәмәгате Валерий Николаевич колхозда да эшләгән, агрохимия белән дә шөгыльләнгән. Тыныч холыклы, кешелекле Валерий әфәнде – Нина Ивановнаның ныклы терәге. – Берәүләрнең кычкырышканын күрсә, балаларны шундук читкә алып китә. «Яхшылык кына күреп үссеннәр», – ди ул. Үзе дә беркайчан тавыш күтәрми. – Шулай ди Нина Ивановна тормыш иптәше хакында. Менә шундый күркәм гаиләдә туып-үскән Татьянаның мөгаллимлек юлыннан китүе, тормышын шулай ук педагоглар нәселеннән булган Сергей белән бәйләве гаҗәп түгел шул. Ниндидер карарлар кабул иткәндә, кияве Нина Ивановна белән дә киңәшләшергә ярата. Чөнки гомер буе ничәмә-ничә сабыйны каләм тотып язарга, беренче булып хәреф танырга өйрәткән укытучыдан төпле фикер ишетәсен белә ул. Татьяна әнисе турында соклану хисләре белән сөйли: – Әнием – яхшы педагог. Аның укучылары гел безнең өйдә булды. Кайтырга соңга калган вакытта күрше авыл балалары бездә кунып кала иде. Бергә-бергә дәрес әзерлибез. Мин әни белән бергә дәфтәрләр тикшерергә яраттым, кечкенәдән инглиз теле белән кызыксына башладым. Инде башлангыч сыйныфларда укыганда ук, киләчәгемне әлеге фән белән бәйләячәгемне белә идем. Өйрәнгәннәр белән генә канәгатьләнеп калмыйча, укытучым Валентина Васильевнадан өстәмә дәресләр алдым. Мәктәпне тәмамлагач, Удмурт дәүләт университетына инглиз теле факультетына укырга кердем. Кияүгә чыкканнан соң, читтән торып, В.Г.Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институтын тәмамладым, – ди Татьяна. Татьяна – үз һөнәренә җаны-тәне белән бирелгән укытучы. Моннан ике ел элек – 2016 елда ул «Укытучы-мастер» республика бәйгесендә җиңгән, район буенча «Ел укытучысы», «Дәрестән тыш эшчәнлек буенча иң яхшы авторлык программалары» ярышларында, һәр елны район спартакиадаларында җиңү яулый. Кызык, инглиз теле укытучысы булырга хыялланган Людмила Леонидовнаның килене кайчандыр кайнанасы барырга теләгән юлдан китә. Очраклы хәл генә түгел бу. Аны язмыш дими ни дисең?! Сергей белән Татьяна Валерия һәм Екатерина исемле ике акыллы кыз үстерәләр. Көне-төне мәктәп дип янып, күп вакытларын лицейда үткәрсәләр дә, яшь гаилә зур йорт тота, хайваннар асрый, бакчада яшелчә-җиләк җимеш үстерә. «Укытучы кеше һәр яктан да үрнәк булырга тиеш», – дип саный алар.

Автор: Сиринә МӨХӘММӘТҖАНОВА

Мәгариф

Запись Әгерҗедә бер гаилә 300 ел буе балалар укыта впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

СИГЕЗ СУТЫЙДАН БАШЛАНГАН ЭШ

Альберт–Әминә Әхмәдиевларның Казанда IT-лицейда укытучы булып эшләүче өлкән уллары Айнур һәм Ислам университетында белем алучы төпчекләре Искәндәр җәйге ял вакытында елның-елында йөзәр баш каз үстереп азмы-күпме керем ала торган булганнар. Узган ел Яшел Үзән районында җиләк үстерү белән шөгыльләнүче эшмәкәрләр белән танышкач Айнурда да әлеге эш белән мавыгу теләге туа. Голландиядән “Хоный“, “Альба“, “Еви-2“ сортларын кайтарталар. Җиләк үстерү технологиясен өйрәнеп эшкә керешәләр. Озын-озын түтәлләр ясыйлар, аның астына сугару җайланмасы урнаштыралар, эшкәртелгән туфрак өстен кара пленка белән каплыйлар. Араларын утызар сантиметр калдырып өч мең төп җиләк үсентесе утырталар.

– Җиләкне күчергәч, бер атна күп итеп су сибәргә кирәк. Аннан торбалар аша тамчылап сибелгәне дә җитә, – ди Айнур.

Узган ел “Еви-2“ сортыннан ике тапкыр уңыш җыялар Әхмәдиевлар. Гомумән, сигез сутыйдан җыелган җиләкне сатып аны үстерүгә киткән чыгымнарны каплыйлар. Көз көне туганнары ярдәме белән меңәрләгән мыекчаны аерым утырталар. Сигез сутый мәйданчык янындагы шуның кадәр үк участокны эшкәртеп, өч мең төп үсентене күчерәләр. Бүгенге көндә шушы 16 сутый җирдән көн саен дистәләгән кило җиләк җыялар Касай уңганнары.

– Әлегә иң күбе бер көнгә сиксән кило җиләк җыйдык, – ди Альберт абый.

Тәмле, сусыл, чип-чиста викторияләрне Сарапулга озаталар. Анда үзләренең сатып алучылары бар. Күрше-тирә авыл халкы да Әхмәдиевлар йортына тузан төшерми. Җиләкләрне мактый-мактый алып китәләр. Сезон башланганнан бирле 500 кило җиләк саткан бу гаилә.

БЕР СЕЗОНГА – ДҮРТ ТАПКЫР УҢЫШ

Айнур белән Искәндәр ирешелгәннәрдә генә туктап калучылардан түгел. Бу очракта да ничек тә җиләк мәйданын арттыру турында хыялланалар. Ниһаять, инвестор табыла. Үзләренең өйләре яныннан кул сузымында гына бер гектар җирне алу бәхетенә ирешәләр һәм биредә иртә яздан эш башлыйлар Әхмәдиевлар. 230 метрлы биш теплицаның конструкциясен Ижауда яшәүче үзебезнең район егетләре җыялар. Аның өстен пленка белән яба да башлаганнар. Су сибәр өчен скважина да казыганнар. Әлбәттә, кызу эш чорында эшче куллар да ялларга туры килгән. Унлап хатын-кыз сигез көн буе җиләк үсентеләре күчергәннәр. Биредә хәзер Әлмәттән кайтыртылган “Монтерей“, “Еви-2“, “Санандрес“ һәм башка сортлар үсеп киләләр.

– Барлыгы 40 мең төп җиләк утыртылды. Беренче җиләкләрдән авыз итеп карадык инде, – ди хуҗабикә Әминә апа.

Ә барлык эшләр биш миллион сумга төшкән.

– Җиләк уңышы белән сөендереп, сату яхшы гына барса, чыгымны өч ел эчендә капларга тиеш без, – ди Айнур.

– Иртә яздан әлеге теплицаларны пленка белән төреп алырга планлаштырабыз. Шул очракта бер сезонга дүрт тапкыр җиләк уңышы алачакбыз. Һәм без моңа бик өметләнәбез, – дип әңгәмәгә кушыла Искәндәр.

ГРАНТЛЫ ДА БУЛДЫЛАР

Безнең районда җиләк үстерү белән шөгыльләнә башлаган бердәнбер гаилә Әхмәдиевлар. Теләкләре изгедән, планнары зурдан булган бу тырыш егетләргә район авыл хуҗалыгы идарәсе җитәкчесе Дилүс Гатауллинның, аның урынбасары Ленар Сабировның да ярдәмнәре зур була. Алар тәкъдиме белән “Әхмәдиев“ крестьян-фермерлык хуҗалыгын оештыралар һәм яңа эш башлаучы фермерлар өчен федераль программа буенча бәйгедә катнашалар. Егетләргә бәхет елмая: алар җиләк-җимеш культуралары үстерү буенча 1,5 миллион сум грант оталар. Гаилә башлыгы Альберт абый әлеге суммага сертификатны Лаешта узган “Кыр көне“ндә ТР авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Әхмәтов кулыннан ала.

– Министрның фермерларга карата “сез – авылның яшәү рәвешен саклап калучылар, аның нигезен тәшкил итүчеләр. Сез – авылның бүгенгесе һәм киләчәге“ дигән сүзләре күңелемә бик тә хуш килде. Без дә бер генә урамлы, кырыкка якын хуҗалыгы гына булган кечкенә авылыбызны яшәтү өчен кулдан килгәнчә тырышабыз. Әнә бит, Казанда төпләнеп калу мөмкинлеге зур булса да, Айнур белән Искәндәребез авыл дип янып яши. Мал тоту, кош-корт үстерү белән генә шөгыләләнеп калмыйча, үзләренә яңа шөгыль дә таптылар. Без моңа сөенәбез генә һәм аларга кулдан килгәнчә ярдәм итәбез, – ди Альберт абый уллары белән горурланып.

Әлеге грант акчасына егетләр янә бер гектар мәйданда җиләк үстерү турында хыялланалар. Анысының эшен киләсе язда башлаячаклар.

– Анда җиләкләрне ачык грунтта үстерәчәкбез, – ди Айнур.

Миләүшә ЯГЪФӘРОВА.

Автор фотолары.

Запись Әгерҗелеләр 8 сутыйдан миллионлап акча алу серен ача [фото] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Район хакимиятендәгеләр борчылмаска, паникага бирелмәскә киңәш итсә дә, әгерҗелеләр республика җитәкчелеген әлеге вәзгыятьне контрольгә алырга, Удмуртия җитәкчелеге һәм Оборона министрлыгы белән берлектә хәл итәргә таләп итә.

Зур янгынның махсус авиация ярдәмендә ниһаять алты көннән соң сүндерелүе бу җирдә яшәүчеләрне тынычландырмый. Кече Пурга районы башлыгы Сергей Юрин сүзләренчә, Пугачево территориясендә әле дә 2 миллион чамасы шартламаган боеприпаслар ята. Аларның кайда булуын да белеп булмый: снарядлар белән агач-куак төпләре тулган, күбесен шартлаудан соң җир катламы каплаган.

Бу хакта Сергей Юрин район сайтында урнаштырылган интервьюда, шулай ук үзенең шәхси ВКонтакте аккаунтында хәбәр итә. Һәлакәт урыннарын мониторинглауны дәвам итәбез, дип яза ул.

Запись Әгерҗелеләр курка: шәһәр чигендә 2 миллион шартламаган снарядлар ята [фото, видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

 “Әгерҗедә эвакуацияләү үткәрелми. Барлык хезмәтләр дә штат режимында эшли”, – дип хәбәр итте “Татар-информ” агентлыгына Әгерҗе муниципаль районы башкарма комитетының эшләр белән идарә итүчесе Рафаэль Ниязов. “Шәһәрдә шартлаулар ишетелә, әмма төтен юк – җил икенче якка исә. Биредә яшәүчеләргә куркыныч янамый. Ата-аналар балаларын бакчалардан һәм мәктәпләрдән алды. Шәһәрдән китәргә карар итүчеләр дә бар. Бу аларның шәхси эше. Пугачево авылындагы вазгыятьне Әгерҗе муниципаль районы башлыгы Валерий Макаров шәхси контролендә тота”, – дип ышандырды Рафаэль Ниязов.

Алдан “Татар-информ” Удмуртиядә Пугачево авылында элеккеге хәрби складлар территориясендә сугыш кирәк-яраклары шартлавы турында хәбәр иткән иде. Кара төтен күкне биләп алган һәм шартлау тавышлары ачык ишетелә.

Пугачевода яшәүчеләрне эвакуацияләү башлануы турында хәбәр ителә. Удмуртия хезмәттәшләренә Янгынга каршы федераль хезмәтнең Татарстан буенча 101нче янгын сүндерү-коткару частеның янгын сүндерү бүлекчәсе ярдәмгә килгән. Хәзергә Чаллы, Түбән Кама һәм Алабуга янгын сүндерү пунктлары әзерлектә тора.

Запись Әгерҗе хакимиятендә райондагы куркыныч хәлне шәрехлиләр [фото, видео] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

View this post on Instagram

A post shared by Ильсия Бадретдинова (@ilsiiabadretdinova)

Башта ул Әгерҗе районы Кадыбаш авылында концерт куйганда күркәм гаиләдә туктала. Алар җырчыны сый-хөрмәткә төрәләр.

View this post on Instagram

A post shared by Ильсия Бадретдинова (@ilsiiabadretdinova)

“Кадыбаш авылында концерт белән булдык кичә һәм гадәттәгечә Гөлфирә апа белән Йосыф абыйларда кунарга тукталдык. Табынның муллыгын, мунчаның рәхәтлеген сөйләп аңлата торган түгел… Бир Ходаем, үзең зурла шушы гаиләне!”, дип яза ул ихтирам йөзеннән.

Илсөянең икенче тукталышы шул ук районның “Көчек” авылы Тазиевлар гаиләсендә була. Ул анда да күңеле белән ял итеп, авылның тәмле ашамлыкларын ашап, сихәтләнеп килә.

View this post on Instagram

A post shared by Ильсия Бадретдинова (@ilsiiabadretdinova)

“Берүзем бер бүлмәдә, зуууур караватта, сәгать 11.00 дә мичтә пешкән коймак исеннән уянып киттем… Ямь өстенә ямь өстәп телефон тотмый… Өстәлдәге иртә таңнан махсус минем өчен ясалган эремчекне, әллә ничә төрле кайнатманы һәм башкаларны курәсездер инде. Башым ял итте…”, диеп әйтә Бәдретдинова.

Туган ягы Иске Шәгер авылында да, Аксубай районы Иске Ибрай авылында да кунак булып, хәл алып, куанып йөри ул.

Кайдадыр үзе мичтә коймак пешерә, атта йөри,  кардан ясалган фигуралар янында фотога төшә, кайсында балаларча күңел ачып, таудан да шуарга онытмый.

View this post on Instagram

A post shared by Ильсия Бадретдинова (@ilsiiabadretdinova)

View this post on Instagram

A post shared by Ильсия Бадретдинова (@ilsiiabadretdinova)

Запись Илсөя Бәдретдинова рәхәткә чыккан: тауда шуып, атта йөреп, мич коймаклары ашап ял итә впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..