Төннәрен йолдызларга карап, аңа атап әллә никадәр шигырь яздым. Иптәш кызларым белән кич клубка чыга идек. Егетләр “вечер”дан соң безне озата кайталар. Ә минем күңелдә теге зәңгәр күзле сабакташ кына. Аңа мәхәббәтем көннән-көн көчәя бара. Бер кешене дә якын китерәсем килми. Серемне башкаларга белгертергә дә теләмим: сөйләсәм, кычкырып көләрләр кебек. “Анасына карап – кызын, атасына карап улын коч” дигәннәр. Авылда ул егетнең әти- әнисенә хөрмәт зур түгел иде. Әллә нинди сәерлекләре белән авыл халкыннан аерылып торалар иде алар. Ләкин, нишләтим, яраттым бит шуларның малайларын. Аның өчен әллә ниләр эшләргә әзер идем. Еллар уза торды, сабакташ минем якка борылып та карамады. Мәктәпне тәмамлагач, төрлебез төрле якка таралыштык. Ә зәңгәр күзле егет күңелемнән китмәде. Әле очрашырбыз, бергә булырбыз кебек тоела иде. Язмыш дигәнең мин уйлаганча барып чыкмады. Мине Себер якларына эшкә җибәрделәр. Булачак ирем белән шунда таныштым. Гаилә мәшәкатьләре белән яши башладым. Иремне яраттым. Шулай бервакыт иптәш кызымнан хат алдым. Сабакташлар җыелырга уйлаганнар икән. Иремне, баламны ияртеп, җәйге ялга кайтып киттем. Мәктәпне тәмамлаганга ун елга якын вакыт узган иде инде. Барысын да күрәсе, сөйләшәсе килде. Очрашу бәйрәмебез башта мәктәптә, аннары табигать кочагында дәвам итте. Сабакташларның берсе дә хатынын, ирен ияртеп килмәгәч, мин дә ялгызым гына бардым. Менә шунда аңлаштым инде беренче җавапсыз мәхәббәтем белән. Әллә чынлап, әллә юри генә әйтүе булды: имеш, ул да мине күптәннән яратып йөргән. Хәзер гаиләсе, балалары бар. Күңелдә үкенеч, аны яратып яшәгән еллар яңарды. Себергә киткәч, тагын шул зәңгәр күзле егетемне сагынып яши башладым. Җүләрлегем өчен үз-үземне сүгәм, ләкин йөрәк тыңламый…

Инде туган якларга кайтып яши башлавыма да шактый еллар узды. Язмыш сабакташ егет белән очраштыргалап торды. Чыннан да, үлеп яратканмын икән мин аны. Өметләнеп, көтеп яшәү миңа көч бирә иде. “Әйдә, бергә булыйк!” – дисә, аның белән бүген чыгып китәргә әзер идем. Ләкин гомер көзләренә кергәндә мин аның тормышта әллә ни майтара алмаганын белдем. Гомере буе “кәҗүнни” өйдә яшәгән, әле күптән түгел генә хатыны ташлап киткән. Үзе исерек, үзе карт хатын белән яшәгәнен белгәч, бөтенләй өнсез калдым. Ничә еллар кемгә табынып яшәгәнмен бит! Буш хыяллар алдаганнар мине. Сөю, мәхәббәт дигәнең юк икән бит ул. Аны кемдер матур итеп уйлап кына чыгарган. Хәзер мин шул фикердә.

Татарстан яшьләре

Запись “Яраткан кешем исерек, карт хатын белән яшәгән булып чыкты” впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ирнекеләр какмаса да, барыбер әлләни якын кеше түгел инде алар, “килен” дип, “килгән кеше” дип сынап карыйлар. Аларга, талашкан вакытта булса да, ирдән зарланып, елап алып булмый. Шуңа да кызыма кечкенәдән теләп яшәдем: еракка китмәсен, кияү кеше үзебезнең яктан булсын. Аллага шөкер инде, теләкләрем кабул булды. Укуын тәмамлап кайткач, үзебезнең район егете Рушан белән матур итеп очраша башлагач бик сөендем генә. Чибәрләр, бер-берсенә тиң булырлык пар дидем. Кода-кодагыйлар да үзебез ише: гади һәм эшчән кешеләр.

Балалар өйләнешәсе елны, ниһаять, әллә ничә елга сузылган йорт төзелешен тәмамладык. Фатирдан ихаталы урынга күченәсе килеп, күптәннән хыялландым мин. Әмма һаман да шул юксызлык, җитмәүчелек вакытны сузды да сузды инде. Такта алсаң калайга калмый, калай алсаң тактага җитми дигәндәй. Кызыбыз: “Көздән дә калмаска булдык”, – дигәч, тизләргә туры килде. Алдан ук сөйләшенгәнчә, фатирда яшьләр кала, без йортка чыгып китәчәкбез дип, кодагый буласы кешеләргә дә әйтеп куйдык. Булганнан берәү дә баш тартмый инде, әлбәттә. Алар да бик теләп ризалашты. Шулай итеп, ул елны балалар өчен генә түгел, безнең дә үзенә күрә бер яңача тормыш башланып китте.

Рушан бер оешмада шофер. Акчасы дан дип әйтерлек түгел иде. Әмма хуҗасы хөрмәт иткәч, аны бер дә үзеннән калдырмагач, башка эш белешмәдек тә. Туй уздырганда да оешмадан бүләк булыр дип, арендалаган кафеның берникадәр өлешен җитәкче түләде. Ничек кенә булмасын, бөтен кешегә дә эш урыныннан андый бүләк булмый бит әле ул. Андый җитәкчегә “рәхмәт”тән башка сүз булмады.

Яши башлаганда беребезнең дә ташып акмый инде ул. Яшьләрнең киенәсе, тегендә-монда йөрисе, дуслары белән аралашасы да килә. Матур яшәсеннәр, яшьлек бер генә килә, ди-ди, балаларга атасы белән гел булышкалап тордык инде. Үзебезгә алганда аларны да исәпләдек. Бер кило конфетны ике итеп, ун кило итне егерме итеп алырга тырыштык. “Акча бетте”, – дигәндә, кызны беркайчан да авыр хәлдә калдырмадык. Соңгысын булса да биреп кайтара торган идек. Һаман да аякка бассыннар, тернәкләнеп китесеннәр дип теләдек. Әмма балаларыбызның матди хәле бер дә яхшы якка үзгәрмәде. Бу хәл бала тугач тагын да кискенләште генә әле. Рушан да артыгын тырышмады. Салынган саен салына гына. Безнең аларны ташламаганны белеп шулай ваемсызлангандыр инде ул. Әмма түземлекнең дә кайчан да булса чиге була бит. Хезмәт хакын ике гаиләгә бүлеп без дә тәмам арыдык, дөресен генә әйткәндә. Эш яраткан булу гына мени әле ул, гаиләңне туендырырлык булмагач. Әйтсәң, тавышка китә, араларына кергән кебек була дип, кызым белән зурларча, мәсьәләне уртага салып сөйләштек тә, хәйләкәррәк юл белән барырга килештек. Серне икебез генә белдек.

Рушан эшкә иртә китә, кич кайта. Көн дәвамында кызым белән онык барыбер урамга һава суларга чыкмый калмыйлар. Кайтышлый безгә керәләр. Мин аларны ашатам-эчертәм, үзенә генә тотарга акча бирәм. Ә Рушанның хезмәт хакын төгәл бер айга бүлдек. Шуннан кызым фатир өчен килгән түләүләрне дә түли, ашарларына да алып кайта. Ә кияүнең акчасына авыз тутырып ит тә, җиләк-җимешен дә ашап булмый. Безнең ярдәм белән моңарчы аны-моны сизенмәгән киявебез, тора-бара бөтенләй сула башлады. Чөнки кайтуына кичке ашка йә сыек кына итеп пешерелгән очсызлы тавык шулпасы, йә тары боткасы яисә макарон. Бер сүз дә әйтә алмый, билгеле. Ничек эшли, шулай ашый инде! Хатыны эшләми, кечкенә бала белән өйдә утыра. Җитәмәүчелек арткасында берничә тапкыр тавышланышып та алдылар. Боларның барысын көн дә безгә килгән кызым сөйли. Аңа да авыр. Әмма бүтән юл юк икәнен ул аңлый. Рушан гаиләсен бездән башка туендырырга өйрәнергә тиеш. Хәзер өйрәнмәсә, яңадан соң булачак бит.

Ач карын әрсезләккә тиз өйрәтә ул. 2-3 ай дигәндә, Рушан да хезмәт хакын арттыруга иреште, өстәп тагын икенче эшкә уршашты. Кичләрен дә гел өйдә генә булмады, машинасы белән такси хезмәтен башкарды. Кыскасы, тик ятмады киявебез. Бер эше бетсә, икенчесенә, аннан өченчесенә алынды. Өйгә, ниһаять, кибет аша кайтуны да гадәткә кертте. Авыр чакта баштагы кебек гел безгә ялынудан туктады, ничек тә үзе хәл итәргә өйрәнде. Үткән бер-ике ел эчендә генә дә ничектер олыгаеп, җитдиләнеп китте Рушан.

Җитмәүчелек беркайчан да тыныч кына узмый. Ничек кенә яратышсаң да, шуның аркасында ызгыш, талаш, бер-береңә үпкә барлыкка килә. Әмма шул ук вакытта хатын-кыз бераз гына хәйләкәрлеген эшкә җигеп тормыш алып барса, күпме гаилә сакланып калыр, бер-берсенә булган хисләре сүнмәс иде. Ни генә әйтеп, күпме генә ирләрне сүксәләр дә, бездән бик күп әйбер тора шул!

Сәвия, Арча.Безнең авыл гыйбрәте

Запись “Күпме генә ирләрне сүксәләр дә, хатын-кыздан бик күп әйбер тора шул!”[гыйбрәт өчен] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

“Күрәсем дә килми аны, бүтән бармыйм янына”, – дип әйтсә дә, бераздан түзә алмый, барыбер кире китә. Бер ай түзә, ике ай түзә, артыгына чыдый алмый. Әйтик, былтыр ел азагында – ноябрь, декабрьдә минем янда торды да, гыйнварьда барыбер шул хатын янына китте. Анда гыйнвар, февраль торды да, мартта кире минем янга кайтты – теге тагын куып чыгарган.
Өйләнгәннәренә ике ел да юк әле, инде баштан ук шушылай яшәгәч, юньле хәл түгел бит инде. Киләчәктә ничек яшәмәк кирәк? Баласын ирсез генә тапкан, ни фамилиясе, ни атасының исеме юк. Минем улыма үзенең баласын көчләп тагып, фамилиясен яздыртмакчы була. Мин әйтәм инде: “Улым, ныгытып уйла, кеше баласын үзеңә язып, хата эшләмисеңме, аннары чын атасы килеп, үзенең баласын алам дисә, тавышланып йөрсә, нишләрсең? Гомер буе шулай яши алырсың микән?” – дим.

Ул хатынның бер бүлмәле фатиры бар, анысын нинди юллар белән эшләп алгандыр – безгә караңгы. Минем улымны үз файдасына гына тота, муеннан кредитка батырды, фатирына яңа җиһазлар алдыртты инде, үзенең төпле эше дә юк. Шулай сава-сава да, туйгач, киемнәрен-әйберләрне тутырып, әшәке сүзләр белән куып чыгара. Бер дә матур итеп яшәмиләр. Әле беркөнне шалтыратып, улымнан 6 мең акча сорап ята икән. “Әни, Альбина 6 мең акча сорый, бирим микән?” – диде миңа улым. “Нигә сорый, ашарына беткән мени?” – дидем. “Аборт ясатырга кирәк диде”, – ди. “Улым, – мин әйтәм. – 6 меңгә алты мәртәбә абортка кереп чыгарга була. Башыңны катырма, теләсә нинди сүзенә ышанып, беркатлы булып җебеп утырма”, – дидем. Имеш, ниндидер кыйбатлы клиникага барып ясата икән бу, гади генә сырхауханәдә түгел. Мәйтәм, алтыннан түгелдер бит, гади кеше шикелле, гади табибларга йөрсен, башкалар шикелле дидем. Менә шулай талап ята инде улымны.
“Башка кызларга карап кара әле”, – дигән идем, эштә берәү белән очрашып йөрергә тырышып та карады, ләкин шуннан ары китмәде. “Ни булды?” – дидем. Улымның миннән яшерен серләре юк, бу юлы да ачылып сөйләде: “Әни, Нурия әйбәт кыз, мин аның белән яшәр идем дә, ләкин булмас инде. Чөнки ятып караганыбыз да бар, берни барып чыкмый, аңа кагылырга теләгем дә юк. Барыбер Альбинага тартылам мин”, – дип аңлатты. Шундый хәлләр. Улымны Альбина ни җибәрми, ни матур итеп яшәми. Кара бау белән бәйләп куйган шикелле.

Безнең авыл гыйбрәте газетасы 

Запись “Пырдымсыз хатын улымны ни җибәрми, ни матур итеп яшәми” [тормыш тарихы] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Регина З., Кукмара, Безнең авыл  гыйбрәте газетасы 

Запись “Тырнак астыннан кер эзләп йөргән ир белән яшәп булмый ул” [тормыш тарихы] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Ул марҗа алдагы ирен үтергән дә булган икән, шуның өчен төрмәдә дә утырып чыккан, амнистия белән иртәрәк чыккан. Аннары безнең авылга эшкә килгән, шунда безнең энекәш белән танышканнар да. Хатыннар күрмәгән кеше буларак, безнең энекәш шундук капланган моңа. Ләкин мондый хәл безгә ошамый шул, җүнле хәл белән бетмәс шикелле. Ничек арындырырга да белмибез. Бу марҗа эчкәч, безнең малай да эчә бит инде. Малай дип болай гына әйтәм, утыз биш яшьлек ир булып бетте инде ул. Аннары бөтенләй эчкечегә әйләнәчәк бит. Ташламакчы була да, икәүләп эчкәч, ташлый алмый. Бу энекәшебезнең атасы да юк хәзер, анасы алдарак үлгән иде. Янында бездән башка киңәш итәр кешесе дә юк. Марҗа белән уртак балалары юк, хатынның ияреп килгән балалары бар. Тапсыннар димим, марҗадан бәби табып ятып булмый инде! Энекәшнең үзенең дә аның белән яшисе килми кебек, бер аерылышканнар иде. Яңадан бергә булганнар. Мәйтәм, ник керттең аны яңадан дигән идем, кыш уртасында куып чыгарып булмады, ди. Бөтенләй ялгыз да яшәп булмый инде анысы. Кыш та узды, язлар килеп, җәйләр дә узып китте менә. Ә марҗа һаман энекәштә. Хәзер тагын кыш җитәчәк, “кыш уртасында куып булмый бит” дип, тагын сузылачак инде.

Запись «Кыш уртасында куып булмый бит!» дип энем марҗа белән яши» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Мин шалтыратканда Миләүшә гадәттә трубкасын алмый, йә сөйләшеп тормыйча трубкасын ыргыта иде. Гел шул гадәте булды. Миләүшәгә әйтәм, алмас ул дим, араларны өздек бит инде, телефонын бетерергә онытканмын гына дим. Аламы-юкмы, шалтырат хәзер ди бу. Тегеләй дә болай да дип карадым, котылып булмады, җыярга туры килде. Кирәк бит ә – кирәкмәгәндә Миләүшәсе дә алды трубканы! Акыртып сөйләшә торган режимга куй дип ишарәләде Айгөл, кая барасың – куйдым. Әйдә кунакка чакыр ди. Мәйтәм ничек инде, ник кунакка чакырыйм соң мин аны дим. “Чакыр!” – дип боерды бу, тикшерә имеш безнең араларны, шулай итеп ике ут арасында калдым. Айгөл үзе безнең сөйләшкәнне тыңлап кырыйда утыра. Әле ярый Миләүшә ык-мык килде, юк, бүген вакыт юк, килә алмыйм, диде. Хәзер үк киләм дисә, була иде хәлләр! Ләкин әйтәсе сүзе бетмәгән икән, “Атна азагында карарбыз”, – дип тә өстәде. Айгөлнең йөзе агарды, бер кызарды. Шул “атна азагында карарбыз” дигән сүзе өчен көне буе башымны ашады аннары. Әйтерсең, мин аны мәҗбүриләп шалтыраттырган! Миләүшә балалалы хатын иде ул, тыныч алай, аны хурлап бер сүз дә әйтәсем килми, яшәп китеп кенә булмады. Шулай көнләшә мине бу Айгөл. Үзе кем белән алалашуың миңа барыбер ди, үзе һәр адымымны тикшерә. Эш буенча язып куйган телефоннарны да тикшерә. Интернетка дип, минем телефонга кереп китә дә, шуннан тикшерә башлый. Альбомдагы һәр фотоны игътибар белән карый, сораша, тикшерә. Сораулар туачак фотоларны, телефоннарны вакытында бетереп барырга тырышам шуңа күрә. Миннән гәүдәгә дә зуррак ул Айгөл, таза, мине этеп кенә җибәрә. Аның миңа кияүгә чыгарга исәбе юк та шикелле. Күп еллар үзен генә карап яшәп, ир көйләп өйрәнмәгән бит ул. Мине үзенә кирәктә генә кулланырга аның исәбе. 

И., Ютазы.

Запись «Күп еллар үзен генә карап яшәп, ир көйләп өйрәнмәгән бит ул!»[гаилә хәле] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Сәрия ире белән Казанда бер туганнарының туенда танышкан. Озак та йөрмәгәннәр, өйләнешеп куйганнар. Һәм сыйныфташым, Казандагы яхшы эшен калдырып, чит республикага, чит шәһәргә яшәргә киткән. Олы уллары инде тугызны тәмамлаган, ә кызлары бер генә яшьлек икән әле: сыйныфташым озак вакыт балага уза алмый торган.

Сәрияләргә кергәч тә, бик гади яшәү-ләренә игътибар иттем, күптән алынган җиһазлар, иске обойлар… Мин моның сәбәбен …бәдрәфкә кереп чыккач белдем – аның стенасы бөдәрләнеп торган сәер кәгазьләр белән чуарланган иде. Бу нинди обой икән дип, яхшылабрак карасам, болар товар чеклары икән! Бер башлары стенага ябыштырылган, ә икенче башлары бөдәрләнеп тора! “Сез коллекционерлар икән! Күпме чек җыйгансыз! Мондый мавыгуны беренче тапкыр күрәм!” – дидем, сыйныфташыма, исләрем китеп. “Син генә түгел, безгә кергән бөтен кеше гаҗәпләнә”, – дип елмайды Сәрия. Аннан тормыш-көнкүрешен сөйләп алды.

– Очрашып йөргәндә үк сизә идем инде мин аның саранлыгын, ниндидер бүләк түгел, хәтта чәчәк тә биргәне булмады, – дип, иренә кагылышлы сер капчыгын сүтте сыйныфташым. – Башта ук шарт куйды: бөтен акча аның кулында булачак. Мин эшләгәне дә, кемдер ярдәм итеп, йә бүләккә биргәне дә. Күз алдыңа китерәсеңме, без бергә яши башлаганнан бирле ул барлык чекларны җыеп бара! Мин ул эштән кайткач, көндез кибеттә фәлән-фәлән алдым дип, хисап тотам, ипи-сөт-он-ярма чекларын бирәм. Хезмәт хакы бик аз, ә бүтән эшкә күчәсе килми, эшемне яратам ди. Өйгә ремонт кирәк дисәм, бер җир дә ертылмаган, тишелмәгән, әйбәт бит әле ди. Дуслар-туганнар килә, хәерче яшәвебезне күрәләр, гаҗәпләнәләр. Мин аларны сыйлау өчен табынга тәмле әйбер дә куя алмыйм. Кибеткә чыгып керер идем, акча юк. “Мин болай яши алмыйм!” – дип, иремә берничә тапкыр каты гына әйттем, әниләр янына кайтып та яшәп карадым. Әти белән әни: “Ярар инде, кызым, саранлыгына күз йом, эчми, тартмый, кул күтәрми, ач тормыйсыз, тагын ни кирәк?” – дип, ирем янына кире кайтырга үгетләделәр. Аннан әниләр белән яшәүче энем дә өйләнергә тора. Бер йортта әллә ничә гаилә булып яшәп ята алмыйбыз бит инде. Улыбызның да ияләшкән мәктәбе, дуслары шушында, эшемә дә ияләштем дип, ялым беткәч кабат кайттым. Иремә: “Малай каникулда, үзем отпускада чакта әниләрдә бераз кунак булам әле”, – дип кенә әйтеп киткән идем. Шуңа ул минем нинди уйлар белән йөргәнне белми дә калды. Әниләрдән кайткач, алар биргән акчага иркенләп яшәп калдым, үзем киендем, малайга матур киемнәр алдым. Безнең кием-салымга акча туздырганны күреп, иремнең йөрәге янды инде. “Нинди гадәт икән ул: өсте-өстенә кием алу?” – дип, без ишетерлек итеп, үзалдына сөйләнеп йөрде. “Әйдә, сиңа да бер күлмәк алыйк, эшеңдә гел бер төрле киемнән йөри дип көләләрдер инде үзеңнән”, – дигәч, ризалашты тагын. Мин үземне катырак тота башладым микән, ирем йомшарып, тормыш бераз җайланып киткәндәй булды. Аннан менә кызыбыз туды. Тик куаныч озакка бармады, иремә саранлык “пристубы” әйләнеп кайтты. Баланың пособиесенә кадәр алып, һәр тиенен исәпләп бара. Бәдрәфтә чек ябыштырырга урын калмады инде. Менә шулай яшәп ятам мин, дустым…

Сәрияләрдә булганнан соң, ятсам да, торсам да дигәндәй, гел аның турында уйлап йөрдем. “Нинди иргә тап булган бит, бичара”, – дип, әле кызгандым, аннан: “Ике тиен-бер тиен дип санап яшәү яшәүмени, андый ир белән тормавың хәерле”, – дип, күңелдән генә әле ачуландым үзен. Алла сакласын, мин андый ир белән яши алмас идем. Без ирем белән өч ул үстерәбез. Икәүләшеп көн саен өйгә сумка-сумка ашарга ташыйбыз. Фатирга евроремонт та ясаттык, киемнәр дә алгалап торабыз. “Минем ирем алтын икән!” – дип уйладым сыйныфташым тормышы турында белгәч. Алла сабырлык бирсен аңа. “Улым яхшы укый дисең бит, үсеп зур начальник булыр да, балда-майда йөздерер әле үзеңне”, – дидем Сәриягә. Шулай булсын иде. Саран кеше белән кимсенеп, шулкадәр сабыр итеп яшәгәне өчен сыйныфташыма әҗер-савап булмый калмас.

Лилия. Казан

Запись «Әти-әни, саранлыгына күз йом, дип, ирем янына кире кайтырга үгетләде» [гыйбрәт өчен] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Икен­че тап­кыр ки­я­ү­гә чык­тым. Бе­рен­че ирем­нән кы­зым бар – аңа 5 яшь. Икен­че ирем­нән бик уң­дым, ул бар як­тан да бик әй­бәт. Ул без­не яра­та, ак­ча­га да кыт­лык юк, гел кай­гыр­та. Бе­рен­че­се ара­кы эчә, тар­та, хы­я­нәт итә, эш­лә­ми­чә ми­нем өс­тән ге­нә яши иде. Ба­лам­ны имез­гән­дә исе­рек баш­тан су­гып җи­бәр­гәч, мин 3 ай­лык ба­лам бе­лән өй­дән чы­гып кит­тем. //Сираҗи сүзе//

Әле ярый җәй иде. Юл бу­ен­да ма­ши­на тук­та­тып, ба­рып җит­кәч, ак­ча­ны апам тү­лә­я­чәк дип ки­ле­шеп, ту­ган­на­ры­ма ки­теп бар­дым. Бик авыр­дан ае­ры­лыш­тык. Ул без­не подъ­езд тө­бен­дә ка­ра­выл­лап то­ра иде, ба­ла­га бер яшь бул­ган­да аны ур­лар­га да ты­ры­шып ка­ра­ды, исе­рек ки­леш ки­леп кый­ный да иде… Акы­рып ела­ган ба­лам күз ал­дын­да ни­чә тап­кыр аның бе­лән су­гыш­тык. Шу­шы авыр­лык­лар­дан соң гы­на без Ка­зан­га кү­чеп кил­дек. Ал­ла­га шө­кер, ин­де күп­ме ва­кыт ты­ныч кү­ңел бе­лән яшим. Үз ата­сы­на кы­зым күп­тән ки­рәк тү­гел, ул яңа­дан га­и­лә кор­ды, ба­ла­ла­ры ту­ды… Ми­нем икен­че ирем кы­зым­ны үз фа­ми­ли­я­се­нә кү­че­рер­гә, аны үз кы­зы итеп рәс­ми­ләш­те­рер­гә те­ли. Лә­кин мин сез­гә баш­ка проб­ле­ма ха­кын­да яз­мак­чы идем…

Без бик күп эш­ли­без. Ки­чен кы­зым­ны бак­ча­дан алам да өй­гә кай­тып ашар­га әзер­лим, ирем эш­тән кай­та… Ба­ла­га әни­се бе­лән ара­ла­шу җит­мә­вен кү­реп, йө­рәк тел­гә­лә­нә. Ире­мә дә ха­тын-кыз на­зы җит­ми, шу­ңа кү­рә ул кич­лә­рен кы­зым­ны тиз­рәк үз бүл­мә­се­нә оза­тып, икәү­дән-икәү ге­нә ка­лыр­га те­ли. Мин ба­ла­га үз игъ­ти­ба­рым­ны, яра­ту­ым­ны би­рер­гә ты­ры­шам, лә­кин бер көн­не ми­не бик рән­җет­кән ва­кый­га бул­ды.

Ирем бе­лән ки­чен чәй эчеп утыр­ган­да, кы­зым үз бүл­мә­сен­нән ча­бып чык­ты да, нәр­сә­гә­дер кө­лә-кө­лә без­нең ян­га йө­ге­реп кер­де. Нәр­сә­дер сөй­ләр­гә те­лә­ве кү­ре­неп то­ра иде. Бу ва­кыт­та ирем тез­лә­рем­нән сый­пап уты­ра иде. Шул­чак ул ки­сәк ке­нә:  «Бар, бүл­мә­ңә ке­реп муль­тик­лар ка­ра!» – дип кыч­кы­рып җи­бәр­де. Ба­лам­ның шул миз­гел­дә­ге ка­ра­шын­нан чүт ке­нә елап җи­бәр­мә­дем, ан­да шул­ка­дәр ти­рән са­гыш, ял­гыз­лык иде. Бер миз­гел­дә күз яшь­лә­ре бә­реп чык­ты. Әгәр ул без­нең ур­так ба­ла­быз бул­са, бәл­ки, мин бу ва­кый­га­га игъ­ти­бар да ит­мәс идем, лә­кин ул ба­ла ми­не­ке ге­нә бул­гач, кы­зым өчен йө­рә­гем авырт­ты.

Икен­че көн­не без җәй­ге ял­лар ту­рын­да сөй­лә­шеп утыр­ган­да, ирем төр­ле ва­ри­ант­лар тәкъ­дим ит­те. Шун­да кы­зым:  «Диң­гез­гә ба­ра­быз! Диң­гез! Диң­гез! Ми­нем ку­паль­ник та бар!» – дип кыч­кы­рып си­ке­рә баш­ла­ды. Ирем:  «Син без­нең бе­лән бар­мый­сың, син авыл­га әби­е­ңә кай­та­сың!» – ди­де. Күп­ләр ба­ла­ла­рын үзе бе­лән диң­гез­гә ал­мый, икәү­дән-икәү ге­нә ял итәр­гә те­ли­ләр, тик сез бу ва­кыт­та кы­зым­ның ка­ра­шын күр­сә­гез иде… Ул әле бик кеч­ке­нә бул­са да, аны­кы ке­бек са­гыш­лы ти­рән ка­раш хәт­та го­мер бу­е авыр­лык кү­реп яшә­гән әби­ләр­дә дә юк­тыр. Ул әти­се­нең үзе­не­ке тү­гел­ле­ген бе­лә һәм ул, һич­шик­сез:  «Әгәр үз әти­ем бул­са, ул ми­не диң­гез­гә алып ба­рыр иде, кич­лә­рен муль­тик ка­рар­га ку­шып аш бүл­мә­сен­нән ку­ып чы­гар­мас иде», – дип уй­лый­дыр.

Ирем ба­ла бе­лән уй­ный, укыр­га өй­рә­тә, зо­о­парк­ка, цирк­ка алып ба­ра, һәр ял са­ен ка­я­дыр ба­ра­быз… Ул үзе­нең ба­ла­ны үп­кә­лә­тә алу­ы ту­рын­да гы­на бө­тен­ләй уй­ла­мый бу­гай…

Җәй кө­не ба­ла­ны да үзе­без бе­лән диң­гез­гә алып ба­рыйк, дип әйт­кәч, үп­кә­лә­де хәт­та.  «Бар ке­ше дә ан­дый ял­лар­га бар­ган­да ба­ла­сын әби­гә кал­ды­ра бит, ниш­ләп без­гә ге­нә кал­ды­рыр­га яра­мый соң?» – ди­де. Кы­зым яса­ган рә­сем­нәр­гә ка­рыйм да елый­сы ки­лә. Ан­да ул әти­сен, әни­сен зур итеп ясый, ә үзен поч­мак­ка кеч­ке­нә ге­нә йом­гак итеп бу­яп ку­я. Мин ба­лам­ны да го­ме­рем­нән ар­тык кү­реп яра­там, аны үзе­без бе­лән ял итәр­гә ала­сым да ки­лә, ирем­не дә югал­та­сым кил­ми. Ирем үз ба­ла­быз­ны бул­ды­рыр­га те­ли. Тик ул ба­ла да бул­са, кы­зы­ма мө­нә­сә­бә­те та­гын да на­чар­ла­ныр ке­бек.

Запись «Ба­лам­ның ка­ра­шын­нан чүт ке­нә елап җи­бәр­мә­дем, ан­да шул­ка­дәр ти­рән са­гыш, ял­гыз­лык иде…» впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Менә аңла син бу ир белән хатынны. Бәлки, ир кадерен аңларга Рафисның чирләп китүе сәбәп булгандыр. Белмим, белмим. Кеше арасына керәсе түгел икән. Ир белән хатын – ике чабата, бер кием дип, бик дөрес әйткәннәр. Бернигә карамыйча бер-берсен яраталар икән, яшәсеннәр берүк. Үзләре аңлашкач, бик яхшы.

ТӘНЗИЛӘ. Түбән Кама районы.

Запись «Бәлки, ир кадерен аңларга Рафисның чирләп китүе сәбәп булгандыр» [гыйбрәт өчен] впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..

Концерт 19нчы ноябрьдә «Пирамида» күңел ачу үзәгендә узачак. Әзерлек эшләре арасында иҗади пар белән күрешеп, үзебезне кызыксындырган сорауларны бирдек.

– Концертыгыз «Хатын + Ир» дип атала, татар халкы ишетергә гадәтләнгәнчә «Ир + Хатын» түгел… Әллә сезнең гаиләдә хатын башмы?

(Көлешәләр).

ЛӘЙСӘН: – Ни өчен «Хатын + Ир» икәнлеген аңлатудан башлаячакбыз концертыбызны да. Тамаша дәвамында да шушы теманы ачарга тырышачакбыз.

БУЛАТ: – Сүз уңаеннан бер хәлне искә төшерим әле. Бервакыт туй мәҗлесендә зур гына җитәкче ир-ат котлау әйтергә чыкты да хатыны турында бер кызыклы хәл сөйләде. Миңа моның өчен өйгә кайткач эләгәчәк инде, ди үзе. Ә хатыны карап торышка бик юаш, оялчан гына ханым инде. Шул җитәкче ир кияү егетенә киңәш бирә: «Син өйдә хуҗа булырга тырышма. Югыйсә, кухнядан башың чыкмаячак, савыт-сабасын да, керен дә юачаксың, бөтен эш сиңа өеләчәк. Хатын-кыз өйдә хуҗа булсын, бөтен эшне эшләсен. Ә син табучы, яклаучы, гаиләңне ышыклап баручы бул», – ди. Шул абзый әйткәнчә, тормыш йөген ирләр тартып барырга тиеш. Ә өйгә кайтып керүгә безне хуҗа – хатын – каршы алсын (көлә).

– Өйдә хатын-кыз хуҗа, дисең, чүкеч-балта тотуны да Ләйсәнгә ышанып тапшырасыңмы әллә син, Булат?

– Юк, авыр физик эш ир-ат вазифасына керә, әлбәттә. Ләйсән ул яктан молодец! Аның беркайчан да кулына чүкеч, кадак тотканы юк. Андый эшне миннән эшләтә ул. Әйтик, берәр нәрсәне кадаклап куярга кирәк ди. Ләйсән бер әйтә миңа, ике әйтә. Мин: «Моны кадаклап куюың хәерлерәк», – дип уйлый башлаганчы әйтә. Берәү булса, түзмәс: «Булмады инде моннан», – дип кулын селтәп, үзе кадаклап куяр иде. Зирәк хатын алай эшләргә тиеш түгел.

Тагын бер нәрсә: хатын-кыз беркайчан да пычак кайрарга тиеш түгел. Хатын-кыз үткенләргә дип тотса, пычак хурлана, дигән сүзне дә ишеткәнем бар. Ирнең ир икәнен күрсәтеп тора торган билге ул пычакларның үткен булуы.

– Ләйсән, өегездә пычаклар үткенме?

– Үткен! Үтми башласа, хәйләсен табам. «Итне генә турап бир әле!» – дип, Булатка үтмәсләнә башлаган пычакны тоттырам.

Булат: – Кисеп карыйм да, әһә, вакыты җиткән икән моның, дип үткенләп куям аннары.

– Беренче соравыма җавап бирмәдегез бит әле: гаиләгездә кем баш булды соң инде сезнең?

Булат: – Безнең гаиләдә «мин баш, син баш» дигән сүзнең чыкканы юк. Карарларны киңәшләшеп кабул итәбез. Ләйсән ашарга утырганчы, миңа шалтыратып, кайчан кайтып җитәсемне сорый. Ун-унбиш минуттан булам, дисәм, балаларның тамагы ачкан булса да, мине көтеп торалар, минсез табын артына утырмыйлар. Балаларга нәрсә дә булса кирәк булса да, Ләйсән: «Әтиегездән рөхсәт сорагыз», – дип, минем янга җибәрә.

Ләйсән: – Без шактый кырыс тәрбия алдык. Әти ничек әйтә, шулай була иде. Безнең гаиләдә ир кешедән узып нидер эшләү кабул ителмәде, әти һәрвакыт беренче булды. Бабай да шулай ук иде. Шулар үрнәген мин үз гаиләмә дә күчердем. Зур эшләрне Булаттан узып эшләгән юк.

Булат: – Ләйсән бөтен мәсьәләне үзе генә хәл итә башласа, мин рәхәткә чыгачакмын, җилкәсенә менеп утырачакмын бит. Ул моны аңлый, шуңа да алай эшләми (көлә).

– Концерт программагызга әйләнеп кайтыйк әле. Тамашачыны нәрсә белән шаккаттырырга җыенасыз?

Ләйсән: – Мин үзем, программаның исемен күрүгә, нәрсә эшлиләр икән алар анда, талашалармы-сугышалармы, дип кызыксынып барыр идем (көлә). Бу концертның идеясен ярты еллап уйлап йөрдек инде. Сценарийны Булат үзе язды. Җырларга килгәндә, яңалары да, җиде, ун ел элек язылган хитлар да башкарылачак.

Булат: – Мин тормышта булган, үзем күзәткән, барыбызга да таныш хәлләрне стендап итеп сөйләячәкмен. Бу монолог рәвешендә сөйләнелә торган юмористик жанр. Әйтик, хәзер хатын-кызлар тәненең билгеле бер өлешләрен зурайта бит – шул тема да булачак. «Күкрәк зурайтмагыз, ә…», – дип әйтәчәкмен, нәрсәне зурайтырга кушуымны концертка килгәч белерсез.

Концертта сюрпризлар да булачак. Сәхнәдә дә үзебез генә булмыйбыз, җырчы кунаклар көтелә. Парлап килүчеләрне шулай ук сюрприз көтә. Алар концерттан: «Ә безнең гаиләдә ничек соң?» – дип уйланып кайтып китәчәк. Гомумән, начар кәеф белән килгән кеше дә безнең программадан күңеле булып кайтып китсә, максатыбыз тормышка ашты дип саналачак.

– Хәзер эстрадада иҗади парлар күп. Ә сез үзегезне җырчы дуэт дип саныйсызмы, әллә, Булат, син вакыт-вакыт Ләйсәнгә кушылып җырлаучы гынамы?

Булат: – Мин үземне зурдан кубып, җырчы дип санамыйм, алай дип әйткәннәрен яратмыйм да. Музыкаль белемем булса да, миңа сөйләм теле якынрак.

Ләйсән: – Ә мин үзебезне җырчы пар дип саныйм. 2009нчы елда Булат белән «Җанашым» җырын яздыргач, безне бергә күрергә теләүчеләр артты, үзебезнең «поклонниклар» пәйда булды, яңа җырлар яздырыгыз, дип әйтә башладылар. Шуңа күрә җырчы дуэт дип аталырга хакыбыз бардыр.

– Булат, син белемең буенча музыка укытучысы бит. Ләйсәнне өйрәткәлисеңдер дә әле?

– Юу-ук, Ләйсән үзе мине өйрәтә. Ул аңа күпме өйрәнгән бит инде. Ә мин Ләйсән җыр сайлаганда гына фикеремне әйтәм, җырлаганда тыңлап торып, бу җирен тынычрак ал, дип әйтергә мөмкинмен. Читтән яхшырак ишетелә бит.

– Ләйсән, син зур сәхнәдә ничә ел инде?

– 2003нче елда «Яшьлегем чишмәләре» җыры чыкты, шул танытты инде мине. Профессиональ карьерамны да шул елдан башлап санарга кирәктер. Беренче «Алтын барс»ымны да шул җырым өчен алдым. Хәзер җидәү инде ул «барс»лар.

Булат: – Берсе икебез бергә башкара торган «Җанашым» җыры өчен бирелде. Минем ярты «Алтын барс»ым бар, дип шатланып йөрим инде мин.

– Ләйсән, без Булатны гел шаярып-көлеп йөри торган итеп беләбез. Ә өйдә ул нинди?

– Өйдә ул андый түгел (көлә). Көлдерә дә инде, әлбәттә, шаяра да. Берәр проблема килеп чыкса, төшенкелеккә бирелеп утырмый, аны хәл итәргә тырыша. Тыныч. Балаларга бик йомшак. Балалар әти кызлары инде безнең. Таңсылуга – 11, Зифага 7 яшь, әле дә әтиләренә сырпаланырга, иркәләнергә яраталар. Булат аларга кичләрен үзе уйлап чыгарып әкиятләр сөйли.

– Булат, хәзер сиңа сорау: без сәхнәдә йомшак, тыныч итеп күрергә ияләнгән Ләйсән өйдә нинди?

– Ул турысын әйтә торган. Һәр нәрсәгә карата үз фикере бар. Бер дә юаш, буйсынучан түгел. Юаш, һәр нәрсә белән ризалаша торган булса, миңа аның белән кызык та булмас иде. Очрашып йөргән вакытта ук мине аның горур, буй җитмәслек булуы җәлеп иткәндер. Кирелеге дә бар. Гадел, тырыш, пөхтә дә ул.

– Усаллыгы бармы соң?

– Ба-ар, нишләп булмасын! Нүжәли күзләреннән күренми инде? (Ләйсән көлә). Ләйсәннең күзләре бик үзгәрүчән. Елмайганда – алар бер төрле, ачуланганда – бөтенләй башка. Минеке алай түгел. Көзге каршына басып, усал караш ясап караганым да бар – юк, минеке үзгәрми.

– Кызларыгыз узган ел матурлык конкурсында катнашты. Кече яшьтән шундый ярышка бирергә курыкмадыгызмы?

Ләйсән: – Балаларым тугач ук, кайчан да булса аларны шундый берәр бәйгедә катнаштырасы иде, дигән хыял барлыкка килгән иде. Тик моңарчы ул хыял булып кала бирде. Узган ел әлеге конкурс турында белдем дә Булатка әйттем. Юк, кирәкми, диде. Шуннан җайлап кына кызларның үзләренә әйттем. Бик куандылар инде, катнашасы килә, диделәр. Шуннан бергәләп әтиебезне күндердек.

Булат: – Кыз кеше гомерендә бер тапкыр булса да таҗ киеп, үзен принцесса итеп хис итәргә тиеш инде.

Ләйсән: – Башта балалар белән сөйләшү уздырдык. Иң мөһиме – катнашу, җиңмәсәгез дә борчылмагыз, күпкә өметләнмәгез, дидек. Без аларны өф-өф итеп кенә үстермибез, шушы яшьтән олы тормышка әзерлибез. Бәхеткә, икесе дә финалга үтте, Таңсылу хәтта Татарстанның Беренче принцессасы булды.

– «Җырчы буласыбыз килә?» – дигәннәре юкмы соң әле?

Ләйсән: – Олысы, җырчы булам, дип йөри инде.

Булат (гаҗәпләнеп): – Шулаймыни?

Ләйсән: – Әйе. Бөтен анкеталарга да шулай дип яза. Теләге булгач, узган ел музыка мәктәбенә дә бирдек. Кечкенәсе, табиб булам, ди.

Булат: Әле аларның фикере йөзгә төрләнәчәк. Хыялланалар икән – бик әйбәт. Нәрсә буласын вакыт күрсәтер.

Әлеге бәхетле гаилә белән якыннанрак танышырга, аларның сюрпризларын күрергә 19нчы ноябрьдә «Пирамида» күңел ачу үзәгендә узачак концертларына рәхим итегез, диясе генә кала.

Безнең гәҗит

Запись Булат Бәйрәмов белән Ләйсән Гыймаева ике арадагы ир-хатын серләрен ача впервые появилась Tatar Today - татар яңалыклары..